76.TỔ CÁY
Trong thời đại này có một
việc làm như vậy cũng xứng đáng làm Tổ rồi,chứ đừng nói đến học cả trăm
kinh vạn quyển Đó là chuyện xảy ra từ đời Hậu Lê thường kể về Tổ Cáy.
Tổ là vị Chủ chùa, là người
Trú trì,người niên cao lạp trưởng trong chốn Tòng lâm.
Nguyên trước ngày chưa xuất
gia,Tổ đã có lòng thương vật khác thường.Một hôm bà mẹ đi chợ mua về một
rổ “cáy” để làm thức ăn cho gia đình dùng cơm trong ngày.Khi rổ cáy được
đặt gần chỗ Ngài nghỉ, tiếng cáy kêu phát ra một âm thanh rù rì rủ rỉ y
như tiếng nỉ non của người bị nạn, động lòng thương vật,Tổ mang cả rổ
cáy ra đổ xuống đồng ruộng.
Đến giờ làm thức ăn,thấy
không có rổ cáy,bà mẹ hỏi con,Tổ tình thật thưa mẹ: “Con chịu không nổi
tiếng kêu đau thương của “cáy” nên đã mang đi đổ xuống đồng hết rồi”.
Một thời gian sau,Tổ xin mẹ
đi xuất gia.Bỏ những người thương,xa mọi người thân quyến (Cát ái từ
thân),Tổ cất bước vân du học đạo,trải qua mấy chục năm không về thăm quê
được.Quê hương sinh ra Tổ nay đã đổi đời,tang thương dâu bể,vật đổi sao
dời không còn dấu tích ngày xưa.Tổ cũng lớn lên theo năm tháng và được
bổ làm Trú trì chùa Hòe Nhai (Hà Nội).
Một hôm Tổ có dịp đi qua
thôn cũ,thấy một cái chòi rách nát, trong đó có bà cụ bán nước và cau
trầu để độ thân sống qua ngày tháng.Khi vào trong quán,Tổ nhận ra ngay
bà bán quán ấy là mẹ mình.Tuy nhiên,Tổ vẫn làm như người không quen
biết.Tổ hỏi thăm bà cụ về quê hương,nhưng bà cụ này không hay biết rằng
người đối diện với bà chính là con đẻ của mình.Một thoáng suy nghĩ Tổ
mới nói với bà cụ: “Thưa cụ,một mình cụ ở đây đêm hôm đơn chiếc lấy ai
giúp đỡ,nếu bà cụ về chùa tôi làm công quả thì hay biết mấy.” Bà cụ rất
mừng và nói rằng: “Nếu Sư cụ cho phép thì con sẽ về và xin được ăn mày
công đức Sư cụ. Thế là bà cụ được đưa về chùa để làm công quả.
Khi đến chùa,Tăng chúng và
bổn đạo đông đúc nên Tổ không nói cho ai biết.Tổ im lặng bố trí chỗ ở
cho bà cụ và phân bố công việc hằng ngày cho bà cụ làm, đặc biệt Tổ
khuyên bà cụ vừa làm vừa niệm Phật thường xuyên.Mỗi ngày Tổ ra sân lấy
gậy khoanh một đám cỏ cho bà cụ nhổ,tùy theo sức khỏe của bà cụ mỗi ngày
đám cỏ được khoanh nhỏ lại.Ngày ngày làm công quả như thế,sức khỏe của
bà cụ cũng theo năm tháng suy yếu dần.Cho đến một ngày kia,thân không
còn vật lộn được với thời gian,bà cụ đã từ giã cõi đời và ra đi vào buổi
hoàng hôn bên cạnh tình thương và sự hộ niệm của chúng tăng.Cái gì có
hình thì có hoại.Bà cụ đã kết thúc thân mạng tại khuôn viên của một ngôi
chùa cổ kính.Tổ vẫn diềm nhiên lo liệu khâm liệm xác mẹ,cho đến khi nắp
quan tài từ từ khép lại, đứng trước quan tài mẹ,Tổ mới nói cho Tăng
chúng và bổn đạo biết,người trong quan tài này chính là mẹ đẻ của
mình.Khi nghe Tổ nói,ai ai cũng rơi lệ.Có người nghĩ Tổ là vị chân
tu,nên không cho ai biết.Có người nghĩ Tổ đề phòng rằng,nếu Tổ nhận mẹ
ngay thì tâm lý ỷ thị của bà cụ làm Tăng chúng phật lòng chăng.Riêng Tổ
thì vẫn im lặng cầu kinh.
Tuy là việc hiếu đạo bình
thường trong chốn Thiền môn,nhưng người đời sau thường hay nhắc nhở và
kể cho con cháu mình biết về vị Tổ này.Người ta thường kết hợp tên đạo
(Tổ) và sự việc khi còn ở đời (Cáy) để chỉ cho một vị chân tu.Đạo đời
hợp nhất.Không phô trương nhưng vẫn có ý nghĩa. Đạo và đời tuy hai mà
một và được gọi là: Chuyện kể về Tổ Cáy.
(Thức Biến-Thích Thiện
Siêu-NXB.TPHCM 2002)
77. ĐI TU MÀ CHẲNG TRỌN ĐỜI
Có một vị sư nổi tiếng chân
tu,lại học rộng.Một hôm,Phật báo mộng cho sư biết rằng sư sẽ đắc đạo,sau
khi dự một cuộc thi ở Thiên Đình.Tỉnh dậy,sư rất mừng, từ đó ngày đêm
chăm chỉ ôn luyện kinh kệ và tập ấn quyết thật tinh thục.Mọi việc đều
thành thạo nhưng nhà sư chợt nghĩ:Mình lục trì thần thông đều đủ cả,duy
chỉ có một việc chưa từng biết là cơ thể đàn bà.Nếu lên thiên đình,hỏi
đến cái mục ấy thì biết đường nào mà trả lời.
Nhà sư khẩn khoản nhờ bác
giữ chùa giúp đỡ mình.Bác giữ chùa đi từ đầu làng đến cuối chợ,chả tìm
được ai cả, đành về nhà dỗ vợ,ngọt nhạt mãi chị vợ mới nhận lời.
Tìm hiểu được cơ thể đàn bà
rồi nhà sư rất thỏa mãn.
Nhưng từ đó, sư đâm ra ngớ
ngẩn,kinh kệ và cúng giàng chả thiết gì nữa, ấn quyết cũng mất linh
nghiệm.Phật mới biết chuyện,nổi giận,cho Thiên lôi đánh chết và bắt sư
hóa ra con ếch.Vì thế, mới có câu ca dao:
Đi tu mà chẳng trọn đời,
Sinh ra con ếch,cho người
lột da.
78. CỦA THIÊN TRẢ ĐỊA
Ngày xưa có Thiên và Địa là
hai anh chàng cày thuê cuốc mướn ở một làng.họ giống nhau ở chỗ anh nào
anh nấy đều nghèo rớt mồng tơi và đều mồ côi cha mẹ.Nhưng Thiên rất sáng
dạ,bảo gì hiểu nấy.Một hôm Địa bảo hắn:
-Nếu hai ta cùng như thế
này cả thì không biết bao giờ mới cất đầu lên được.Sẵn anh là người có
khiếu thông minh,nếu được học hành chắc ngày sau sẽ thi đậu làm quan
to.Vậy từ nay anh đừng đi làm nữa ,tôi sẽ cố sức làm thêm để lấy tiền
nuôi anh ăn học.Lúc nào anh làm nên, đôi ta sẽ chung hưởng phú quý.
Thiên nhận lời nhưng Địa
còn dặn:-“Lúc nào hiển đạt anh đừng có quên tôi nhé!”.
Rồi đó Địa trần lực đêm
ngày làm thuê để nuôi bạn.Thấy Thiên học mỗi ngày một tiến,anh chàng lại
càng hăng hái làm việc,không quản gì cả.Cứ như thế, sau mười năm đèn
sách,Thiên đậu khoa thi Hương rồi vào thi Đình đậu luôn Trạng Nguyên.Hắn
được nhà vua bổ làm quan to,có kẻ hầu người hạ đông đúc,có dinh thự nguy
nga, được mọi người trọng vọng.
Được tin, Địa rất sung
sướng.Lập tức,anh chàng đem trâu cày về trả chủ.Rồi anh bán phăng cái
nhà ở,lấy một số tiền mua đồ lễ tìm vào dinh bạn. Địa có ngờ đâu,khi đến
nơi thì Thiên đã thay lòng đổi dạ không muốn nhận lại bạn cũ nữa.Hắn dặn
quân canh cấm cửa không cho Địa vào. Địa bị đuổi tủi thân,lủi thủi ra
về.Vừa đến bờ sông,anh chàng ngồi lại,nước mắt rơi lã chã,nghĩ đến lòng
người đen bạc,số phận hẩm hiu,và bấy giờ về làng cũng không biết ở vào
đâu nữa vì nhà đã bán mất rồi.Tự dưng Bụt hiện lên làm một người khách
qua đường,dừng lại hỏi anh:
-Con làm sao mà khóc?
Địa kể lể đầu đuôi cho Bụt
nghe.Bụt bèn hóa phép cho anh một chiếc đò và dặn rằng:
-Con cứ ở đây chở khách qua
lại trên sông này cũng đủ ăn,không phải đi làm thuê nữa.
Địa nghe lời, ở lại đó làm
nghề chống đò ngang.Nhưng anh chàng chỉ kiếm vừa đủ nuôi miệng,không để
dành được một đồng tiền nào.Cho nên đến ngày giỗ cha chẳng biết lấy gì
mà cúng.Chiều hôm ấy, sau khi chở cho mấy người khách sang bờ bên kia,
Địa vừa chèo về đến nửa sông đã lại nghe có tiếng gọi đò.Anh lại cho đò
trở lại,Khách là một người đàn bà còn trẻ tuổi và rất xinh đẹp.Trời lúc
ấy đã nhá nhem,người đàn bà nói với Địa:
-Trời đã tối mà đường còn
xa,anh làm ơn cho tôi nghỉ nhờ một đêm.
Nhà Địa chỉ là một túp lều
bên sông,trong nhà chỉ có một cái chõng,nhưng anh cũng nhường cho người
đàn bà ấy nằm.Thấy Địa đi kiến một nơi khác ngủ,người đàn bà bỗng hỏi
anh:
-Anh đã có vợ chưa?
Địa trả lời:
-Chưa.
-Tôi xin làm vợ anh!
Địa nghe rất ngạc nhiên và
bỡ ngỡ,không biết nên trả lời như thê nào cả.Nàng lại nói:
-Tôi là người trên cung
tiên.Trời thấy anh là người tử tế mà chịu khổ đã nhiều rồi nên cho tôi
xuống giúp anh sung sướng.
Nói rồi nàng hóa phép biến
túp lều bên bờ sông thành một dinh cơ rất đẹp;nhà ngói,tường dắc,hành
lang,sân gạch,trong nhà đồ dùng thức đựng đầy đủ,kẻ hầu người hạ từng
đoàn.
Địa vừa kinh lạ vừa vui
sướng.Nàng tiên lại hóa phép làm ra cỗ bàn linh đình để cho anh chàng
làm giỗ cúng cha.Sáng hôm sau,nàng tiên bảo Địa hãy mặc đồ gấm vóc,ngồi
kiệu đến mời Thiên sang nhà mình ăn giỗ.Lần này Địa được Thiên tiếp đãi
có phần tử tế.Nhưng khi nghe nói mời đến nhà ăn giỗ,hắn bĩu môi bảo Địa:
-Chú muốn ta đến chơi thì
hãy trải chiếu hoa từ đây tới nhà,ta sẽ đến.
Địa về kể chuyện lại cho vợ
nghe.Nàng tiên lại hóa phép thành chiếu hoa trải một đoạn đường dài từ
nhà mình đến dinh Thiên ở.Thiên không ngờ trong thời gian vừa qua Địa
cũng trở nên giàu có lớn,mới đến xem cho biết sự tình. Đến nơi,hắn rất
lấy làm lạ khi thấy nhà cửa và mọi thứ đồ đạc của Địa ít có nhà nào bị
kịp.Khi ăn giỗ,vợ Địa thân hành ra mời rượu.Thấy nàng đẹp quá,Thiên đâm
ra ganh tỵ với hạnh phúc của Địa.Rượu say,hắn nói:
-Chú đổi vợ chú cùng cơ
nghiệp này cho tôi thì tôi nhường chức quan cùng dinh cơ của tôi cho
chú.
