TỔ ĐÌNH MINH ĐĂNG QUANG
PHẬT HỌC TỪ ĐIỂN
BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE-ENGLISH
THIỆN PHÚC
Mu, My
Mù: Blind—Sightless—Eyeless.
Mù Chữ: Illiterate.
Mù Lòa: See Mù.
Mù Quáng: To be blinded.
Mù Tịt: To ignore
completely---As blind as a bat.
Mụ:
1)
Midwife.
2) Old
woman.
Mua: To buy—To purchase.
Mua Bán: To buy and sell.
Mua Danh: To buy a false
reputation. (honour).
Mua Sầu Chuốc Não: To give
oneself a lot of pains.
Mua Thù Chuốc Oán: To incur
hatred.
Múa: To dance.
Múa Rìu Qua Mắt Thợ: To brag
excessively.
Mùa Đông: Winter.
Mùa Gặt: Harvest—Reaping
season.
Mùa Hạ: Summer.
Mùa Thu: Autumn—Fall.
Mùa Xuân: Spring.
Múc: To dip (lade or draw)
water.
Mục:
1) Đề
mục: Column—Item—Unmber.
2) Mụt
nát: Rotten—Decayed.
3) Caksuh
(skt)—The eye—The organ of vision.
4) Chánh:
Chief or head.
5) Chăn:
Chăn trâu hay bò—To herd.
6) Mục
Sư: Pastor.
7) Thân
yêu: Amicable—Friendly.
Mục Chi Lân Đà: Mucilinda or
Mahamucilinda (skt)—Mục Lân—Mâu Chân Lân Đà—Mẫu Chân Lân Na—Văn Chân Lân
Đà—Ma Ha Mục Chi Lân Đà—Tên của long vương hay vua của loài rồng (nhờ nghe
pháp mà giải thoát khỏi kiếp rồng) trụ trong hang của ao Mục Chi Lân Đà,
bên cạnh tòa kim cương ở Bồ Đề Đạo Tràng nơi Phật ngồi tĩnh tọa bảy ngày
đêm ngay sau khi Ngài thành đạo, chính vị long vương này đã bảo vệ Đức
Phật trong khoảng thời gian đó—A naga or dragon king who dwelt in a lake
near a hill and cave of this name, near Gaya, where Sakyamuni sat absorbed
for seven days after his enlightenment, protected by this nage king.
Mục Chi Lân Đà Long Trì: A lake
where a nage or dragon king dwelt—See Mục Chi Lân Đà.
Mục Cơ Thù Lạng (Lượng): Khả
năng phân biệt nhanh nhẹn, chỉ người nhạy bén—The power of the eye to
discern triffling differences—Quick discernment.
Mục Đa: Mukta (skt).
1) Giải
Thoát: Release—Free.
2) Châu
Bảo: A pearl.
Mục Đế La: Mukti (skt)—Mục Đắc
La—Giải Thoát—Release—Emancipation—The knowledge of experience of
liberation—See Giải Thoát.
Mục Đề: See Mộc đề.
Mục Đích: Goal—Objective.
Mục Đích Cao Cả: Lofty
objective.
Mục Đích Giải Thoát: A goal of
liberation.
Mục Đồng: Herd-man.
Mục Hạ: Before the eyes.
Mục Hạ Vô Nhân: To see no man
under one’s eyes—Very proud.
Mục Khư: Mukha (skt).
1) Miệng:
Mouth.
2) Cửa
Ngõ: Opening—Door.
Mục Kích: To witness.
Mục Kiền Liên: See Ma-ha Mục
Kiền Liên in Vietnamese-English Section.
Mục Kiền Liên Tư Đế Tu:
Maggaliputta Tissa.
·
Theo Mahavamsa, Mục Kiền Liên Tư Đế Tu sinh ra trong một gia
đình Bà La Môn, chưa đến 16 tuổi ngài đã tinh thông hết ba kinh Vệ Đà. Tuy
nhiên, sau đó ngài được trưởng lão Siggava hóa độ. Ngài đã đi theo Phật
giáo và nhanh chóng đạt đến quả vị A La Hán với đầy đủ mọi phép thần
thông. Chính do ảnh hưởng của ngài mà vua A Dục đã cho con trai của mình
là Ma Thẩn Đà và con gái là Tăng Già Mật Đa xuất gia tu theo đạo Phật. Sau
đó, hai vị nầy đã vượt biển đến Tích Lan để hóa độ cho cả hòn đảo nầy tin
theo Phật—Moggaliputta-Tissa was born in a Brahmin family and learned the
three Vedas before he was sixteen. He was, however, won over to the new
faith by Thera Siggava and very soon attained to Arhatship with all its
attendant supernatural powers. It was under his influence that the Emperor
made over to the Buddhist Order his son Mahinda and daughter Sanghamitta.
Later, these two crossed to Ceylon and converted the whole island to the
Buddhist faith.
·
Với việc vua A Dục đi theo đạo Phật, nhiều tu viện nhanh
chóng phát triển về mặt vật chất và các tu sĩ có một đời sống đầy đủ dễ
chịu hơn. Nhiều nhóm dị giáo đã bị mất nguồn thu nhập nên ngã theo Phật
giáo. Tuy nhiên, dù theo đạo Phật, nhưng họ vẫn giữ tín ngưỡng, cách hành
trì, cũng như thuyết giảng giáo lý của họ thay vì giáo lý đạo Phật. Điều
nầy khiến cho trưởng lão Mục Kiền Liên Tư Đế Tu đau buồn vô cùng, nên ông
lui về ở ẩn một nơi hẻo lánh trong núi A Phù suốt bảy năm. Số người dị
giáo và tu sĩ giả hiệu ngày một đông hơn những tín đồ chân chánh. Kết quả
là trong suốt bảy năm chẳng có một tự viện nào tổ chức lễ Bố Tát hay tự
tứ. Cộng đồng tu sĩ sùng đạo từ chối không chịu làm lễ nầy với những người
dị giáo. Vua A Dục rất lo lắng về sự xao lãng nầy của Tăng chúng nên phải
ra lệnh thực hiện lễ Bố Tát. Tuy nhiên, vị đại thần được nhà vua giao phó
nhiệm vụ nầy đã gây ra một vụ thảm sát đau lòng. Ông ta hiểu sai mệnh lệnh
nhà vua nên đã chặt đầu những tu sĩ không chiu thực hiện lệnh vua. Hay tin
nầy, vua rất đau lòng. Ngài đã cho thỉnh trưởng lão Mục Kiền Liên Tư Đế Tu
về Hoa Thị để thỉnh ý. Sau nhiều lần từ chối không được, trưởng lão Mục
Kiền Liên Tư Đế Tu phải nhận lời đi đến gặp vua để cố vấn cho nhà vua về
vấn đề nầy. Vua hỏi xem mình có mang tội sát hại các tu sĩ do hành động
của viên quan đại thần của mình. Trưởng lão trả lời rằng nếu không chủ ý
xấu thì không có tội. Như thế mọi thắc mắc trong lòng nhà vua được giải
tỏa. Đoạn trưởng lão Mục Kiền Liên Tư Đế Tu còn giảng giải cho nhà vua về
chánh pháp của Đức Phật trong một tuần lễ. Chính nhờ vậy mà nhà vua thấy
được những sai lầm của ngoại đạo cũng như những vị Tăng giả hiệu, nên ngài
cho triệu tập Hội Nghị Kết Tập Kinh Điển lần thứ ba: With the conversion
of King Asoka, the material prosperity of the monasteries grew by leaps
and bounds and the monks lived in ease and comfort. The heretics who had
lost their income were attracted by these prospects to enter the Buddhist
Order. They continued, however, to adhere to their old faiths and
practices and preached their doctrines instead of the doctrines of the
Buddha. This caused extreme distress to Thera Moggaliputta-Tissa who
retired to a secluded retreat on Mount Ahoganga and stayed there for seven
years. The number of heretics and false monks became far larger than that
of the true believers. The result was that for seven years no Uposatha or
retreat (Pavarana) ceremony was held in any of the monasteries. The
community of the faithful monks refused to observed these festivals with
the heretics. King Asoka was filled with distress at this failure of the
Sangha and sent commands for the observance of the Uposatha. However, a
grievous blunder was committed by the Minister who was entrusted with this
task. His misunderstood the command and beheaded several monks for their
refusal to carry out the King’s order. When this sad news reported to
Asoka, he was seized with grief and apologized for this misdeed. He then
invited Maggaliputta Tissa to go to Pataliputta to advise the king on this
issue. After several unsuccessful attempts, the elder Tissa was prevailed
upon to consent to go to Pataliputta. The king asked Tissa whether he was
guilty of the murder of the monks through his Minister. The Thera answered
that there was no guilt without evil intent. This satisfied the scruples
of the King. Then the Elder expounded the holy teachings of the Buddha for
a week that helped the king see the misguided beliefs brought to Buddhism
by heretics and false monks. Therefore, the king convened the Third
Council—See Kết Tập Kinh Điển (III).
