TỔ ĐÌNH MINH ĐĂNG QUANG
PHẬT HỌC TỪ ĐIỂN
BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE-ENGLISH
THIỆN PHÚC
Tha
Tha:
1) Khác:
Another—Other—The other.
2) Mài: To polish.
3) Tha tội: To pardon—To
forgive—To condone—To excuse—To condole—To forgive someone.
4) Ông ấy, bà ấy, hay
cái ấy: He, she, it.
Tha Bảo: Những thứ
quý giá của người khác—The valuables of another person—Other valuables.
Tha Bổng: To
discharge—To acquit.
Tha Cho: See Tha.
Tha Hóa Tự Tại Thiên:
Paranirmita-Vasavartin (skt)—Bà Xá Bạt Đề—Bà La Ni Mật Bà Xá Bạt Đề
Thiên—Bà Na Hòa Đề—Cõi trời thứ sáu trong sáu cõi trời dục giới (đệ lục
thiên), nơi trú ngụ của Ma Hê Thủ La Thiên và Ma vương—The sixth of the
six heavens of desire, or passion-heavens, the last of the sixth
devalokas, the abode of Mahesvara (Siva), and of Mara.
Tha Hồ: As one
please—At will—Without control or limitation.
Tha Kỷ: Người và
ta—Another and oneself—Both he and I.
Tha Lực: Sức mạnh
của người khác, đặc biệt là của Phật và Bồ Tát mà hành giả đạt được bằng
niềm tin cứu độ trong giáo lý Đại Thừa—Other power—The power or stregth of
another, especially that of a Buddha or Bodhisattva, obtained through
faith in Mahayana salvation.
Tha Lực Niệm Phật:
Tin tưởng và niệm hồng danh Phật để vãng sanh, đặc biệt là Phật A Di
Đà—Trusting to and calling on the Buddha, especially Amitabha.
Tha Lực Tông: Tông
chỉ của những người tin vào tha lực mà vãng sanh, đối lại với những người
tự cứu độ bằng sức của chính mình (Tự Lực Tông)—Those who trust to
salvation by faith, contrasted with those who seek salvation by works, or
by their own strength.
Tha Mạng: To spare
someone’s life.
Tha Nhân: other
people.
Tha Ra: To let
go—To set free—To free.
Tha Sinh: Tha
Thế—Đời khác hay thế giới khác, hoặc đời trước hoặc đời sau—Another life
or another world, either previous or after this.
Tha Tâm Thông:
Divine mind—See Lục Thông (3), Ten Kinds of Wisdom, Tứ Thập Bát Nguyện,
and Tha Tâm Trí.
Tha Tâm Trí:
Paracittajnana (skt)—Tên đủ là Trí Tha Tâm Thông hay là trí biết rõ tâm
trạng của người khác —Intuitive knowledge or understanding the minds of
others (all other beings).
1)
Trí thứ tám trong thập trí: The eighth of the ten kinds of
wisdom—See Ten Kinds of Wisdom.
2)
Thần Thông thứ ba trong Lục Thông: The third of the six
transcendental powers—See Lục Thông.
3)
Lời nguyện thứ tám trong bốn mươi tám lời nguyện của Phật A Di Đà;
Ngài nguyện không thành Phật cho đến khi nào hết thảy chúng sanh đều có
được Tha Tâm Trí nầy: The eighth of the Amitabha’s forty-eight vows that
men and devas in his paradise should all have the joy of this power—See Tứ
Thập Bát Nguyện.
Tha Tâm Trí Thông:
See Tha Tâm Trí.
Tha Thắng Tội: Ba
La Di—Tội nặng của Tỳ Kheo (thiện căn bị ác pháp lướt thắng)—Overcome by
specific sin, any of the four parajikas, or sins of excommunication.
Tha Thiết Khuyên Răn:
To admonish earnestly.
Tha Thọ Dụng Độ:
Báo Độ của Phật trong đó chúng sanh nhận và tuân giữ theo chân lý của
Ngài—Reward land of a Buddha or Buddhaksetra, in which all beings receive
and obey his truth.
** For more information,
please see Báo Độ.
Tha Thứ: See Tha.
Tha Tội: See Tha.
Thà:
Better—Rather.
Thả:
1)
Trả tự do: To let go—To set free—To free—To release—To discharge.
2)
Giải phóng: To liberate.
3)
Hơn nữa: Moreover—yet—Meanwhile.
Thả Chim: To
release or let a bird go.
Thả Cửa: As one
pleases.
Thả Hỷ: So be
it—Granted.
Thả Trôi: Moving
about without being guided—Driven by wind or water—To adrift at the mercy
of the waves.
Thác:
1)
Chết: To die.
2)
Thác nước: Waterfall (fall).
3)
Ký thác: To entrust—To confide.
4)
Mang nơi tay: To carry on the palm.
Thác Bát:
1)
Các Tỳ Kheo đi khất thực: Monks and nuns go for alms (tay bưng bát
mà xin ăn).
2)
Bát khất thực: An almsbowl.
Thác Lâm La: Một
trong mười hai đại tướng trong Kinh Dược Sư—One of the twelve generals in
the Yao-Shih Sutra (Bhaisajya).
Thác Oan: To die
innocently (injustly).
Thác Sanh: A womb
or a Lotus in Paradise that to which birth is entrusted.
Thác Thai: Sự thụ
thai trong bụng mẹ—A womb—Conception.
Thác Tháp Thiên Vương:
Một trong Tứ Thiên Vương, Bắc Phương Đa Văn Thiên Vương hay Tỳ Sa Môn. Vị
Thiên Vương đở nâng chùa tháp trên lòng bàn tay—One of the four deva-kings
(maharajas), Northern deva-king who learns much or Vaisravana. He is the
deva-king who bears a pagoda on his palm.
Thạc Đức: High
virtue.
Thạc Học: Man of
great learning.
Thạc Sĩ:
Doctor—One who has passed the Doctorate Degree.
Thách: To dare—To
defy--To challenge.
Thạch: Stone—Rock.
1)
Họa Thạch: A painting of a rock (though the water of the
water-colour rapidly disappears, the painting remains).
2)
Nan Thạch Thạch Liệt: Ngay cả đá mà chạm mạnh hay bị vặn vẫn phải
bể—Even a rock meeting hard treatment will split.
Thạch Bát: Bốn bát
bằng đá rất nặng mà tứ thiên vương dâng lên cho Đức Phật nhân ngày Phật
thành đạo. Phật lấy xong bèn chồng bốn cái lên nhau, rồi ấn xuống thành
một cái (có thể vì vậy mà từ đó về sau chỉ có Đức Phật mới có thể dùng bát
đá chứ các đệ tử không được phép dùng)—The four heavy stone begging-bowls
handed by the four devas to the Buddha on his enlightenment, which he
miraculously received one piled on the other.
Thạch Bích Kinh: Kinh khắc trên
vách đá vào khoảng năm 829 sau Tây Lịch, đời nhà Đường, tại Trùng Huyền
Tự, ở Tô Châu do Bạch Cư Dị làm bia. Kinh Thạch Bích gồm Kinh Pháp Hoa
69.550 chữ, Kinh Duy Ma 27.092 chữ, Kinh Kim Cang 5.287 chữ, Kinh Phật
Đảnh Tôn Thắng Đà La Ni 3.020 chữ, Kinh A Di Đà 1.800 chữ, Kinh Phổ Hiền
Hạnh Pháp 6.990 chữ, Kinh Thực Tướng Pháp Mật 3.150 chữ, và Kinh Bát Nhã
Tâm Kinh 258 chữ—Sutras cut in stone in 829 A.D. during the T’ang dynasty
in the Ch’ung Hsuan temple, Soo-Chow, where Po-Chu-I put up a tablet. They
consist of 69,550 words of the Lotus Sutra, 27,092 of the Vimalakirti
Sutra, 5,287 of the Diamond Sutra, 3,020 of the
Unisha-Vijaja-Dharani-Sutra, 1,800 of Amitabha Sutra, 6,990 of the
Samantabhadra’s practices, 3,150 of the Esoteric Reality Dharma (???), and
258 of the Prajna Heart Sutra.
Thạch Cựu Thiền Sư: Zen master
Shih-Chiu—Thiền sư Thạch Cựu, một trong những đệ tử nổi bậc của Mã Tổ vào
thời nhà Đường—Zen master Shih-Chiu was one of the most outstanding
disciples of Ma-Tsu during the T’ang dynasty.