Không bao giờ Địa lại muốn
như thế,nhưng nàng tiên bảo nhỏ,xui Địa bằng lòng.Hai bên cùng làm tờ
giao ước.Thế rồi sau đó Địa lên võng về dinh,còn Thiên say rượu nằm ngủ
một giấc li bì.Nhưng đến sáng hôm sau,khi bừng mắt tỉnh dậy,hắn ngơ ngác
thấy mình nằm ở giữa một túp lều bên sông.Người vợ đẹp cùng là dinh cơ
của hắn ngày hôm qua đã biến đâu mất cả.Từ đó hắn làm nghề chống đò thay
Địa.Còn Địa hóa ra thông minh khôn ngoan,làm quan sung sướng mãi.
Ngày nay câu Của Thiên trả
Địa là do sự tích trên mà có.
79. NGƯỜI ĐÀN BÀ MẤT TÍCH
Vào đời nhà Lê,có một người
đàn bà trẻ tuổi,lấy chồng họ Mai.Một hôm nghe tin người chị ruột của
mình bị đau nặng,nàng bèn nói với chồng để mình đi lại chăm sóc thuốc
men vì nhà chị rất neo người.
Nhà người chị ở một làng
cách đây chừng ba dặm đường.Người đàn bà đi về không chừng:có hôm sáng
đi tối về, có hôm ngủ lại đó sáng mới trở về.Như thế đã được ba lần.Lúc
này,mùa màng rỗi rãi nên chồng để cho vợ tự do.
Bệnh tình người chị ngày
một nguy kịch.Người đàn bà lại đi thăm.Nhưng lần này người chồng thấy
nàng có đi mà không về.Cho rằng vợ mình phải ở lại trông nom chị,nên
chồng không ngờ vực gì cả.Nhưng suốt ngày thứ hai cho đến ngày thứ ba
vẫn không thấy vợ trở về.Chồng lúc này mới sốt ruột,vội nhờ một người
sang nhắn vợ bảo cố về sớm để thu xếp một món nợ.
Nhưng người ấy về cho biết
rằng,bên nhà người chị không thấy em sang,và họ đang có ý trông đợi.Nghe
nói thế,cả nhà họ Mai hoảng hốt,vội chia nhau đi tìm khắp mọi nơi.Nhưng
suốt một tháng tìm tòi,khắp từ chợ búa đến bến đờ, đến rừng rú mà chả
thấy tăm hơi đâu cả.Người chồng đau xót đến cùng cực,cuối cùng đổ vạ cho
nhà chị.Một hôm đến gây sự,chửi nhau một trận,rồi phát đơn kiện lên
quan.
Quan nhận đơn, đòi bị cáo
đến hỏi cung.Người anh rể cứ sự thực khai rằng mình hoàn toàn không biết
gì về việc mất tích của người em vợ.Tra hỏi cả đến thân thích xóm làng
hai bên cũng không thấy hé ra một tia sáng nào.Hơn một năm,phủ đường một
mặt cho thám tử đi dò la,mặt khác ra sức về các xả thôn truy tìm,vẫn
không thấy một dấu vết gì có thể theo dõi được.Thế rồi sáu bảy lần khai
ấn trôi qua,hồ sơ vụ án ấy đàng bỏ xó trong phủ đường.Hai viên quan mới
thay nhau đến tiếp chân quan cũ cũng chịu không sao tìm ra manh mối.
Về sau,một hôm có một ông
quan họ Nhữ mới đổi đến.Quan tuy đã đổ Tiến sĩ nhưng trông mặt còn non
trẻ, đến nỗi lúc đứng giữa đám nha lại tổng lý, chả một ai biết đó là
người có chức vị cao.Khi xem lại những tập hồ sơ còn đọng, ông tỏ vẻ chú
ý đến vụ án người đàn bà mất tích này.Nha lại bảo ông:
-Các quan lớn trước cũng đã
dùng đến bao nhiêu người để điều tra,không phải chỉ có trong một phủ,một
tỉnh mà rộng sang các tỉnh lân cận,nhưng cuối cùng cũng đành bó tay.Họa
có Bao công tái sinh, án này mới sáng tỏ được.
Ông nói với họ:
-Không hiểu hồi ấy người ta
có tra xét từ gần đến xa không,hay chỉ nhằm vào xa mà nhãng bỏ gần?
Tôi,tôi quyết định xét lại vụ này một chút.
Từ đó, viên quan trẻ tuổi
suy nghĩ rất nhiều về cái án đó.Lần lượt ông cho đòi người anh rể,nhà
chồng và một vài người làm chứng đến hỏi từ nét mặt,cách sống,lối ăn mặc
của người mất tích.Người ta cho biết là nàng đẹp và đoan chính. Ông lại
bảo họ vẽ phác cho mình một bản đồ về con đường đi từ nhà em sang nhà
chị,lối chính,lối tắt như thế nào,qua những nhà ai,v.v…Khi thầy con
đường tắt phải đi qua một cánh đồng vắng, ở đây có một ngôi chùa;muốn đi
từ chùa đến xóm phải giập bã trầu mới tới. Ông lẩm bẩm một mình:-“Có thể
đầu mối nằm ở đây chăng?”
Ông liền bí mật cải trang
làm một người lái buôn dạo qua đoạn đường đó một chuyến.Nhìn thấy ngôi
chùa lớn,xung quanh chùa lại có cây cối rậm rạp, ông không ngăn được mối
ngờ vực. Ông sai một ả kỹ nữ giả cách mang vàng hương đến chùa ấy lễ
Phật.Bọn sư trẻ thấy có bóng dáng phụ nữ vào chùa,xông đến như mèo thấy
mỡ.Ả ca kỹ liếc mắt đưa tình làm cho bọn chúng không thể giữ được bộ mặt
từ bi đạo mạo.
Khi đã nắm khá đủ mọi tình
tiết,quan bèn sắp quân trẩy đến chùa.Sư cụ ra tiếp đón rất lễ phép.Quan
nói:
-Tôi nhân tiện đi hành
hạt,nghe nói đây là một nơi linh ứng nên vội đến đây lễ Phật và xin cầu
mộng,phiền nhà chùa cho nghỉ tạm một đêm.
Sáng sớm hôm sau,quan dậy
rất sớm.Các quân sĩ đã ra được lệnh sẵn gươm giáo sáng lòa đứng vây bọc
quanh chùa.quan cho dời tất cả sư tăng và tất cả mọi kẻ ăn người ở trong
chùa ra hỏi:
-Chùa chiền là một nơi tu
hành nhân đức,thế mà tại sao đêm qua ta nằm mộng thấy một người đàn bà
trẻ tuổi đến kêu van thảm thiết rồi kể hết sự tình với ta.Vậy nếu có kẻ
nào phạm tội hãy mau mau tự thứ sẽ có sự khoan hồng.Bằng không ta sẽ tra
khảo,những đứa liên can nhất định sẽ làm án chém hết.
Nghe lời truyền phán dõng
dạc,cả chùa đều xanh ngắt.Cuối cùng có một bọn gian ác giả làm tin rằng
“Oan hồn hồn hiện”không thể cưỡng được nữa,nên bọn họ liền quỳ xuống thú
tội.Số là hôm ấy trời mới mờ sáng,nhân thấy có người đàn bà đi qua trước
cổng chùa,ba tên gian ác giả làm tăng xồ ra bịt miệng đưa vào lùm cây
thay phiên nhay hãm hiếp.Rồi sợ lộ chuyện,chúng bóp chết người đàn bà và
chôn ở gần chùa,dần dần lấy đá đè lên cho mất tích.
Quân lính được lệnh
đàolên,quả tìm được hài cốt người bạc mệnh,Quan cho gọi thân nhân đến
nhận về chôn cất.Bọn ác tăng đều bị điệu về phủ đường xét xử.Bọn sư trẻ
tuổi “trốn việc quan đi ở chùa”này là bọn giả làm sư đều bắt hoàn tục.
Khi tin ấy truyền ra,mọi
người đều vui mừng hể hả.Và cũng từ đấy người ta khai quan đã trả lại sự
thanh tịnh cho chốn Thiền môn.Nhà vua cho gọi họ Nhữ về triều phong làm
Thượng thư bộ Hình.
80. NGƯỜI DÂN NGHÈO VÀ NGỌC
HOÀNG
Ngày xưa,có một nhà kia
trải qua đã mấy đời sống trong cảnh khố rách áo ôm. Đến đời người cháu
nội là một anh học trò không đất cắm dùi.Ngày ngày anh cố công làm thuê
làm mướn để tối đến học năm ba chữ,may chi thay đổi được số phận,nhưng
mãi đến năm ba mươi tuổi,cuộc sống của anh vẫn không nhích lên được tý
nào.Không chịu được nỗi đói khổ dằn vặt,một hôm anh ngồi than thở một
mình:
-Tục ngữ có câu: “Không ai
giàu ba họ,không ai khó ba đời”.Ấy vậy mà ba đời nay dòng họ mình là
toàn đói rách xơ xác,ta nghe nói ngoài biển Đông có Ngọc hoàng Thượng đế
từ trên trời thường xuống ngự trên một hòn đả,vậy ta phải đi tìm một
phen để hỏi cho ra lẽ.
Nghĩ vậy,anh bèn khăn gói
quả quyết lên đường.
Anh cứ ngày đi đêm nghỉ đã
được mươi hôm.Vì tiền,lương thực mang đi không có bao nhiêu nên chóng
cạn. Đành phải lần vào một nhà nọ để xin giúp đỡ.Người chỉ này là một
phú ông.Phú ông sai người dọn cơm nước đãi anh tử tế, đoạn hỏi:
-Anh đi đâu có việc gì?
Người học trò không giấu
diếm một tý nào có:
-Nghe nói Ngọc hoàng Thượng
đế từ trên trời thường xuống ngự trên một hòn đảo ngoài biển Đông,tôi
cất công đi tìm Ngọc Hoàng để hỏi tại sao mà người ta thường nói:
-“Không ai giàu ba họ,không ai khó ba đời”, thế mà nhà tôi đói khó từ ba
đời nay không cất mặt lên được.
Nghe đoạn,phú ông đưa chi
anh học trò một số tiền ăn đường,và nói:
-Thế thì nhân thể anh làm
ơn hỏi giúp Ngọc hoàng cho tôi một việc.Nhà tôi từ xưa đến rày không hề
làm việc ác đức,vậy mà không hiểu tại sao vợ chồng tôi chỉ sinh hạ có
mỗi một mụn con gái mà lại câm từ thuở nhỏ.
Người học trò gật đầu nhận
lời,rồi lên đường,tiếp tục cuộc hành trình,nhưng số tiền ăn đường của
anh chẳng mấy chốc lại hết veo.Anh lại lần vào nhà một người nọ ở dọc
đường để cầu giúp đỡ.Người chủ nhà này cũng đãi đằng cơm nước tử tế,
đoạn hỏi anh về mục đích chuyến đi.Anh cũng kể lại tỉ mỉ số phận đen đủi
của mình cùng với ý định đi tìm Ngọc hoàng Thượng đế.Nghe hết câu
chuyện,người kia mang tiền gạo ra tặng anh,và nói:
-Nếu anh đi gặp Ngọc Hoàng
Thượng đế thì nhân thể làm ơn hỏi hộ cho tôi việc này một tý.Nguyên nhà
tôi có trồng mấy cây cam,không hiểu tại sao cây tốt sum suê mà lại không
hề có quả.
Người học trò nhận lời và
lại tiếp tục lên đường.anh đi mãi rồi cũng đến đích.Nhưng khi muốn vượt
biển để tìm đến hải đảo,chỗ Ngọc Hoàng thường ngự xuống thì thấy một
trời một nước mênh mông,chẳng có thuyền bè gì cả.Anh ngồi ở lại trên bờ
chờ đợi.Chờ luôn ba hôm không thấy gì, anh không khỏi sốt ruột.Bỗng một
hôm anh trông thấy một con ba ba khổng lồ nổi lên mặt nước bơi vào
bờ,hỏi anh có việc gì mà ngồi chờ ở đây.Người học trò liền kể hết tâm sự
của mình cho ba ba nghe và nói lên điều mong mỏi trước mắt là chờ gặp
một con thuyền để đi nhờ ra đảo.Ba ba nghe vậy liền bảo:
-Anh cứ trèo lên lưng tôi,
tôi sẽ vui lòng đưa giúp anh ra đến tận đảo.Nhưng thân thể nhờ anh hỏi
hộ Ngọc Hoàng cho tôi là tại sao tôi sống ở đây đã được một ngàn năm rồi
mà vẫn cứ thế này mãi chứ không thay đổi.
