TỔ ĐÌNH MINH ĐĂNG QUANG
PHẬT HỌC TỪ ĐIỂN
BUDDHIST DICTIONARY
ENGLISH - VIETNAMESE
Anh-Việt
THIỆN PHÚC
D
Daily existence: Cuộc sống
thường nhựt.
Dalai-Lama:
1) Quốc
trưởng Tây Tạng—The spiritual and temporal Head of State of Tibet.
2) Vị
thầy cao cả—The most honorable teacher. In Tibetan Buddhism history, he is
venerated since he is an authentic embodiment of the Buddhist teaching. In
Vajrayana, the Lama is particularly important, since his role is not only
to teach rituals but also to conduct them. Lama has the function of
transmitting the Buddhist tradition to not only his students but also to
every people. The traditional training of a Lama includes many years of
study of various disciplines of Buddhist philosophyand meditation. Only
after at least three retreats (3 years), a lama is authorized to refer
himself as such and to transmit his knowledge to others—Trong Phật giáo
Tây Tạng, Dalai Lama được sùng kính vì Ngài là hiện thân thuần khiết cho
học thuyết Phật. Trong Kim Cang thừa, vị Lạt ma không chỉ giảng dạy, mà
ngài còn có thể thực hiện nghi lễ nữa.
Damage: Harm or ruin
something—Làm hư hỏng cái gì.
Damnable (a): Đáng
ghét—Undesirable—Hateful.
Dana (skt): Cúng
dường—Charity—Offerings---The virtue of alms-giving to the poor and the
needy—Offer gifts to a Bhikhu or community of Bhikhus—See Bố Thí.
Dana paramita (skt): Bố thí Ba
la mật—See Dana in Sanskrit/Pali Section and Bố Thí Ba la mật in
Vietnamese-English Section.
Danparamita sound: Tiếng Bố thí
Độ.
Daoism (n): Đạo giáo.
Daring: Gan
lì—Bold—Fearless—Brave—Valiant—Venturesome.
Dark and dull roots: Căn tánh
ám độn.
Dark paths: See U Đồ.
Darkening of the month: See Hắc
Nguyệt.
Darkness (n): Bóng tối.
Darkness of ignorance: Bóng tối
của vô minh—See Si Đồ.
Dasabala: An epithet of the
Buddha, the possessor of Ten Powers or Ten kinds of Knowledge—Một danh
hiệu của Đức Phật, Đấng Thập Lực hay Đấng có đầy đủ thập tri kiến.
Data (n): Dữ kiện.
Date of Buddha’s death: See
Niết Bàn Nhật.
Daughter of Gods: Deva dhita
(p)—Ngọc nữ (Thiên nữ).
Dawn to dusk: Từ bình minh đến
hoàng hôn.
Day of abstinence: See Pháp
Trai Nhựt.
Day on which a particular Buddha or
Bodhisattva is worshipped: See Duyên Nhật.
Daydreaming: Mơ mộng
Daylight: Ánh sáng ban ngày.
Dear: Thân yêu.
Death: (n): Chết---According to
Buddhism, Death is the moment when the alaya consciousness leaves the
body, not when the heart has stopped or brain waves can no longer be
detected. Death is the separation of mind and matter—Theo Phật giáo, Chết
là lúc A-Lại-Da thức lìa thân, chớ không phải là lúc mà tim ngừng đập hay
óc ngưng làm việc. Chết là sự tan rã cả thể xác và tinh thần—See Chết and
Tử.
Dead Buddhism: See Đạo Phật
Chết.
Dead drunk: Say khướt.
Dead lion is destroyed by worms produced
within itself: See Sư Tử Thân Trung Trùng.
Deadly sin: Đại tội.
Deal with something: Take care
of something—Take charge of something—Be responsible for something—Chịu
trách nhiệm về điều gì.
Death (n): Sự chết—The last of
the chain of the twelve Nidanas.
Death is certain and natural:
Sự chết là chắc chắn và tự nhiên—According to the story of Kisa Gotami in
the Agama Sutra—Theo truyện nàng Kisa Gotami trong Kinh A Hàm:
·
Kisa Gotami’s son died. She loved him dearly, so she could
not accept his death: Con trai của Kisa Gotami chết. Nàng yêu con tha
thiết nên nàng không thể chấp nhận cái chết ấy.
·
Carrying the corpse, she went from house to house to find
medicine. Of course nobody could help her: Mang thi hài của con, nàng đi
hết nhà này tới nhà kia mong tìm thuốc chữa. Dĩ nhiên không ai giúp nàng
được.
·
Finally she went to the Buddha. The Buddha said: “If you can
bring me a mustard seed, I can help you. The mustard seed, however, must
come from a house in which no one in the family has ever died: Cuối cùng
nàng đến hầu đức Phật. Đức Phật dạy: “Nếu cô có thể đem cho ta một hạt
cải, ta sẽ giúp cô. Tuy nhiên, hạt cải ấy phải xuất phát từ ngôi nhà trong
đó không có người nào chết cả.”
·
Kisa Gotami visited every house in the city. Everywhere
people took pity on her and offered her mustard seeds: Kisa Gotami đi đến
mọi nhà trong thành phố. Khắp nơi mọi người đều thương xót nàng và tặng
nàng hạt cải.
·
But when she asked: “Has anyone in your family ever died?”
The answer was always the same. “Yes!” Sometimes it was a parent or a
brother or a sister that had died. In other family, it was like her, a
child: Nhưng khi nàng hỏi: “Có ai trong gia đình ông bà chết không?” Câu
trả lời luôn giống nhau: “Có!” Đôi khi đó là cha mẹ, anh em đã chết, hay
các gia đình khác, đó là đứa con như con nàng.
·
She was very sad and returned to the Buddha empty-handed.
The Buddha asked her to reflect on what people had told her. Slowly she
realized that death was certain and natural and that all things are
impermanent: Nàng rất buồn và trở về gặp đức Phật với tay không. Đức Phật
bảo nàng suy nghĩ kỹ về những chuyện mà mọi người đã nói với nàng. Dần dần
nàng nhận thức ra cái chết là chắc chắn và tự nhiên và vạn vật đều vô
thường.
·
She felt comforted. Later she returned to the Buddha and
became one of his disciples: Nàng cảm thấy được an ủi. Về sau nàng lại đến
gặp đức Phật và trở thành đệ tử của Ngài.
Death is only a physiological erosion of
the human body: Chết chỉ là sự hao mòn sinh lý của cơ thể.
Death-proximate karma: See
Nghiệp Cận Tử.
Death is a separation of mind and matter:
Chết là sự xa lìa giữa tâm và thân.
Death is suffering: Chết khổ.
Death sentence: Án tử hình.
Death silence: Lặng ngắt.
Deathless message: Thông điệp
bất tử.
Deathlessness: Sự bất tử—The
Buddha opened the door of deathlessness to all sentient beings—Đức Phật mở
cánh cửa bất tử cho chúng sanh mọi loài.
Debase: Lower or distort the
value of something—Làm giảm giá trị.
Debt (n): Nợ—Ân.
Debt of nature: Nợ đời.
The debt we owe the Buddha: Ân
Phật.
The debt we owe all sentient beings:
Ân chúng sanh.
The debt we owe our parents and teachers:
Ân cha mẹ thầy tổ.
The debt to our spiritual friends:
Ân thiện hữu tri thức.
The debt to the Triple Gems: Ân
Tam Bảo.