·
Một hôm có một vị Tăng đến hỏi Thạch Cựu: “Trong tay Bồ Tát
Địa Tạng có hạt minh châu, là ý nghĩa gì?” Thạch Cựu hỏi lại: “Trong tay
ông có hạt minh châu không?” Vị Tăng đáp: “Con không biết.” Thạch Cựu bèn
nói kệ—One day a monk asked him: “There is a jewel in the palm of
Ksitigarbha Bodhisattva. What does it mean?” He asked the monk: “Do you
have a jewel in your hand?” The monk replied: “I don’t know.” He then
composed the following verse:
“Bất thức
tự gia bảo
Tùy tha
nhận ngoại trần
Nhật
trung đào ảnh chất
Cảnh lý
thất đầu nhân.”
(Báu nhà
mình chẳng biết
Theo
người nhận ngoại trần
Giữa trưa
chạy trốn bóng
Kẻ nhìn
gương mất đầu).
“Don’t
you know you have a treasure at home?
Why are
you running after the externals?
It is
just like running away from your own shadow at noon time.
Or the
man is frightened when not seeing his head in the mirror, after putting
the mirror down.”
Thạch Đầu Hy Thiên Thiền Sư:
Ông sanh vào khoảng năm 700 sau Tây Lịch, quê ở làng Cao Yếu, quận Đoan
Châu (bây giờ là phía Tây của Quảng Châu). Ông họ Trần. Người ta kể lại
khi thọ thai ông, mẹ ông tránh ăn thịt. Khi còn rất nhỏ mà sư đã không bao
giờ làm phiền ai. Đến lúc lớn khôn, lúc nào sư cũng tự an ổn vui tươi,
không khi nào tỏ vẻ không bằng lòng. Nơi ông ở dân chúng kinh sợ quỷ thần
nên giết bò mua rượu tế lễ. Sư một mình đi vào rừng sâu, phá đàn và thả bò
đi. Khi xuất gia, sư đến Tào Khê thọ giáo với Lục Tổ Huệ Năng, nhưng chưa
thọ cụ túc giới. Khi Lục Tổ tịch, ông về thọ giáo với sư huynh Hành Tư
(cũng là một đại đệ tử của Lục Tổ). Ông trở thành đại đệ tử của Thiền Sư
Hành Tư, và từ đó ông cũng trở thànhø một trong những thiền sư hàng đầu
của Trung Quốc vào thời đại nhà Đường. Ông có tên Thạch Đầu (đầu hòn đá)
do sự kiện ông sống trong một cái am mà ông tự xây trên một tảng đá lớn và
phẳng. Ba trong số năm Thiền phái Trung Hoa ngày nay có nguồn gốc từ Thạch
Đầu và những người kế tục ông. Ông tịch vào năm 790 sau Tây
Lịch—Shih-T’ou-Hsi-T’ien was born in 700 A.D. in Cao-Yao hamlet, Duan-Chou
district (west of present-day Kuang-Chou). His last name was Chen. It is
said that when Shi-Tou’s mother became pregnant she avoided eating meat.
When he was a small child he was untroublesome. As a young man he was
magnanimous. The people where he grew up feared demons and performed
debased sacrifices of oxen and wine. He would go alone into the deep woods
and destroy the ceremonial altars, seize the oxen, and drive them away.
Later, Shi-Tou went to Tao-Xi to become a disciple of the Sixth Patriarch
Hui-Neng, but did not undergo full ordination as a monk. When the Sixth
Patriarch died, Shi-Tou obeyed Hui-Neng’s request to go to study with
Xing-Si (also one of the great disciples of the Sixth Patriarch). He later
became one of the great disciples of Xing-Si Zen Master, and since then he
also became one of the leading Chinese Zen masters during the T'’ang
dynasty. He acquired the name Shih-T’ou or rock-top from the fact that he
lived in a hut he had built for himself on a large flat rock. Three of
the five traditional schools of Chinese Zen traced their origins through
Shi-Tou and his heirs. He died in 790 A.D.
Thạch Hỏa: Ánh lửa do đá tóe
ra, ví với sự khởi diệt nhanh chóng của vô thường—Tinder or lighted
tinder, i.e. of but momentary existence.
Thạch Kinh Sơn: Kinh được khắc
trong núi đá Bạch Đái Sơn, vào đời nhà Tùy ở Trụy Châu bên Tàu—The hill
with the stone sutras, which are said to have been carved in the Sui
dynasty in Pai-Tai-Shan, west of Cho-Chou, China.
Thạch Lưu: Một biểu hiện của
nhiều trẻ nít qua quả lựu vì nó có nhiều hột; đây cũng là dấu hiệu trên
tay của Quỷ Tử Mẫu Thần, vị được Phật chuyển hóa—The pomegranate, symbol
of many children because of its seeds; a symbol held in the hand of
Hariti, the deva-mother of demons, converted by the Buddha.
Thạch Nữ: Người nữ đá, chỉ
người phụ nữ không còn khả năng giao hợp và sanh con nữa—A barren woman—A
woman who is incompetent for sexual intercourse.
Thạch Nữ Nhi: Con của Thạch Nữ,
danh từ dùng để chỉ một việc không thể xãy ra được—Son of a barren woman,
an impossibility.
Thạch Sương Thiền Sư: Zen
master Shi-Shuang—See Khánh Chư Thiền Sư.
Thạch Trụ: Stone pillar.
Thai: Garbha
(skt)—Foetus—Embryo—The womb—Uterus.
Thai Cung: Thai Ngục—Thai Tạng
hay tử cung được xem như là ngục thất—The womb prison, the womb regarded
as a prison.
Thai Đại Nhật: Đức Đại Nhật Như
Lai trong Thai Tạng giới—Vairocana in the Garbhadhatu.
Thai Ngoại Ngũ Vị: Năm giai
đoạn sau khi ra khỏi bào thai của một con người—The five periods of a
person after birth:
1) Hài
nhi: Infancy.
2) Trẻ
thơ: Childhood.
3) Thiếu
niên: Youth.
4) Trung
niên: Middle age.
5) Già
lão: Old age.
Thai Nhi: See Thai.
Thai Noãn Thấp Hóa: Bốn loại
sanh—The four yoni or modes of birth (womb-born, egg-born, spawn-born, and
born by transformation).
** For more information,
please see Tứ Sanh.
Thai Nội Ngũ Vị: Năm giai đoạn
trong thai mẹ của một con người—The five periods of the child in the
uterus.
Thai Sanh:
1) Một
trong tứ sanh, thai sanh là một hình thức sanh ra từ trong thai mẹ. Trước
khi có sự phân chia trai gái, chúng sanh đều ở trong tình trạng hóa sanh
(về sau nầy do có tình dâm dục mà chia thành trai gái và bắt đầu có thai
sanh): Uterine birth or womb-born, one of the four modes of yoni. Uterine
birth is a form of viviparous birth, as with mammalia. Before the
differentiation of the sexes birth is supposed to have been
transformation.
2) Từ ngữ
nầy cũng dành cho những người vãng sanh Cực Lạc trong những búp sen vì
không có lòng tin nơi Phật A Di Đà, mà chỉ tin vào tự lực niêm Phật. Họ
phải ở tại đây trong một thời gian dài mà không thấy Phật, Bồ Tát, hay
Thánh chúng; cũng không nghe được giáo thuyết của Phật (kông thấy Tam
Bảo). Tình trạng nầy còn được gọi là “thai cung” vì chúng sanh ở trong
bụng mẹ không thấy được ánh nhật nguyệt—The term is also applied to beings
enclosed in unopened lotuses in paradise, who have not had faith in the
Amitabha but trusted to their own strength to attain salvation; there they
remain for proportionate periods, happy, but without the presence of the
Buddha, or Bodhisattvas, or the sacred host, and do not hear their
teaching. The condition is also known as the womb-place.
Thai Tạng Giới: Garbhadhatu
(skt)—Tích Phược Câu—Thai tạng là nguồn gốc của sự sản sanh mọi thứ, như
đứa trẻ được nuôi dưỡng trong thai mẹ (cả thân tâm được chứa đựng và nuôi
dưỡng)—The womb treasury, the universal source from which all things are
produced—The womb of all things—The womb in which a child is conceived.
Its body, mind, etc. It is container and content; it covers and nourishes;
and is the source of all supply.