Người học trò lại nhận lời
của ba ba.Anh ngồi lên lưng ba ba để cho con vật rẽ sóng đưa mình băng
qua muôn trùng sóng nước. Đảo xa mù tít ngày một rõ dần.Không bao
lâu,bàn chân anh đã giẫm lên đảo.Anh còn tiếp tục đi một đoạn đường rất
dài và trèo lên tận đỉnh một ngọn núi.Theo lời chỉ dẫn thì đây chính là
chỗ Ngọc Hoàng thỉnh thoảng thường ngự xuống nghỉ ngơi.Cho nên,anh dừng
chân lại và gắng sức chờ đợi.Quả nhiên ba hôm sau,vào một buổi sáng,bỗng
có một vầng sáng từ trên trời bay vụt xuống đỉnh núi,Ngọc Hoàng từ trong
vầng sáng bước ra rồi khoan thai tới ngự trên một cái ngai đầy châu báu
rực rỡ.Không rụt rè một tý nào anh học trò tiến đến trước mặt Ngọc Hoàng
quỳ xuống tâu xin.Nhìn thầy anh,Ngọc Hoàng chau mày:
-Nhà ngươi muốn cái gì mà
đến đây?
Người học trò chưa vội hỏi việc của mình,anh bắt đầu kêu hộ việc của ba
ba.Ngọc Hoàng nghe xong,liền nói:
-Nó có hòn ngọc ở trong cổ
nên không hóa kiếp được.Chỉ cần bỏ ngọc ra là hóa được ngay.
Anh lại đem việc của người
trồng cam ra tâu.Ngọc Hoàng bảo:
-Những cây cam ấy không có
quả là vì dưới gốc của chúng có vàng.Kim khắc mộc nên mới như thế.
Học trò lại chuyển sang
hỏi hộ cho người con gái câm,Ngọc Hoàng bảo:
-Nó không nói được là vì
chưa có ông trạng nào đến “khai khẩu”cho nó.
Người học trò sắp sửa
chuyển sang hỏi việc cho chính mình,thì không ngờ Ngọc Hoàng Thượng đế
thấy anh hỏi mãi nên bực mình,gắt:
-Bực quá! Ta đến ngồi ở đây
tưởng cách biệt với Thiên đình để kiếm chút yên tĩnh,không ngờ lại bị
bọn trần gian tìm đến quấy rầy.
Nói đoạn,Ngọc Hoàng vội
cưỡi mây bay về trời.Cho là số phận của mình đen đủi nên mới xui ra
vậy,anh học trò đành ngậm ngùi quay trở về. Đến bờ biển đã thấy ba ba
chực sẵn ở đó, nó bảo anh trèo lên, trở vào đất liền,rồi hỏi:
-Việc của tôi thế nào?
-Tại trong cổ mày có hạt
ngọc mà mày thì cứ khư khư giữ mãi không chịu bỏ ra,nên không thể hóa
kiếp được!
Ba ba bèn nhả viên ngọc ra
đưa biếu anh và chỉ một chốc sau nó được đầu thai làm kiếp khác.
Anh học trò lại lần theo
đường cũ trở về. Đến nhà có cây cam,người chủ ra đón anh,hỏi:
-Việc của tôi thế nào?
-Vì dưới gốc cây có vàng
chôn,cứ đào lên là khắc có quả.
Người làm vườn bèn lấy
thuổng đào,quả tìm thấy dưới mỗi gốc cây có một chĩnh vàng.Ông ta vui
lòng chia cho người có công đi hỏi giúp mình một chĩnh.
Anh học trò lại lên đường
về.Đi ngang qua kinh thành nhà vua thì một không khí tấp nập làm anh chú
ý. Ở đây người ta đang mở khoa thi để kén Trạng nguyên.Nhờ có viên
ngọc,anh học trò đã trở nên sáng dạ lạ thường, bao nhiêu kinh sử ôn đến
đâu thuộc làu đến đấy.Vì thế anh bèn nấn ná ở lại.Sẵn có vàng,anh sắm
sửa mọi thứ:quyển thi,lều chiếu và lễ vật…để được có tên vào danh sách
ứng thí.Khoa ấy, văn bài của anh làm rất xuất sắc.Chánh chủ khảo lấy anh
lên đầu bảng.Nhà vua vô cùng khen ngợi vì kén được nhân tài xứng
đáng,phong cho anh đậu Trạng nguyên.
Sau đó ít lâu Trạng cưỡi
ngựa vinh quy.Một đoàn lính tiền hô hậu ủng theo Trạng cùng đi.Khi đi
qua nhà phú ông,Trạng vẫn không quên lời hứa ngày nọ.Chàng bèn dừng ngựa
ghé vào.Phú ông lấy làm ngạc nhiên khi thấy có quân gia kéo vào nhà
mình,liền khăn áo chỉnh tề ra tiếp đón.Thấy Trạng không phải ai khác hơn
người học trò nghèo đi hỏi Ngọc Hoàng dạo trước,phú ông lại càng bội
phần kinh ngạc.Nhưng Trạng vừa truyền cho phú ông biết câu trả lời của
Ngọc Hoàng Thượng đế,thì từ buồng trong,cô gái câm đã bước ra mỉm cười
cúi chào Trạng và tự nhiên thốt lên thành lời. Để cám ơn người có công
giúp mình,phú ông bèn đem con gái gả cho Trạng làm vợ.
Khảo dị:
Một số truyện khác của Việt
Nam dường như xuất phát từ một số hình tượng chính của truyện Người dân
nghèo và Ngọc Hoàng mà phát triển thành,ví dụ truyện Nhà sư và cá kình
(giống với hình tượng người học trò và con ba ba):
Một nhà sư trụ trì đã lâu
năm mà chưa thành chính quả,một hôm mộng thấy thần linh bảo phải đi đến
nước Phật để tìm một cầu tụng niệm,rồi tự mình tụng lấy thì đắc đạo.Sư
ra đi với một đám đệ tử,nhưng đường sá gian nguy,các đệ tử rơi lại dọc
đường,còn một mình sư không nản chí. Đến bờ biển không có thuyền bè nào
dám chở.Một con cá kình ngẫu nhiên qua đó ghé cho sư lên.Biết sư đi tìm
Phật,cá nhờ hỏi Phật cho một câu.Sư ta nhận lời (nhưng như vậy là phạm
tội vì đáng lý phải làm thinh). Cá nói mình đã sống một nghìn năm một
trăm năm nay và gần đây để chuộc lỗi lầm cũ,không hề ăn một con tép
nhỏ,nhưng không hiểu sao vẫn chưa thành chính quả.Sư sợ cá bỏ mình dọc
đường (ý nghĩ đó là phạm lỗi lần thứ hai)nên tuy biết không thể hỏi được
nhưng cũng hứa liều ( phạm lỗi lần thứ ba). Cám ơn sư,cá chở đến tận bờ.
Đến nơi,sư nhận được của Phật một quyển kinh trong đó có câu tụng
niệm,nhưng vị lỗi lầm làm mờ ám,sư chỉ đọc được câu đầu sách và lặp đi
lặp lại : “Nam-mô A Di Đà Phật”. Sau đó sư bỏ kinh vào đãy trở về.
Đến bờ biển gặp lại con cá
kình cũ.Sư lại trèo lên lưng cho nó trở về. Đến nơi cá hỏi,sư run rẩy vì
lỗi lầm của mình nên đánh rơi đãy.Cá tưởng Phật cho mình bèn nuốt chửng
đãy kinh rồi đi luôn.Sư bước lên bờ: đây là đảo Phú Quốc.Sư dừng lại ở
đây Trụ trì,và sau đó ghi lên hang núi một câu: “Kẻ đệ tử đã đi sang
Tây Trúc tìm được câu tụng niệm là “Nam-mô A Di Đà Phật.
81. SỰ TÍCH NÚI ÔNG
TRỊNH VÀ NÚI THỊ VẢI
Sách Gia Định Thành Thông
Chí của Trịnh Hoài Đức có chép chuyện về “Núi Nữ Tăng”, như sau:
“Tục danh núi Bà Vải, ở địa
phận huyện Long Thành.Xưa có người con gái họ Lê,gia tư giàu có,nhưng bị
lỡ thời,sau khi cha mẹ mất rồi mới có chồng.Nhưng không bao lâu chồng
lại chết,bà thề không tái giá.Kẻ cường hào có thế lực cậy mai mối thường
đến quấy nhiễu bà.Bà bèn cạo đầu,lập một cái am ở đỉnh núi tự làm thầy
cả,cùng bọn đồng bộc giữ lòng tu trì,sau được thành chính quả,nên người
ta nhơn đó lấy tên bà đặt làm tên núi.”
Lại có một thiên tình sử bi
đát khác giải thích tên núi Thị Vải và tên một ngọn núi khác ở vùng
này:núi Ông Trịnh.
Ngày xưa,có một phú ông rất
giàu,vợ mất sớm,không có con trai nối dõi tông đường. Ông chỉ có một đứa
con gái tên là Thị Vải.
Thị Vải tuy không đẹp,nhưng
nhan sắc mặn mà dễ coi.Vì là con nhà giàu,hơn nữa nhà không có con
trai,nên Thị Vải cũng theo học võ nghệ,cử chỉ đi đứng như con trai.
Khi phú ông đã già,Thị Vải
cũng đến tuổi phải lấy chồng.Phú ông đem việc chồng con,việc thừa tự nói
với nàng
Thị Vải trả lời:
-Nếu chàng trai nào đánh hạ
được con thì con xin làm vợ người ấy.
Vì cưng con nên phú ông
cũng chiều theo và cho lập võ đài để tỷ thí.
Thanh niên trai trẻ khắp
vùng lân cận lăm le muốn làm rể phú ông, đã ráo riết luyện tập để đến so
tài cùng Thị Vải.Nhưng suốt một tháng trời thi đấu,không có chàng trai
nào võ nghệ hơn nàng.
Chờ mãi không thấy ai đến
tranh tài nữa,võ đài cũng được dẹp đi,việc chồng con của Thị Vải,phú ông
không nhắc đến nữa.Một thời gian sau,phú ông bị bệnh rồi mất.
Thị Vải đứng ra thay cha
quản lý ruộng đất,coi sóc việc trong nhà.Trong số người ở có anh lực
điền tên Trịnh,giỏi dang,siêng năng,rất được chủ tin dùng.Những công
việc quan trọng trong nhà đều giao cho chàng Trịnh.
Một hôm,nàng cùng Trịnh đi
coi ruộng của tá điền để định lúa tô.Trên đường đi có một dòng suối nhỏ
chắn ngang.Bình thường đi qua lại không có gì khó khăn lắm,nhưng bữa
nay,vì chiều hôm trước mưa to quá nên nước dâng tràn lên bờ suối,chảy
rất xiết.Lội qua thì không được, đi vòng lên phía thượng nguồn thì mất
thì giờ.Phân vân một lúc cả chủ và tớ cũng chưa biết tính sao.
Vì phải đi nhiều nơi,không
thể chần chờ được nên Thị Vải bảo:
-Hay là anh cõng tôi rồi
lội qua vậy.
Trịnh còn đang do dự,thì
Thị Vải nói:
-Ngại là tôi đây,tôi còn
không ngại mà anh lo cái nỗi gì.Ta đi thôi,kẻo trưa rồi.
Thế là Trịnh phải kê vai
cõng Thị Vải lội qua suối.Không biết có phải vì chàng mất bình tĩnh hay
vì nước sâu lại chảy xiết,nên chàng vấp phải đá dưới chân,ngã sấp xuống
nước.Bị nước cuốn mạnh,Thị Vải sắp va đầu xuống nước.Bị nước cuốn
mạnh,Thị Vải sắp va đầu vào gộp đá gần đấy,hai tay quơ tìm chỗ để
bám.Thấy chủ nguy ngập,Trịnh không còn e dè gì nữa,nhào phăng tới ôm
lấy,Thị Vải đang chới với, được Trịnh tới cứu nên Thị Vải bám chặt lấy
chàng.Cứ như thế Trịnh ôm Vải sang bờ phía bên kia.
Đến bờ,Trịnh buông Thị Vải
ra,hai người mặt đỏ bừng,không nói với nhay lời nào,rồi tiếp tục lên
đường.