Mục Kiến: To see with one’s own
eyes.
Mục Liên: See Ma Ha Mục Kiền
Liên in Vietnamese-English Section.
Mục Luật Tăng: A wooden
pettifogging monk (a rigid formalist).
Mục Lục: Table of content.
Mục Nát: Decayed—Rotten.
Mục Ngưu: Mục đồng hay kẻ chăn
trâu—Cowherd.
Mục Súc: Domestic animals.
Mục Sư: Clergyman—Pastor.
Mục Tiêu: Objective—Goal.
Mục Trung Vô Nhân:
Contemptuous.
Mục Túc: Ví trí với mắt và hành
với chân—Eye and foot—Knowledge and practice—Eyes in the feet.
Mục Túc Tiên: Aksapada (skt)—Vị
sáng lập ra phái Nhân Minh Luận—Founder of the Nyaya, or logical school of
philosophers.
Mùi: Smell—Odour.
Mùi Đời: pleasures of life.
Mùi Hôi: Bad smell.
Mùi Khai: Smell of amonia.
Mùi Khét: Smell of burning.
Mùi Thơm: Pleasant smell.
Mùi Thúi: Nasty smell—Bad
odour.
Mùi Vị: Taste.
Mũi:
1)
Point—Cape.
2) Nose.
Mụn:
1)
Acne—Pimple.
2)
Piece—Bit.
3)
Carbuncle (mụn nhọt).
Mùng:
1)
Chinese denotion of the first ten days of the month.
2)
Mosquito-net.
Muối:
1) Salt.
2) To
pickle—To salt.
Muồi: Ripe—To grow ripe.
Muỗi: Mosquito.
Muội: Ngu
muội—Stupid—Fishy—Dark.
Muôn Dân: All the people.
Muôn Phần: Extremely.
Muôn Thuở: Forever—Eternally.
Muôn Vàn:
Countless—Inumerable—numberless.
Muốn: To want—To desire—To
wish.
Muốn Ăn Ngon: To want to enjoy
good food.
Muộn:
1) Muộn
màng: Late—Tardy.
2) Phiền
muộn: Melancholy (sầu muộn)—Depressed—Oppressed—Sad.
Muộn Màng: Late.
Muộn Sầu: See Sầu Muộn.
Muỗng: Spoon.
Mút:
1)
Extremity.
2) To
suck.
Mụt: See Mụn (3).
Mưa: To rain.
Mực Thước: Rule.
Mừng: To rejoice—To
congratulate.
Mừng Khấp Khởi: To be full of
joy.
Mừng Muốn Khóc: To weep tears
of joy.
Mừng Quính: To be excited with
joy—To rejoice greatly.
Mừng Run: To flutter with joy.
Mừng Thầm: To rejoice inwardly.
Mừng Tuổi: To wish a Happy New
Year.
Mười Ác Nghiệp: See Thập Ác
nghiệp.
Mười Ân Phật: Ten kinds of
Buddha’s grace—See Thập Phật Ân.
Mười Ấn Của Chư Đại Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, chư đại Bồ Tát có mười ấn. Bồ Tát dùng mười
ấn nầy mau thành vô thượng chánh đẳng chánh giác, đầy đủ trí ấn nhứt thiết
pháp vô thượng của Như Lai—According to The Flower Adornment Sutra, there
are ten kinds of definitive mark of Great Enlightening Beings.
Enlightening Beings who abide by these can quickly achieve supreme perfect
enlightenment and become endowed with the mark of Buddhas’ unexcelled
knowledge of all truths.
1) Ấn thứ
nhứt—The forst definitive mark:
a. Biết
khổ khổ: Knowing the suffering of pain.
b. Biết
hoại khổ: Knowing the suffering of disintegration.
c. Biết
hành khổ: Knowing the suffering of transitoriness.
d. Nhứt
tâm chuyên cầu Phật pháp chẳng sanh tâm giải đãi: Single-mindedly seek the
way of enlightenment, without becoming lazy.
e. Thực
hành Bồ Tát hạnh không mỏi lười, chẳng kinh sợ: Carry out practices of
enlightening beings, unwearied, without fear of apprehension of anxiety.
f.
Chẳng bỏ đại nguyện cầu nhứt thiết trí: Not giving up this great
undertaking.
g. Kiên
cố, bất thối, rốt ráo vô thượng Bồ Đề: Seeking omniscience steadfastly,
not retreating, ultimately attaining unexcelled, complete perfected
enlightenment.
2) Ấn thứ
hai—The second definitive mark: Bồ Tát thấy có chúng sanh ngu si cuồng
loạn, hoặc dùng lời ác thô tệ để hủy nhục, hoặc dùng dao gậy ngói đá để
làm tổn hại, trọn không vì việc nầy mà bỏ tâm Bồ Tát, chỉ nhẫn nhục nhu
hòa chuyên tu Phật pháp, trụ đạo tối thắng, nhập ngôi ly sanh—Seeing that
there are sentient beings who are foolish and deluded to the point of
madness, reviling, attacking, and injuring one another by words and
weapons, do not abandon the attitude of an enlightening being because of
these scenes; they just forbear with tolerance and gentility, concentrate
on cultivating the way of enlightenment, abide in the supreme Path, and
enter the state of detachment. The third definitive mark.
3) Ấn thứ
ba—The third definitive mark: . Chư Đại Bồ Tát nghe Phật pháp thậm thâm
tương ưng với nhứt thiết trí, có thể dùng tự trí thâm tín, nhẫn khả hiểu
rõ, xu nhập—When Great Enlightening Beings hear explanation of the most
profound teaching of Buddhas relating omniscience, they are able by their
own knowledge to deeply believe and accept it, to understand and enter
into it.