1) Các
nhà triết học Chân Ngôn giáo miêu tả như sau—The Shingon philosophers
describe as follows:
a) Thai
Tạng Giới là cấu trúc và sự phát triển của thế giới tâm linh. Thai Tạng
Giới quan niệm thế giới như là một cảnh giới trên đó Đức Tỳ Lô Giá Na an
trú trong cái tâm thâm sâu nhất của mỗi chúng sanh mà phát triển những khả
năng vốn có của Ngài: Garbhadhatu is the constitution and development of
the spiritual world. The Garbhakosa conceives the world as a stage on
which Vairocana Buddha residing in the inmost heart of every being
develops his inherent possibilities.
b) Kim
Cang Giới miêu tả Đức Phật trong những biến hóa riêng của Ngài. Trong Kim
Cang Giới, những hình ảnh minh họa sơ đồ và quá trình của những phát triển
này được gọi là Mạn Đà La: Vajragarbha depicts the Buddha in his own
manifestations. In Vajragarbha, the pictures illustrating the scheme and
process of these developments are called Madala.
2) Thai
Tạng Giới tiêu biểu cho “Lý Tính” về cả hai phương diện yếu tố vật chất và
bồ đề thanh tịnh—It represents the fundamental nature, both material
elements and pure bodhi, or wisdom in essence or purity:
a) Thai
tạng là lý: The garbhadhatu as fundamental wisdom.
b) Kim
Cương tạng là trí: Acquired wisdom or knowledge, the vajradhatu.
3) Thai
Tạng giới tiêu biểu cho tâm chúng sanh với tám múi thịt như hình sen tám
cánh: The Garbhadhatu represents the eight parts of the human heart as the
eight-petal lotus mandala.
4) Thai
Tạng giới là cái “bổn giác” (vốn đã giác ngộ rồi), đối lại với Kim Cang
giới tiêu biểu cho “thủy giác” (bắt đầu giác ngộ)—Garbhadhatu is the
original intellect, or the static intellectuality, in contrast with
intellection, the initial or dynamic intellectuality represented in the
Vajradhatu.
5) Thai
Tạng giới là cái từ quả đến nhân, trong khi Kim Cang giới là cái từ nhân
đến quả: The Garbhadhatu is the cause and Vajradhatu is the effect. Though
as both are a unity, the reverse may be the rule, the effect being also
the cause.
6) Thai
Tạng giới tiêu biểu cho sự “lợi tha,” trong khi Kim Cang giới lại tiêu
biểu cho “tự lợi.”—The Garbhadhatu is likened to enrich others, as
Vajradhatu is to enriching self.
Thái:
1) Bóng
hay sự phản chiếu: Chaya (skt)—A shadow or reflection.
2) Cắt ra
từng miếng mỏng: To slice—To cut into slices—To mince.
3) Chọn
lựa: To choose.
4) Ngắt:
To pick—To gather.
5) Rau
cải: Vegetables.
6) Thái
Lan: Thailand.
7) Thái
quá: Too—Very—Great.
8) Thái
mỏng: See Thái (2).
Thái Âm: Moon.
Thái Ất: Name of a star.
Thái Bạch: Venus.
Thái Bình: Peace.
Thái Cổ: Very ancient--Great
antiquity.
Thái Cực: Extreme.
Thái Dương: Aditya—Sun.
Thái Đầu: Vị Tăng lo về việc
cung cấp rau cải trong chùa—The monk who has charge of supplying of
vegetables in a temple.
Thái Độ: Attitude
Thái Độ Bất Tịnh: Impure
attitude
Thái Độ Ích Kỷ: Selfish
attitude
Thái Độ Khoan Dung: Tolerance.
Thái Giám: Eunuch.
Thái Hậu: Queen mother.
Thái Hoa:
1) Hái
hoa: To pick flowers.
2) Tên
khác của hoa sen: Another name for lotus.
Thái Hư Đại Sư: Nhà sư Trung
quốc nổi tiếng (1889-1947). Ngài đã làm sống lại Phật giáo Trung quốc bằng
chủ trương khôi phục Tăng già. Vào năm ông thị tịch 1947, hội Phật giáo
Trung quốc do ông lập ra đã có trên 4 triệu môn đồ. Một trong những thành
công lớn của ông là hòa hợp được các triết học của các trường phái Pháp
Tướng, Hoa Nghiêm và Thiên Thai—A famous Chinese monk (1889-1947). He
reformed the Chinese Buddhism by revitalizing the Sangha. In 1947, the
year he passed away, the Chinese Buddhist Society founded by him had over
4 million followers. One of his most important achievements was a
harmonious blending of philosophies from Fa-Hsiang, Hua-Yen and T’ien-T’ai
schools.
Thái Hư Không: Space, where
nothing exists.
Thái Miếu: Imperial (Royal)
temples.
Thái Nhỏ: To cut into small
pieces.
Thái Quá:
Excessive—Exaggerated—Immoderate—Exhorbitant.
Thái Sơn: Đông Sơn trong tỉnh
Sơn Đông thuộc Trung Quốc—The Eastern Sacred Mountain in Shan-Tung
province, China.
Thái Thô Sanh: Người thô
thiển—A ruffian—A rough fellow.
Thái Thúc Thị:
1) Người
hái đậu: Bean-picker.
2) Tên
khác của Mục Kiền Liên: Name of Maudgalyayana.
Thái Thượng:
1) The
king.
2) The
highest.
Thái Tổ: Founder of a dynasty.
Thái Tử: Kumararaja (skt).
1) Crown
prince.
2) Danh
hiệu của Đức Phật: An epithet of Buddha.
3) Danh
hiệu của Văn Thù Sư Lợi: An epithet of Manjusri.
Thái Tử Hòa Hưu Kinh: Thái Tử
Loát Hộ Kinh—Một tên của bộ kinh Thái Tử A Xà Thế gặp Phật vấn kinh và
được Phật thọ ký. Kinh được ngài Trúc Pháp Hộ dịch sang Hoa ngữ khoảng từ
265 đến 316 sau Tây Lịch—One name of the Subahu-pariprccha, translated
into Chinese by Dharmaraksa between 265-316 A.D.
Thải: To discharge—To
eliminate—To fire—To dismiss.
Thải Hồi: See Thải.
Tham:
1) Chúng
Tăng trong thiền môn tập trung lại ngồi thiền hay thuyết pháp tụng kinh.
Có ba loại “Tham”—An assembly, or a gathering for the purpose of
meditation, preaching, worship. There are three different classes:
a) Tảo
Tham: Tập họp lại vào buổi sáng sớm—Morning assembly.
b) Vãn
Tham: Tập họp lại vào buổi chiều—Evening assembly.
c) Tiểu
Tham: Tập họp tùy thời để bàn luận lý nghĩa sau buổi thuyết pháp—A special
meeting; a discussion following an address.
2) Tham
lam: Raga (skt)—Passion—Greed—Affection—Vehement longing or desire. Raga
is also interpreted as tainted by and in bondage to the five desires—See
Ngũ Độn Sử, and Tam Độc (1).
3) Tham
quan: To visit superior.
4) Tham
vấn: Counsel.
Tham Ái:
Passion—Desire—Cupidity—Tham ái, tham dục đòi hỏi những sự ham muốn về vật
chất như thèm ăn, thèm ngủ, thèm ân ái, vân vân, là những khoái lạc về ngũ
quan. Con người còn ham muốn để được thỏa mãn những nhu cầu về tinh thần
như ham chiếm đoạt, ham phô trương, ham quyền lực, ham lợi lộc. Lòng ham
muốn đắm mê không bao giờ biết ngừng, không bao giờ được thỏa mãn cả, như
chiếc thùng không đáy. Để thỏa mãn dục vọng mà con người sanh ra vị kỷ,
độc ác, làm hại, làm khổ người khác để mình được vui, được sung sướng. Vì
lòng tham mà chúng ta không ngại xử dụng mọi thủ đoạn để đạt cho được mục
đích, bất kể chuyện gì xãy đến cho người khác. Phật tử chúng ta nên thấy
rõ vì không tu nên cõi đời trở thành một đấu trường mà nước mắt đổ như mưa
rào, bể khổ dâng lên như nước thủy triều biển khơi—Greed and lust are
unrestrained desires for material possessions such as food, sleeping,
sexual intercourse, etc., all related to sensual pleasures. We also have a
desire for appropriations, showing off, authority, and profits. Since they
are like bottomless barrel, neither obsessive greed nor desire can be
stopped or satisfied. Through tricks, expedients, and manipulations we try
to reach our goal irrespective of whatever happens to others. We Buddhists
must see that greedy people are generally selfish, wicked, and prone to
cause sufferings to others. As a result, they transform this world into a
battlefield where tears are shed like streams, and sufferings rise like an
ocean tide.