Ba ngày sau khi về
nhà,không hiểu Trịnh suy nghĩ những gì mà chàng bỏ nhà đi mất,Thị Vải
cho người tìm cũng không thấy.Sau cùng đích thân nàng đi tìm,rồi cũng
không thấy nàng trở về.
Sau đó ít lâu,người ta tìm
thấy xác của Trịnh ở một đỉnh núi,còn xác của Thị Vải ở một đỉnh núi
khác.Có người biết chuyện cho rằng vì hai người có tình ý với nhau nhưng
trong nghịch cảnh giàu nghèo không thể lấy nhau được, đành phải gặp nhau
ở suối vàng.Và cũng từ đó,dân trong vùng gọi núi này là núi Ông
Trịnh,núi kia là núi Thị Vải.
(Theo Truyện kể dân gian
Nam bộ của Nguyễn Hữu Hiếu).
(Nghìn Năm Bia Miệng-Huỳnh
Ngọc Trảng,Trương Ngọc Tường-NXB.TPHCM 1993).
82. BỐN CÔ GÁI MUỐN LẤY
CHỒNG HOÀNG TỬ
Ngày xưa, có vợ chồng một
nhà phú hộ nọ sinh được bốn cô con gái.Lớn lên,cô nào cô ấy nhan sắc
xinh đẹp,trong vùng khó có ai sánh kịp.Cha mẹ các cô muốn tìm nơi môn
đăng hộ đối để gả chồng nhưng khi hỏi đến, cả bốn cô đều trả lời:
-Chúng con chỉ muốn lấy
chồng hoàng tử.
Cha mẹ các cô bảo:
-Chúng mày là con nhà dân,
những hạng con vua,cháu chúa trong thiên hạ thiếu gì bậc “quốc sắc thiên
hương”.Làm sao lại mơ tưởng xa xôi như vậy cho khổ tấm thân.
Song dù khuyên dỗ thế
nào,các cô cũng không chịu nghe.Lâu rồi,vợ chồng phú hộ tức mình,bèn cho
mỗi cô một nén bạc,bảo đi đâu thì đi cho khuất mắt.Bốn chị em cầm lấy
bạc và rủ nhau lên đường tìm đến kinh kỳ.
Buổi chiều ngày thứ hai,họ
đi trên một đoạn đường vắng toàn đồi núi. Đi mãi,mặt trời sắp lặn mà
chẳng gặp một ai.Cuối cùng đến một ngã ba đường họ gặp một bà già.Mừng
quá,các cô xúm lại hỏi thăm:
-Thưa bà,nhà bà ở đâu?
Bà già cũng tỏ bộ thân mật:
-Chà các con đi đâu đây?
-Chúng con tiến kinh, đến
đây thì trời tối.
Chỉ vào một lùm cây xa
xa,bà già nói:
-Nhà già ở trong kia.
-Bà làm ơn cho chúng con
nghỉ nhờ một tối,có được không?
-Nếu các cô không chê nhà
già chật hẹp thì xin mời các cô ghé nghỉ.Nào,các cô hãy đi theo tôi.
Không ngần ngại,bốn chị em
gái đi theo bà già,qua một đoạn đường khá dài thì đến một lùm cây,trong
có một ngôi nhà nhỏ.Chỉ vào một cái giường,bà già nói:
-Giường đấy, các con có thể
nằm ở đây,còn già thì ngủ ở trong buồng kia.
Thấy nhà vắng vẻ,các cô lại
hỏi:
-Thưa bà,bà ở một mình?
-Có đứa con gái nó đi vắng
mấy ngày nay chưa thấy về.
Vì đi đường mệt,các cô trèo
lên giường làm một giấc li bì.Chỉ có cô Út gì giường chật lại nằm mé
ngoài,không ngủ được.Cô bỗng ngửi thấy phảng phất một mùi tanh.Chờ khi
nghe tiếng bà già ngáy rống ở trong buồng,cô mới lén dậy tìm khe cửa
nhìn vào.Thì ra dưới giường nằm của bà già, đầu lâu và xương trắng vứt
khắp nơi,ruồi nhặng lao xao,mùi tanh xông ra đến lợm mửa. Đúng đó là nhà
một con yêu cái chuyên đi dỗ trẻ về ăn thịt.Thấy bốn cô gái trẻ măng
đang cần chỗ nghỉ,yêu ta không còn mừng nào hơn thế, bèn rủ về lần lượt
bắt chén thịt.Khi thấy rõ tình thế nguy ngập,cô Út liền đánh thức các
chị dậy,rỉ tai kể cho nghe mọi việc,rồi nói:
-Đây là nhà yêu tinh,không
còn nghi ngờ gì nữa.Vậy nhân lúc nó đang ngủ,chúng ta hãy mau mau trốn
khỏi nơi này,nếu không thì tính mạnh chẳng toàn.
Cả mấy chị em lật đật mở
cửa rồi ba chân bốn cẳng đi ra khỏi lùm cây.Nhưng đi chẳng được bao
lâu,họ biết là mình lạc đường.Loanh quanh một hồi,họ bỗng gặp một ngôi
đền.Chị em mệt quá vào ngồi nghỉ một lát.Nhưng rồi lại sợ yêu tinh thức
dậy đuổi kịp,nên họ lại hối hả ra đi.Bấy giờ vị thần ở ngôi đền vốn biết
bốn chị em là “quý nhân”, nên hiện ra trước mặt họ, ôn tồn hỏi:
-Các con đi đâu thế này?
Bốn cô gái đáp:
-Chúng con tiến kinh.
-Các con đi đêm khuya mà
không sợ ư?
Bốn chị em kể cho nghe
chuyện gặp yêu tinh và bị lạc đường.Vị thần nói:
-Ta là thần ngôi đền
này.Hãy đi với ta,ta sẽ che chở cho đến tận kinh đô.
Nói rồi vị thần hóa thành
một người cao lớn và bảo các cô đi theo,nép vào trong áo tơi của mình.
Đi được một chốc,bốn cô
nghe có tiếng rầm rập ở đằng sau.Vị thần bảo:
-Hãy giữ hết sức yên lặng,con yêu đã đuổi kịp chúng ta.
Nói rồi thần bốc các cô lên
ngồi trong túi áo mình,cứ hai cô một túi.Một chốc,con yêu đã bước kịp
hỏi:
-Này lão kia,có thấy bốn
đứa con gái đi đường này không?
Đáp:
-Có gặp,nhưng chúng đã rẽ
về lối kia,lâu rồi.
-Quái lạ,tại sao ta có thấy
mùi thịt người?
-Thế thì ta vừa mới ăn xong
đấy,những thức ăn còn vứt dọc đường kia kìa,mày có đói thì trở lại nhặt
mà ăn.
Khi con yêu quay đi,vị thần
cứ để nguyên các cô gái trong túi áo mà bước đi vùn vụt.Gà chưa gáy canh
năm đã tới cửa ô.Vị thần lại bốc các cô đặt xuống đất và nói:
-Bây giờ đã đến kinh
kỳ.Trời cũng sắp sáng.Các con tìm quán mà nghỉ, để ta trở lại.
Vừa bước xuống đất,bốn cô
cùng sụp lạy,hết lời cảm ơn cứu mạng.Nhưng khi họ ngẩng lên thì vị thần
đã biến mất.
Bấy giờ trên con
đường,người đi chợ mỗi lúc một đông.Các cô bước theo họ. Đến chợ thì
trời đã sáng hẳn,người ta chen chúc nhộn nhịp.Bốn chị em dạo quanh một
vòng.Những người đi chợ đều trầm trồ:
-Ồ, con cái nhà ai mà đẹp
tựa trăng rằm thế kia!
Hôm ấy, có thị vệ trong
cung cấm đi mua thức ăn,lúc trở về,họ tâu với Hoàng tử:
-Hôm nay chúng tôi đi chợ
ô,thấy có bốn cô gái không biết ở đâu lại.Bốn cô rất đẹp, ít khi có
người đẹp như vậy.
Hoàng tử sắp lên ngôi đang
kén vợ,nghe nói thế, bèn cho thị vệ gọi bốn cô vào cung,và khi được giáp
mặt thì chàng đâm ra sững sờ.Bèn tâu với vua cha xin lấy luôn cả bốn chị
em làm vợ.
Lại nói chuyện khi yêu tinh
quay trở lại,sục sạo tìm mãi không thấy bốn cô gái đâu.Miếng mồi ngon
sắp lọt vào miệng lại để trượt mất,nên hắn tức giận tràn hông.Sau đó ít
lâu,hắn nghe tin ở kinh lỳ cử hành hôn lễ của Hoàng tử lấy một lúc bốn
chị em.Không ngờ bốn con mồi của mình lại trở thành vợ Hoàng tử,cơn giận
của hắn đã lắng xuống bấy giờ lại bừng bừng bốc lên:
-Hừ,ta sẽ tìm cách làm cho
chúng nó phải thân tàn ma dại mới hả.
Nghĩ vậy,hắn đợi dịp Hoàng
tử lên ngôi, biết ông vua mới là tay hiếu sắc,bèn biến con gái mình
thành một trang nõn nà tuyệt sắc,rồi một ngày nọ đưa con gái về
kinh,trong một đêm bỏ vào ngự uyển,nơi vua thường đi dạo hàng ngày.Trông
thấy cô gái đẹp đi lại giữa các luống hoa,nhà vua sững sốt đến mê
mẩn.Vua hỏi:
-Nàng ở đâu tới đây?
Đáp:
-Mẹ thiếp đưa thiếp lên
tham kinh kỳ rồi vì mê cảnh quá chân,hai mẹ con lạc nhau.Cuối cùng thiếp
vì say hoa,lọt vào chốn này,không biết đây là vườn cấm.
-Nàng có muốn chung sống
với ta ở chốn hoàng cung không?
-Trong cung bệ hạ đã có
những bà nhạn sa cá lặn,thiếp xấu xí,chẳng xứng với bệ hạ.
-Thế mà cứ như ý ta,nàng
lại bỏ xa bọn họ.Thôi hãy theo ta vào cung,nàng muốn gì ta cũng bằng
lòng.
Bấy giờ cô gái yêu tinh mới
nói toạc ý định của mình:
-Nếu bệ hạ muốn chung chăn
gối với thiếp thì trước hết xin hãy đuổi khỏi cung điện tất cả những
người vợ cũ của bệ hạ.
Vua đang cơn say đắm, đáp
ngay:
-Khó gì việc ấy?
Vua bèn dắt cô gái đẹp về
cung,lại hạ lệnh cho cung nữ lập tức đuổi bốn chị em ra khỏi hoàng
thành.
Khi nghe lệnh truyền,bốn
chị em tưởng chừng như nghe tiếng sét.Nhưng lời của vua phán,bọn cung nữ
không thể không thi hành.Bấy giờ cô Út đang có mang.Mặc dầu cô tha thiết
kêu nài,nhà vua cũng không thương hại.Bọn cung nữ và thị vệ cứ theo
lệnh,dẫn họ ra khỏi cửa cung.
Yêu tinh sau khi thi hành
kế độc,bấy giờ cũng đang đón chờ họ ở kẻ chợ.Hắn hóa phép thành một cái
quan trọ có đủ thứ đồ dùng lịch sự,lại biến mình thành bà chủ quán,chờ
khi bốn cô gái đi lang thang mỏi mệt,mới cất tiếng đon đả chào mời:
-Cửa hàng chúng tôi có chỗ
trọ tươm tất,xứng đáng với các bậc quý khách dặm gái đường xa.Xin mời
các bà vào an nghỉ.
Không nghi ngờ gì cả,bốn bà
hoàng thất thế đành tạm vào quán nghỉ chân.Khuya lại,yêu tinh lẻn vào
buồng nhằm khi họ đang ngủ say móc luôn tám con mắt của họ một cách rất
êm thắm. Đoạn hắn hóa phép làm biến mất quán trọ cùng tất cả mọi thứ đồ
dùng,rồi phi thân một mạch về nhà.
Sáng mai,bốn chị em tỉnh
dậy thấy mình nằm giữa mảnh đất trống,mắt trở nên mù tịt,thì kêu khóc
rất thảm thiết.Bụt đang ngồi ở tòa sen chợt nghe tiếng kêu than nức
nở,bèn lập tức xuống ngay.Bụt hỏi:
-Làm sao các con lại khóc?
Các cô kể cho Bụt nghe về
số phận của mình.Nghe xong,Bụt bảo:
-Các con đang gặp nạn
lớn.Hãy cố sống để nuôi con,sẽ có ngày tái họp.
