TAM BỘ
NHẤT BÁI
Diệu Trân
---
o0o
---
Người bạn đạo nói với tôi rằng, đọc sách về gương tu
học của người xưa, lòng chỉ biết ngưỡng phục chứ theo thì làm sao theo
nổi. Tôi nói bạn cho một thí dụ thì bạn bảo “Tam bộ nhất bái.”
Chiều hôm đó,
bạn ghé tôi để mượn một cuốn sách. Tôi cũng có chút thì giờ nên pha bình
trà và chúng tôi ra vườn sau, ngồi trong lều trúc, cùng trao đổi về “Tam
bộ nhất bái”, là hạnh nguyện của Đại lão Hòa Thượng Hư Vân năm ngài 43
tuổi, muốn báo đáp công ơn sanh thành của cha mẹ.
Hòa Thượng Hư
Vân sanh tại tỉnh Hồ Nam, Trung Hoa, năm 1840. Từ thuở ấu thơ ngài đã tỏ ý
chí xuất trần nên dù bao nhiêu cản trở ngài vẫn quyết một lòng lặn lội tìm
thầy học đạo. Ngài từng tu khổ hạnh “Tam thường bất túc”, ngày chỉ ăn một
chén cơm nhỏ và ai cho gì thêm cũng không nhận, y áo chỉ có hai bộ đổi
thay dù đông hàn giá lạnh hay hè rực lửa nồng. Miệt mài nhiều năm chẳng
thấy được gương tâm, ngài quyết dốc lòng tận lực thêm nữa, bèn rời nơi thị
tứ, tìm vào hang động rừng sâu, ăn đọt lá, uống nước suối, màn trời chiếu
đất, y áo rách rưới tả tơi chẳng đủ che thân ngài vẫn chẳng màng. Vậy mà
lạ thay, sức khỏe của ngài mỗi ngày mỗi thêm tráng kiện, tâm nhẹ như mây,
bước nhanh như gió, tai nghe tiếng từ xa, mắt thấy vật nhiều dặm. Nhận ra
sự đổi thay nơi công lực, ngài rời hang động, vân du đây đó để tự kiểm
chứng. Trên bước đường du hóa, tình cờ ngài gặp một đạo sư. Thấy diện mạo
cổ quái của ngài, vị đạo sư hỏi ngài tu theo môn phái gì? Ngài thành thật
trả lời là ngài theo gương người xưa, “ép xác tìm tâm” tự tu tự chứng. Vị
đạo sỹ bèn nói: “Vậy là ngài chỉ học theo cách tu thân thôi, còn người xưa
tu tâm ra sao, ngài có biết hay không? Tu thân cách này, bất quá chỉ giải
thoát mình chứ chẳng cứu được ai. Nếu phát Bồ Đề Tâm theo lời Phật dạy thì
tuy tu đạo xuất thế gian mà phải không rời thế gian pháp mới là con đường
Trung Đạo.” Nghe thế, ngài giật mình, tỉnh ngộ, từ đấy đem sở học bôn ba
hoằng pháp.
Suốt cuộc đời
120 năm, không lúc nào ngài ngưng nghỉ Phật sự, đi tới đâu cũng tu sửa
chùa chiền đổ nát vì chiến tranh, thiết lập đạo tràng, dìu dắt tứ chúng.
Ngài đã đạt thành 10 hạnh nghiệp lớn lao mà Tam Bộ Nhất Bái nằm trong Hạnh
Hiếu Thảo.
Khi đọc lên
bốn chữ Tam Bộ Nhất Bái, ai cũng có thể hiểu là “Đi ba bước, lạy một lạy”
nhưng hình dung ra bốn chữ này thì thật khó tưởng tượng là đi thế nào, lạy
thế nào; đi đâu và lạy ai? Hạnh nguyện của ngài quả là điều ngoài sức con
người. Với bối cảnh chiến tranh, loạn lạc thời xưa, đường xá gập ghềnh,
núi đồi ngăn trở, thú dữ khắp nơi, khí hậu nghiệt ngã …..một vị tăng đơn
độc, lặng lẽ, cứ bước ba bước lại quỳ xuống, thành tâm lạy một lạy suốt
non ba ngàn dặm gian nan, quả thật là không ai theo nổi. Nhưng khi khởi
tâm nguyện, có lẽ ngài chỉ tự nghĩ rằng, ơn cha mẹ như trời biển, làm con
chẳng đền đáp được mảy may; Nay, cha mẹ không còn, muốn báo đền hãy tận
dụng hết tâm hết lực mà thôi. Tâm lực ấy, nếu không thực hành thì biết thế
nào mới là hết tâm hết lực. Với ý nghĩ đó, ngài tự nguyện sẽ khởi đi từ
hướng đông núi Phổ Đà tới hướng bắc núi Ngũ Đài, đường thiên lý hiểm trở
gian nan đó dài non ba ngàn dặm !!!!!.