4) Ấn thứ
tư—The fourth definitve mark: Chư Đại Bồ Tát cũng nghĩ rằng—Great
Enlightening Beings also think:
a. Phát
thâm tâm cầu nhứt thiết trí: Having made the profound determination to
seek omniscience.
b. Sẽ
thành Phật được vô thượng Bồ Đề: Shall become a Buddha and attain supreme
complete perfect enlightenment.
c. Tất
cả chúng sanh lưu chuyển trong thế giới hữu vi, chịu vô lượng khổ; chính
vì thế mà chư Bồ Tát cố gắng làm cho họ phát tâm Bồ Đề thâm tín hoan hỷ,
siêng tu tinh tấn, kiên cố, bất thối: All sentient beings are flowing in
the world of mundane conditions, suffering immeasurable pains; therefore,
they try to set their minds on enlightenment, to believe and delight in
it, and to cultivate it diligently and steadfastly without regressing.
5) Ấn thứ
năm—The fifth definitive mark:
a. Biết
Như Lai trí vô biên nên chẳng dùng chừng ngằn đo lường: Knowing the
knowledge of Buddhas is boundless and do not try to access it in limited
terms.
b. Nghe
được vô biên trí Phật từ vô lượng Phật, không thể đánh giá được: Having
heard of the boundlessness of Buddhas’ knowledge from innumerable Buddhas,
are able to make limited assessments.
c. Tất
cả văn tự thế gian nói ra đều có chừng ngằn, đều chẳng biết được Như Lai
trí huệ: Everything written or said in all words has limitations and
cannot comprehend the knowledge of Buddhas.
6) Chư
Đại Bồ tát nơi vô thượng Bồ Đề được—In regard to unexcelled, complete
perfect enlightenment, Great Enlightening Beings have.
a. Sự
mong muốn tối thắng:Supreme desire.
b. Sự
mong muốn thậm thâm: Profound desire.
c. Sự
mong muốn rộng lớn: Vast desire.
d. Sự
mong muốn vĩ đại: Great desire.
e. Nhiều
sự mong muốn: Complex desire.
f. Sự
mong muốn không gì hơn: Insuperable desire.
g. Sự
mong muốn vô thượng: Unsurpassed desire. Steadfast desire.
h. Sự
mong muốn kiên cố:Desire that cannot be destroyed by any demons or false
teachers or their cohorts.
i. Sự
mong muốn mà chúng ma ngoại đạo và quyến thuộc không phá hoại được:
j. Sự
mong muốn cầu nhứt thiết trí không thối chuyển: Unyielding desire to seek
omniscience.
k. Bồ Tát
an trụ trong những sự mong muốn nầy nơi vô thượng Bồ Đề rốt ráo bất thối:
Dwelling in such desire, ultimately never turn back from supreme
enlightenment.
7) Ấn thứ
bảy—The seventh mark: Bồ Tát thực hành Bồ Tát hạnh chẳng kể thân mạng
không gì trở ngại được—Great Enlightening Beings carry out enlightening
actions without concern for their own bodies or lives. No one can
discourage or frustrate them.
a. Vì
phát tâm xu hướng nhứt thiết trí: Because they proceed with determination
toward all-knowledge.
b. Vì
nhứt thiết trí tánh thường hiện tiền: Because the essence of omniscience
is always apparent to them.
c. Vì
được tất cả Phật trí quang minh: Because they have the light of knowledge
of all Buddhas.
d. Trọn
chẳng bỏ rời Phật Bồ Đề, trọn chẳng rời bỏ thiện tri thức: Never give up
on the enlightenment of Buddhas and never abandon the wise.
8) Ấn thứ
tám—The eighth mark: Chư Đại Bồ Tát nếu thấy thiện nam tử thiện nữ nhân xu
hướng Đại thừa thời—When Great Enlightening Beings see good men and women
aiming for great Vehicle of universal enlightenment.
a. Tăng
trưởng tâm cầu Phật pháp: Foster the growth of their determination to seek
Buddhahood.
b. Khiến
họ an trụ tất cả thiện căn: To stabilize all foundations of goodness.
c. Khiến
họ nhiếp thủ tâm nhứt thiết trí: Internalize the determination for
omniscience.
d. Khiến
họ bất thối vô thượng Bồ Đề: Never to turn back the quest for supreme
enlightenement.
9) Ấn thứ chín—The
ninth definitive mark:
a. Great
enlightening beings cause all sentient beings to achieve an impartial mind
and induce them to cultivate the path of universal knowledge: Bồ Tát làm
cho tất cả chúng sanh được tâm bình đẳng, khuyên họ siêng tu đạo nhứt
thiết trí.
b. Dùng
tâm đại bi mà vì họ thuyết pháp, khiến họ trọn chẳng thối chuyển nơi vô
thượng chánh đẳng chánh giác: They explain the truth to sentient beings
compassionately and cause them never turn back on the Path of
Enlightenment.
10) Ấn thứ mười—The tenth
definitive mark:
a. Đại
Bồ tát dùng tam thế chư Phật đồng một thiện căn: Great Enlightening Beings
have the same foundations of goodness as all Buddhas.
b. Chẳng
dứt chủng tánh của chư Phật, rốt ráo được đến nhứt thiết chủng trí: They
perpetuate the seed of Buddhahood and ultimately reach omniscient
knowledge.
Mười Ba La Mật Của Chư Đại Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, có mười Ba La Mật của chư đại Bồ Tát. Mười
Ba La Mật Của Chư Đại Bồ Tát. Chư Bồ tát an trụ trong mười Ba La Mật nầy
thì được đầy đủ đại trí Ba La Mật vô thượng của chư Phật—According o the
Flower Adornment Sutra, Chapter 38, there are ten transcendent ways
possesed by Great Enlightening Beings.
Enlightening Beings abide by these principles will attain the
supreme transcendent knowledge of the Buddhas.
1) Thí Ba
La Mật, vì xả bỏ tất cả sở hữu: Transcendent giving, relinquishing all
they have.
2) Giới
Ba La Mật, vì thanh tịnh Phật giới: Transcendent discipline, keeping the
precepts of Buddhas pure.
3) Giới
Ba La Mật, vì thanh tịnh Phật giới: Transcendent tolerance, abiding in the
tolerance and forbearance characteristic of the enlightened.
4) Tinh
tấn Ba La Mật, vì tất cả chỗ làm chẳng thối chuyển: Transcendent vigor,
not regressing whatever they do.
5) Thiền
Ba La Mật, vì chỉ tập trung vào một cảnh: Transcendent meditation,
focusing their minds on one point.
6) Bát
Nhã Ba La Mật, vì như thật quán sát tất cả chư pháp: Transcendent wisdom,
observing all things as they truly are.
7) Trí Ba
La Mật, vì nhập Phật lực: Transcendent knowledge, entering into the powers
of Buddhas.
8) Nguyện
Ba La Mật, vì đầy đủ những đại nguyện Phổ Hiền: Transcendent vowing,
fulfilling the great vows of Universal Good.
9) Thần
thông Ba La Mật, vì thị hiện tất cả công dụng tự tại: Transcendent
spiritual powers, demonstrating all autonomous actions.
10) Pháp Ba
La Mật, vì vào khắp tất cả Phật pháp: Transcendent teaching, penetrating
all Buddhas’ teachings.