Đoạn,Bụt hóa phép làm thành
một gian nhà trong đó có một vại tiền,một vại gạo,dặn rằng hễ lấy vơi
bao nhiêu lại đầy lên bấy nhiêu.Nghe lời Bụt,bốn cô yên lòng ở lại đây.
Cô gái Út đủ ngày tháng
sinh được một đứa con trai.Thằng bé sởn sơ,chóng lớn.Lên năm tuổi,Bụt
đêm đêm hóa thành người đến dạy cho các môn võ nghệ,văn chương.Thằng bé
thông minh,khỏe mạnh,học chóng tấn tới.Lên tám tuổi,nó đã tinh thông mọi
môn văn võ,lại gan dạ nhanh nhẹn,biết mọi cách ứng đối tiến thoái.Bụt
bèn kể cho nó nghe chuyện cũ của mẹ,và các dì nó,nào lúc gặp yêu tinh
móc mắt. Đoạn cho nó một con ngựa,và bảo:
-Con hãy một mình tìm đến
nhà yêu tinh.Con tự xưng là cháu ngoại đến thăm bà.Con hãy đem hết khôn
khéo để cho nó không ngờ vực rồi tìm cách trả thù cho mẹ và các dì con.
Thằng bé ruổi ngựa theo lời
chỉ dẫn của Bụt,tìm được đến nhà mụ yêu tinh.Nó xuống ngựa chào rất lễ
phép:
-Thưa bà, mẹ cháu là Hoàng
hậu,cho cháu về thăm bà.
Yêu tinh hỏi thử mấy câu
thấy nó đối đáp trôi chảy,tin là cháu ngoại thật,mừng rỡ đón cháu vào.
Ở được vài ngày,thằng bé thấy nhiều sự lạ,miệng hỏi không ngớt:
-Thưa bà,cái gậy kia bà
dùng làm gì?
Yêu tinh trả lời:
-Ồ,thứ đó quý lắm,nó dùng
để chỉ sông sông cạn,chỉ núi núi bằng.
-Thưa bà,cái vịm kia đựng
những đôi mắt,bà dùng làm gì vậy?
-Đó là những con mắt bà lấy
được ở bốn chị em nhà nọ,món đồ dưỡng lão của bà đấy?
-Thưa bà, chén nước kia bà
dùng làm gì?
-Nếu ta đổ chén nước ấy vào
vịm đựng con mắt thì mắt trở về với chủ cũ của chúng.
-Còn con sư tử kia bà dùng
làm gì?
-Con giống ấy giữ sinh mệnh
của bà và của mẹ con.Dầu bà hay mẹ con có bị ai chặt đầu cũng không bao
giờ chết được.Nhưng nếu chặt đầu con sư tử thì bà và mẹ con đều chết cả.
Bấy giờ Bụt hóa làm con
chuột bạch bò lên mái nhà yêu tinh làm lay động cái chuông con treo trên
nóc.Cái chuông ấy ít khi kêu,mỗi khi kêu tức là chúa yêu ở trên rừng
thẳm gọi bộ hạ đến gặp mình.Vì thế khi nghe tiếng chuông,yêu tinh lật
đật bảo cháu:
-Cháu ở nhà đây, bà phải đi
có việc,ba ngày nữa mới về.Cháu nhớ giữ gìn mọi thứ cho bà nhé!
Nhưng yêu tinh đâu có ngờ
trong khi hắn đi vắng thì thằng bé đã gom góp mọi thứ bảo bối rồi cưỡi
ngựa về kinh. Đến nơi,nó đi thẳng vào cung xin gặp vua.Vua cho vào,nhưng
vì không biết nó là ai,bèn hỏi:
-Mày là đứa nào? Đến đây có
việc gì?
-Tâu bệ hạ thần là con trai
của bệ hạ,do một trong bốn chị em trước đây bị bệ hạ ruồng rẫy đẻ ra.
Nói rồi thằng bé kể một
mạch cho vua nghe tất cả mọi chuyện,từ lúc mẹ và các dì nó bị đuổi ra
khỏi hoàng cung cho đến lúc nó đánh lừa con yêu cái nắm được tang chứng
trong tay. Đoạn nói tiếp:
-Vương phụ từ bỏ những
người vợ hiền thục để vui thú với yêu tinh.Hiện nay tính mạnh vương phụ
như trứng để đầu đẳng…
Vua đáp:
-Bảo Hoàng hậu là yêu
tinh,việc ấy ta hoàn toàn không tin.
-Nếu vương phụ không tin
thì con đem con sư tử này chặt đầu,sẽ biết hư thực.
Nói rồi thằng bé bèn chặt
con sư tử thành ba khúc.Hoàng hậu đang nằm trong cung tự nhiên ngất lịm
rồi chết luôn.Trong khi đó yêu tinh mẹ đang ở trên động với yêu chúa
cũng ngã lăn ra bất tỉnh nhân sự.Bấy giờ vua mới nhận rõ sự thật,bèn sai
ném xác Hoàng hậu ra ngoài bãi.Thịt của nó rữa nát biến thành ruồi,muỗi
và các thứ sâu bọ.Vua bèn theo Hoàng tử đi thăm các người vợ cũ. Đúng
lúc bước chân vào nhà,Hoàng tử cầm chén nước của yêu tinh đổ vào chiếc
vịm đựng mắt,thế là những con mắt bỗng dưng như có phép thần,nhảy lên
gắn vào hố mắt của bốn người đàn bà.Mẹ Hoàng tử và các dì của nó lại
nhìn thấy mọi vật và xinh đẹp như xưa.
83. GIẢ CHẾT BẮT QUẠ
Xưa có một thằng đi ở có
tính hay cờ bạc,thành mắc nợ nhiều lần.Một buổi sớm mai,nó đem trâu ra
cày,bị các chủ nợ bắt mất trâu đi.Nó buồn quá,lên bờ ruộng nằm giả
chết.Một chốc có hai con quạ ngỡ là xác chết thật mới dần dần bay lại
định móc mắt ăn.Nó Giơ tay ra vớ ngay được một chú mắng rằng:
-Mày tưởng tao chết, định
đến móc mắt tao.Nay tao bắt được mày, tao giết chết mày đi.
Con quạ sợ lắm van rằng:
-Xin anh tha cho tôi.Rồi
tôi xin trả ơn cho anh một cái của rất quí.
Nó hỏi:
-Của quí mày đâu?Mau mau
đưa ra đây,không thì chết lập tức.
Con quạ bèn nhả ra một hòn
ngọc,nói rằng:
-Có hạt ngọc này thì ước gì
được nấy.
Thằng kia cầm hạt ngọc,liền
ước thử rằng:
-Ước sao tao có được một
con trâu đem về giả chủ.
Thì tự nhiên ở đâu có một
con trâu đến ngay trước mặt thật.Nó bèn buông tha con quạ,dắt trâu về
giả chủ và xin ra ngay không làm nữa.
Đoạn nó ra ngồi giữa
trời,cầm hạt ngọc và ước rằng:
-Ước sao tao được một tòa
nhà rồng năm phượng bảy thật lịch sự.
Vừa nói xong thì thấy được
tòa nhà rồng năm phượng bảy,lại đủ đồ đạt bày biện rất trang hoàng. Được
nhà rồi,nó lại ước:
-Ước sao ta được một khoảng
đồng cò bay thẳng cánh,bỏ công cày cấy.
Vừa nói xong,thì thấy được
một khoảng đồng cò bay thẳng cánh,trâu bò cày bừa đủ cả thật.
Nó được giàu có rồi,lấy làm
sướng thân lắm.Một hôm nó lại ngồi,nó ước rằng:
-Ước sao ta được một người
vợ mặt phượng mày ngài, đẹp như tiến giáng thế.
Vừa nói xong thì thấy một
đứa con gái một nhà giàu đẹp nhất vùng ấy lại ăn ở với nó và xin gả
nghĩa vợ chồng.
Được ít lâu, đứa con gái
lân la,một hôm tò mò hỏi rằng:
-Trước anh khổ sở lắm,anh
làm thế nào mà chóng được giàu sang thế này?
Thằng kia thật thà đáp
rằng:
-Ta chẳng làm gì cả,chỉ có
được hạt ngọc của con quạ nó cho.Ta muốn cầu là có ngay cái đó.
Đứa con gái biết vậy,một
hôm rình lúc nó ra đồng vắng, ở nhà lấy trộm hạt ngọc,rồi bỏ về ở với
cha mẹ.
Lúc thằng kia về,thấy mất
vợ lại mất cả hạt ngọc,tìm kiếm đâu cũng không có,nó lên núi ngồi
khóc.Bỗng có ông Bụt hiện xuống hỏi rằng:
-Người kia mất gì ngồi đây
mà khóc?
-Tôi có một hạt ngọc quạ,vợ
tôi nó lấy trộm mấtm tôi tiếc của ,tôi ngồi tôi khóc.
Bụt bảo rằng:
-Con chớ có khóc, ông bày
cho con một mẹo,nó phải giả ngọc lại cho con.
Rồi Bụt đưa cho một nhành
hoa đỏ,một nhành hoa trắng,mà dặn rằng:
-Đem cành hoa trắng về cài
vào cửa nhà nó,thì trong nhà sẽ sinh ra chuyện tức cười.Xong lại cầm
cành hoa đỏ chữa cho nó khỏi thì nó giả lại ngọc cho.
Thằng kia nghe lời Bụt
dạy,liền đem cành hoa trắng đến cắm trước cửa nhà vợ rồi về.Mùi hoa thơm
đưa lên ngào ngạt,hai ông bà và cô ả cũng đang ngửi.
Quái, sao ngửi xong bỗng
chốc mũi, ông cứ dài ra,cô ả thấy mũi cô cứ dài ra,bà thấy mũi bà cũng
dài ra đến mấy phân,lủng la lủng lẳng ở trước ngực,chẳng khác nào như
cái vòi voi vậy. Ông nhìn bà,mẹ nhìn con, con nhìn bố ngơ ngơ ngẩn
ngẩn,nửa khóc nửa mếu,không biết cái bệnh quái gì mà quái ác đến thế.Sau
chữa bao nhiêu thuốc,chạy bao nhiêu thầy,cái mũi cứ dài không làm thế
nào cho ngắn lại như xưa.
Cách đó mấy bữa,thằng kia
giả dạng lại chơi,nó thấy bố mẹ vợ thế nó tức cười không thể nhịn được.
Hai ông bà vừa khóc vừa bảo
nó rằng:
-Nhà ta chẳng biết tội tình
gì mà phải cái bệnh lạ lùng như thế này.
Thằng kia bảo:
-Âu chỉ tại vợ tôi nó ăn
trộm ngọc của tôi đem về nhà đấy thôi.Nếu ông nói nó giả lại cho tôi thì
tôi đây chữa khỏi bệnh ngay tức thì.
Hai ông bà vừa như van với
nó:
Của là gạch,nghĩa là vàng
Của chàng lại trả chàng lo
chi
Chàng mà chữa được thôi đi
Vợ thì chàng lấy ngọc thì
chàng mang.
rồi gọi con đem trả ngọc.
Thằng kia cầm lấy ngọc rồi
mới đưa cành hoa đỏ ra.Ông ngửi thì mũi ông ngắn lại như cũ.Đưa cho bà
ngửi thì mũi bà co lại như xưa. Đưa cho cô ả ngửi thì mũi cô ả rút lại
như xưa,vừa xinh vừa đẹp.
Xong,người con gái lại theo
nó về làm vợ.Và từ đó,không còn dám đá động đến hòn ngọc,nó đưa cho cầm
cũng không dám cầm nữa.Sau hai vợ chồng thằng ấy ăn ở với nhau thuận hòa
vui sướng,sinh được một trai,một gái đẹp như ngọc và thông minh không ai
bằng.
Khi nó già sắp chết,thì
thấy hai con quạ đen đậu trước nhà kêu rằng:
Cho mau,cho mau
Trả ngọc cho mau.
Vụt chốc thất sáng rực,rồi
hạt ngọc tự nhiên biến đi mất.
84. HAI VỢ
CHỒNG NGƯỜI THUYỀN CHÀI VÀ THẦY CÚNG
Xưa có một người thuyền
chài ở dưới sông lấy được một người vợ rất đẹp,thật là má phấn môi
son,da ngà tóc phượng,tiếng đồn gần xa ai nấy cũng biết.
Một hôm có người thầy cúng
ở từ xa đến, nhác trông thấy nàng,lòng xuân phơi phơi,muốn bắt nhân
tình.Rồi thầy tìm cách lui tới nhà ấy cúng vái luôn.Người vợ cũng có
tình ý.Chỉ người chồng là không ngợ vực chi cả.
