Phật giáo Việt Nam
và hướng đi nhân bản đích thực
Trần Thạc Ðức, 1967
---o0o---
Phật giáo
Việt Nam
Từ
ngày Tổ Tỳ Ni Ða Lưu Chi sang nước ta đến nay, kể ra đã đến mười lăm thế
kỷ. Phật giáo đã ở lại cùng chúng ta một ngàn năm trăm năm, và đã cùng dân
tộc Việt Nam dhịu chung bao nhiêu thăng trầm vinh nhục.
Phật giáo Việt Nam quả là một nền Phật giáo dân tộc.
Phật giáo Việt Nam không phải chỉ là một tôn giáo tín ngưỡng mà bất cứ
thời nào, ở đâu, cũng chỉ biết có sứ mạng tôn giáo tín ngưỡng. Không, ở
bất cứ nước nào trên thế giới cũng vậy, khi bước chân đến, Ðạo Phật cũng
thích nghi ngay với phong tục, khí hậu, nhân tinh để biến thành một lối
sống cho quần chúng. Ở Việt Nam cũng thế, Phật giáo đã hòa hợp trong cá
tính dân tộc ta, đã cùng dân tộc ta xây dựng một văn hóa quốc gia độc lập.
Dở lại những trang sử vẻ vang của dăn tộc, ta thấy người Việt luôn luôn có
ý nguyện tạo thành một nền văn hóa độc lập dể đối chọi lại với sự đe dọa
đàn áp của Bắc Phương. Trong công việc kiến thiết nền văn hóa độc lập ấy,
Phật Giáo Việt Nam trong các triều Ðinh, Lê, Lý. Trần đã chứng tỏ điều ấy.
Quả thực, Phật giáo Việt Nam đã là một nền Phật giáo dân tộc.
Tính tình, tư tưởng, tập quán và di truyền của dân tộc Việt Nam có thể
không thích họp với nhiều tôn giáo khác, nhưng đã rất thích hợp với đạo
Phật. Sự thích hợp đó đã được chứng minh ở mọi hình thức.
Một ngôi chùa thờ Phật, một tiếng chuông nhẹ rơi, một thời kinh trầm trầm
theo tiếng mõ... cho đến những quan niệm nhân sinh vũ-trụ đều thích hợp
với cá tính dân tộc ta. Một nhà văn đã nói: "tâm hồn chúng ta như đã sẵn
sàng để dâng cho Ðức Phật. Cái gì dính dáng đến Phật Giáo đều có thể làm
chúng ta rung động"
Người dân Việt Nam dù có không học giáo lý đi nữa, cũng có những ý tưởng
ngôn ngữ, và hành động thấm nhuần Phật pháp. Gặp một tai nạn, người dân
vội "lạy Phật, lạy Trời". Ðời có khổ lám thì người dân cũng chỉ chép
miệng: " Kiếp trước ta đã vụng tu". Việc kiếp này chưa xong ư? Họ hẹn kiếp
sau. Ta thường nghe các bà mẹ dặn con dặn cái "Con đừng phung phí gạo cơm
mà sau hóa làm vịt để đi rúc những chỗ rơi rớt". Họ đã được thấm nhuần tự
bao giờ giáo lý nhân quả, luân hồi của đạo Phật, trong óc họ đã nảy sinh
một quan niệm thiện ác nghiệp báo tương tợ với chủ trương Phật giáo.
Có những người thấy cây chết mà ngậm ngùi, thấy nhành héo mà thương xót..
Sao người Việt lại có một lòng thương rộng rãi và phong phú đến thế để có
thể tiếp nhận tinh thần từ bi của Ðạo Phật một cách dễ dàng?
Trong tâm hồn dân tộc Việt Nam, thật đã sẵn có mầm mống tinh thần Phật
giáo. Hèn chi mà Ðạo Phật với dân tộc Việt Nam trong gần hai ngàn năm nay,
bao giờ cũng theo nhau như bóng với hình trong cuộc sinh hoạt toàn dân. Ai
đành nhẫn tâm tính cuộc rẽ phân! Ðã là viên đá nền tảng cho văn hóa dân
tộc, cố nhiên Phật giáo Việt Nam vĩnh viễn phải là một yếu tố bất ly của
cuộc sống toàn diện.
Ngày nay những hào nhoáng của một nền văn minh vật chất đã làm mờ mắt một
số đông người. Những gì ngoại lai mới lạ nhất thời đã được trọng thị, dù
những thứ mơí lạ ấy có trái nghịch lại với tinh thần dân tộc. Nhưng cơ bản
của một nền văn hóa dân tộc đang còn bền chặt khiến cho người Việt dù có
bị lôi cuốn phần nào trong một thời gian, cũng đã hồi đầu trở lại với cội
nguồn yêu dấu ngàn xưa.
Nện mạnh hồi chuông bát nhã lên, hỡi những người yêu quê hương xứ sỡ!
Tiếng chuông cảnh tĩnh phải vang lên trong lúc này để kêu gọi những phần
tử lạc loài về với làng cũ mến yêu. Chúng ta hãy sát cạnh bên nhau, bồi
đắp cho nền Phật giáo dân tộc để có thể đưa nước nhà đến an lạc thái bình.
---o0o---
Mục lục
| 01
| 02
| 03
| 04
| 05
| 06
| 07
08
| 09
| 10
| 11
| 12
|13
|14
| 15
---o0o---
Trình bày : Nhị Tường
Cập
nhật : 01-05-2002