Tham Ái Mẫu: Tham ái là mẹ, vô
minh là cha sản sanh ra cái “ngã”—Desire as mother and ignorance as father
produce the ego.
Tham Chiếu: To refer.
Tham Của: Greedy for property.
Tham Danh: Greedy for fame.
Tham Dụïc: Greed and Desire.
(I) Nghĩa
của Tham Dục—The meanings of Greed and desire:
1) Tham
muốn của cải trần thế. Hầu hết người đời thường định nghĩa hạnh phúc trần
tục như là sự thỏa mãn của mọi tham dục: Desire for and love of the things
of this life—Craving (greed, affection, desire). Most people define
happiness as the satisfaction of all desires.
2) Tham
dục trần thế là vô hạn, nhưng chúng ta lại không có khả năng nhận ra chúng
và tham dục không được thỏa mãn thường gây ra khổ đau phiền não cho mình
và cho người. Khi chúng ta chỉ phần nào thỏa mãn tham dục, chúng ta luôn
có khuynh hướng tiếp tục theo đuổi chúng cho đến khi được thỏa mãn, chính
vì vậy mà chúng ta càng gây nên khổ đau cho mình và cho người. Ngay cả khi
đã thỏa mãn tham dục, chúng ta cũng khổ đau. Chúng ta chỉ nghiệm được chân
hạnh phúc và an nhin tự tại khi chúng ta có ít tham dục. Đây cũng là một
trong những bước lớn đến bến bờ giải thoát của chúng ta—The desires are
boundless, but our ability to realize them is not, and unfulfilled desires
always create suffering. When desires are only partially fulfilled, we
have a tendency to continue to pursue until a complete fulfillment is
achieved. Thus, we create even more suffering for us and for others. We
can only realize the true happiness and a peaceful state of mind when our
desires are few. This is one of the great steps towards the shore of
liberation.
3) Phật
dạy: “Tham dục chính là nguồn gốc của khổ đau. Mọi vật rồi sẽ thay đổi, vì
thế không nên luyến ái hay vướng víu vào một thứ gì. Nên nhiếp tâm thanh
tịnh tìm chân lý và đạt đến hạnh phúc vĩnh hằng.” Biết tri túc thiểu dục
là biết sẽ giúp chúng ta diệt trừ tham dục. Điều nầy có nghĩa là biết thỏa
mãn với những điều kiện vật chất khả dĩ giúp cho chúng ta có đầy đủ sức
khỏe để tu tập. Đây là phương cách hữu hiệu nhất để cắt đứt lưới tham dục,
an ổn thân tâm và có nhiều thì giờ giúp đở tha nhân---Buddha taught:
“Craving and desire are the cause of all unhappiness or suffering.
Everything sooner or later must change, so do not become attached to
anything. Instead devote yourself to clearing your mind and finding the
truth, lasting hapiness.” Knowing how to feel satisfied with few
possessions help us destroy greed and desire. This means being content
with material conditions that allow us to be healthy and strong enough to
cultivate. This is an effective way to cut through the net of passions and
desires, attain a peaceful state of mind and have more time to help
others.
(II) Phân
loại Tham Dục—Categories of Greed and Desire: Có năm loại Tham Dục—There
are five types of Greed and Desire:
1) Tài
Tham Dục: Greed and desire for Wealth.
2) Sắc
Tham Dục: Greed and desire for Beauty.
3) Danh
Tham Dục: Greed and Desire for ambitions.
4) Thực
Tham Dục: Greed and desire for finding pleasure in eating.
5) Thùy
Tham Dục: Greed and Desire for sleeping or laziness.
Tham Dục Cái: Một trong ngũ
cái, những phiền não của lòng tham muốn che lấp tâm thức hữu tình thì
không cho phép thiện pháp nẩy sinh—One of the five hindrances, the cover
of desire which overlays the mind and prevents the good from appearing—See
Ngũ Triền Cái.
Tham Dục Sử: Những phiền não
của lòng tham muốn xô đẩy sai khiến thân tâm hữu tình khiến cho đắm đuối
mãi trong vòng luân hồi sanh tử—The messenger, or temptation of desire
which causes clinging to earthly life and things, therefore reincarnation.
Tham Dục Tức Thị Đạo: Pháp môn
tính ác do tông Thiên Thai lập ra. Sự tham dục tuy xấu xa nhưng lại có lý
pháp tính. Do vậy, người quen thói tham dục có thể dùng nó mà quán pháp
tính—Desire is part of the universal law, and may be used for leading into
the truth, a tenet of T’ien-T’ai.
Tham Dự: To take part in—To
participate.
Tham Đắm Danh Lợi Chẳng Khác Nào Đang Đi
Vào Nẻo Súc Sanh Hay Ngạ Quỷ: To be sunk (attached) to fame and
fortune is to head for the realms of animals or hungry ghosts.
Tham Đầu: Vị khởi đầu để dẫn
chúng trong các nghi lễ—One versed in the ceremonies and capable of
leading others.
Tham Độc: Một trong tam độc—One
of the three poisons.
1) Chất
độc của tham dục: The poison of desire.
2) Sự
nhiễm uế của tham dục: The contamination of desire.
Tham Đường: Bắt đầu những nghi
thức hay công việc của một vị Tỳ Kheo vừa mới thọ cụ túc giới—The
initiation to the services of one newly ordained.
Tham Gia: To join—To adhere to.
Tham Giàu: Greedy of wealth.
Tham Hậu: Sau buổi Vãn
Tham—After the evening assembly—See Tham (1) (b).
Tham Kết: The bond of desire
(binding in the chain of transmigration).
Tham Khảo: To refer—To consult.
Tham Kiến: The illusion or
false views caused by desire.
Tham Lam: Abhijjha
(p)—Greed—Miserly—Lust.
(A) Theo Hoà
Thượng Narada trong Đức Phật và Phật Pháp, có hai điều kiện cần thiết để
thành lập nghiệp tham lam—According to Most Venerable in The Buddha and
His Teachings, there are two conditions that are necessary to complete the
evil of covetousness:
1) Vật sở
hữu của người khác: Another’s possession.
2) Tâm
thèm muốn, ước mong được làm chủ vật ấy: Adverting to it, thinking “would
this be mine!”
(B) Cũng theo
Hòa Thượng Narada trong Đức Phật và Phật Pháp, hậu quả tất yếu của tham
lam là không bao giờ được mãn nguyện: Also according to Most Venerable
Narada in The Buddha and His Teaching, the inevitable consequence of
covetousness is non-fulfillment of one’s wishes.
Tham Lang: Tham dục được ví như
lòng tham của bầy lang sói—Greedy wolf, wolfish desire or cupidity.
Tham Lợi: Eager for gain—Greedy
for gain.
Tham Luận: To discuss.
Tham Luyến: Attached to and
fond of.
Tham Muốn Của Cải Vật Chất:
Greed for material wealth.
Tham Nghệ: Khi lễ bái, người ta
tin rằng mình có thể đến học hỏi với chư Thiên hay chư Phật—To approach
the gods or Buddhas in worship.
Tham Nghị: To participate in a
discussion
Tham Nhiễm: Defiled grees---The
taint of desire or greed.
Tham Phiền Não: The klesa,
temptation or passion of desire.
Tham Phược: Sự trói buộc của
lòng tham—The tie of desire.
Tham Quyền: Greed for power—To
love power.
Tham Sanh: To cling to life.
Tham Sanh Úy Tử: To cling to
life and to fear death—The desire to survive, coupled with fear of death.
Tham, Sân, Mạn, Nghi, Tà Kiến, Sát, Đạo,
Dâm, Vọng Đều Do Si Mê Ngu Muội Mà Ra Cả: Greed, anger,
arrogance, doubt, wrong views, killing, stealing, lust, illusive
(erroneous) thoughts all stem from ignorrance or delusion.
Tham, Sân, Si: Greed, anger and
ignorrance, binding in the chain of transmigration—See Nhiễm Khuể Si, and
Tam Độc.