Decadent (a): Đọa lạc.
Decadence of the law: See Mạt
Pháp.
Decadence and prosperity: Suy
thịnh.
Decay (v): Rack or ruin—Suy
tàn—Hoại diệt—Hư hoại—According to Buddhism, the decay of a body is the
lack of co-ordination of mind and matter—Theo Phật giáo, sự hoại diệt gây
ra bởi sự thiếu hòa hợp giữa thể xác và tinh thần.
Decay is the lack of coordination of mind
and matter: Sự hoại diệt là do thiếu phối hợp của tâm và thân.
Decaying: Sự tan rã—Hư hoại
Decaying: Lão hóa—Aging.
Deceit: Lừa đảo.
Deceitful (a): Giả
dối—Insincere—False—Fraudulent—Deceptive.
Decency: Đứng đắn chỉnh tề.
Decent (a): Đứng đắn.
Decent living: Cuộc sống thoải
mái.
Decide (v): Định đoạt—To
determine.
Decide to do something: Make up
one’s mind to do something—Quyết định làm điều gì.
Decided karma: Định nghiệp.
Decisively: Quyết liệt—Sâu xa.
Decisively influencing: Đang
ảnh hưởng sâu xa.
Decline (v): Suy tàn—Chối từ—To
refuse.
Decline (n): Thời suy thoái.
Decorate an altar or shrine:
Adorn an altar or shrine—Trang trí điện thờ.
Decoration (n): Sự trang
hoàng—Ornamentation.
Decrease (v): Giảm bớt—To
relieve—To lessen—To diminish—To reduce—To subside.
Decreasing kalpa: See Giảm
Kiếp.
Decree(n): Mệnh lệnh.
Dedicate (v): Tận tụy.
Dedicate one’s life in: Tận
hiến đời mình.
Dedication of merit:
Transference of merit—Hồi hướng công đức.
Dedication of merit (Mahayana tradition):
Hồi hướng công đức theo truyền thống Đại Thừa—Merit is a quality in us
that ensures future benefits to us, either material or spiritual. It is
not difficult to perceive that to desire merit, to hoard, accumulate, and
store merit imply a considerable degree of self-seeking, however
meritorious it may be. It has always been the tactics of the Buddhists to
weaken the possesive instincts of the spiritually less-endowed members of
the community by withdrawing them from such objects as wealth and family,
and directing them instead towards one aim and object, i.e. the
acquisition of merit. But that, of course, is good enough only on a fairly
low spiritual level. At higher stages one will have to tuen also against
this form of possessiveness, one will have to be willing ot give up one’s
store of merit for the sake of the happiness of others. The Mahayana drew
this conclusion and expected its followers to endow other beings with
their own merit, or, as the Scriptures put it: “To turn over, or dedicate,
their merit to the enlightenment of all beings. Through the merit derived
from all my good deeds, I wish to appease the suffering of all creatures,
to be the medicine, the physician, and the nurse of the sick as long as
there is sickness. Through rains of food and drink I wish to extinguish
the fire of hunger and thirst. I wish to be inexhautible treasure to the
poor, a servant who furnishes them with all they lack. My life and all my
re-births, all my possessions, all the merit that I have acquired or will
acquired, all that I abandon without hope of any gain for self in order
that the salvation of all beings might be promoted—Công đức là tính chất
trong chúng ta bảo đảm những ơn phước tinh thần hay vật chất sắp đến. Ai
trong chúng ta cũng đều hiểu rằng ước ao công đức, tạo công đức, thu thập
và tàng chứa công đức, dù xứng đáng thế nào chăng nữa vẫn ẩn tàng một mức
độ ích kỷ đáng kể. Từ bấy lâu nay công đức vẫn là chiến thuật nhằm làm yếu
đi những chấp thủ về của cải và gia đình nơi những Phật tử hãy còn yếu
kém về phương diện tâm linh, để đưa họ về một hướng duy nhất, nghĩa là sự
thủ đắc công đức. Nhưng đây, dĩ nhiên chỉ áp dụng cho những ai đang ở mức
độ tâm linh thấp. Ở những giai đoạn cao hơn người ta phải quay đi cả với
hình thức thủ đắc này, người ta phải sẳn sàng bỏ kho tàng công đức của
mình vì hạnh phúc của người khác. Phật giáo Đại Thừa đã rút ra kết luận
này, và mong mỏi tín đồ hồi hướng cho những người khác công đức của riêng
mình như kinh điển đã viết: “Hồi hướng hay trao tặng công đức của họ cho
sự giác ngộ của mọi chúng sanh. Qua công đức của tất cả mọi thiện pháp của
tôi, tôi mong ước xoa dịu nỗi khổ đau trầm thống của tất cả chúng sanh,
tôi ao ước là y sĩ, thầy thuốc và kẻ nuôi bệnh chừng nào còn có bệnh tật.
Qua những cơn mưa thực phẩm và đồ uống, tôi ao ước dập tắt ngọn lửa của
đói khát. Tôi ao ước là một kho báu vô tận cho kẻ bần cùng, một tôi tớ
cung cấp tất cả những gì họ thiếu. Cuộc sống của tôi và tất cả mọi cuộc
tái sanh, tất cả mọi của cải, tất cả mọi công đức mà tôi đã thủ đắc hay sẽ
thủ đắc, tất cả những điều đó tôi xin từ bỏ không chút hy vọng lợi lạc cho
riêng mình, hầu cho sự giải thoát của tất cả chúng sanh có thể thực
hiện.”—For more information, please see Hồi Hướng.
Dedication of merit (Tibetan tradition):
Hồi Hướng Công Đức theo truyền thống Tây Tạng.
1) I
dedicate whatever white virtues thus create as causes to uphold the holy
Dharma of scripture and insight and to fulfil without exception the
prayers and deeds of all Buddhas and Bodhisattvas of the three times—Chúng
con xin hồi hướng mọi công đức lành đã tạo ra là nhân giúp cho chúng con
gìn giữ Chánh Pháp của kinh điển và của nội chứng, và thành tựu không
ngoại lệ những cầu nguyện và đức hạnh của vô lượng chư Phật và chư Bồ Tát
trong ba đời.
2) By the
force of this merit, may I never be parted in all my lives from Mahayana’s
four spheres, and reach the end of my journey along the path of
renunciation, bodhicitta, pure view and the two stages—Nương nhờ năng lực
của các công đức từ vô lượng kiếp, xin nguyện chúng con không bao giờ rời
xa bốn phạm trù của Đại Thừa, và xin cho chúng con đi trên con đường đạo,
hành trình đến tận đích của sự từ bỏ thế tục, phát triển Bồ Đề tâm, tu học
chánh kiến và hai giai đoạn.
Dedication of merit (Tibetan
tradition)-Final Lam Rim Dedication Prayer: Kệ Kết Thúc Hồi
Hướng theo truyền thống Tây Tạng.
1) From
my two collections, vast as space, that I have amassed from working with
effort at this practice for a great length of time—Từ hai tích lũy công
đức, lớn như hư không mà chúng con đã thu thập từ những tu tập hành trì
tinh tấn qua vô lượng thời gian.
2) May I
become the chief leading Buddha for all those whose mind’s wisdom eye is
blinded by ignorance—Xin nguyện cho đệ tử đạt thành Phật, thành Đạo Sư dẫn
dắt tất cả các chúng sanh mà con mắt trí tuệ vẫn còn bị che mờ bởi si mê.