Nhân một hôm,người chồng đi
vắng, ông thầy cúng đến nhà giở hẳn cái mặt chim chuột,mới hát vè một
câu rằng:
-Nam mô xa cũng như nên gần
Nam mô kết nghĩa chân trần
với nhau.
Chị chàng động lòng,hát đáp
rằng:
-Thầy ôi tôi muốn lấy thầy,
Cho cao tiếng đọc cho đầy
man xôi.
Rồi hai bên cười cợt vui
đùa.
Vô phúc,ngay lúc đó,người
chồng ở đâu đột ngột về, thầy cúng và vợ người kia hãi quá chừng,không
biết trốn đâu,nhảy tòm cả xuống sông.
Trời đạo kiếp,người vợ hóa
ra cây hoa sen, ông thầy cúng thì hóa ra con cá Hoà thượng.
Bởi truyện này mới có câu
hát rằng:
Cốc mò vì cá thầy tu
Không nhưng lên cạn xuống
sâu làm gì.
85. HAI ANH EM VÀ CON CHÓ ĐÁ
Xưa một nhà có hai anh em,
người nào cũng đã có vợ và ở riêng ở tây.
Hai vợ chồng người anh giàu
có dư tiền dư bạc,nhưng phải tính keo cúi,cay nghiệt,chẳng những không
giúp ai bao giờ mà lại còn tham lam vơ vét của cải của người nữa.
Hai vợ chồng người em thì
không thế.Nhà tuy nghèo đói hơn mình,còn tính hạnh thì hiền lành tử tế,
hay làm những việc phúc đức.
Một hôm ông Bụt hóa làm lão
mày xuống thử.
Trước đến nhà người anh xin
hai vợ chồng nó chẳng những không cho mà lại còn đánh nhiếc đánh đuổi
khổ sở.
Sau đến nhà người em,chưa
kịp xin thì hai vợ chồng nó đang ăn cháo,chạy ra vồn vả mời vào cùng
ngồi ăn cháo húp.
Ăn xong ông lão bảo hai vợ
chồng người ấy rằng
-Các con đối đãi với lão
thật là phúc đức.Vậy các con hãy đi theo lão,lão bảo cái này hay lắm.
Hai vợ chồng thật thà chẳng
biết là cái gì,nhưng ông lão bảo thì cứ đi.
Khi lên trên chỏm một quả
núi,có con chó đá há miệng ra.Rồi ông bảo hai vợ chồng người kia thò tay
vào miệng chó muốn lấy bao nhiêu vàng bạc thì lấy.
Hai vợ chồng nó sợ
hãi,không dám đưa tay vào.
Ông lão bảo cứ thò tay,thì
quả nhiên thấy trong có bao nhiêu vàng bạc.Nhưng hai vợ chồng nó cũng
lấy vừa mang thôi.Không ôm đồm tham lam nhiều quá Đoạn rồi, ông lão đập
vào đầu con chó thì con chó ngậm miệng lại như trước.Xong ông lão đi.
Hai vợ chồng người kia sẵn
có tiền bạc,về tậu ruộng,tậu nhà giàu có hơn anh nhiều lắm.
Anh thấy vậy lấy làm lạ
lùng,hỏi em sao mà được chóng giàu như thế.
Em kể lại đầu đuôi để anh
nghe.Anh nghe xong bảo rằng:
-Ta tưởng ai,chớ có phải
cái ông lão ấy thì hôm nọ cũng đến ăn xin ở bên nhà.Rõ hoài của,thế mà
không biết.
Rồi anh vội về nhà nói
chuyện với vợ và bảo làm một mâm cơm thật hậu để đi tìm thấy ông lão.
Mà tìm ông lão cũng chả mất
công lâu lắc gì.Vừa đi một lúc thì đã gặp ông lão đầu kia đi lại vị Bụt
biết chuyện đã hiện xuống làm ông lão ngay đấy thôi.
Người ấy mừng rỡ,lội kéo
ông lão mời về nhà,thết một bữa cơm thật no,rượu thật say rồi nói với
ông lão rằng:
-Vợ chồng tôi cho ông ăn
bữa này thật bằng mấy bữa cháo của vợ chồng chú nó dạo nọ.Vậy bây giờ
ông đem vợ chồng chúng tôi và cho chúng tôi thật nhiều vàng bạc hơn chú
nó cho ông bình.
Ông lão gật đầu.
Hai vợ chồng vui mừng quảy
đi mỗi người một đôi thúng thật to.Rồi cũng thấy ông lão đưa lên trên
đỉnh núi, ông cũng lấy gậy đập vào đầu con chó đá,con chó đá cũng há
miệng ra.
Người chồng hí hửng vội
vàng thò cả cánh tay vào định kéo cho thật nhiều.Nào ngờ tay vào vừa lọt
thì chó đá ngậm miệng lại,không rút ra được nữa.Người chồng sợ
cuống,ngoảnh đi nhìn lại kêu ông lão thì ôi thôi!Chẳng thấy tăm hơi ông
đâu nữa.
Hai vợ chồng lúc ấy mới hối
hận bảo nhau rằng:
-Thôi ta mắc mưu ông lão
này rồi! Mà ông lão này chắc là Bụt hiện xuống để thử lòng ta.Ta tham
lam thì ta chết.
Nhưng bây giờ dầu hai vợ
chồng có ăn năn,than khóc cũng vô ích.Cái tay chồng cứ giữ chặt ở trong
miệng con chó đá,không thể nào rút ra được nữa.
Vợ đành phải để chồng nằm
đó,rồi cứ hai bữa đem cơm lên cho chồng ăn.
Suốt ba năm như vậy,vợ
chồng không làm ăn gì được,bao nhiêu của cải trong nhà mỗi ngày mỗi dần
mòn khánh kiệt.
Vợ thấy tình cảnh khốn đốn
than thở với chồng rằng:
-Rõ đau đớn cho hai vợ
chồng nhà mình!Người ta thường nói “No thì ra Bụt, đói thì ra ma”. Nào
hay vợ chồng nhà mình đã cho Bụt ăn no,mà Bụt ở với mình ra lòng ma dạ
quỷ.
Chồng thấy vợ than thở cũng
ngùi,nửa khóc nửa mếu,nói với vợ rằng:
-Tưởng là chó đá có vàng,ai
ngờ chó đá lại biết cắn! Mình ơi, hai vợ chồng ta không được ăn ở với
nhau đã được ba năm nay.Ta thật lấy làm buồn quá.Thôi thì mình hãy ngồi
xuống đây cho ta vui đùa chút ít,kẻo khi người chết của hết thì còn dở
trò trống gì được nữa.
Vợ nghe chồng nói cũng vui
lòng,ngồi luôn xuống bên ,không biết anh chồng vui đùa nghịch ngợm làm
sao mà con chó đá trông thấy phải bật cười,há miệng ra, người chồng vội
rút tay ra được.Hai vợ chồng vội đưa nhau chạy về,không còn dám ngoảnh
lại trông con chó đá vẫn còn cười.
Rồi từ đó chừa tiệt cái
tình keo kiệt cay nghiệt,tham lam.
86. SỰ TÍCH CHÙA TRÀ NỒNG
Ngày trước ở vùng Thơm (Mỏ
Cày,Bến Tre) có nhà kia sinh được một cô gái đặt tên là Nồng.Càng lớn,cô
gái càng xinh đẹp.Nhà nàng Nồng khá giả,có của ăn của để,nhiều vựa lúa
lớn,vườn lại rộng.Trong vùng cũng có một chàng trai khỏe mạnh,tên là
Ếch.Nhưng nhà chàng Ếch nghèo khó, gia sản chả có gì ngoài túp lều ở
cạnh bờ sông.Cha mẹ mất sớm nên chàng Ếch phải sống bằng nghề mò cua bắt
ốc. Đặc biệt chàng có biệt tài bắt ếch rất giỏi.Chàng thường bắt ếch đem
ra chợ bán để sinh sống qua ngày.Một hôm nàng Nồng đi chợ sớm, đường
vắng vẻ,nàng bị một toán cướp ba tên chặn lại định hành hung.Khi ấy
chàng ếch vừa đi tới,chàng dùng sức đánh ba tên cướp cứu được nàng
Nồng.Cảm ơn nghĩa người cứu mình,nàng Nồng hỏi chuyện gia cảnh rồi đem
bụng thương chàng.Chàng Ếch cũng không ngờ mình gặp được một cô gái xinh
đẹp đến thế,nên đem bụng thương ngầm.Nhưng tính tới chuyện trăm
năm,chàng Ếch ngại ngần,mãi sau chàng mới nói.
-Nhà tôi với nhà nàng không
môn đăng hộ đối,chắc khó kết nghĩa trăm năm.Cha nàng chắc không bao giờ
bằng lòng cho tôi lấy nàng đâu.
Nàng Nồng vội gạt đi:
-Bộ anh không nghe người ta
hát : “Em với anh gá nghĩa chung tình,dù ăn cơm quán ngủ đình cũng ưng”
sao ?
Rồi nàng nói tiếp:
-Em không lấy được anh thì
cả đời em nguyện không lấy ai làm chồng cả.
Chuyện hai người thương
nhau đến tai cha mẹ nàngNồng.Cha gọi nàng ra xét hỏi.Nàng định
giấu,nhưng về sau phải thưa hết chuyện cho cha mình nghe.Người cha giận
con lắm bèn lấy roi đánh rồi mang cây mác thông cắm phập ngoài sân la
lớn:
-Mày còn đi lại với thằng
khố rách áo ôm đó thì hãy nhìn cây mác này!
Biết chuyện chàng Ếch bỏ
làng đi.Chẳng ngờ,sau khi biết tin chàng bỏ làng ra đi,buồn rầu nàng
Nồng xin cha mẹ cho mình cắt tóc đi tu.Nàng lập một ngôi chùa trong
vùng,ngày ngày tụng kinh niệm Phật để giữ trọn lời thề hẹn với người
thương của mình. Ở nơi xa,chàng Ếch được tin,liền quay về.Thương và cảm
phục người yêu đã giữ trọn lời hứa với mình chàng liền xuất gia rồi lập
chùa thờ Phật tại làng Đa Phước.Người trong vùng gọi chùa của chàng Ếch
hay chùa Sãi Ếch,sau nói trại thành chùa Trà Nồng.Cả hai ngôi chùa bây
giờ vẫn còn ở huyện Mỏ Cày,tỉnh Bến Tre.
(Theo Văn học Dân gian Bến
Tre của Nguyễn Phương Thảo và Hoàng Thị Bách Liên)
(Nghìn Năm Bia Miệng-Huỳnh
Ngọc Trảng-Trương Ngọc Tường-NXB.TPHCM 1993)
87. NGƯỜI ANH THAM LAM
Có hai anh em,chẳng may cha
mẹ mất sớm,khi người em còn nhỏ tuổi,hai vợ chồng nhà kia mai táng cha
mẹ xong,mang người em về nuôi.Người em tuy nhỏ nhưng có sức khỏe lạ
thường.Cậu bé xới đất giỏi như con Lợn Rừng,và tra lúa ngô thì trong bản
chẳng ai làm nhanh bằng cậu.Cho đến việc phát rừng đốt nương,cậu cũng
làm bằng bốn bằng năm người khác.Nhờ thế mà chẳng mấy đỗi trong nhà đã
có của ăn của để.Nhưng, cũng từ khi cảnh nhà dư dật sung túc,thì người
chị dâu trở nên tham lam.Mụ sợ cứ ở mãi với mình thì tốn cơm tốn của,bèn
tìm cách đuổi em đi.
-Vợ chồng chị nuôi em từ
lúc còn bé.Bây giờ,em đã lớn,hãy đi làm nhà riêng mà ở,phát nương,tra
thóc,trồng ngô lấy mà ăn.
Người em thương anh
lắm,chẳng muốn rời.Nhưng người anh vốn sợ vợ,vợ bảo sao là nghe như
vậy.Anh nói:
-Mày lớn bằng ấy rồi,làm
lấy mà ăn thôi,ai nuôi mày mãi được.