Tham-Sân-Si-Mạn-Nghi-Tà
Kiến-Sát-Đạo-Dâm-Vọng-Thân Kiến-Biên Kiến-Giới Kiến Thủ-Giới Cấm Thủ:
Greed—Hatred—Ignorance—Haughtiness—Suspicion—Heretic
views—Killing—Stealing—Lewd—Lying speech—Self- concept—One-sided
standpoint—Coservative sptandpoint—Uphold forbidden religious practices.
1)
Tham—Greed: See Tham Sân Si (1), and Ngũ Giới (2).
2)
Sân—Hatred: See Tham Sân Si (2).
3)
Si—Ignorance: See Tham Sân Si (3).
4)
Mạn—Haughtiness: See Mạn.
5)
Nghi—Doubt: See Nghi Cái, and Ngũ Triền Cái.
6) Tà
Kiến—Heretic views: See Tà Kiến.
7)
Sát—Killing: See Sát, and Ngũ Giới (1).
8)
Đạo—Stealing: See Ngũ Giới (2).
9)
Dâm—Lewd: See Ngũ Giới (3).
10)
Vọng—Lying speech: See Ngũ Giới (4).
11) Thân
Kiến—Illusion of the self: See Thân Kiến, Ngã Kiến, Ngũ Kiến Vi Tế, and
Tam Kết.
12) Biên
Kiến—One-sided standpoint: See Biên Kiến, and Ngũ Kiến Vi Tế.
13) Giới Kiến
Thủ—Coservative standpoint: See Giới Kiến Thủ.
14) Giới Cấm
Thủ—Upholding forbidden religious practices: See Giới Cấm Thủ Kiến.
Tham Sống Sợ Chết: See Tham
sanh úy tử.
Tham Sự:
1) To
take part in an affair—To participate in.
2) Chief
clerk.
Tham Tài: Greedy (eager) for
wealth.
Tham Tàn: Greedy and harsh.
Tham Tập: Thói quen của lòng
tham (tham mãi thành thói quen)—The habit of desire, desire becomes
habitual.
Tham Tập Nhân: Một trong mười
nhơn, thói quen của tham dục khiến người ta bị đọa vào địa ngục
lạnh—Habitual cupidity leading to punishment in the cold hells, one of the
ten causes—See Thập Nhân Thập Quả (2).
Tham Thiền: Tham nhập vào đạo
thiền, hay tham vấn về thiền tập—To wrap in deep meditation—To enter into
meditation—To seek, inquire or discuss religious instruction.
Tham Thỉnh: Thỉnh ý—To request
instruction or discussion.
Tham Thủy: Tham dục ví như dòng
nước chuyên chở hết thảy những điều ác—Desire is like water carrying
things along.
Tham Tiếc: To begrudge; be
unwilling to give.
Tham Tiền:
1) Tham
lam tiền bạc: Greed for money.
2) Trước
buổi Vãn Tham: Before the evening assembly—See Tham (1) (b).
Tham Trước: Tham trước là người
ta cứ bám vào lòng tham không biết chán—The attachment of desire.
Tham Vấn: Xin lời hướng dẫn—To
seek instruction, generally as a class.
Tham Vọng: Desire—Craving
for—Ambition.
Tham Vọng Muốn Bất Tử: The
craving for immortality.
Thám:
1) Gián
điệp: To spy.
2) Mật
thám: Secret services.
3) Thám
hiểm: To explore—To feel for.
4) Thám
sát: To investigate.
Thám Sát: To scout.
Thám Thủy: Đo chiều sâu bằng âm
thanh, phần dưới gậy để đo chiều sâu—To sound the depth of water, the
lower part of a staff, i.e. for sounding depth.
Thảm:
1)
Carpet.
2)
Tragic.
Thảm Đạm: Ảm đạm—Sad—Gloomy.
Thảm Khốc:
Tragic—Cruel—Terrible.
Thảm Sầu:
Grievous—Sad—Sorrowful.
Thảm Thê: Thê
thảm—Painful—Piteous.
Thảm Thiết: Tragic.
Thảm Thương: Pitiful.
Thảm Trạng: Tragic (painful)
situation.
Than: To complain.
Than Ôi!: Alas!
Than Phiền: See Than.
Than Thân: To complain about
one’s lot
Than Thở: To lament.
Than Tiếc: To regret.
Than Vãn: See Than thở.
Thán:
1) Tán
thán: Thán phục—To admire—To praise—To extol.
2) Ta
thán: To sigh.
3) Than:
Charcoal—Coal.
Thán Ba Na: Tấm (loại gạo
nát)—Broken rice.
Thán Đầu: Vị sư coi về củi lửa
trong tự viện—The fire-tender in a monastery.
Thán Đức: Tán thán
công đức của người khác—To praise the virtue of others.
Thán Linh: Tán thán công đức
của người quá vãng—To praise the spirit of the departed.
Thán Phật: Tán thán công đức
của Phật—To praise Buddha.
Thán Phục: To admire.
Thản: Bình thản—Unevenful—Even.
Thản Nhiên:
Unimpressionable—Unmoved—Emotionless—Even-mindedness.
Thản Nhiên Không Chút Động Tâm Trước Những
Đau Thương Hay Cái Chết Của Người Khác: To remain emotionless
before the suffering or the death of others.
Thang:
1) Canh:
Soup.
2) Nước
nóng: Hot liquid—Hot water.
Thang Danh Vọng: Ladder of
fame.
Thang Đầu: Vị sư lo việc nấu
nước trong chùa—The monk in charge of the kettles in a monastery.
Thang Xã Hội: Social ladder.
Tháng: Month.
Thảng Hoặc: By
chance---Occasionally.
Thanh:
1) Âm
thanh: Sabda (skt)—Một trong ngũ căn—Sound—Voice—Tone, one of the five
physical senses or sensations.
2) Thanh
sắt: A bar of metal.
3) Tiếng
thanh: Clear voice.
4) Thanh
sắc: Nila (skt)—Màu xanh nước biển—Dark blue coloured; also green, black.
5) Thanh
tịnh: Amala (skt)—Pure—Clear—Tranquil—Serene.
Thanh Bạch: Pure—Honest—Pháp do
Đức Phật thuyết ra làm sáng tỏ mọi thiện pháp vô lậu, làm cho người nghe
có khả năng rời bỏ phiền não ô trược—Pure and white, as the Buddha-truth,
or as pure as goodness.
Thanh Bần: Poor but unsullied
Thanh Biện: Bhavaviveka
(skt)—Bà Tỳ Phệ Da, một luận sư nổi tiếng (đồng thời với Bồ Tát Hộ Pháp,
nhưng bác bỏ thuyết hữu tông của Hộ Pháp), là đệ tử của ngài Long Thọ.
Ngài là người cùng thời với Phật Hộ, nhưng trẻ tuổi hơn. Ngài cho rằng ,
chỉ nêu ra sự sai lầm không chưa đủ, mà còn phải đề ra tự y luận chứng,
hoặc luận chứng độc lập hợp lý để khiến kẻ đó phải im tiếng. Ngài đã viết
bộ Đại Thừa Chưởng Trân Luận, Trung Quán Tâm Luận, và Trung Luận Yếu Chỉ
để chú giải Trung Luận của Ngài Long Thọ—A noted Buddhist philosopher,
around 60 A.D., a follower of Nagarjuna. Bhavaviveka was a junior
contemporary of Buddhapalita. He maintained that the opponent should not
only be reduced to absurdity, but svatantra or independent logical
arguments should also be advanced to silence him. He wrote
Mahayana-Karatala-ratna sastra, Madhyamikahrdaya with an auto commentary
called Tarkajvala, Madhyamartha-Samgraha and Prajna-pradipa, a commentary
on the Madhyamaka Sastra of Nagarjuna.
Thanh Bình:
Tranquil—Quiet—Calm—Peaceful.
Thanh Danh:
Renown—Fame—Reputation.
Thanh Diện Kim Cang: Vị Thiên
vương mặt xanh, làm hộ pháp cho Phật giáo, vua của các loài Dạ Xoa, miệng
lúc nào cũng mở to, có móng chó, ba mắt, đeo sọ người trên đầu và đeo rắn
trên chân—The blue-faced raja, protector of Buddhism, king of the yaksas,
with open mouth, dog’s fangs, three eyes, four arms, wearing skulls on his
head, serpents on his legs.