3) Even
if I do not reach this state, may I be held in your loving compassion for
all my lives, Manjusri—Dù nếu đệ tử chưa đạt được nguyện trên, xin cho
chúng con được sống trong ánh từ bi của Đức Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát suốt
các kiếp vị lai.
4) May I
find the best of complete graded paths of the teachings—Xin cho chúng con
tìm học được những pháp hay nhất trong giáo lý của con đường thứ lớp viên
mãn.
5) May I
please all Buddhas by practicing using skillful means drawn by the strong
force of compassion—Đệ tử nguyện xin tu tập để hoan hỷ chư Phật, dùng
những phương tiện thiện xảo rút từ mãnh lực của từ bi.
6) May I
clear the darkness from the minds of all beings with the points of the
paths as I have discerned them—Xin cho chúng con làm xóa tan màn đen của
tâm thức mọi chúng sanh với những mốc chỉ của con đường đạo mà chúng con
đã nhận thức thông suốt.
7) May I
uphold Buddha’s teachings for a very long time with my heart going out
with great compassion in whatever direction the most precious teachings
have not yet stread, or once spread have declined—Xin nguyện cho chúng con
có thể gìn giữ Phật Pháp mãi mãi, với tâm chúng con rải từ bi ra mọi
phương, mang theo những giáo pháp tôn quý nhất, chưa được rao truyền hoặc
đã được hoằng hóa nhưng đã suy tàn.
8) May I
expose this treasure of happiness and aid—Xin cho chúng con rao truyền kho
tàng hạnh phúc thường tại và lợi tha.
9) May
the minds of those who wish for liberation be granted bounteous peace, and
the Buddhas’ deeds be nourished for a long time by even this Graded Course
to Enlightenment completed due to the wondrous virtuous conduct of the
Buddhas and their Sons—Xin nguyện cho tâm thức của những hành giả đạo Giác
Ngộ Giải Thoát có niềm an lạc vô biên. Và các hạnh nguyện chư Phật được ấp
ủ, tồn tại mãi mãi nhờ chính Pháp Môn Thứ Lớp Lam Rim để đạt Giác Ngộ viên
mãn do những đạo hạnh mầu nhiệm của chư Phật và các môn sinh đệ tử của
người.
10) May all
human and non-human beings who eliminate adversity and make things
conducive for practicing the excellent paths never parted in any of their
lives from the purest path praised by the Buddhas—Xin cho tất cả các chúng
sanh cõi người và các cõi khác tiêu trừ mọi chướng ngại, mang lại thuận
duyên tu tập hành trì con đường đạo xuất sắc đời đời kiếp kiếp không rời
xa con đường đạo pháp thanh tịnh nhất mà chư Phật tán thán.
11) Whenever
someone makes effort to act in accordance with the ten-fold Mahayana
virtuous practices, may he always be assisted by the mighty ones—Mỗi lần
có người nào cố gắng tinh tấn hành trì theo giáo pháp Đại Thừa Thập Địa
đức hạnh, xin nguyện cho người đó được hộ trì che chở bởi đấng đại hùng
đại lực.
12) And may
oceans of Dharma prosper and spread everywhere—Và xin nguyện cho biển pháp
phát triển và truyền bá mọi nơi
Dedication reaching all places:
See Chí Nhứt Thiết Xứ Hồi Hướng Của Chư Đại Bồ Tát.
Deeds (n): Hành vi—Việc
làm—Act—Action—Extensive deeds: Quảng hạnh—Great deeds—Vast deeds—See
Nghiệp and Nghiệp Hành.
·
Good deeds: Thiện
nghiệp.
·
Bad deeds: Ác nghiệp.
·
Deeds divide all living beings into low and high states:
Nghiệp phân chia các loại hữu tình thành các hạng hạ liệt hay ưu thắng.
Deeds of
non-discrimination: Nirvikalpapracara (skt)—Hành động không
phân biệt—See Vô Phân Biệt Hành.
Deep (a): Sâu xa—Uyên
bác---Profound.
Deep meaning: See Huyền Nghĩa.
Deep-root (v): Ăn sâu vào.
Deep and wide meaning: Nghĩa
sâu rộng.
Deepen (v)
one’s knowledge: Học hỏi.
Deer cart: See Lộc Xa.
Deer Park: See Lộc Uyển.
De facto: Trên thực tế.
Defamation (n): Tiếng nhơ.
Defeated: Bị thất bại.
Defend (v): Bảo vệ.
Defer (v): Hoản lại—To put off
to a later time—To delay—To postpone.
Deferred reincarnation: Hậu báo
(quả báo phải nhận chịu ở kiếp sau).
Defile (v): Làm ô nhục—Nhiễm độc.
Defile Bhikshus or Bhikshunis:
Làm ô phạm (ô uế) Tăng Ni.
Defile (v)
the pure conduct of someone:
Làm ô nhục phẩm hạnh thanh tịnh của người khác.
Defile something: Make
something dirty—Làm cấu uế (dơ bẩn) cái gì.
Defiled: Impure—Stained—Ô
nhiễm.
Defilements (n): Asava (p)—Sự ô
nhiễm hay ô trược. Những ô nhiễm căn bản là tham, sân và si—Impurity—Basic
defilements are greed, ill-will (anger) and ignorance (delusion).
(Three) defilements: Tam Độc
(Greed:Tham, Ill-will: Sân, Ignorance: Si)
Defilement of ignorance:
Avijjasava (p)—Vô minh lậu—See Tam Hoặc (B) (3).
Defilement of the passions: See
Trần Cấu.
Defiling attachment: Ái
nhiễm—The taint of desire—See Ái Nhiễm.
Definitive meaning: Foremost
meaning—Ultimate meaning—Ý nghĩa cao tột.
Defunct karma: See Nghiệp Vô
Hiệu Lực.
Defy (v): Coi rẻ—In defiance of
someone.
Degenerate (v): Suy thoái—Suy
tàn—To decay.
Degenerate age: Dharma-Ending
Age—See Mạt Pháp.
Degenerate Age of Dharma: See
Mạt Pháp.
Deities: See Thần Tiên.
Deities—Moon Deities (The Flower Adornment
Sutra—Chapter 1): Nguyệt Thiên Tử (Kinh Hoa Nghiêm—Phẩm 1)—All
strived to bring to light the mind-jewel of living beings—Chư thiên tử nầy
đều siêng năng mở bày tâm bảo của chúng sanh:
1) Moon
Godling: Nguyệt Thiên Tử.
2) Flower
King Topknot Halo: Hoa Vương Kế Quang Minh Thiên Tử.
3) Myriad
Sublime Pure Lights: Chúng Diệu Tịnh Quang Minh Thiên Tử.
4)
Pacifying the Hearts of the World: An Lạc Thế Gian Tâm Thiên Tử.
5)
Luminosity of Tree King Eyes: Thọ Vương Nhãn Quang Minh Thiên Tử.
6)
Manifesting Pure Light: Thị Hiện Thanh Tịnh Quang Thiên Tử.
7)
Immutable Light Traveling Everywhere: Phổ Du Bất Động Quang Thiên Tử.
8)
Sovereign Monarch of Constellations: Tinh Tú Vương Tự Tại Thiên Tử.
9) Moon
of Pure Awareness: Tịnh Giác Nguyệt Thiên Tử.
10) Great
Majestic Light: Đại Oai Đức Quang Minh Thiên Tử.