Mười Ba Tổ Tịnh Độ Trung Hoa:
Thirteen Chinese Pure Land patriarchs:
1) Lỗ Sơn
Huệ Viễn: Hui-Yuan (334-416 AD).
2) Quang
Minh Thiện Đạo: Shan Tao (613-681 AD).
3) Bát
Châu Thừa Viễn: Tzu-Min (680-748 AD).
4) Ngũ Hộ
Pháp Chiếu: Fa Chao.
5) Đại
Nham Thiếu Khang: Tsiao-Kang.
6) Vĩnh
Minh Diên Thọ: Yung-Ming Yenshou.
7) Chiêu
Khánh Tĩnh Thường: Tseng-Shang.
8) Vân
Thê Châu Hoằng Liên Trì: Chu Hung Liench’ih (1535-1616 AD).
9) Trí
Húc Ngẫu Ích: Ou-I (1599-1655 AD).
10) Phổ Nhãn
Hành Sách Triệu Lưu: Tsao Liu.
11) Tiên Lâm
Thúc Hiền Tĩnh Am: Tseng-an.
12) Từ Phúc
Tế Tĩnh Triệt Ngộ: Tz’ie-Wu.
13) Linh Nhan
Ấn Quang: Yin Kuang (1861-1940 AD).
Mười Ba Yếu Tố Của Sự Giác Ngộ:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, có mười ba yếu tố dẫn đến sự giác ngộ tối
thượng—According to the Avatamsaka Sutra, there are thirteen elements of
supreme enlightenment.
1) Tâm
đại bi là yếu tố dẫn đầu: A great compassionate heart which is the chief
factor of the desire.
2) Trí
siêu việt là yếu tố chỉ đạo: Knowledge born of transcendental wisdom which
is the ruling element.
3) Phương
tiện là yếu tố hộ trì: Skilful means which works as a protecting agent.
4) Thâm
tâm là chỗ nương tựa: The deepest heart which gives it a support.
5) Bồ Đề
tâm là kho tàng đồng đẳng với oai lực của Như Lai: The Bodhicitta of the
same measure with the Tathagata-power.
6) Bồ Đề
Tâm có khả năng phân biệt lực và trí của hết thảy chúng sanh: The
Bodhicitta endowed with the power to discern the power and intelligence of
all beings.
7) Bồ Đề
tâm hướng tới trí vô ngại: The Bodhicitta directed towards the knowledge
of non-obstruction.
8) Bồ Đề
tâm tùy thuận với trí tự nhiên: The Bodhicitta in conformity with
spontaneous knowledge.
9) Bồ Đề
tâm có thể giáo hóa Phật đạo cho hết thảy chúng sanh tùy thuận với trí
siêu việt: The Bodhicitta which is capable of instructing all beings in
the truths of Buddhism according to knowledge born of transcendental
wisdom.
10) Bồ Đề tâm
trải rộng khắp biên tế của pháp giới rộng lớn như hư không: The Bodhicitta
which is extending to the limits of the Dharmadhatu which is as wide as
space itself.
11) Trí huệ
nơi quả vị Phật, trí đó thấy hết mọi sự trong không gian và thời gian; cái
trí vượt ngoài cảnh giới tương đối và sai biệt vì nó thâm nhập khắp mọi
biên tế của vũ trụ và trực nhận cái chân thường trong chớp mắt: The
knowledge which belongs to Buddhahood, and which see into everything that
is in space and time, the knowledge which goes beyond the realm of
relativity and individuation because it penetrates into every corner of
the universe and surveys eternity at one glance.
12) Năng lực
ý chí đốn ngã mọi chướng ngại nằm cản trở đường đi khi nó muốn đạt tới
mục đích tối hậu, nó giải thoát tất cả thế gian ra khỏi sự trói buộc của
sống và chết: The will-power that knocks down every possible obstruction
lying athwart its way when it wishes to reach its ultimate end, which is
the deliverance of the whole world from the bondage of birth-and-death.
13) Đại từ và
đại bi song song với trí và lực không ngớt thi thiết phương tiện đem lại
an lành cho hết thảy chúng sanh: An all-embracing love or compassion
which, in combination with knowledge and will-power, never ceases from
devising all means to promote the spiritual welfare of every sentient
being.
Mười Bất Hoại Tín Của Chư Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, có mười bất hoại tín của chư Đại Bồ Tát.
Chư Bồ Tát an trụ trong pháp nầy thời được bất hoại tín đại trí huệ vô
thượng của chư Phật—According to the Flower Adornment Sutra, Chapter 38,
there are ten kinds of indestructible faith of Great Enlightening Beings.
Enlightening Beings who abide by these can attain the supreme
indestructible faith of great knowledge of Buddhas.
1) Bất
hoại tín đối với chư Phật: Have indestructible faith in all Buddhas.
2) Bất
hoại tín đối với tất cả Phật pháp: In all Buddhas’ teachings.
3) Bất
hoại tín đối với tất cả Thánh Tăng: In all wise and holy mendicants.
4) Bất
hoại tín đối với tất cả Bồ Tát: In all enlightening beings.
5) Bất
hoại tín đối với tất cả thiện tri thức: In all genuine teachers.
6) Bất
hoại tín đối với tất cả chúng sanh: In all sentient beings.
7) Bất
hoại tín đối với đại nguyện của tất cả Bồ Tát: In all great vows of
enlightening beings.
8) Bất
hoại tín đối với tất cả Bồ Tát hạnh: In all practices of enlightening
beings.
9) Bất
hoại tín đối với sự cung kính cúng dường tất cả chư Phật: In honoring and
serving all Buddhas.
10) Bất hoại
tín đối với phương tiện thiện xảo giáo hóa điều phục tất cả chúng sanh của
Bồ Tát: In the skillful mystic techniques of enlightening beings.
Mười Bất Khả Tư Nghì Của Chư Đại Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa nghiêm, Phẩm 38, có mười Bất Khả tư nghì của chư Đại Bồ Tát.
Chư Bồ Tát an trụ trong mười pháp Bất Tư Nghì nầy thời được pháp bất tư
nghì vô thượng của chư Phật—According to the Flower Adornment Sutra,
Chapter 38, there are ten kinds of inconceivability of Great Enlightening
Beings. Enlightening Beings
who abide by these will attain the supreme inconceivable qualities of all
Buddhas.
1) Tất cả
thiện căn bất tư nghì: All their roots of goodness are inconceivable.
2) Tất cả
thệ nguyện bất tư nghì: All their vows are inconceivable.
3) Biết
tất cả pháp như huyễn bất tư nghì: Their knowledge that all things are
like illusions is inconceivable.
4) Tâm Bồ
Đề, tu hạnh Bồ Tát, thiện chẳng mất, không chỗ phân biệt bất tư nghì:
Their arousal of aspiration for enlightenment and cultivation of
enlightening practice without losing roots of goodness and without
arbitrary notions id inconceivable.
5) Dầu
thâm nhập tất cả pháp cũng chẳng lấy diệt độ, vì tất cả nguyện chưa thành
mãn, bất tư nghì: Their not grasping extinctionand liberation in spite of
having profoundly penetrated all things, because all their vows are not
fulfilled, is inconceivable.