Thanh Duyên: See Thanh Văn, and
Duyên Giác in Vietnamese-English Section.
Thanh Dương: Clear and
resonant.
Thanh Đạm: Slight—Frugal.
Thanh Đầu Quán Âm:
·
Vị Quán Âm đầu xanh, ngồi trên vách đá dựng đứng: The
blue-head Kuan-Yin, seated on a steep cliff.
·
Vị Quán Âm cổ xanh, có ba mặt: The blue-knech Kuan-Yin, with
three faces.
Thanh Đề Nữ: Mẹ của Mục Kiền
Liên trong một tiền kiếp, nổi tiếng về sự bần tiện của bà—The mother of
Maugalyaya na in a former incarnation, noted for her meanness.
Thanh Giá: Danh giá—Fame and
dignity.
Thanh Giáo: Giáo pháp dạy bằng
cách nói thành tiếng—Vocal teaching.
Thanh Hà: Vanksu or Vaksu
(skt).
·
Dòng sông có nước trong xanh: The blue or clear river.
·
Dòng Oxus: The Oxus.
Thanh Khiết: Pure and clean.
Thanh Lãng: Sound wave.
Thanh Lịch:
Refined—Fine—Elegant.
Thanh Liêm: Upright—Honest.
Thanh Liên: Utpala (skt)—Ưu Bát
La—Hoa sen xanh—Blue lotus.
Thanh Liễu Chơn Yết Thiền Sư:
Thiền sư Thanh Liễu Chơn Yết sanh năm 1089 tại tỉnh Tứ Xuyên. Sư xuất gia
năm mười một tuổi, đến năm mười tám tuổi sư thi đậu Kinh Pháp Hoa. Sau đó
sư tiếp tục đi đến Thành Đô tiếp tục học tập kinh điển—Xing-Liao-Zhen-Yieh
was born in 1089 in Si-Chuan province. He left home at the age of eleven
and passed his scriptural examinations on the Lotus Sutra at the age of
eighteen. He then traveled to Cheng-Tu, where he continued his scriptural
study.
·
Một lần trên đường vân du, sư gặp thiền sư Đơn Hà. Đơn Hà
hỏi sư: “Thế nào là chính mình trước không kiếp?” Sư suy nghĩ để trả lời,
thì Đơn Hà đã chận lại bảo: “Ngươi còn ồn ào thế sao, hãy đi đi!”—One time
on the way of traveling, he met Tan-Xia. Tan-Xia asked him: “What is the
self before the empty eon?” When Xing-Liao began to answer, Tan-Xia
stopped him and said: “You are disturbed now. Go!”
·
Một hôm sư lên ngọn Bát-Vu, bỗng nhiên khế ngộ. Trên đường
sư trở về gặp Đơn Hà, thì Đơn Hà đã biết, tát ông một cái và nói: “Đã nói
là ông sẽ chạy về đây nói cho ta biết mà.” Sư lễ bái rồi lui ra. Hôm sau,
Đơn Hà thượng đường nói kệ:
“Nhật
soi cô phong biếc,
Nguyệt
đến nước trong khe,
Tổ sư
huyền diệu quyết,
Chớ
hướng tất lòng an.”
Nói xong
Đơn Hà liền xuống tòa.
Thanh
Liễu bèn tiến đến trước tòa thưa: “Ngày nay đăng tòa lại chẳng lừa được
con.” Đơn Hà hỏi: “Ngươi thử nhắc lại ngày nay ta đăng tòa xem?” Sư im
lặng giây lâu. Đơn Hà bảo: “Sẽ nói ông khắp đất.” Sư liền đi ra.
One day he went to nearby Bo-Yu Peak, he
suddenly experienced enlightenment. Upon returning to see Tan-Xia, his
teacher immediately knew what had transpired. Before Tan-Xia could speak,
Tan-Xia slapped him saying: “You were going to tell me what you know!” He
bowed and retreated. The next day, Tan-Xia entered the hall and said to
the monks this verse:
“The sun
shines on a solitary green peak,
The
moon reflects in the cold creek
water.
The
sublime mystery of the ancestors,
Is not
found in the small mind.”
Tan-Xia
then got down from the seat. Xing-Liao came forward and said: “A talk like
the one you gave today won’t deceive me again.” Tan-Xia said: “Then
explain it to me and we will see if you understand.” Xing-Liao was silent.
Tan-Xia said: “I will say you caught a glimpse of it.” Xing-Liao then went
out.
·
Có vị Tăng hỏi: “Chư Phật ba đời nhằm trong đống lửa xoay
bánh xe đại pháp, lại quả thực đấy chăng?”Thanh Liễu bảo: “Ta lại nghi
đấy.” Vị Tăng bảo: “Hòa Thượng vì sao lại nghi?” Sư đáp: “Hoa đồng thơm
đầy đất, chim rừng chẳng biết thơm.”—A monk asked Xing-Liao: “All the
Buddhas in the three worlds have turned the great wheel of Dharma into the
flames. Has this ceased or not?” Xing-Liao laughed out loud and said: “I
have doubts about it.” The monk said: “Master, why do you have doubts
about this?” Xing-Liao said: “The fragrance of wild flowers fills the
road. The secluded bird does not know it’s spring.”
·
Vị Tăng thưa: “Chẳng rơi phong thể lại nhận chuyên thân hay
không?” Sư đáp: “Chỗ đi người đá chẳng đồng công.”—A monk asked: “Without
letting go of wind and color, is it still possible to pivot oneself or
not?” Xing-Liao said: “Whre the stone person walks, there is no other
activity.”
·
Một hôm sư vào nhà trù xem làm bún, chợt thùng thông lủng
đáy. Tăng chúng la hoảng: “Uổng lắm!” Sư bảo: “Thùng thông lủng đáy tự nên
vui mừng, vì sao lại phiền não?” Tăng chúng thưa: “Hòa Thượng thì được.”
Sư nói: “Quả thực đáng tiếc một thùng bún.”—One day Xing-Liao went into
the kitchen and saw a pot of boiling noodles. Suddenly, the bottom fell
out of the pot. The monks there were crestfallen, saying: “Oh, what a
waste!” Xing-Liao said: “An overturned bucket is a joy. Why are you
disturbed?” the monks said: “The master can take delight in it.” Xing-Liao
said: “Really, it’s a shame to waste a pot of noodles!”
·
Thiền sư Thanh Liễu thị tịch năm 1151, ngài được vua ban
danh hiệu “Ngộ Không Thiền Sư.”—Xing-Liao died in 1151. He received the
posthumous name “Zen Master Enlightened Emptiness.”
Thanh Long: Rồng xanh—Blue or
green dragon.
Thanh Lương: Trong sạch và tươi
mát, ý nói thanh tịnh—Clear and fresh (cool)—Clean and pure.
Thanh Lương Nguyệt: Mặt trăng
thanh tịnh, ý nói Đức Phật—The pure moon, i.e., the Buddha.
Thanh Lương Quốc Sư: Vị quốc sư
giới luật thanh tịnh, danh hiệu của vị tổ thứ tư của tông Hoa Nghiêm (húy
Trừng Quán, tự Đại Hưu, họ Hạ Hầu, người đất Sơn Âm, xuất gia năm 11 tuổi,
trụ trì tại Ngũ Đài Sơn, được vua Đường Đức Tông tôn làm Thanh Lương Quốc
Sư. Ngài thị tịch năm 120 tuổi)—Pure-minded preceptor of the State, title
of the fourth patriarch of the Hua-Yen school.
Thanh Lương Sơn:
·
Tên của núi Ngũ Đài Sơn, nằm về phía bắc tỉnh Sơn Tây, nơi
trú ngụ của các vị Bồ Tát—A name for Wu-T’ai-Shan in north Shan-Si, the
abode of Bodhisattvas.
·
Nơi trú ngụ của Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, về phía đông của vũ
trụ: The abode of Manjusri Bodhisattva, in the north-east of the
universe.
Thanh Lương Trì: Hồ thanh tịnh,
dùng để ví với cảnh niết bàn, nơi không có sóng gió và nhiễm trược phiền
não—The pure lake or pool, i.e., nirvana.
Thanh Lương Tự: Tên của một tự
viện trên núi Ngũ Đài Sơn, được ngài Thanh Lương Quốc Sư xây dựng vào thời
nhà Đường—A monastery at Wu-T’ai-Shan, built by preceptor of the State
Sin-Liang during the T’ang Dynasty.