Deities—Sun Deities (The Flower Adornment
Sutra—Chapter 1): Nhựt Thiên Tử (Kinh Hoa Nghiêm—Phẩm 1)—All of
them diligently learned and practiced to benefit living beings and
increase the roots of goodness—Chư Thiên Tử nầy đều siêng tu tập lợi ích
chúng sanh thêm lớn căn lành cho họ:
1) Sun
Godling: Nhựt Thiên Tử.
2) Eyes
of Flames of Light: Quang Diệu Nhãn Thiên Tử.
3)
Undefiled Jewel Arrays: Ly Cấu Bửu Trang nghiêm Thiên Tử.
4)
Nonregressing Courage: Dũng Mãnh Bất Thối Chuyển Thiên Tử.
5)
Fearsome Banner Mountain Light: Tu Di Quang Khả Kính Tràng Thiên Tử.
6) Light
of Beautiful Flower Garlands: Diệu Hoa Anh Quang Minh Thiên Tử.
7)
Supreme Banner Light: Tối Thắng Tràng Quang Minh Thiên Tử.
8)
Universal Light of a Jewel Topknot: Bửu Kế Phổ Quang Minh Thiên Tử.
9) Eyes
of Light: Quang Minh Nhãn Thiên Tử.
10) Universal
Light: Phổ Quang Minh Thiên Tử.
Dharma guardian: Hộ pháp.
Dejected: Kẻ bị hắt hủi.
Delay (v): Đình hoãn—To postpone—To
put off—To defer—To put off to a later time.
Deliberate (a): Thận trọng—Dụng
tâm—To consider carefully.
Deliberate opinion: Ý kiến thận
trọng.
Delicate (a): Yếu đuối.
Delicate body: Thân thể yếu
đuối.
Delight (a): Khoái lạc—Hoan
hỷ—Pleasure.
Delight and despair: Thích thú
và chán chường.
Delight of Meditation: Thiền
Duyệt—If you practice meditation in a right way, you should be able to
find joy and peace in the very moment of sitting. If not, then there is
something wrong with your meditation. If you cannot find joy and peace in
the very moments of sitting, then the past had gone, in no way you can
pull it back; the future itself will only flow by as a river flows by, you
will not be able to hold it back, you will be incapable of living the
future when it has become the present. Joy and peace are the joy and peace
possible in this very moment of sitting. If you cannot find it here, you
won’t find it anywhere else. Don’t chase after your thoughts as a shadow
follows its object. Don’t run after your thoughts. Find joy and peace in
this very moment—Nếu thực tập thiền, bạn phải có an lạc ngay lúc bạn ngồi.
Nếu không như vậy, chắc chắn là lối tu tập thiền của bạn đã có trục trặc.
Nếu bạn không tìm được an lạc ngay trong lúc này thì bạn nên nhớ rằng quá
khứ đã qua, không cách chi bạn có thể níu kéo nó lại; với đà này tương lai
rồi cũng sẽ trôi qua như dòng nước trôi qua, không cách chi bạn sống được
với tương lai một khi nó thành hiện tại. Nếu bạn không tìm được an lạc
ngay trong lúc này, bạn sẽ không tìm được an lạc ở bất cứ lúc nào khác.
Đừng đuổi theo tư tưởng của bạn như bóng với hình, đừng chạy theo tư tưởng
nữa bạn ơi! Hãy quay về sống với an lạc ngay trong giờ phút hiện tại này.
Delighted: Vui mừng—Joy—See Hỷ.
Delightful: See Hoan Hỷ.
Deliver (v): Mukti--Giải thoát—To
liberate—To emancipate—To free—In Buddhism, it’s not the Buddha who
delivers men, but he teaches them to deliver themselves, even as he
delivered himself—Trong Phật giáo, Phật không giải thoát ai, Ngài chỉ là
vị Đạo Sư chỉ dạy cách cho mọi người được giải thoát như Ngài—See Giải
Thoát.
Deliver (v)
from a danger: Giải nạn.
Deliver (v)
sermons (discourses): Thuyết
pháp.
Deliverance (n): See Nhị Giải
Thoát.
Deluded (a): See Si.
Deluded and confused: See Mê
Hoặc.
Deluded dog: See Si Cẩu.
Deluded mind: See Tâm Mê Mờ.
Deluded people: Kẻ lừa đảo.
Deluded son: See Mê Tử.
Deluding: Huyễn hoặc—Deceiving.
Delusion (n): False opinion or
belief—Ảo tưởng—Phiền não—Delusion refers to a belief in something that
contradicts reality. In Buddhism, delusion is a lack of awareness of the
true nature or Buddha-nature of things, or the true meaning of
existence—See Ảo Ảnh, Ảo Tưởng, and Vô Minh in Vietnamese-English Section.
Delusion of love: See Ái Trước
Mê.
Delusion of self: Ảo tưởng cái
ta.
Delusion of thought: Wrong
views for being confused about principles and giving rise to
discrimination of duality. Thought delusions are unclear, muddled
thoughts, taking what is wrong as right, and what is right as wrong.
Delusions of thought are afflictions at the subtle level—Hiểu sai về Phật
pháp dẫn tới việc phân biệt nhị nguyên. Tà kiến là những tư tưởng mờ ảo
cho những việc sai là đúng, đúng là sai—See Ảo Tưởng.
Delusion of views: Wrong views
for externals (clothes, food, sleep, etc.), which are viewed as real
rather than empty in their true nature. Delusion of views are connected
with seeing and grasping at the gross level—Hiểu sai về ngoại cảnh khi cho
rằng những thứ bên ngoài như áo quần, ăn, ngủ, v.v. là thật. Tà kiến nầy
liên hệ tới sự thấy biết thô thiển bên ngoài—See Ảo Ảnh.
Delusive (a): Unreal—Không
thật.
Demand (v): Đòi.
Demean (v): Hạ mình—To humble
oneself—To condescend.
Demeanor (n): Cách cư xử hạ
cấp.
Demitting the good to all others:
See Hồi Hướng.
Democratically: Một cách dân
chủ.
Demolish (v): Phá—To destroy.
Demon (n):
Devil—Hallucinations—Mara—obstacles to cultivation—Any attachment or
obsession—Anything that obstructs wisdom—Any delusion or force of
distraction—Kẻ xấu ác, những chướng ngại trên bước đường tu tập. Bất cứ
luyến ái, chướng ngại hay ảo tưởng nào lôi kéo sự chú tâm tu tập của mình.
Demon deity: Ác thần.
Demon of desire: Ái quỷ.
Demons in heaven: See Thiên Ma.
Demon Transforming: Ma Thọ
Hóa—Demon Transforming Sutra—Kinh Ma Thọ Hóa.
Demoniac (al): Thuộc về ma quỷ.
Demonic possession: Bị quỷ ám.
Demonism (n): Sùng bái ma
quỷ—Demonlatry.
Demonology (n): Tín ngưỡng ma
quỷ.
Demonstrability: Tính khả
chứng—Có thể luận chứng.
Demonstrative (a): Luận chứng.
Demoralization (a): Đạo đức
đồi bại.
Demythologization (n): Sự đả
phá thần thoại.
Denomination (n): Danh
xưng—Tông phái—Mệnh danh.
Denote (v): Biểu thị.
Denounce someone: Criticize
someone strongly—Chỉ trích nặng nề hay kết tội ai.