Người em buồn rầu chẳng
biết nói sao,khăn gói bỏ ra đi.Chàng đến một thung lũng hẻo lánh tít tận
trong rừng sâu,làm một túp lều con để ở,rồi ngày ngày đi phát
nương,Chẳng có cơm ăn,chàng phải vào rừng hái rau dại, đào củ mài.Chàng
làm việc không lúc nào ngơi tay.Chàng phát trụi cả một quả núi,nhưng khi
đốt nương xong thì không tìm đâu ra giống để tra.Chàng đành về xin anh
chị thóc giống ngô giống.Biết em làm khỏe,chị dâu sợ em giàu hơn mình
mới nghĩ ra một kế.Mụ lấy ngô lấy thóc đem rang chín đi rồi mới cho em.
Được anh chị cho giống,chàng vội đem về tra.Nhưng giống đã bị rang chín
thì còn mọc làm sao được! Chàng đâu có biết lòng nham hiểm của chị
dâu.Chàng tưởng chim ăn nên lại quay về nhà anh chị xin giống lần
nữa.Lần này cũng vậy,người chị dâu lại mang hạt giống rang chín rồi mới
cho em.Người em đem giống về,lòng khấp khởi mừng thầm.Chàng mang tất cả
sổ giống giăm lại.Nhưng rồi mãi cũng không thấy mọc cây nào.Chàng tưởng
trời hại mình,liền đào củ mài làm lương khô, đi tìm Bụt để hỏi nguyên
cớ.Chàng đi đã lâu,thức ăn trong túi đã cạn,vẫn chưa tìm thấy Bụt.Chàng
trèo lên một quả núi cao để tìm đường.Bỗng từ xa, một đám mây lớn bay
đến.Trong đám mây, một ông Bụt hiện ta hỏi chàng:
-Chàng trai kia, đi đâu mà
lên tận đỉnh núi cao này ?
-Tôi đi tìm bụt đây.
-Tìm ta à? Có việc gì thế?
-Bụt trả lời cho tôi: vì
sao lúa tôi gieo không mọc,ngô tôi tra không lên?
-Lúa không mọc vì lúa đã
rang,ngô không lên vì ngô đã nướng.Người chị dâu của con đã làm như thế.
-Vậy phải làm sao hở Bụt?
Thóc ngô họ để trong nhà,mà tôi thì không có trâu để đổi.
-Con cứ về nhặc thóc lép
sau nhà anh con mang ra nương mà tra.
Nghe lời Bụt dặn,chàng quay
lại nhà anh,nhặt lấy thóc lép sau nhà về tra.Quả nhiên,trên vạt nương
rộng của anh đã mọc lên bờ cây lúa cao lớn như bụi vầu,bụi nương và hạt
lúa to như cái chum cái chĩnh.Người em trông nom ngày đêm.Một buổi trưa
trời râm mát,mệt mỏi quá chàng ngả lưng bên gốc cây,ngủ quên đi.Có một
đàn chim lớn bay qua sà xuống tha hết thóc.Lúc chàng tỉnh dậy thì chẳng
còn gì nữa.Chàng vội vàng lần theo vết trấu rơi dọc đường,tìm đến một
cai hang.Tới cửa hang,chàng thấy có một bà lão đang ngồi kéo sợi.Chàng
buồn rầu hỏi thăm bà lão:
-Bà lão có thấy thóc của
tôi đàn chim tha đi đâu không?
-Này con, đàn chim của ta
trót ăn mất rồi.Bây giờ, con muốn gì,ta sẽ đền con vậy.
-Tôi chẳng muốn gì,chỉ muốn
có thóc giống ngô giống để tra thôi?
-Được,ta sẽ cho con các
thứ.
Rồi bà lấy trên vách hang
xuống một cái cối xay nhỏ bằng đá,niệm thần chú rồi xay.Tức thì,trong
cối thóc,ngô,quần áo,vòng ,nhẫn tuôn ra ào ào…
-Đấy,ta cho con tất cả,con
hãy mang về!...
Nói xong bà cụ biến
mất.Chàng mang các thứ ấy trở về túp lều xưa.Từ đó,chàng giàu có,thừa
thóc,thừa ngô,thừa quần áo.Chàng vào rừng đốn gỗ về làm nhà cao cửa
rộng.
Một hôm,hai vợ chồng người
anh đi chợ qua,thấy một ngôi nhà to bên cạnh nương ngô lúa ruộng bát
ngát.Họ ghé vào chơi thì chẳng phải đâu xa lạ,chính là cơ ngơi của người
em mà bấy lâu hai chồng đã đuổi đi.Hai vợ chồng rất ngạc nhiên,xoắn lấy
em mà hỏi tại sao người em lại giàu có thế.Thật thà, chàng kể lại tỉ mỉ
cho anh chị nghe.Người anh chạy về mang ngay gà vịt sang,mượn em cái cối
xay đá để về xay.Nhưng vừa xay được một vòng thì rắn rết trong cối bò ra
ngoằn ngoèo.Sợ quá,vợ chồng người anh quẳng cối xay xuống suối mà
chạy.Cối xay vỡ tan.
Chờ lâu không thấy anh mang
trả cối,người em sang đòi.Vợ chồng người anh mắng chửi chàng thậm tệ,
rồi chỉ ra bờ suối.Chàng xuống tìm cối xay đã mọc thành cây gỗ lớn.Chàng
liền ngả cây,vác về làm máng cho lợn ăn.Mấy con lợn ăn cám trong máng ấy
lớn nhanh như thổi.Chưa ăn hết sọt ngô,lợn đã lớn chật chuồng.Người em
mang lợn ra chợ bán.Vợ chồng người anh thấy vậy,càng ngạc nhiên hơn,bèn
hỏi em làm cách nào mà nuôi lợn chóng béo.Người em cũng kể lại tất cả.Vợ
chồng người anh lại nằn nì mượn cái máng về chăn lợn.Nhưng từ khi đàn
lợn của vợ chồng người anh ăn cám trong máng ấy,thì chúng chẳng béo được
tí nào,mà trái lại mỗi ngày một gầy,vài hôm sau đã đã lăn ra chết.Tức
quá,vợ chồng người anh đốt máng đi.Lúc người em sang lấy thì chỉ còn
đống tro.Người em bới,sót lại mỗi miếng gỗ bằng bàn tay.Chàng nhặt về
làm lược chải đầu.Chải lược này,chàng mỗi ngày một đẹp trai ra,ai cũng
khen.Tiếng đồn đến tai vợ chồng người anh.Hai vợ chồng người anh lại mò
đến mượn lược.Nhưng hai vợ chồng càng chải tóc càng rụng.Mụ vợ đầu trọc
lóc.Căm quá,vợ chồng người anh bèn băm nhỏ lược ra,bỏ vào bếp.Người em
đành bới lại tro,hy vọng lược sót lại mảnh nào chăng.Cuối cùng,chàng chỉ
nhặt được một hạt đỗ tương.Chàng liền nuốt vào bụng.
Hôm sau,chàng đi ngoài, đỗ
tương mọc lên một bụi rất to,quả sai lúc lích.Chàng lấy làm giống và năm
sau chàng được mùa đỗ và đỗ của chàng to khác thường.Nghe đồn người em
có giống đỗ tốt,vợ chồng người anh lại lần sang hỏi em làm thế nào có
giống đỗ tốt.Người em cũng kể lại tỉ mỉ đầu đuôi.Nghe xong,hai vợ chồng
người anh cũng nuốt mỗi người một hạt đậu.Nhưng về nửa đường,hạt đậu
trong bụng hai người mỗi lúc một chương to.Về đến nhà, cả hai cùng lăn
kềnh ra chết vì vỡ bụng.
88. VƯƠNG THẬP XUỐNG ÂM PHỦ
Ngày xưa ở xứ cao nguyên có
một chàng tên là Vương Thập rất nghèo khổ.Một hôm,chàng ta vác hai bao
muối, định đem ra chợ bán trốn thuế.Dọc đường gặp hai người mặc áo nẹp
vàng,Vương Thập hoảng hồn,ngỡ đó là bọn lính lệ chặn xét bắt,anh ta quỳ
xuống xin tha tội.
Hai người kia nói:
-Ta không có quyền tha tội
gì hết! Ta không phải là quan làng.Ta là quỷ sứ ở Diêm đình trá hình lên
đây tìm nhà ngươi bắt về.
Vương Thập xin phép về nhà
thăm gia quyến một đôi ngày rồi chết cũng cam đành.Quỷ sứ nói:
-Không sao đâu.Mày đi vài
ngày rồi trở về chớ không phải chết luôn.Số là mấy cái cầu tiêu ở Âm phủ
đều hôi thối,tràn ngập sông Nại Hà.Diêm chúa muốn bắt những kẻ nào cờ
bạc,du côn,buôn muối lậu về làm xâu,rửa vét sông ấy.
Quỷ sứ dắt Vương Thập đến
trước mặt Diêm chúa.Diêm chúa hét:
-Ai biểu bây bắt tên này.Nó
nghèo túng,buôn lậu có hai bao muối quèn.Tụi bây phải vác hai bao muối
đó trả về cho vợ con người ta.
Quỷ sứ tâu:
-Lỡ bắt tên này xuống đây
rồi thì làm sao trả lại được.
Diêm chúa suy nghĩ hồi
lâu,ra lệnh cho Vương Thập làm đốc công,nghĩa là đứng trên bờ mà chỉ huy
bọn người làm xâu,khỏi phải lặn hụp dưới sông Nại Hà dơ dáy.
Vương Thập lãnh trách
nhiệm,cầm gậy đứng trên bờ,canh chừng mấy tên làm xâu đang xúc đổ bao
nhiêu đồ ô uế.Thấy tên nọ lười biếng ngồi ngủ gục.Vương Thập chạy tới,
đánh hắn ta mấy gậy.Coi rõ lại thì hắn ta chính là quan giữ kho muối ở
huyện mình.Vương Thập không nỡ nào hành hạ hắn ta nữa.
Đây là nói chuyện ở dương
gian.Hôm nọ vợ của Vương Thập thấy chồng mình đi biệt dạng nên tìm
kiếm,gặp Vương Thập nằm thoi thóp ngoài đường.Người vợ đem thây chồng về
nhà,không dám đem chôn vì xác nọ chưa chết thật,tim còn đập nhẹ.Ba ngày
sau,xác hoàn hồn.Vương Thập thuật lại chuyện đi làm đốc công dưới âm phủ
rồi thở dài:
-Bậy quá! Bữa đó tôi lỡ tay
đánh nhầm ông quan giữ kho muối ở huyện mình.Chắc ổng cũng trữ muối lậu!
Nay mai ổng trả thù, mình chịu sao nổi.
Lúc đó đằng kho muối,quan
giữ kho cũng chết thoi thóp từ mấy ngày rày,nay sống dậy.Chừng gặp mặt
Vương Thập tới thăm,quan nọ hoảng hồn chạy trốn,ngỡ là chiêm bao.
Sau khi phân trần,hai người
thề không bán muối ậu hoặc trữ muối nữa vì Diêm chúa đã phạt họ một lần
rồi.
89. ANH EM SINH NĂM
Ngày xưa có hai vợ chồng
nhà nọ chỉ sinh được có mỗi một người con gái.Vì thế họ nuôi nấng dạy dỗ
rất chăm chút.Khi cô gái lớn lên,cha mẹ dạy cho đạo thánh hiền.Năm nàng
mười lăm tuổi vẫn bị cấm cung,không được tiếp xúc với người ngoài.Một
hôm,người mẹ lên chùa lễ Phật.Lần đầu tiên bà ta đưa con gái ra khỏi
nhà.Bấy giờ có một vị thiên thần muốn mượn cô gái đồng trinh làm chỗ đầu
thai,mới nhân lúc cô gái ra vườn chùa vãng cảnh,hiện làm một bông hoa có
năm cánh rất đẹp.Cô gái thích quá ngắt lấy ngắm nghía hồi lâu rồi bỗng
dưng bỏ vào miệng nuốt đi.
Từ đó cô gái tự nhiên không
chồng mà chửa .Cha mẹ nàng ngạc nhiên và xấu hổ vô cùng.Hết tra hỏi đến
dụ dỗ,nhưng cô gái ngây thơ ấy cũng chả làm sao mà hiểu được.Tất cả mối
ngờ của cha mẹ đều đổ dồn về nhà chùa. Đoán là có một ông sư đã quyến rũ
con gái mình trong ngày lễ Phật dạo nọ,họ bèn đuổi con lên chùa và nói:
-Mày lên đó mà ở với sư,
đừng vác mặt trở về bôi nhọ nhà tao nừa.
Hòa thượng trụ trì chùa đó
không biết làm thế nào, đuổi đi cũng không nỡ, đành phải nhận nuôi nàng
và dựng một túp lều sau chùa cho nàng ở đó.