Thanh Lưu: Clear current.
Thanh Minh:
1) Trong
sáng: Clear and bright.
2) Giải
thích rõ ràng: To explain or to state clearly.
3) Ngày
lễ Thanh Minh sau Tết, thường vào ngày rằm tháng ba Âm lịch, ngày lễ dành
cho những vong linh. Các dân tộc Đông Á như Tàu, Nhựt, Đại Hàn và Việt
Nam, thường cử hành lễ nầy bằng cách đi đến các nghĩa trang để vãy cỏ và
làm sạch mộ tổ tiên, cũng như dâng cúng thực phẩm và hoa quả: The Chinese
festival or a festival after Spring, usually on 15th of the third lunar
month, when honour is paid to departed spirits. East Asian peoples such as
Chinese, Japanese, Korean, Vietnamese, often celebrate this festival by
going to the cemetery to cut grasses, clean and offer food and fruits on
their ancestors’ tombs.
4) Thanh
Minh có nghĩa là truyền tin, một trong Ngũ Minh: The learning of
communication, one of the five sciences—Đức Phật đã nhìn thấy sự quan
trọng của truyền tin, vì vậy Ngài đã đặt nó lên hàng đầu. Vì nếu không có
kỹ thuật truyền tin thì các môn học khác sẽ không phát huy được. Khoa
truyền tin tự cổ chí kim chịu ảnh hưởng của chữ viết hay lời nói. Đức Phật
khuyến khích con người hãy học cách diễn đạt và làm cho người khác hiểu rõ
mình. Vì vậy, ngoài tiếng mẹ đẻ ra, chúng ta cần phải học thêm những sinh
ngữ thông dụng để có thể truyền đạt và hiểu rõ tư tưởng của các dân tộc
khác, từ đó cải thiện cuộc sống về cả vật chất lẫn tinh thần—The Buddha
realized the importance of communication; therefore, he made it the first
of the “Five Great Learning.” For without adequate means of communication,
all other learning types cannot be carried out. From ancient time till
now, communication can be effected by written languages or by speech. The
Buddha encouraged people to learn how to express themselves and make
themselves understood. Thus, we should learn not only our own languages,
but also learn other living and popular languages to communicate with and
understand other peoples’ ideas and thoughts to improve our physical and
spiritual life—See Ngũ Minh.
a) Truyền
đạt bằng lời nói—Communication by speech: Lời nói vừa là phương tiện
truyền thông chính, vừa cũng là phương tiện phá tan những rào cản khác
biệt về tư tưởng—Speech is not only a main means of communication, but it
is also a means to destroy barriers of different ideas and thoughts.
b) Truyền
đạt bằng chữ viết—Communication by writing: Sự tiến triển của văn minh tùy
thuộc vào sách vở của các bậc tiền bối để lại. Phật giáo xuất phát từ Ấn
Độ nên tất cả các kinh điển đều được viết bằng Phạn ngữ. Sau đó, kinh điển
được dịch sang tiếng Hoa. Hiện tại tại Việt Nam kinh điển được dịch sang
Việt ngữ từ Phạn hay Hoa ngữ—The advancement of civilization depends on
the scriptures left to us by the ancient sages. Buddhism originated from
India; therefore, all scriptures were written in either Sanskrit or Pali.
Later, they were translated into Chinese. Nowadays, Vietnamese Buddhist
monks and nuns are translating these scriptures into Vietnamese, either
from Sanskrit, Pali, or Chinese.
c) Truyền
đạt bằng những phương cách khác—Communication by other media: Chắc chắn có
người cho rằng chân lý tối thượng của Đức Phật không thể giải thích bằng
ngôn ngữ, nhưng nếu không dùng ngôn ngữ thì không thể nào diễn đạt được
Phật Pháp, tức là chân lý tối thượng của Đức Phật, nó siêu việt lên trên
mọi hình thức, tuy nhiên phải dùng tới phương tiện của hình thức thì mới
có thể thực hiện được bằng các môn nghệ thuật như hội họa, điêu khắc, âm
nhạc, và hành động, như các tông phài Mật Tông đã ứng dụng. Trong Thiền
Tông, sự truyền đạt trí huệ cao siêu được thực hiện bằng tâm truyền tâm.
Tuy nhiên, với đa số đại chúng với căn cơ trình độ khác nhau, thì sự
truyền đạt bằng ngôn ngữ và hình ảnh chân thật vẫn phổ thông và hữu hiệu
hơn nhiều—Of course some may argue that the law has no speech; however,
without speech it cannot be expressed. The ultimate truth of the Buddha
transcends form, yet only by means of form can it be understood.
Doctrinal transmission can also be accomplished by arts, such as painting,
sculpture, music, and actions, as is the case with the esoteric sects of
Buddhism. While in Zen the transmission of high wisdom is carried out from
mind to mind. However, the masses with different levels of faculties, the
transmission by way of speech and real pictures is much more popular and
effective.
Thanh Minh Luận:
Sabdavidya-sastra (skt)—Bộ luận về chữ và nghĩa—A treatise on the words
and meanings.
Thanh Nguyên Hành Tư Thiền Sư:
Zen master Xing-Si-Qing-Yuan—See Hành Tư Thanh Nguyên Thiền Sư.
Thanh Nhã:
Grace—Refined—Elegant—Courteous.
Thanh Nhàn: Unoccupied.
Thanh Niệm Tụng: Tụng niệm ra
tiếng—Vocal intonation.
Thanh Phạn:
·
Phạn ngữ là ngôn ngữ của thanh tịnh: Pure Sanskrit.
·
Tiếng Phật thanh tịnh: Buddha’s resonant voice, or pure
enunciation.
Thanh Phẩu Hưng Dương Thiền Sư:
Zen master Qing-Pou-Xing-Yang—Thiền sư Thanh Phẩu Hưng Dương là đệ tử của
Thiền sư Đại Dương. Tuy vậy ông không may chết trước Đại Dương và không có
Pháp từ nào để nối dõi Tào Động—Zen master Qing-Pou-Xing-Yang was a
disciple of Zen master T’a-Yang. Although he was a successor of T’a-Yang,
he unfortunately did not outlive his teacher, nor did he have any Dharma
heirs to carry on the Cao-T’ong line.
·
Sau khi trụ ở Hưng Dương, sư thượng đường dạy chúng: “Đại
đạo từ Tây sang, lý bặt bách phi, trong câu hợp cơ toàn trái diệu chỉ, bất
đắc dĩ mà có làm cong vạy tông Tổ Sư, huống là lăng xăng có lợi ích gì?
Tuy nhiên như thế, việc không phải một chiều, hãy ở trong cửa xướng giáo
mở một con đường cùng toàn thể thương lượng.”—After becoming the abbot of
a temple, Xing-yang entered the hall and addressed the monks, saying: “The
principle of the great way that came from the west cuts off the hundred
negations. Words that accord with the essential teaching go on without
end. But what benefit could there be in just arduously submitting to the
teachings of our school? Although it’s like this, there are many different
affairs to deal with. But in the teaching of our school, there is only one
path that passes through. Everyone discuss this!”
·
Có vị Tăng hỏi: “Rồng Ta Kiệt ra khỏi biển thì càn khôn chấn
động, thấy mặt trình nhau việc thế nào?” Sư đáp: “Chim Đại bàng cánh vàng
kình vũ trụ, trong ấy ai là người xuất đầu?” Vị Tăng hỏi: “Nếu khi gặp
người xuất đầu thì làm sao?” Sư đáp: “Giống như chim cắt anh không tin,
trước sọ khô nghiệm mới biết thật.” Vị Tăng hỏi: “Thế ấy thì khoanh tay
bày ngực lui ba bước?” Sư đáp: “Dưới tòa Tu Di con rùa quạ, chớ đợi điểm
trán lần thứ hai.”—A monk asked Xing-Yang-Qing-Pou: “When the Sagara
Dragon emerges from the sea, the entire universe shudders. At just such a
time, how is this expressed?” Qing-Pou said: “The Garuda King confronts
the universe! Among you here, who can come forth?” The monk asked: “If
suddenly someone comes forth, then what?” Qing-Pou said: “It’s like a
falcon striking a pigeon. You don’t believe me. If you can experience it
behind your skull, then you’ll at last realize the truth.” The monk said:
“In that case, I’ll just fold my hands on my chest and retreat three
steps.” Qing-Pou said: “The tortoise that upholds Mount Sumeru won’t
tolerate another one going back with a dot on its forehead!”