Trong lều
trúc bình yên, giữa khu vườn chan hòa nắng ấm, người bạn đạo của tôi rơi
nước mắt khi chúng tôi nói tới đoạn ngài suýt tử vong bên bờ sông Hoàng Hà
vào mùa đông tuyết rơi ngập lối. Khi ngài quỳ lạy đến nơi này thì trời đổ
bão tuyết; chung quanh hoang vắng, không nhà cửa, không bóng người, chỉ
thấy một chòi lá ven sông. Ngài vào đó trốn tuyết nhưng chòi lá trống
trải, bốn bề gió thốc. Tuyết tiếp tục rơi ba ngày ba đêm. Đói, lạnh đã đưa
ngài dần vào hôn mê …..Giữa ranh giới của sự sống và cõi chết, ngài bỗng
lờ mờ thấy dáng dấp một người hành khất bước vào chòi. Người ấy cởi bớt y
phục của mình mà đắp cho ngài, lại lấy trong túi vải một nắm gạo rang,
nhóm lửa, nấu cháo rồi đỡ ngài dậy. Ngài được người hành khất đó cứu sống,
không phải chỉ một lần mà hầu như suốt chặng đường gian truân, khi nào gặp
hiểm nguy cùng cực thì người ấy lại tình cờ có mặt. Suốt thời gian thực
hành hạnh nguyện, chỉ trừ khi qua sông, lội suối hoặc bão giông không thể
cất bước, ngoài ra, ngài không hề ngưng nghỉ, chỉ Nhất Tâm bước ba bước,
quỳ xuống lạy một lạy. Cuối cùng, sau ba năm ròng rã, ngài cũng tới được
chùa Hiển Thông trên núi Ngũ Đài. Nơi đây, ngài muốn tìm tung tích người
hành khất ân nhân để tạ ơn thì một lão- sư, khi nghe xong câu chuyện đã
điềm đạm bảo ngài rằng: “Chính là Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát đó. Bồ Tát thường
hiện thân hành khất trợ duyên cho người cầu đạo.” Nghe thế, Hòa Thượng Hư
Vân sụp xuống, lạy khắp mười phương tạ ơn vị Bồ Tát xuất thế gian mà không
rời thế gian pháp.
Nắng trong
vườn thơm hương hoa bưởi, nắng gió ngạt ngào quyện bát ngát cõi tâm hương.
Giới, Định, Tuệ là đây; Giải Thoát, Giải Thoát Tri Kiến cũng là đây. Ôn
lại truyện xưa, chúng tôi cùng quán chiếu để hiểu rằng noi gương xưa không
phải là noi theo đúng hình thức mới là theo, mà phải hiểu cốt lõi, tinh
túy của sự việc, của hành động. Đại lão Hòa thượng Hư Vân dạy chúng ta
những gì qua hạnh nguyện phi thường mà ngài đã đạt ? Ngài dạy chúng ta sự
quyết tâm. Phàm làm gì cũng phải quyết tâm. Quyết tâm là hùng lực đưa tới
thành công vì nếu không quyết tâm thì chỉ một trở ngại nhỏ cũng đủ khiến
tâm lung lay, thối chuyển; Khi tâm lung lay, thối chuyển rồi thì sự thành
công sẽ ở ngoài tầm tay.
Với hoàn cảnh
xã hội khác xưa, với tâm lực yếu kém, chúng ta chẳng thể vượt ba ngàn dặm,
ba bước lạy một lạy mới là tu, mà phải tỉnh thức biết rằng trong sinh hoạt
hàng ngày, nếu ta cố gắng bớt một phần tập khí là thêm một phần sáng suốt;
bớt mười phần phiền não sẽ chứng một phần Bồ Đề. Luôn tâm niệm như thế thì
đi, đứng là tu; ăn, ngủ cũng là tu; làm việc, nghỉ ngơi cũng là tu; trong
tu viện hay ngoài xã hội cũng là tu …….