Deny (v)
the doctrine of Cause and Effect:
See Ác Thủ Không.
Deny something to someone:
Refuse to give permission to someone—Prevent someone from doing
something—Từ chối hay cản ai làm việc gì.
Deny (v)
the truth: Phá chánh.
Deny (v)
the truth and support the evil:
Phá chánh hiển tà.
Deny (v)
the evil and support the truth:
Phá tà hiển chánh.
Depart (v): Set out—Start a
journey—Khởi hành.
Departure (n): Sự khởi hành.
Depend (v)
on others: Ỷ lại vào người
khác.
Depend on someone: Lệ thuộc vào
ai.
Depend upon : See Gia Trì.
Dependency (n): Sự lệ
thuộc—Tính ỷ lại—Tùy thuộc.
Dependent Arising: The Buddha
taught: “The one who sees Dependent Arising sees Dharma.”—Đức Phật dạy:
“Ai thấy được lý Duyên Khởi là thấy được Pháp.”—See Duyên Khởi.
Dependent Origination:
Pratitya-samutpada (skt)---Lý Nhân Duyên—A commonly accepted term for
twelve Nidanas—Interdependent origination—Dependent causation—Conditioned
co-arising or co-production—All things in the phenomanal world are brought
into being by the combination of various causes and conditions (twelve
links of Dependent Origination), they are relative and without
substantiality or self-entity.
Depersonalization (n): Phi nhân
cách hóa—Sự mất nhân cách.
Depict something: Show
something by pictures or words—Minh họa (miêu tả) bằng hình hay lời.
Deplorable (a): Bi
thảm—Tragical—Drama—Mournful.
Deposit of faith: Kho tàng đức
tin—Treasure of faith.
Depravity (n): Sự bại hoại.
Depth and dimension: Sâu và
rộng.
Derive (v): Đạt được.
Desacralization (n): Sự phi
thần thánh hóa.
Descend from above: See Giáng
Lâm.
Descend to earth: See Giáng.
Descend into hades: Sa vào hỏa
ngục.
Descendants of the moon: See
Nguyệt Chủng.
Description of individuals:
Thuyết Nhân Duyên.
Desert (v): See Từ Bỏ.
Desert place: Đồng không mông
quạnh.
Desert (v)
one’s home: Bỏ nhà.
Designate (v): Vyapadisati
(skt)—Định danh—To call a name—To give a name or title.
Desire (n): Tham vọng—Ham
muốn—Affection—Craving—Love—We are living in a material world where we
must encounter all kinds of objects such as sights, sounds, tastes,
sensations, thoughts and ideas, ect. Desire arises from contact with these
pleasing objects. Buddhists should always remember that “Desire” not only
obscures our mind, but it is also a main cause of grasping which forces us
to continue to wander in the samsara—Chúng ta đang sống trong một thế giới
vật chất, nơi mà hằng ngày chúng ta phải tiếp xúc với đủ thứ ngoại vật như
hình ảnh, âm thanh, mùi vị, cảm giác, tư tưởng và ý kiến, vân vân. Từ sự
tiếp xúc này mà ham muốn khởi lên. Người Phật tử nên luôn nhớ rằng lòng
ham muốn không những làm mờ mịt đi sự sáng suốt của mình mà nó còn là nhân
chính của sự luyến ái để xô đẩy chúng ta tiếp tục lăn trôi trong luân hồi
sinh tử—See Dục, Dục Ái, Tham Ái and Tham Dục.
Desire awakened by touch: See
Xúc Dục.
Desire and coveting: See Dục
Tham.
Desire as eager as that of a hungry ghost:
See Ngạ Quỷ Ái.
Desire for fragrance: See Hương
Dục.
Desire of the nature: See Tánh
Dục.
Desire for prosperity and worldliness:
Tham vọng thành công trần tục.
Desire to satisfy the senses:
Tham vọng thỏa mãn cảm giác.
Desire for sensual gratification:
Ham muốn thỏa mãn dục vọng.
Desire for sex: Dâm
dục—Lustful—Debauched.
Desire something strongly:
Crave (v) for something—Ask for something earnestly—Tha thiết
đòi hỏi điều gì.
Desires (passions) of the unconverted:
Phàm tình.
Desire world: Dục giới—Human
world—Passion world—See Dục Giới.
Desirelessness: Vô cầu.
Desolate (a): Điêu tàn—Ruined.
Desolation (n): Sự đau khổ—Sự
thê lương—Cô liêu tịch mịch.
Despair: Thất vọng—Tuyệt vọng.
Desperate (a):
1) Gay
go—Terrible—Keen.
2) Áo
não: Despair.
Despicable (a): Đáng
khinh—Contemptible—Deserving to be despised.
Despite: Cho dù.
Despite the tender care and attention:
Dù với sự chăm sóc chu đáo và cẩn trọng
Despite (v): Khi dễ.
Despite someone: Khi dễ ai.
Destined: Nhắm mục đích.
Destiny (n): Số phận—Vận
mệnh—Lot.
Destiny of the hungry ghosts:
See Ngạ Quỷ and Ngạ Quỷ Đạo.
Destroy (v): Phá vỡ—Diệt
trừ—See Diệt.
Destroy all things to be destroyed:
Đoạn trừ những gì cần đoạn trừ.
Destroy completely: Diệt tuyệt.
Destroy fetters: Remove
fetters—Đoạn trừ kiết sử.
Destroy a monk’s preaching: See
Phá Tăng (1).
Destroy (break through) someone’s
concentration: Phá vỡ định lực của ai.
Destroy something: Break
through something—Phá vỡ cái gì.
Destroyed: Bị hủy diệt.
Destruction (n): Uccheda (p &
skt).
·
Extirpation: Annihilation—Sự tiêu diệt—Sự triệt tiêu.
·
The principal cause of the destruction of wholesome karma is
anger and hatred: Nguyên nhân chính của sự tận diệt thiện nghiệp là sân
hận.
Destruction of the cankers: Sự
đoạn tận các lậu hoặc.
Destructive karma: See Nghiệp
Tiêu Diệt.
Detached (a): Ly tham.
Detached from something: Aloof
from something—Viễn ly (không luyến ái) điều gì.
Detachment (n): Sự buông bỏ.
Detachment from pleasure: Lìa
bỏ dục lạc.
Detachment from worldly pleasures:
Buông bỏ lạc thú.
Detailed (a): Cặn kẻ.
Detailed knowledge: See Hậu Đắc
Trí.
Detain (v): Giam hãm—To imprison—To
confine.
Deteriorate (v): Thương tổn—Hư
hoại.
Deterioration: Sự biến chất—Sự
suy đồi—Sự thoái hóa.
Determination (n): Quyết
định—Quyết tâm.
Determined: Quyết định—Decided
to do something.
Determined period of life: See
Định Mệnh.
Determining cause: Nguyên nhân
quyết định.
Determinism: Phán quyết—Quyết
định luận.
Detest (v): Chán ghét.
Detoxicate: Giải độc—Be
Antidotal.
Detrimental (a):
Hại—Harmful—Hurtful.
Deva (skt): Cõi
Trời---Gods—Celestial—Heavenly being---Angels in heaven---Heavenly beings
are believed to inhabit the heavens above the human realm, but are still
unenlightened and still bound to Samsara (luân hồi) and subject to birth
and death—Chư thiên cư ngụ trên cõi trời, trên cõi người, nhưng vẫn chưa
giác ngộ và hãy còn bị trói buộc vào luân hồi sanh tử—See Trời.