6) Tu Bồ
Tát Đạo, thị hiện giáng thân, nhập thai, đản sanh, xuất gia, khổ hạnh, đến
đạo tràng, hàng phục chúng ma, thành tối chánh giác, chuyển chánh pháp
luân, nhập đại Niết Bàn, thần biến tự tại, không thôi nghỉ, chẳng bỏ bi
nguyện cứu hộ chúng sanh, bất tư nghì: They cultivate the Path of
Enlightening Beings and manifest the appearances of incarnation, birth,
leaving home, austere practices, going to the site of enlightenment,
conquering demons, achieving supreme enlightenment, teaching and passing
away, their spiritual transformation free, unceasing, not abandoning their
vow of compassion, saving and protecting sentient beings, all of this is
inconceivable.
7) Dầu
hay thị hiện thập lực thần biến tự tại của Như Lai mà chẳng bỏ tâm khắp
pháp giới giáo hóa chúng sanh, bất tư nghì: Though they are able to
manifest the ten powers of Buddhas and their freedom of mystical
projection, yet they do not give the mind equal to the cosmos, and teach
sentient beings, this is inconceivable.
8) Biết
tất cả các pháp vô tướng là tướng, tướng là vô tướng, vô phân biệt là phân
biệt, phân biệt là vô phân biệt, phi hữu là hữu, hữu là phi hữu, vô tác là
tác, tác là vô tác, phi thuyết là thuyết, thuyết là phi thuyết, bất tư
nghì: They know that in all things signlessness is their sign, their signs
are signless, nondiscrimination is discrimination, discrimination is
nondiscrimination, nonexistence is existence, existence is nonexistence,
inaction is action, action is inaction, nonexplanation is explanation,
explanation is nonexplanation, , this is inconceivable.
9) Biết
tâm cùng Bồ Đề không khác, biết Bồ Đề cùng tâm không khác, Biết tâm và Bồ
Đề cùng chúng sanh không sai khác. Cũng chẳng sanh tâm điên đảo, tưởng
điên đảo, kiến điên đảo bất tư nghì: They know their mind is equal to
enlightenment, they know enlightenment is equal to mind, they know mind
and enlightenment are equal to sentient beings, yet they do not give rise
to confusion of mind, confusion of thoughts, or confusions of views, this
is inconceivable.
10) Ở trong
mỗi niệm nhập diệt tận định, sạch hết tất cả hữu lậu, mà chẳng chứng thực
tế, cũng chẳng hết thiện căn hữu lậu. Dầu biết tất cả pháp vô lậu, mà biết
lậu tận cũng biết lậu diệt. Dầu biết Phật pháp tức thế gian pháp, thế gian
pháp tức Phật pháp, mà chẳng ở trong Phật pháp phân biệt thế gian pháp,
chẳng ở trong thế gian pháp phân biệt Phật pháp. Tất cả pháp đều nhập pháp
giới vì vô sở nhập. Biết tất cả pháp đều không hai vì không biến đổi: From
the moment to moment they enter absorption in extinction and exhaust all
contamination, yet they do not experience ultimate reality and do not end
roots of goodness with contamination; though they know all things are free
from contamination, yet they know the end and extinction of
contaminations; though they know the principles of Buddhas are identical
to the things of the world, and the things of the world are identical to
the principles of Buddhas, yet they do not form notions of worldly things
within the principles of Buddhas, and do not form notions of principles of
Buddhas in the things of the world. All things enter the realm of reality
because there is nothing entered; they know all things are nondual because
there is no change.
Mười Bất Không Mà Chư Đại Bồ Tát Đạt Được
Khi Chứng Quang Minh Tạng Trí: Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm
27—Thập Định, có mười thứ bất không mà chư đại Bồ Tát đạt được khi chứng
Quang Minh Tạng Trí—According to the Flower Adornment Sutra, Chapter 27,
there are ten kinds of fruitfulness Great Enlightening Beings attain when
they realize the treasury of light of knowledge:
1) Kiến
bất không, vì làm cho chúng sanh phát triển thiện căn: Fruitful seeing,
because of causing sentient beings to develop roots of goodness.
2) Văn
bất không, vì làm cho chúng sanh được thành thục: Fruitful hearing,
causing sentient beings to gain maturity.
3) Đồng
trụ bất không, vì làm cho tâm chúng sanh được điều phục: Fruitful
association, causing sentient beings’ minds to be pacified.
4) Phát
khởi bất không, vì làm cho chúng sanh thực hành đúng như lời nói, thông
đạt tất cả pháp nghĩa: Fruitful aspiration, causing sentient beings to do
as they say and master the meanings of all the teachings.
5) Hạnh
bất không, vì làm cho vô biên thế giới đều thanh tịnh: Fruitful action,
causing boundless worlds to be purified.
6) Thân
cận bất không, vì ở chỗ vô lượng chư Phật dứt nghi cho vô lượng chúng
sanh: Fruitful companionship, cutting off countless beings’ doubts in the
presence of the Buddhas of countless worlds.
7) Nguyện
bất không, vì theo sở niệm của chúng sanh khiến làm việc cúng dường thù
thắng thành tựu các nguyện: Fruitful vows, causing whatever sentient
beings are thougth of to make excellent offerings and accomplish
undertakings.
8) Thiện
xảo pháp bất không, vì làm cho tất cả có thể trụ nơi trí thanh tịnh giải
thoát vô ngại: Fruitful skillful methods, causing all to be able to abide
in pure knowledge of unobstructed liberation.
9) Mưa
pháp vũ bất không, vì nơi vô lượng căn tánh của chúng sanh, phương tiện
khai thị hạnh nhứt thiết trí khiến trụ Phật đạo: Fruitful showering of the
rain of Teaching, expediently revealing the practice of universal
knowledge to countless beings of various faculties and causing them to
abide in the path of Buddhahood.
10) Xuất hiện
bất không, vì hiện vô biên tướng, làm cho tất cả chúng sanh đều được soi
sáng: Fruitful appearance, manifesting boundless forms, causing all
sentient beings to be bathed in illumination.
Mười Bất Phóng Dật: Mười điều
bất phóng dật (Kinh Hoa Nghiêm—Phẩm 18)—Ten kinds of nonindulgence (The
Flower Adornment Sutra—Chapter 18).
When enlightening beings persist in nonindulgence, they attain
ten kinds of purity (See Ten kinds of purity A).
1) Giữ
gìn giới cấm:To keep the behavioral precepts.
2) Xa lìa
ngu si, tâm Bồ Đề thanh tịnh: To abandon folly and purify the will for
enlightenment.
3) Lòng
thích ngay thẳng, chối bỏ dua nịnh: Straightforwardness and reject
flattery and deception.
4) Siêng
tu căn lành không thối chuyển: To earnestly cultivate virtues without
regressing.
5) Luôn
khéo tư duy tâm mình đã phát nguyện: To continually reflect on one’s
aspiration.
6) Chẳng
thích gần gủi phàm phu, dù tại gia hay xuất gia: Not to enjoy association
with ordinary people, whether they be householders or monks.
7) Tu
những nghiệp lành mà chẳng mong cầu quả báo thế gian: To do good deeds
without hoping for worldly rewards.
8) Lìa
hẳn nhị thừa mà tu theo Bồ Tát hạnh: To forever leave lesser vehicles and
practice the Path of Enlightening Beings.