Biết thế,
nhưng tâm chúng sanh thường quen dễ dãi với mình mà vô tình để sự buông
lung lấn át. Sau buổi uống trà ngoài lều trúc với bạn, chính tôi đã bị sự
lười mỏi lấn át lúc nào không hay. Khi nhận ra thì tâm đã vẩn đục bao
phiền não. Tôi cố gắng ngồi thiền nhiều thời hơn nhưng càng ngồi, phiền
não càng bủa vây trùng điệp !. Biết là đang bị thử thách, một buổi, sau
khi ngồi yên trong bóng đêm từ 12giờ đến 3giờ sáng, tôi đứng dậy, tấm gội
sạch sẽ rồi niệm Đức Quan Thế Âm. Không biết tôi niệm hồng danh Ngài bao
lâu thì bỗng một ý nghĩ lóe sáng. “Nếu định lực yếu kém, hãy dùng hình
thức bên ngoài trợ lực; hình thức nào gần nhất với thân, hình thức nào ta
có thể nhìn thấy, nhận thấy từng phút, từng giây mới có thể liên tục nhắc
nhở ta tinh tấn.”. Ý nghĩ đó vừa thoáng qua, tôi cảm thấy như vừa nhấc
khỏi vai một gánh nặng ngàn cân !. Tôi quỳ ngay xuống, Đảnh lễ Đại Từ Đại
Bi Quán Thế Âm Bồ Tát đã soi sáng cho tôi. Hình thức bên ngoài nào gần
nhất với thân ta mà dễ thấy, dễ nhận hơn là mái tóc ? Không phút chần chờ,
tôi biết rất rõ trong buổi sáng hôm nay tôi phải làm gì. Tôi chuẩn bị
những thứ cần thiết. Địa chỉ một tu viện sư nữ, một tấm áo tràng, một bộ
dao cạo tóc. Tôi phải tìm đến một ni sư, xin được chứng minh trước Tam
Bảo, lòng sám hối và quyết tâm tinh tấn tu học. Tôi sẽ xuống tóc hôm nay,
như là một hình thức tự nhắc nhở, chứ không phải xuống tóc xuất gia. Tôi
biết mình chưa đủ cơ duyên lớn đó.
Trong lúc
ngồi chờ bình minh, bỗng nhiên, câu chuyện trao đổi với bạn đạo ngoài lều
trúc về hạnh nguyện “Tam Bộ Nhất Bái” của Đại Lão Hòa Thượng Hư Vân trở
thành đậm nét. Trước đây, đã đôi lần tôi có ý nghĩ xuống tóc mà chưa “dám”
làm vì chưa đủ quyết tâm. Khi quyết tâm, mọi sự sẽ hạnh thông.
Trên đường
tới gặp ni-sư, tôi mong liên lạc được với bạn để cùng chia xẻ, nhưng bạn
vắng nhà. Không sao, hôm nào gặp, tôi sẽ tặng bạn vài sợi tóc và nói với
bạn rằng, hạnh phúc này của tôi cũng từ bài học Nhất Tâm khi Hòa Thượng Hư
Vân thực hành “Tam Bộ Nhất Bái” đấy. Vậy đừng thất vọng, đừng lo sợ rằng
nhìn gương người xưa, lòng ngưỡng phục mà không theo nổi. Nói như vậy là
chúng ta đã bị chấp vào hình tướng, vào văn tự, vì gương đó là đuốc sáng,
ta phải tùy hoàn cảnh và nhu cầu mà chọn đường đi. Bên cạnh đó, ta còn một
niềm tin là khi vấp ngã, Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát sẽ hiện thân nâng đỡ; không
nhất thiết thị hiện dưới thân hành khất, mà có thể là lời an ủi của bạn
đồng môn, là sự khuyến khích của giảng sư, là âm thanh tiếng chuông tỉnh
thức giữa đạo tràng thanh tịnh…v…v… Hiểu như thế chính là ta đang học từ
những bài học ngàn vàng.
Lần tới gặp
nhau, tôi cũng sẽ đưa lại bạn chiếc lược đồi mồi rất đẹp bạn mua tặng tôi
hôm trước.
Vì nay tôi
không còn dùng đến nữa.
Diệu Trân
2 tháng Ba năm 2004
--- o0o ---
Cập
nhật
ngày:
01-06-2005