Deva-drum: See Thiên Cổ (2).
Deva-ear: Thiên nhĩ
thông—Divine ear—Supernatural hearing—One of the six miraculous
powers—Ability to hear the sounds of human and nonhumans, distant and near
sounds.
Deva-flower: See Thiên Hoa.
Deva-foot-ubiquity: Thần túc
thông—Supernatural power to appear at will in any place, to fly or go
without hindrances, to have absolute freedom.
Deva gati: See Thiên Đạo.
Deva holder of the Vajra: See
Chấp Kim Cang Thần.
Devakanya: See Thiên Nữ.
Deva-kings: See Thiên Vương.
Deva-light: Thần quang—The
light of the gods.
Deva of long life: See Trường
Thọ Thiên.
Deva Mara: See Thiên Ma.
Devas of pleasure: See Hoan Lạc
Thiên.
Devas in the realm of form: See
Sơ Thiền Phạm Thiên.
Deva from the three lights: See
Tam Quang Thiên Tử.
Deva vehicle: See Thiên Thừa.
Deva-wine: See Cam Lộ.
Devas (skt): Chư
thiên—Celestial beings, good, bad or indifferent in nature.
Devas dwell in space: Không cư
thiên.
Devadatta: A cousin of
Sakyamuni Buddha and his most persistent enemy—Devadatta is considered to
be a Bodhisattva in disguised who thought his constant needling of the
Buddha help the Buddha perfect his enlightenment.
** For more information, please see Đề Bà Đạt
Đa in Vietnamese-English Section, and Devadatta in
Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Devaraja tathagata: See Thiên
Vương Như Lai.
Devayana: See Thiên Thừa.
Develop (v): Phát triển.
Develop loving-kindness: Phát
triển lòng từ ái.
Develop mental culture: Định.
Develop morality: Phát triển
giới luật.
Develop the Noble Eightfold Path:
See Tu Tập Bát Thánh Đạo.
Develop one’s powers of concentration:
Vun bồi định lực.
Develop one’s mind: Trau dồi
trí tuệ.
Developing cause: See Duyên
Nhân.
Development (n): Bhavana (p)—Sự
phát triển—Tiến triển—Diễn biến—Sự tu hành.
Development of Doctrine: Sự
phát triển về giáo thuyết.
Development of Dogma: Sự phát
triển về tín lý.
Deviant (a):
Tà—Improper—Evil—Deflected—Erroneous—Heterodox—Depraved.
Deviate (v): Đi lệch.
Device (n): Phương tiện.
Devil: Ác—Ma—Possessed by the
devil—Bị quỷ ám—See Ma.
Devils (inner and outer): Nội
và ngoại ma.
Devil deity: Ác thần.
Devil-like: Ác
độc—Malicious—Devilish.
Devilish: Ác độc—Mờ ám—Tội
lỗi--- Malicious—Devil-like—Malice.
Devilish plot: Ác kế.
Devine: Thuộc về thần thánh.
Devine agency: Lực lượng thần
thánh.
Devine Eyes: Thiên nhãn thông.
Devoid of appearances: Animitta
(skt)—See Không Tướng.
Devote: Tận tụy—Hết lòng.
Devote (v)
a large amount of time and energy to
Dharma practice: Dành nhiều thì giờ và năng lượng để thực hành
Phật Pháp.
Devote to one thing: Chuyên
nhứt.
Devoted: Faithful—Tận tụy—Thành
tín.
Devotee (n): A devout follower
or believer—Phật tử thuần thành—Người mộ đạo.
Devotion (n): Sự nhiệt
tình—Lòng mộ đạo—Sự kính bái—Sùng bái.
Devour:
Destroy—Hủy hoại—Time devours everything—Thời gian hủy hoại mọi vật.
Devout
(a): Vatava (p)—Chân thành—Thuần thành—Sincerity.
Devout follower: See Devotee.
Devout layman: Cư sĩ thuần
thành.
Devout person: Chân tu.
Devout religious people: Người
đạo hạnh
Devout supporter: Người ủng hộ
nhiệt tình.
Dew-drops: Drops of dew—Giọt
sương—According to the Buddha, the life of all living beings is fashioned
like dew drops on the grass—Theo Đức Phật, đời sống mọi loài đều giống như
sương mai trên đầu cỏ.
Dharani (skt): Mantra---Chân
ngôn—True words—Right discourse—Words of truth—The words of
Tathagata—Buddha-truth—The short sutras that contain magical formulas, or
mantras.
Dharma (skt): See Pháp.
1) Giáo
pháp của Phật: Buddhist doctrine or teachings—The teaching of the Buddhas
which carry or hold the truth—The way of understanding and love taught by
the Buddha—Law—Doctrine.
2) Sự
vật: Things, events, phenomena.
3) Luật
và giáo pháp nói chung: Duty, law or doctrine.
** Đức Phật đã dạy rằng:
“Ai thấy pháp là
thấy ta vậy.”—The
Buddha says: “He who
sees the Dharma
sees me.”
Dharma abode: See Pháp Trụ.
Dharma action: See Pháp Hành.
Dharma awakened by the Buddha:
Pháp được Thế Tôn giác ngộ.
Dharma bell: See Pháp Linh.
Dharma bliss: Pháp duyệt.
Dharma body: Body of
diamond---Dharma-kaya—Ultimate reality—The true nature of Buddhahood—Pháp
thân hay thân Kim cương—See Pháp Thân.
Dharma body has no form; it is not born
nor extinctive: Pháp thân Như Lai không hình dáng; không sanh
không diệt.
Dharma book: Pháp thư.
Dharma cause: See Pháp Duyên.
Dharma-cloud: See Pháp Vân Địa.
Dharma dharani: See Pháp Đà La
Ni.
Dharma door: Pháp
môn—Cultivation method—Dharma Gate—Door of
liberation—Method—School—Tradition—84,000 entries into the stream of the
Buddha’s teaching and realization—See Pháp Môn.
Dharma door of patience: Pháp
môn nhẫn nhục—Among the Six Paramitas, the Dharma door of patience is very
important. If we cultivate the Dharma door of patience to perfection, we
will surely reach an accomplishment—To practice the Dharma door of
patience, one must not be hot tempered. Instead one should endure
everything—See Pháp Môn Nhẫn Nhục.
Dharma-Ending Age: Thời Mạt
Pháp—Last Age—Dharma Ending Age starts 1000 years after the Buddha
entered the Maha-Nirvana. Since that time, it has been 2, 544 years
(2000), thus we are deep in that age, which means the Buddha-Dharma is
ending and will one day, vanish from this world. Only then will the next
Buddha, Maitreya Buddha or Happy Buddha appears—Thời Mạt Pháp là thời kỳ
1000 năm sau ngày Phật nhập Niết Bàn. Từ ngày đó đến nay đã 2544 năm,
nghĩa là chúng ta đang đi sâu vào thời Mạt Pháp, thời kỳ Phật Pháp tàn lụn
và biến mất khỏi thế giới nầy. Cho đến khi vị Phật kế tiếp, Đức Di Lặc hay
ông Phật Cười xuất hiện—See Mạt Pháp.
Dharma exposition applicable to oneself:
See Pháp Môn Lợi Ích Cho Tự Ngã.
Dharma-eye: Phật nhãn—The eye
of truth that perveives reality—The perception of bodhisattvas and
Buddhas.