9) Thích
tu tập điều lành, chẳng để đoạn tuyệt: To gladly practice what is good,
not letting goodness be cut off.
10) Luôn khéo
quán sát sức tương tục của mình: To always examine one’s own perseverance.
Mười Bất Thiện Nghiệp Đạo:
Akusala-kammapathi (p)—Theo Kinh Phúng Tụng trong Trường Bộ Kinh, có mười
Bất Thiện Nghiệp Đạo—According to the Sangiti Sutta in the Long Discourses
of the Buddha, there are ten unwholesome courses of action.
1) Sát
Sanh: Taking life.
2) Trộm
Cắp: Taking what is not given.
3) Tà
Dâm: Sexual misconduct.
4) Vọng
Ngôn: Lying speech.
5) Lưỡng
Thiệt: Slandering.
6) Ác
Khẩu: Rude speech.
7) Ỷ Ngữ:
Idle chatter.
8) Tham:
Greed.
9) Sân:
Hatred or Malevolence.
10) Si Mê hay
Tà Kiến: Ignorance or Wrong views.
Mười Biến Nhập Của Chư Đại Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, có mười pháp biến nhập của chư Đại Bồ Tát.
Chư Bồ Tát an trụ trong pháp nầy thời được pháp biến nhập đại trí vô
thượng của Như Lai—According to the Flower Adornment Sutra, Chapter 38,
there are ten kinds of
universal entry of Great Enlightening Beings. Enlightening Beings who
abide by these can attain the supreme door of liberation of Buddhas.
1) Vào
khắp chúng sanh: Universal entry among sentient beings.
2) Vào
khắp quốc độ: Universal entry into lands.
3) Vào
khắp các loại hình tướng của thế gian: Universal entry into various
features of worlds.
4) Vào
khắp hỏa tai: Universal entry into fires.
5) Vào
khắp thủy tai: Universal entry into floods.
6) Vào
khắp Phật: Universal entry into Buddhahood.
7) Vào
khắp trang nghiêm: Universal entry into arrays of adornments.
8) Vào
khắp thân vô biên công đức của Như Lai: Universal entry into the
embodiments of boundless virtues of Buddhas.
9) Vào
khắp tất cả sự thuyết pháp: Universal entry into all kinds of explanations
of truth.
10) Vào khắp
những sự cúng dường tất cả Như Lai: Universal entry into all kinds of
offerings to Buddhas.
Mười Biến Xứ: Kasinayata-nani
(p)—Theo Kinh Phúng Tụng trong Trường Bộ Kinh, có mười Biến Xứ. According
to the Sangiti-Sutta in the Long Discourses of the Buddha, there are ten
objects for the attainment of absorption.
1) Địa
Biến Xứ: Earth-Kasina.
2) Thủy
Biến Xứ: Water-Kasina.
3) Hỏa
Biến Xứ: Fire-Kasina.
4) Phong
Biến Xứ: Wind-Kasina.
5) Thanh
Sắc Biến Xứ: Blue Kasina.
6) Hoàng
sắc Biến Xứ: Yellow Kasina.
7) Xích
Sắc Biến Xứ: Red Kasina.
8) Bạch
Sắc Biến Xứ: White Kasina.
9) Hư
Không Biến Xứ: Space Kasina.
10) Thức Biến
Xứ (trên, dưới, ngang, bất nhị, vô lượng): Consciousness Kasina (above,
below, on all sides, individed, unbounded).
Mười Biện Tài Của Chư Đại Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, có mười thứ biện tài của chư Đại Bồ Tát.
Chư Bồ Tát an trong trong pháp nầy có thể đạt được biện tài xảo diệu vô
thượng của chư Như Lai—According to the Flower Adornment Sutra, there are
ten kinds of intellectual power of Great Enlightening Beings.
Enlightening Beings who abide by these can attain supremely
skillful intellectual powers of Buddhas.
1) Biện
tài vô phân biệt nơi tất cả các pháp: The intellectual power of not
arbitrarily discriminating among things.
2) Biện
tài vô sở tác nơi tất cả các pháp: The intellectual power of not
fabricating anything.
3) Biện
tài vô sở trước nơi tất cả các pháp: The intellecual power of not being
attached to anything.
4) Biện
tài thấu rõ tánh không nơi tất cả các pháp: The intellectual power of
realizing emptiness.
5) Biện
tài không u tối nghi hoặc nơi tất cả các pháp: The intellectual power of
freedom from the darkness of doubt.
6) Biện
tài Phật gia bị nơi tất cả các pháp: The intellectual power of receiving
support from Buddha in all things.
7) Biện
tài tự giác ngộ nơi tất cả các pháp: The intellectual power of spontaneous
awareness of all truth.
8) Biện
tài văn cú sai biệt thiện xảo nơi tất cả các pháp: The intellectual power
of skill in differentiation of expressions of all truths.
9) Biện
tài chơn thật nơi tất cả các pháp: The intellectual power of truthfully
explaining all things.
10) Biện tài
tùy theo của tất cả chúng sanh làm cho họ hoan hỷ: The intellectual power
of gladdening all sentient beings according to their mentalities.
Mười Bình Đẳng Của Chư Đại Bồ Tát:
Theo Kinh Hoa Nghiêm, Phẩm 38, có mười thứ bình đẳng của chư Đại Bồ Tát.
Chư Bồ Tát an trụ pháp nầy thời được pháp vô thượng bình đẳng của chư
Phật—According to the Flower Adornment Sutra, Chapter 38, there are ten
kinds of impartiality possessed by Great Enlightening Beings.
Enlightening Beings who abide by these principles will attain
the supreme impartiality of Buddhas.
1) Nơi
tất cả chúng sanh bình đẳng: Impartiality toward all sentient beings.
2) Nơi
tất cả pháp bình đẳng: Impartiality toward all things.
3) Tất cả
cõi bình đẳng: Impartiality toward all lands.
4) Tất cả
thâm tâm bình đẳng: Impartiality toward all determinations.
5) Tất cả
thiện căn bình đẳng: Impartiality toward all roots of goodness.
6) Tất cả
Bồ Tát bình đẳng: Impartiality toward all enlightening beings.
7) Tất cả
nguyện bình đẳng: Impartiality toward all vows.
8) . Tất
cả Ba La Mật bình đẳng: Impartiality toward all transcendence
9) Tất cả
hạnh bình đẳng: Impartiality toward all practices.
10) Tất cả
Phật bình đẳng: Impartiality toward all Buddhas.
Mười Bồ Tát Địa: Ten stages of
a Mahayana Bodhisattva—See Thập Địa Bồ Tát Đại Thừa.
Mười Bốn Điều Không Thể Thuyết Minh Được:
Fourteen inexpressible things—See Im Lặng Cao Quí.
Mười Bốn Loại Cúng Dường: Theo
Trung Bộ, Kinh Phân Biệt Cúng Dường, có mười bốn loại cúng dường phân loại
theo hạng người—According to The Middle Length Discourses of the Buddha,
Dakkhinavibhanga Sutra, there are fourteen kinds of personal offering.
1) Cúng
dường cho các Đức Như Lai, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Chánh Giác: One gives
offering to the Tathagata, accomplished and fully enlightened.
2) Cúng
dường cho các vị Độc Giác Phật: One gives offering to a pratyeka-buddha.