·
Sư bệnh, Đại Dương đến hỏi: “Thân nầy như bọt huyễn, trong
bọt huyễn thành tựu. Nếu không có cái bọt huyễn thì đại sự không do đâu mà
hiện. Nếu cần đại sự xong, biết cái bọt huyễn này làm gì?” Sư thưa: “Vẫn
là việc bên này.” Đại Dương bảo: “Việc bên kia thế nào?” Sư thưa: “Khắp
đất vầng hồng suốt, đáy biển chẳng trồng hoa.” Đại Dương cười: “Là người
tỉnh chăng?” Sư hét: “Nói! Sẽ bảo tôi mất rồi.” Nói xong thầy thị
tịch—When Qing-Pou was ill in bed, T’a-Yang said to him: “The body is an
illusion, and within this illusion affairs are carried out. If not for
this illusion, the great matter would have no place from which to be
undertaken. If the great matter is undertaken, it is seen to be an
illusion. What do you say?” Qing-Pou said: “There is still this matter
here.” T’a-Yang said: “And what is that matter?” Qing-Pou said:
“Encircling the earth, the lustrous crimson orb. At ocean bottom, not
planting flowers.” Qing-Pou paused and closed his eyes. T’a-Yang smile and
said: “Are you awake?” Qing-Pou said: “I’ve forgotten what I was about to
say.” He then passed away.
Thanh Quan: Honest officials.
Thanh Quang: Pure and bright.
Thanh Quy: Luật thanh tịnh—Pure
rules.
Thanh Quỷ: Loại quỷ xanh, luôn
miệng trách mắng tội nhân trong địa ngục—Blue or green demons who abuse
the sufferers in Hades.
Thanh Sắc Thanh Quang: Green
colored of green light.
Thanh Sử: History book.
Thanh Tao: Noble—Elevated.
Thanh Tâm: Không không uế
nhiễm—An unperturbed mind—Pure heart.
Thanh Tân: Pure and fresh.
Thanh Thản: Serene.
Thanh Thanh: Greenish.
Thanh Thế: Prestige—Fame and
influence.
Thanh Thỏ: Quiet—Calm.
Thanh Thoát: Spontaneously.
Thanh Tín Nam: Upasaka (skt)—Ưu
Bà Tắc—Male lay devotees—See Upasaka in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section,
and Ưu Bà Tắc in Vietnamese-English Section.
Thanh Tín Nữ: Upasika (skt)—Ưu
Bà Di—Female lay devotees—See Upasika in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section,
and Ưu Bà Di in Vietnamese-English Section.
Thanh Tịnh: Visuddhi
(p)—Parisudhi or Visudhi (skt)—Purity—Purification.
(I) Nghĩa
của Thanh Tịnh—The meanings of Purity:
1) Dứt bỏ
mọi sai phạm tà ác và nhiễm trược: Free from evil and defilement.
2) Hoàn
toàn thanh tịnh: Pure—Chaste—Calm—Quiet—Purity—To purify (v)—To become
purity—Serenity—Pure and clean—Perfectly clean.
(II) Phân
loại Thanh Tịnh—Categories of Purity:
(A) Nhị chủng
Thanh Tịnh—There are two kinds of purity:
1) Tự
tánh thanh tịnh: Natural purity—Chân như.
2) Ly cấu
thanh tịnh: Acquired purity through avoiding pollution.
(B) Tam
chủng Thanh Tịnh—Three kinds of purity: See Tam Thanh Tịnh in
Vietnamese-English Section.
Thanh Tịnh Biện Tài: Purity of
intellectual powers.
Thanh Tịnh Bổn Nhiên: Purely
and naturally so—Spontaneous.
Thanh Tịnh Chân Như: The pure
bhutatathata.
Thanh Tịnh Đạo: The way of
purification.
Thanh Tịnh Giác Hải: Bản giác
thanh tịnh rộng sâu như biển cả, không chứa đựng những phiền trược của
cuộc đời (như biển cả không chứa rác rưởi, mà rác rưởi phải bị sóng tấp
vào bờ)—The pure ocean of enlightenment, which underlies the disturbed
life of all.
Thanh Tịnh Giải Thoát Tam Muội:
Tam muội sở không có ô nhiễm, thoát ly mọi hệ lụy ràng buộc, và hoàn toàn
thanh thản tự tại—A samadhi free from all impurity and in which complete
freedom is obtained.
Thanh Tịnh Nghiệp Xứ: Trạng
thái thanh tịnh mà những người có thiện nghiệp đạt đến (đất Phật thanh
tịnh kỳ diệu, nơi sanh của những người có nghiệp thuần lành)—The state
which one who has a pure karma reaches.
Thanh Tịnh Nhân: Bậc thanh
tịnh, đặc biệt ám chỉ Đức Phật—The pure and clean man, especially the
Buddha.
Thanh Tịnh Pháp: Dharmaviraja
(skt)—Chân lý thanh tịnh—Pure truth.
Thanh Tịnh Pháp Giới: Pháp giới
thanh tịnh hay chân thể mà Đức Phật đã chứng được—The pure Buddha-truth or
realm.
Thanh Tịnh Pháp Nhãn: Pháp nhãn
thanh tịnh (pháp nhãn là một trong năm nhãn). Ở bậc Thanh Văn Duyên Giác
thấy được Tứ Thánh Đế; còn các bậc Bồ Tát Đại Thừa, có trí lực thấy được
ngã không và lý không của vạn hữu—The pure dharma-eye (one of the five
eyes) with which one discerns the four noble truths and the unreality of
self or things (Hinayans disciple first discerns the four noble truths,
and the Mahayana disciple discerns the unreality of self and things).
**For more information,
please see Ngũ Nhãn.
Thanh Tịnh Pháp Thân Phật:
Trong Kinh Pháp Bảo Đàn, Lục Tổ Huệ Năng đã dạy về Thanh Tịnh Pháp Thân
Phật như sau: “Nầy thiện tri thức! Sao gọi là Thanh Tịnh Pháp Thân Phật?
Người đời bản tánh là thanh tịnh, muôn pháp từ nơi tánh mà sanh, suy nghĩ
tất cả việc ác tức sanh hạnh ác, suy nghĩ tất cả việc lành tức sanh hạnh
lành. Như thế các pháp ở trong tự tánh như trời thường trong, mặt trời mặt
trăng thường sáng, vì mây che phủ nên ở trên sáng, ở dưới tối, chợt gặp
gió thổi mây tan, trên dưới đều sáng, vạn tượng đều hiện. Tánh của người
đời thường phù du như là mây trên trời kia. Nầy thiện tri thức! Trí như
mặt trời, huệ như mặt trăng, trí huệ thường sáng, do bên ngoài chấp cảnh
nên bi mây nổi vọng niệm che phủ tự tánh không được sáng suốt. Nếu gặp
thiện tri thức, nghe được pháp chơn chánh, tự trừ mê vọng, trong ngoài đều
sáng suốt, nơi tự tánh muôn pháp đều hiện. Người thấy tánh cũng lại như
thế, ấy gọi là Thanh Tịnh Pháp Thân Phật.”—According to The Dharma Jewel
Platform Sutra, the Sixth Patriarch taught: “Good Knowing Advisor! What is
the clear, pure Dharma-body Buddha? The worldly person’s nature is
basically clear and pure, and the ten thousand dharmas are produced from
it. The thought of evil produces evil actions and the thought of good
produces good actions. Thus all
dharmas exist within self-nature. This is like the sky which is always
clear, and the sun and moon which are always bright, so that if they are
obscured by floating clouds it is bright above the clouds and dark below
them. But if the wind suddenly blows and scatters the clouds, there is
brightness above and below, and the myriad forms appear. The worldly
peson’s nature constantly drifts like those clouds in the sky. Good
Knowing Advisors, intelligence is like the sun and wisdom is like the
moon. Intelligence and wisdom are constantly bright, but if you are
attached to external states, the floating clouds of false thought cover
the self-nature so that it cannot shine. If you meet a Good Knowing
Advisor, if you listen to the true and right Dharma and destroy your own
confusion and falseness, then inside and out there will be penetrating
brightness, and within the self-nature all the ten thousand dharmas will
appear. That is how it is with those who see their own nature. It is
called the clear, pure Dharma-body of the Buddha.”