Khi gần đến ngày sinh, cô
gái bỗng nằm chiêm bao thấy có một thiên thần đến trước mặt dặn rằng:
-Đừng đặt tên con vội,cứ
đến lúc chúng nó biết nói,chúng nó sẽ cho biết tên.
Thế rồi,cô gái sinh một lúc
năm người con trai, đặc biệt một điều là giống nhau như tạc.Chúng lớn
nhanh như thổi, đứa nào đứa nấy sởn sơ mạnh khỏe.Khi chúng biết
nói,người mẹ hỏi đến tên con,thì đứa thứ nhất trả lời:
-Sức con có thể vác nổi một
quả núi,con là Mạnh Mẽ.
Đứa thứ hai nói:
-Người con dù có dao
băm,búa đánh cũng không chết,con là Mình đồng da sắt.
Đứa thứ ba tiếp:
-Con có thể ngồi một nơi
biết được mọi việc trong thiên hạ,tên con là Vén mây xem trần.
Đứa thứ tư:
-Con có thể sống dưới nước
cũng như trên cạn,tên con là Khô.
Đứa cuối cùng nói:
-Con thì dù ngồi trong lửa
cũng cứ dễ chịu như thường, tên con là Ướt.
Năm anh em lớn lên lo làm
việc nuôi mẹ.Hằng ngày Mạnh Mẽ lên rừng kiếm củi về đổi lấy gạo.Mỗi một
gánh củi của chàng chứa đầy một sân.Tiếng tăm của anh chành truyền khắp
mọi nơi trong nước.Hồi ấy nhà vua cần dùng nhiều củi để dùng vào một lễ
rất long trọng của triều đình.Vua cho triệu Mạnh Mẽ đến, kiếm củi cho
mình và hứa cứ mỗi gánh củi đưa đến sẽ đổi cho một gánh gạo.
Mạnh Mẽ kiếm củi mau như
chớp.Rừng tuy xa nhưng mỗi ngày chàng đi đi về về không biết bao nhiêu
là lần, mỗi lần đưa củi đến lại gánh gạo đi.Đến nỗi lúc viên quan trông
nom kho gạo cho nhà vua thấy gạo kho đã vơi quá nửa,hắn lật đật đến báo
cho vua biết,Vua nói:
-Thế thì phải bắt nó chết
mới được!
Bèn cho đòi Mạnh Mẽ đến và
bảo:
-Nhà ngươi làm việc như thế
chắc là mệt.Thôi cho về nghỉ sức,mười ngày nữa sẽ đến đây phục mệnh.
Mạnh Mẽ về nhà kể chuyện
cho anh em nghe,Vén mây xem trần vốn đã đọc được những ý nghĩ không tốt
trong đầu nhà vua,bèn bảo Khô đến gặp Vua.Vua cứ tưởng hắn là anh chàng
gánh vơi kho gạo của mình hôm nọ,bèn thét ngay lính bắt dìm xuống bể cho
chết.Khô cứ để mặc hco bọn lính vây bắt trói lại và dìm xuống nước,nhưng
dìm lần đầu lôi lên,Khô vẫn sống trơ trơ.Dìm lần thứ hai, thứ ba,Khô vền
vui vẻ ca hát.họ lại dìm nữa nhưng dù thế nào cũng không làm cho chàng
chết được.Tức mình,lại sợ mệnh Vua,bọn chúng mới làm một cái cũi bỏ Khô
vào cùng với rất nhiều đá tảng dòng dây đem thả xuống đáy biển.Nhưng mấy
tuần sau với lên vẫn thấy hắn sống như thường.Cuối cùng chúng phải đưa
anh chàng về kể chuyện cho Vua hay.Vua chưa tìm ra cách gì giết được,bèn
bảo anh về hẹn mười ngày sau nữa lại đến.
Vén Mây biết lần này Vua
dùng mưu độc đốt chết, nên bảo Ướt đi thay.Ướt đến nơi thì Vua đã sai
dọn sẵn một căn lầu bằng gỗ dựng riêng biệt sau vườn,xung quanh chất đầy
củi.Vua cũng tưởng Ướt là anh chàng hôm nọ,bèn mời gã lên lầu,sai dọn
mâm cỗ đầy rượu và thức ăn ngon cho ăn. Đoạn bảo quân lính đóng chịt mọi
cửa lại rồi phóng hỏa.Lửa liếm rần rật cháy khắp mọi nơi.Nhưng Ướt ta
vẫn ngồi một nơi chén tỳ tỳ.Và khi cánh cửa đổ xuống,chàng nói vọng ra
cho chúng nghe:
-Ồ! Ở đây mát quá!
Vua lắc đầu,chưa biết làm
thế nào để giết cho được, đành bảo anh về nhà,mười ngày sau nữa lại đến.
Lần này Vén Mây bảo Mình
đồng da sắt đi.Khi anh chàng này đến nơi,vua thét đao phủ mang ra xử
trảm.Nhưng bao nhiêu gươm dao đụng vào người đều quằn lại cả mà không
làm cho anh chàng chết được. Đao phủ tức giận đâm mũi mác vào nách gã,gã
chỉ cười rú lên như bị ai cù.Thấy vậy,Vua rất bực mình,nhảy xuống rút
bảo kiếm,hai tay chém xuống rất mạnh,nhưng bảo kiếm chỉ gãy đôi mà tội
nhân thì không việc gì.Cuối cùng Vua bảo anh về nhà mười ngày nữa lại
đến.
Thấy chàng kiếm củi có phép
lạ nên lần này Vua không có ý định làm hại nữa.Vén Mây biết được ý đó
nên mười ngay sau đưa cả bốn anh em đến kinh đô.Vua thấy cả năm người
giống nhau như tạc,hỏi chuyện mới biết họ đều là con thiên thần.Vua dắt
Vén Mây lên ngai vàng,nhường ngôi và gả con cho,rồi bỏ đi tu.
90.THẦN GIỮ CỦA
Ngày xưa ở vùng Lai Triều
thuộc trấn Sơn Nam,có một người lái buôn nước ngoài sang ta sinh cơ lập
nghiệp.Sau mấy chục năm nhờ có mánh khóa tích trữ:buôn lúc đầu mùa,bán
khi giáo hạt,lãi mẹ đẻ lãi con,hắn trở nên giàu có lớn.Trong nhà
hắn,vàng bạc châu báu kể có ức vạn,những tay vương hầu cơ hồ không có ai
ăn đứt.
Khi trong tay đã có tiền
ròng bạc chảy,hắn ngĩ đến chuyện chuyền của về nước để cho con cháu ở
bên đó hưởng.Nhưng ngặt một nỗi hồi ấy triều đình ta có lệnh cấm tất
nghiêm,không cho khách buôn nước ngoài đưa vàng bạc ra khỏi bờ cõi. Đã
có nhiều người lén lút đưa ra nhưng không che mắt được nhà chức trách
nên của cải bị tích thu,còn người thì bị đuổi ra khỏi nước.Vì thế,hắn
mới nghĩ cách chôn giấu một số vàng bạc ở bên này để rồi ngày sau,chờ
khi có cơ hội tốt,con cháu hắn sẽ sang lấy về.Hắn chuẩn bị việc đó rất
kỹ lưỡng.Lấy cớ thờ Phật,hắn sẽ xin phép làng sở tại dựng một ngôi chùa
trên một cái đồi hoang ở gần nhà.Và trong khi đào móng làm chùa,hắn sẽ
bí mật xây một cái hầm chôn của ăn sâu xuống đất.Còn việc bảo đảm cho
của khỏi mất,hắn sẽ tìm một người con gái đồng trinh chôn luôn bên cạnh
vàng bạc để làm thần giữ của.Nếu không phải là người hô đúng tín hiệu mà
hắn ước hẹn với thần thì đừng hòng đưa một ly của cải lên khỏi mặt
đất.Thần sẽ vật chết bất cứ một người lạ đến cửa hầm.Khi mưu tính đã kỹ
lưỡng,hắn bèn để ý tìm một người con gái đồng trinh.
Hồi ấy,trong vùng có một
ông Giám sinh,nhà không một mảnh đất cắm dùi. Ông có một người con gái
tuổi mới mười tám,chưa có chồng.Nghe tin,người khách buôn vội mang cau
rượu đến hỏi cô gái về làm vợ lẽ.Tuy biết hắn giàu có, con mình có thể
được nơi nương tựa,nhưng ông Giám sinh không chút bằng lòng vì không
những ông không muốn gả con cho người nước ngoài mà ông còn ghét cái
thót con buôn,cho vay nặng lãi của những bọn như hắn.Hắn cũng biết
thế,bèn đặt lên mâm một trăm lạng vàng,nói là xin đưa làm sính lễ.Trông
thấy những nén vàng sáng chói, ông Giám sinh nghĩ đến mấy món nợ chưa
cách gì trả được.Cuối cùng ông đành nhận lời gả con cho hắn.
Từ khi lấy vợ về,người
khách buôn cho nàng ở một buồng riêng.Hắn rất chăm chút,rất ghen
tuông,nhưng có một điều là chẳng bao giờ ăn nằm với nàng.Cả đến cá
thịt,hành tỏi,hắn cũng không cho ăn,lấy cớ là phải ăn chay niệm Phật.Ba
tháng một lần,hắn lại cho nàng một bộ xống áo mới.
Cứ như thế sau hai năm,cô
gái vẫn phòng không bóng chiếc.
Một hôm,nàng cố xin phép
chồng về nhà thăm cha.Từ chối mãi không được,bất đắc dĩ hắn phải để cho
đi nhưng căn dặn phải kiêng khem và phải trở về ngay.Cha con lâu ngày
gặp nhau,mừng mừng tủi tủi. Ông Giám sinh tỉ tê hỏi:
-Từ khi con ra đi, cha rất
hối hận.Nếu nhà ta không túng đói thì con đâu chịu cảnh lẽ mọn này.Vậy
thường ngày nó đối đãi với con ra làm sao?Vì sao về đã hai năm vẫn chưa
sinh nở gì cả?
Nghe cha hỏi thế,côgái khóc
lóc kể hết sự tình. Ông Giám sinh ngạc nhiên:
-Thôi rồi! Chắc là nó chọn
con làm thần giữ của,không nghi ngờ gì nữa.Vậy con có thấy trong nhà nó
có chuyện gì lạ không?
-Trước kia, ăn cơm tối xong
là nó khóa cửa ngủ ngay.Chỉ có độ vài tháng nay,tối nào cũng thấy bố con
nhà vác cuốc thuổng đi,gần sáng mới lại về.
Nghe nói, ông Giám sinh kêu
lên:
-Con hãy về sớm cho nó khỏi
ngờ.Hễ lúc nào nó đem con đi đâu thì nhớ rắc những hạt này xuống bên lối
đi, để cho cha biết mà tìm.
Từ đó, ông Giám sinh đến
thăm con luôn:Có khi ba ngày một lần,có khi năm ngày một lần. Ông không
vào nhà rể,chỉ có đứng ngoài cổng nhìn vào.Hễ thấy mặt con gái, ông mới
yên tâm lui gót.
Một lần ông giở bận chút
việc chưa đến được.Mãi mười ngày sau mới tới thì đã không thấy bóng con
đâu nữa.Chờ lâu sốt ruột, ông vội bước vào nhà rể,làm bộ tới thăm.Người
lái buôn thấy ông đến,lăng xăng tiếp đón ra chừng thân mật.Hắn cho ông
biết là vợ mình còn bận lên kinh đô cất hàng chưa về. Ông Giám sinh vẫn
giữ vẻ mặt tự nhiên,nhận lời mời của rể ngồi lại ăn cơm trưa.Thừa dịp đi
tiểu, ông ra sau vườn nhìn quanh nhìn quất,quả thấy hai bên lối đi dẫn
ra đồng,vừng và cải đã mọc xanh lăn tăn như đánh dấu.
Lập tức, ông đi một mạch
đến dinh trấn Sơn Nam.Trước mặt quan Trấn thủ, ông trình bày mọi việc
xảy ra.Quan Trấn thủ liền điểm lấy năm trăm quân sĩ đi suốt đêm về Lai
Triều.Quan cho đòi người lái buôn nước ngoài đến đối chất thì hắn chối
lấy chối để.Người ta theo chân ông Giám sinh lần theo con đường mà vừng
và cải đã kín đáo mách hộ, đi cách nhà người khách chừng nửa dặm,thì đã
thấy một cái am con vừa mới xây xong trên một cái đồi hoang. Ông Giám
sinh thưa:
-H