3) Cúng
dường cho các bậc đệ tử A La Hán của Phật: One gives offering to an
arahant disciple of the Tathagata.
4) Cúng
dường cho các vị đang trên đường chứng quả A La Hán: One gives offering to
one who has entered upon the way to the realisation of the fruit of
Arahanship.
5) Cúng
dường cho các vị chứng quả Bất Lai: One gives offering to to a
Non-Returner.
6) Cúng
dường cho các vị đang trên đường chứng quả Bất Lai: One gives offering to
one who has entered upon the way to the realisation of the fruit of
Non-Returner.
7) Cúng
dường cho các vị chứng quả Nhất Lai: One gives offering to a
Once-Returner.
8) Cúng
dường cho các vị đang trên đường chứng quả Nhất Lai: One gives offering to
one who has entered upon the way to realization of the fruit of
Once-Returner.
9) Cúng
dường cho các vị chứng quả Dự Lưu: One gives offering to a Stream-Enterer.
10) Cúng
dường cho các vị đang trên đường chứng quả Dự Lưu: One gives offering to
one who has entered upon the way to the realisation of the fruit of
stream-entry.
11) Cúng
dường cho các vị ngoại học đã ly tham trong các dục vọng: One gives
offering to one outside who is free from lust for sensual pleasures.
12) Cúng
dường cho những phàm phu gìn giữ giới luật: One gives offering to a
virtuous ordinary person.
13) Cúng
dường cho nhũng vị phàm phu theo ác giới: One gives offering to an immoral
ordinary person.
14) Cúng
dường cho các loại bàng sanh: One gives offering to an animal.
Mười Bốn Loại Sắc: Thập Tứ
Sắc—Fourteen kinds of rupa—See Sắc (D).
Muời Bốn Phép Vô Úy: Fourteen
Fearlessnesses—See Thập Tứ Vô Úy.
Mười Bốn Tâm Sở Bất Thiện: Theo
Vi Diệu Pháp, có mười bốn tâm sở bất thiện—According to The Abhidharma,
there are fourteen unwholesome factors.
1) Si:
Moho (p)—Delusion—Ignorance—Si hay moha đồng nghĩa với vô minh. Bản chất
của nó là làm cho tinh thần chúng ta mù quáng hay chẳng biết gì. Nhiện vụ
của nó là làm cho chúng ta không thấu suốt được bản chất thật của sự vật.
Nó hiện đến khi chúng ta không có chánh kiến. Nó chính là gốc rễ của tất
cả những nghiệp bất thiện—Delusion or moha is a synonym for avijja,
ignorance. Its characteristic is mental blindness or unknowing. Its
function is non-penetration, or concealment of the real nature of the
object. It is manifested as the absence of right understanding or as
mental darkness. Its proximate cause is unwise attention. It should be
seen as the root of all that is unwholesome.
2) Vô
Tàm: Ahirikam (p)—Shamelessness—Tự mình không biết xấu hổ khi thân làm
việc xằng bậy, khi khẩu nói chuyện xằng bậy—Shamelessness is the absence
of disgust at bodily and verbal misconduct.
3) Vô
Quý: Anottappam (p)—Vô quý là không biết hổ thẹn với người khi thân khẩu
làm và nói chuyện xằng bậy. Vô quý xãy ra khi chúng ta thiếu tự trọng
chính mình và thiếu kính trọng người—Fearlessness of wrong doing, or moral
recklessness is the absence of dread on account of bodily and verbal
misconduct. This happens due to lack of respect for self and others.
4) Phóng
Dật: Uddhaccam (p)—Restlessness—Unrestrained—Loose—Distracted—Agitation.
Đặc tánh của phóng dật là không tỉnh lặng hay không thúc liễm thân tâm,
như mặt nước bị gió lay động. Nhiệm vụ của phóng dật là làm cho tâm buông
lung, như gió thổi phướn động. Nguyên nhân gần đưa tới bất phóng dật là vì
tâm thiếu sự chăm chú khôn ngoan—It has the characteristic of disquietude,
like water whipped up by the wind. Its function is to make the mind
unsteady, as wind makes the banner ripple. It is manifested as turmoil.
Its proximate cause is unwise attention to mental disquiet.
5) Tham:
Lobho (p)—Tham là căn bất thiện đầu tiên che đậy lòng tham tự kỷ, sự ao
ước, luyến ái và chấp trước. Tánh của nó là bàm víu vào một sự vật nào đó
hay tham lam đắm nhiễm những gì nó ưa thích. Nghiệp dụng của nó là sự bám
chặt, như thịt bám chặt vào chảo. Nó hiện lên áp chế khi chúng ta không
chịu buông bỏ. Nguyên nhân gần đưa đến tham là vì chúng ta chỉ thấy sự
hưởng thụ trong sự việc—Greed, the first unwholesome root, covers all
degrees of selfish desire, longing, attachment, and clinging. Its
characteristic is grasping an object. Its function is sticking, as meat
sticks to a hot pan. It is manifested as not giving up. Its proximate
cause is seeing enjoyment in things that lead to bondage.
6) Tà
Kiến: Ditthi (p)—Wrong view—Tà kiến là thấy sự vật một cách sai lầm. Tánh
và nghiệp dụng của nó là giải thích sai lầm mà cho là trúng. Nguyên nhân
gần của nó là không chịu tin theo tứ diệu đế—False view means seeing
wrongly. Its characteristic is unwise or unjustified interpretation or
belief. Its function is to preassume. It is manifested as a wrong
interpretation or belief. Its proximate cause is unwillingness to see the
noble ones.
7) Ngã
Mạn: Mano (p)—Conceit—Pride. Tánh của tâm sở nầy là cao ngạo, ỷ tài ỷ thế
của mình mà khinh dễ hay ngạo mạn người. Nó được coi như là tánh điên
rồ—Conceit has the characteristic of haughtiness. Its function is
self-exaltation. It is manifested as vainglory. Its proximate cause is
greed disassociated from views. It should be regarded as madness.
8) Sân:
Doso (p)—Hatred—Ill-will—Tánh của tâm sở nầy là ghét hay không ưa những
cảnh trái nghịch. Nghiệp dụng của nó là tự bành trướng và đốt cháy thân
tâm của chính nó—Doso, the second unwholesome root, comprises all kinds
and degrees of aversion, ill-will, anger, irritation, annoyance, and
animosity. Its characteristic is ferosity. Its function is to spread, or
burn up its own support, i.e. the mind and body in which it arises. It is
manifested as persecuting, and its proximate cause is a ground for
annoyance.
9) Tật Đố
hay Ganh Tỵ: Issa (p)—Envy—Tánh của tật đố hay ganh tỵ là ganh ghét đố kỵ
những gì mà người ta hơn mình hay sự thành công của người khác. Nguyên
nhân đưa đến tật đố là không muốn thấy sự thành công của người khác—Envy
has the characteristic of being jalous of other’s success. Its function is
to be dissatisfied with other’s success. It is manifested as aversion
towards that. Its proximate cause is other’s success.
10) Xan Tham:
Macchariyam (p)—Avarice—Tánh của xan tham hay bỏn xẻn là muốn che dấu sự
thành công hay thịnh vượng của mình vì không muốn chia xẻ với người
khác—The characteristic of avarice or stinginess is concealing one’s own
success when it has been or can be obtained. Its function is not to bear
sharing these with others. It is manifested as shrinking away from sharing
and as meanness or sour feeling . Its proximate cause is one’s own sucess.