Dharma-food: See Pháp Thực.
Dharma friend: A friend in the
Dharma—Bạn đạo.
Dharma-garden: See Pháp Uyển.
Dharma gate: See Dharma door.
Dharma gate of patience: See
Pháp Môn Nhẫn Nhục.
Dharma-grace: Pháp ân.
Dharma-guardian: See Hộ Pháp.
Dharma-Image Age: Thời Tượng
Pháp.
Dharma Jewel Platform Sutra:
See Kinh Pháp Bảo Đàn in Appendix F.
Dharma-Joy: Pháp hỷ.
Dharmakaya (skt): Pháp thân—The
body of the Dharma—The body of the great order—The Buddha nature is
identical with transcendental reality. The unity of the Buddha with
everything that exists (the other two are the Sambhogakaya and the
Nirmanakaya).
Dharma King: King of the
Dharma—Dharma Prince—Dharma—Buddha—See Pháp Vương.
Dharmalaksana: See Trung Tông.
Dharma of Liberation: Pháp Giải
Thoát—Buddha’s Dharma—Generally speaking, all teachings of the Buddha are
aimed at releasing human beings’ sufferings and afflictions in this very
life. They have a function of helping individual see the way to make arise
the skilful thought, and to release the evil thought. For example, using
compassion to release ill-will; using detachment or greedilessness to
release greediness; using wisdom or non-illusion to release illusion;
using perception to release selfishness; using impermanence and suffering
to release “conceit.” For lay people who still have duties to do in daily
life for themselves and their families, work, religion, and country, the
Buddha specifically introduced different means and methods, especially the
Buddha’s teachings in the Advices to Lay People (Sigalaka) Sutra. The
Buddha also introduced other methods of cultivation: “To abandon four
wrong deeds of not taking life, not taking what is not given, not
committing sexual misconduct, not lying, not doing what is caused by
attachment, ill-will, or fear, not to waste one’s substance by the six
ways of not drinking alcohol, not haunting the streets at unfitting time,
not attending nonesense affairs, not gambling, not keeping bad company,
and not staying idle. In addition, lay people should always live in the
six good relationships of their families and society: between parents and
children, between husband and wife, between teacher and student, among
relatives and neighbors, between monks and lay people, between employer
and employee, etc. These relationships should be based on human love,
loyalty, sincerity, gratitude, mutual acceptance, mutual understanding and
mutual respect because they relate closely to individuals’ happiness in
the present. Thus, the Buddha’s Dharma is called the Dharma of
liberation—Nói chung, giáo pháp nhà Phật đều nhắm vào việc giải thoát con
người khỏi những khổ đau phiền não ngay trong kiếp này. Các lời dạy này
đều có cùng một chức năng giúp đỡ cá nhân hiểu rõ phương cách khơi dậy
thiện tâm và từ bỏ ác tâm. Thí dụ như dùng bi tâm để giải thoát sân hận,
dùng vô tham để giải thoát lòng tham, dùng trí tuệ để giải thoát si mê,
dùng vô thường, tưởng và khổ để giải thoát sự ngã mạn cống cao. Đối với
người tại gia còn có bổn phận đối với tự thân, gia đình, tôn giáo và xứ
sở, Đức Phật đã khuyên nên từng bước tu tập các nghiệp không sát sanh,
không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngữ, không làm những hành động do
chấp trước hay tham sân si và sợ hãi tác động, không tiêu phí tài sản bằng
những cách uống rượu, la cà đường phố, tham dự các tổ chức đình đám không
có ý nghĩa, không đánh bạc, không làm bạn với người xấu và không nhàn cư
(vì cổ đức có dạy ‘nhàn cư vi bất thiện.’). Ngoài ra, người tại gia nên
luôn giữ gìn tốt sáu mối quan hệ gia đình và xã hội: liên hệ giữa cha mẹ
và con cái, giữa vợ chồng, giữa thầy trò, giữa bà con thân thuộc, giữa
láng giềng, giữa người tại gia và người xuất gia, giữa chủ và thợ, vân
vân. Các mối quan hệ này phải được xây dựng trên cơ sở tình người, sự thủy
chung, sự biết ơn, biết chấp nhận và cảm thông với nhau, biết tương kính
lẫn nhau vì chúng liên hệ mật thiết với hạnh phúc cá nhân trong những giây
phút hiện tại. Chính vì thế mà Phật Pháp được gọi là Pháp Giải Thoát.
Dharma-love: See Pháp Ái.
Dharma master: Pháp sư---An
honorific title for a monk of maturity and high standing.
Dharma name: Pháp danh.
Dharma-nature: Dharmata—Pháp
tánh—Bản thể nội tại của chư pháp—Buddha-nature—Nirvana—The absolute
nature underlying all phenomena—See Pháp Tánh.
Dharma of non-appearance: See
Vô Sanh Pháp Nhẫn.
Dharma of non-duality: Pháp Bất
Nhị.
Dharmapada (skt): See Kinh Pháp
Cú in Appendix B.
Dharma practitioner: Người tu
theo Phật.
Dharma prince: Bodhisattva who
will surely becomes a Dharma King—See Pháp Vương Tử.
Dharma propagation: Sự truyền
bá giáo pháp.
Dharma prosperity: Sự hưng
thịnh của đạo pháp.
Dharma protector: Dharma
guardian—See Hộ Pháp.
Dharma Protector Bodhisattva:
Bồ Tát Hộ pháp.
Dharma-rain: See Pháp Vũ.
Dharma realm: Dharmadhatu—Pháp
giới—Cosmos—Realm of reality—Realm of truth—Buddha nature—The realm of
dharmas—The cosmos—The universe—Mind—The nature or essence of
dharmas—Infinity—The infinite universe—See Pháp Giới.
Dharma-response: See Pháp Ứng.
Dharma seals: See Tam Pháp Ấn.
Dharma Semblance Age: The age
in which the Buddha’s dharma has diminished to 50 percent—Thời kỳ Phật
pháp giảm mất 50 phần trăm—See Tượng Pháp in Vietnamese-English Section.
Dharma-state: Pháp vị—The grade
or position of a monk.
Dharma-store: See Pháp Tạng.
Dharma summer: Pháp hạ.
Dharma talk: Pháp thoại.
Dharma treasure: See Pháp Bảo.
Dharma tree: See Pháp Thụ.
Dharma vision: Pháp nhãn.
Dharma of void: See Pháp Không.
Dharma Wheel: Dharmacakra
(p)—Pháp luân—The preaching of a Buddha—Dharma wheel is likened a wheel
because it crushes all illusions—In Buddhism, the Dharma Wheel is regarded
as the epitome of all symbols. It is also Sakyamuni Buddha’s figurative
symbol for the preaching of Dharma. Its origin came from ancient India
where wheeled carts were used to overrun enemies in battlefields. Buddhism
adopted this symbol to represent destruction of afflictions, continuous
propagation of Buddha-Dharma, and achievement of wholesome virtues.
Dharma-wisdom: See Pháp Trí.
Dharma-work: Pháp sự.
Dharma-workman: See Pháp Tượng.
Dharmacakka Sutra (skt) Kinh
Pháp Luân—The establishment of wisdom—The wheel of Truth which the Buddha
preached at the Deer Park, in Isipatana, near Benares—Pháp luân mà Phật
đã chuyển trong vườn Nai, gần Ba La Nại.