11) Lo Âu:
Kukkuccam (p)—Lo âu khi làm điều sai phạm —Worry or remorse after having
done wrong. Its characteristic is subsequent regret. Its function is to
sorrow over what has or what has not been done. It is manifested as
remorse.
12) Hôn Trầm:
Thinam (p)—Tánh của hôn trầm là làm cho tâm trí mờ mịt không sáng
suốt—Sloth is sluggishness or dullness of mind. Its characteristic is lack
of driving power. Its function is to dispel energy. It is manifested as
the sinking of the mind. Its proximate cause is unwise attention to
boredom, drowsiness, etc. Sloth is identified as sickness of consciousness
or cittagelanna.
13) Thụy
Miên: Middham (p)—Tánh của thụy miên là buồn ngủ hay gục gật làm cho tâm
trí mờ mịt không thể quán tưởng được—Torpor is the morbid state of the
mental factors. Its characteristic is unwieldiness. Its function is to
smother. It is manifested as drooping, or as nodding and sleepiness.
Sloth and torpor always occur in conjunction, and are opposed to energy.
Torpor is identified as sickness of the mental factors or kayagelanna.
14) Hoài
Nghi: Vicikiccha (p)—Doubt—Hoài nghi có nghĩa là hoài nghi về mặt tinh
thần. Theo quan điểm Phật giáo thì hoài nghi là thiếu khả năng tin tưởng
nơi Phật, Pháp, Tăng—Doubt signifies spiritual doubt, from a Buddhist
perspective the inability to place confidence in the Buddha, the Dharma,
the Sangha, and the training.
Mười Bổn Phận Của Một Phật Tử:
Ten duties of a Buddhist—Theo Kinh Thi Ca La Việt, một Phật tử phải chu
toàn mười bổn phận quan yếu đối với gia đình và xã hội—According to the
Sigalaka Sutra, a Buddhist must perform the following ten duties toward
his family and society.
1) Cha mẹ
đối với con cái—Duties of parents toward children:
a) Cha mẹ
phải khuyên con cái giữ đạo hạnh Phật, tạo bầu không khí thân mật giữa các
con các cháu, gần gũi bạn bè tốt, nhắc nhở cần mẫn học hành, hướng dẫn tìm
vợ chồng cho vừa đôi đúng lứa và bàn thảo chung công việc gia đình—Parents
should advise children to maintain Buddhist behavior, create an intimate
atmosphere among children and grandchildren, and frequent loyal friends,
encourage them in their study and guide them in the choice of a suitable
husband or wife.
b) Trong
Kinh Thi Ca La Việt, Đức Phật dạy: “Này gia chủ tử, cha mẹ có lòng thương
tưởng đến con theo năm cách—In the Sigalaka Sutra, the Buddha taught: “Oh
son of Sigalaka, there are five ways in which the parents should treat
their children.”
·
Ngăn chận con làm điều ác: They will restrain him from evil.
·
Khuyến khích con làm điều thiện: They will support him in
doing good.
·
Dạy con nghề nghiệp: They will teach him some skill.
·
Cưới vợ xứng đáng cho con: They will find him a suitable
wife.
·
Đúng thời trao của thừa tự cho con: In due time, they will
hand over his inheritance to him.
2) Con
đối với cha mẹ—Duties of children toward parents:
a) Con
cái phải hết lòng hiếu kính với cha mẹ, phải giữ danh dự gia đình, gánh
vác công việc nhọc nhằn, săn sóc cha mẹ khi ốm đau hơn là khóc thương,
cúng giỗ linh đình, đặt vòng hoa trên mộ người đã khuất; không nên theo vợ
con mà bỏ rơi cha mẹ, con mà bất hiếu với cha mẹ thì không còn một việc
xấu xa nào mà không làm được—Children should be respectful toward their
parents, preserve the honors of the family, assume full charge of heavy,
strenuous works, and nurse their parents when they become sick rather than
letting them to die and afterward crying frantically, laying a big wreath
at their tomb or celebrating sumptuous death anniversaries. They should
not listen to their wives’ opinion to abandon their own parents, because
it is too bad to be undutiful toward them.
b) Theo
Kinh Thi Ca La Việt, Đức Phật dạy: “Này gia chủ tử, có năm trường hợp,
người con phải phụng dưỡng cha mẹ như phương Đông”—According to the
Sigalaka Sutra, the Buddha taught: “There are five ways in which a son
should minister to his mother and father as the Eastern direction.”
·
Được nuôi dưỡng, tôi sẽ nuôi dưỡng lại cha mẹ: He should
think having been supported by them, I will support them.
·
Tôi sẽ làm bổn phận đối với cha mẹ: I will perform their
duties for them.
·
Tôi sẽ gìn giữ gia đình và truyền thống: I will keep up the
family tradition.
·
Tôi bảo vệ tài sản thừa tự: I will be worthy of my heritage.
·
Tôi sẽ làm tang lễ khi cha mẹ qua đời: After my parents’
deaths, I will distribute gifts on the their behalf.
3) Chồng
đối với vợ—Duties of the husband toward his wife:
a) Chồng
đối với vợ phải tương kính, phải là người cột trụ có tinh thần trách nhiệm
cao độ, gánh vác những việc nặng nề khó khăn, không to tiếng nặng lời, cư
xử nghiêm túc, ăn uống đơn giản, không keo bẩn, không ngoại tình, và tin
vợ những công việc nhà—Being the pillar of the family, the husband must be
closely related to his wife and both must develop mutual affection. He
should have a great sense of responsibility, take charge of difficult
work, and know how to deal correctly with others. He should lead a sober
life and should not be stingy, nor commit fornication.
b) Trong
Kinh Thi Ca La Việt, Đức Phật dạy: “Này gia chủ tử, có năm cách, người
chồng phải đối xử với vợ như phương Tây.”—In the Sigalaka Sutra, the
Buddha taught: Oh son of Sigalaka, there are five ways in which a husband
should minister to his wife as the Western direction.”:
·
Kính trọng vợ: By honouring her.
·
Không bất kính đối với vợ: By not disparaging her.
·
Trung thành với vợ: By not being unfaithful to her.
·
Giao quyền hành cho vợ: By giving authority to her.
·
Sắm đồ nữ trang cho vợ: By providing her with adornments.
4) Vợ đối
với chồng—Duties of the wife toward her husband:
a) Vợ đối
với chồng phải kính nể, dịu dàng, chân thật, không đôi co, nhà cửa gọn
gàng, chi tiêu cần kiệm, giữ gìn tiết hạnh, bảo vệ gia phong, giáo dục con
cái, là hiền mẫu của con cái, vui vẻ với bà con quyến thuộc, và bạn bè—The
wife must respect her husband, be sweet, sincere, economical, and
faithful. She must protect her family customs and habits, and be good
mannered toward her children and amiable toward relatives and friends.
b) Trong
Kinh Thi Ca La Việt, Đức Phật dạy: “Này gia chủ tử, được chồng đối xử như
phương Tây theo năm cách như vậy, người vợ có lòng thương tưởng chồng theo
năm cách.”—In the Sigalaka Sutra, the Buddha taught: “Oh son of Sigalaka,
there are five ways in which a wife, thus ministered to by her husband as
the Western direction.”