Dharmadhatu (skt): Pháp
giới—Dharma.
Dharmadhatu-Buddha: Pháp giới
Phật—The universal Buddha.
Dharmadhatu meditation: See
Pháp Giới Định.
Dharmadhatu palace: See Pháp
Giới Cung.
Dharmakara’s Vows: Bốn mươi tám
Hạnh nguyện của Đức Phật A Di Đà.
Dharmakaya (skt): Pháp
thân—True body—Chân thân—Body of the Dharma—Dharma body---The body of the
Buddha’s teaching—See Pháp Thân.
Dharmakaya Mahasattva: See Pháp
Thân Đại Sĩ.
Dharmamegha: Pháp vân địa—The
stage of attaining to the fertilizing—See Thập Địa.
Dharmapad a Sutra (skt)
Dhammapada
Sutta (p): Kinh Pháp Cú—The
path or way of Buddha’s Dharma or teaching.
Dharmapuja (skt): Pháp cúng
dường—To serve the dharma by believing it, explaining it, obeying it,
keeping it, protecting it and cultivating the spiritual nature and
assisting the Buddhism.
Dharmaraja: Pháp vương—King of
the Law—Buddha.
Dharmaratna (skt): Pháp
bảo—Dharma treasure.
Dharmasoka(skt): Vua Đàm Ma Sô
Ka—Who erected a Cetiya Toweron the spot where the Buddha used to
stand.
Dhyana: Meditation—Thiền
định—See Thiền Na.
Dhyana heavens: Thiền thiên.
Dhyana paramita (skt): Thiền định
Độ—See Thiền Ba La Mật.
Dhyana-prajna: Thiền huệ.
Dhyana Samadhi: Thiền Tam Muội.
Dhyana and samadhi: See Thiền
Định.
Dhyana on Suchness: See Duyên
Chân Như Thiền.
Dialectic (a): Thuộc về biện
chứng.
Dialectical Materialism: Thuyết
Duy Vật Biện Chứng.
Dialectical theology: Thần học
biện chứng.
Dialogue (n): Đối đáp—Đối
thoại.
·
Inter-faith dialogue: Đối thoại tín ngưỡng.
·
Inter-religious dialogue: Đối thoại tôn giáo.
Diamond (n): See Kim Cang.
Diamond body: See Kim Cang
Thân.
Diamond heart: See Kim Cang
Tâm.
Diamond Illuminated Jewel Precepts:
Giới pháp Kim Cang Quang Minh Bửu Giới—The Bodhisattva precepts—Giới của
chư Bồ Tát—According to The Brahma-Net-Sutra, these precepts were
customarily recited by Vairocana Buddha when he first developed the Bodhi
Mind in the causal stage. They are precisely the original source of all
Buddhas and all Bodhisattvas as well as the seed of the Buddha Nature—Theo
Kinh Phạm Võng, giới pháp nầy là lời thường trì tụng của Phật Tỳ Lô Giá Na
khi Ngài mới phát Bồ Đề tâm trong thời kỳ “Tu Nhơn” của Ngài. Giới pháp
nầy cũng chính là bổn nguyện của tất cả chư Phật và chư Bồ Tát, và cũng là
chủng tử của Phật tánh.
Diamond Sutra: The
Vajracchedika Prajnaparamita Sutra—Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa—All
mundane (conditioned) dharmas are like dreams, illusions, shadow and
bubbles—Tất cả các pháp hữu vi đều giống như mộng, như huyễn, như bào
ảnh—The perfection of Wisdom which cuts like a Diamond—See Kim Cang Kinh
in Vietnamese-English Section and Kinh Kim Cang Bát Nhã Ba La Mật Đa in
Appendix A, and Kinh Kim Cang in Appendix G.
Diamond Throne: See Kim Cang
Tọa.
Diamond treasury: See Kim Cang
Bảo Tạng.
Diamond Vehicle: Kim Cang thừa.
Dictation: Ám tả.
Dictatorial: Độc
đoán—Dogmatic—Arbitrary.
Die (v): See Chết.
Die early: Chết sớm.
Die of cold: Chết rét.
Die of disease: Chết bịnh.
Die of fright: Chết vì lo sợ.
Die out of grief: Chết vì buồn
rầu.
Die gradually: Chết mòn.
Die of old age: Chết già.
Die of starvation: Chết đói—To
starve to death.
Die suddenly due to unknown cause:
Chết bất đắc kỳ tử.
Die of thirst: Chết khát.
Die unjustly (innocently): Chết
oan.
Diet: Ăn kiêng—Food rules.
Different (a): Khác.
Different occasions: Những hoàn
cảnh khác nhau.
Different groups of commandments:
See Giới Phẩm.
Different realms: See Biệt
Cảnh.
Different teaching: See Biệt
Giáo.
Differentiated karma: See Biệt
Nghiệp.
Differentiated rewards: See
Biệt Báo.
Differentiated teaching: See
Giới Ngoại Lý Giáo.
Differentiating knowledge: Kiến
thức phân biệt của phàm phu—For ordinary beings, it is the everyday mind
continually making distinctions between self and others, right and
wrong—Provisional wisdom—See Kiến Thức Phân Biệt Của Phàm Phu and Phân
Biệt Trí.
Differently: Một cách khác
biệt.
Differing from the cause: See
Dị Thục.
Difficult: Gian
nan—Laborous—Hard.
Difficult to explain: Nan giải.
Difficult to solve: Nan giải.
Difficult path of practice:
Đường tu khổ hạnh—The path of the sages—Self-power Path—The exertion of
strenuous effort in austere practice for countless aeons in order to
attain enlightenment—The path of Zen pactice, which emphasizes self-power
and self-reliance—Đây là con đường thực tập thiền định, nhấn mạnh đến tự
lực và tự nương nơi chính mình.
Difficulties: Những khó
khăn—Gai gốc—Thorny—Obstacles.
Dig (v)
the grave: Đào huyệt—In
Buddhism, talking without real practicing is to dig the grave for
ourselves—Trong Đạo Phật, nói mà không hành là tự đào huyệt chôn mình.
Digest (v): Lãmh hội—To
understand—To comprehend.
Digest (v)
suffer and insult: See Nhẫn
Nhục.
Digital sign: See Giáp Trụ Ấn.
Dignified master: Tôn sư.
Dignitary (n): Vị có phẩm trật
cao trong Giáo Hội.
Dignity: Đoan trang—Oai
nghiêm—Decent (a).
Diligence (n): See Tinh Tấn.
Diligence-paramita: See Tin Tấn
Ba La Mật.
Diligent (a):
Hard-working—Chuyên cần.
Diligent cultivation: See Tinh
Tấn Tu Tập.
Diligent effort: Nỗ lực không
ngừng
Diligently: Một cách tinh tấn.
Diliverence (n): Sự giải thoát.
Dim light: Ánh sáng lờ mờ.
Dimensions (n): Chiều hướng—Góc
độ—Phạm vi—Tầm mức.
Diminish (v)
arrogance: Giảm bớt cống cao ngã mạn.
Diminish (v)
in strength: Giảm sức.
(The) Dinh Dynasty: Triều đại
nhà Đinh (VN).
Dinning Hall: Refectory—Trai
đường.
Direct cause of attaining the perfect
Buddha-nature: See Chánh Nhân Phật Tánh.
Direct knowledge: See Hiện
Thức.
Direct metamorphosis: See Hóa
Sanh.
Direct r
