* 21 *
CHÚA VOI SÁU NGÀ
Ch.1: BỒ TÁT TÁI SINH
Ngày xưa có tám ngàn voi
Quây quần vui sống cuộc đời bình an
Nơi vùng Hy Mã Lạp Sơn
Gần bên hồ rộng gió ngàn vờn quanh
Hồ liền sáu vịnh nước xanh
Nhìn thời thấy giống sáu hình ngà voi
Thiên nhiên phong cảnh tuyệt vời
“Sáu Ngà” hồ đẹp, mọi người đặt tên.
Vì thần thông giỏi vô biên
Du hành có thể bay trên bầu trời
Voi đầu đàn được lên ngôi
Khắp trong vương quốc chúa voi trị vì.
Chúa voi sinh hoàng tử kia
Thân thì trắng toát, mặt thì hồng tươi
Đỏ dưới chân, đỏ trên môi
Voi hoàng tử quả khác đời rất xa:
“Là Bồ Tát, đã trải qua
Bao nhiêu tiền kiếp thật là khác nhau
Khi là thần sống dài lâu
Khi là thú vật đớn đau cuộc đời
Đôi khi lại sống kiếp người
Tử sinh, sinh tử luân hồi cuồng quay.”
Qua nhiều triệu năm trước đây
Voi hoàng tử với lòng đầy khát khao
Học theo Phật Pháp tối cao
Ước mong đắc đạo khác nào Phật đâu
Voi yêu kính Phật từ lâu
Nên voi tu học đạo mầu chuyên tâm
Mỗi khi vấp váp sai lầm
Là thêm kinh nghiệm tu thân sửa mình
Voi tu “ thập thiện” nhiệt thành:
“Sát sinh, trộm cắp, dục tình tránh xa
Không lời lừa dối điêu ngoa
Không lời thêu dệt lại qua đôi chiều
Không lời thô ác đặt điều
Tham, sân, si cũng xả theo dòng đời.”
Nghiệp lành theo giữ đủ mười
Thân tâm thanh lọc, xa rời vô minh
Trải qua nhiều kiếp tái sinh
Kiếp này tạm mượn dáng hình voi thôi.
Voi hoàng tử lớn lên rồi
Thân hình to lớn, vòi dài uốn cong
Như xích bạc mạnh vô song,
Vì voi có sáu ngà trông oai hùng
Hiên ngang, vĩ đại, lạ lùng
Sáu màu khoe sắc ngà trông tuyệt vời
Nên voi tên cũng lạ đời
Mọi người ca tụng chàng: “Voi Sáu Ngà”!
Khi voi chúa chết bất ngờ
Chàng voi hoàng tử thay cha cầm đầu
Lên ngôi lãnh đạo trước sau
Tám ngàn voi quý cùng nhau theo chàng
Voi thông minh, voi khôn ngoan
Tiếng tăm lừng lẫy lan tràn chốn xa:
“Dưới quyền voi chúa sáu ngà
Bầy voi xứng đáng để mà vinh danh.”
Bầy voi cũng rất tâm thành
Cúng dường chư Phật ở quanh núi đồi
Phật Độc Giác năm trăm người
Tự mình giác ngộ, suốt đời tĩnh tu
Các ngài chan chứa tâm từ
Thấy người đau khổ vô bờ quanh đây
Các ngài muốn dạy điều hay
Mong người giải thoát kiếp này êm xuôi
Tiếc thay hầu hết mọi người
Không ham pháp quý, cứ vùi bến mê
Sống thời mạt pháp não nề
Cho nên các vị không hề dạy ai
Luôn im miệng, chẳng thốt lời
Đáng buồn cho chúng sinh thời đó sao!
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
KING SIX TUSKER AND
THE QUEEN WHO HATED HIM
Ch.1: Rebirth Of The Bodhisatta
của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)
* 22 *
CHÚA VOI SÁU NGÀ
Ch.2: NƠI Ở VÀ GIA ĐÌNH
Hồ dài và rộng biết bao
Giữa hồ không có cây nào mọc lên
Nước hồ trong vắt êm đềm
Tựa như khối ngọc thần tiên vô cùng
Nước mênh mông khắp một vùng
Hoa sen, hoa súng chập chùng lượn nhanh
Trắng, hồng phô sắc trời xanh
Đếm ra bảy lớp bao quanh giữa hồ,
Tiếp liền là nước lững lờ
Mọc ra lúa đỏ nhấp nhô khoe mầu
Voi dù đứng cũng không sâu,
Kế là cây nhỏ họp nhau thành rừng
Hoa thơm đếm đủ mười từng
Vàng, xanh, trắng, đỏ tưng bừng múa reo,
Rồi là rừng đậu mọc theo
Rồi rừng bìm bịp, dưa leo, bí bầu
Rồi rừng mía mọc chen nhau
Rồi chuối, rồi mít quả đâu thiếu gì
Rừng tre, vườn táo, hàng me
Tính ra đủ loại cực kỳ tốt tươi
Nơi đây phong cảnh tuyệt vời
Thật là tráng lệ một thời xa xưa.
Bao quanh là núi mộng mơ
Đếm ra bảy ngọn vách phô sắc vàng
Vừa rực rỡ, vừa chói chang
Tựa như ánh sáng vừng dương đầu ngày
Ngọn cao, ngọn thấp đẹp thay
Thất sơn bao bọc hồ này thân thương
Góc hồ ở mạn Đông phương
Một nơi mặt nước gió thường thổi qua
Mọc lên sừng sững cây đa
Thân cao, to lớn, vươn ra bốn cành
Chĩa về bốn hướng ở quanh
Tám ngàn chồi mọc vươn nhanh lên trời
Đẹp sao khó nói nên lời
Bồng lai tiên cảnh so thời cũng ngang.
Phía Tây hồ có động vàng
Phía trong Kim Động thênh thang vô cùng
Hai voi hoàng hậu trong cung
Thường cùng voi chúa vào vùng động sâu
Bà hoàng Khả Ái đứng đầu
Bà hoàng Duyên Dáng đứng vào hàng hai
Tám ngàn voi xếp hàng dài
Cùng nhau vào động là nơi an lành
Tránh mùa mưa bão hoành hành,
Nhưng về mùa hạ nóng hanh núi đồi
Cả đoàn lại kéo ra chơi
Gốc cây đa lớn tạm thời ẩn thân
Nhánh cây che mát vô ngần
Thêm hồ có gió mơn man thổi vào.
*
Một ngày hoa nở đẹp sao
Vườn hoa Đại Thọ đón chào chúa voi
Cùng hai hoàng hậu tới nơi
Tùy tùng hộ tống nhạc trời vang xa
Chúa voi đi đụng cành hoa
Bà hoàng Duyên Dáng quả là không hên
Lá khô, kiến đỏ rơi liền
Bay xuôi chiều gió bám trên thân bà,
Chánh cung Khả Ái đứng xa
Đứng nơi khuất gió vậy mà duyên may
Phấn hoa theo cánh hoa bay
Gieo hương thơm ngát bám đầy châu thân
Voi Duyên Dáng chợt nổi sân
Nghĩ thầm: “Voi chúa có phần xấu xa
Chiều voi Khả Ái hơn ta
Hôm nay đối xử tỏ ra bạc tình.”
Thế là oán hận nảy sinh
Thù này mong dịp để thanh toán rồi.
Một ngày nhân buổi đẹp trời
Đoàn voi xuống tắm đùa chơi trong hồ
Muôn hoa đẹp đẽ sắc phô
Voi thi nhau hái điểm tô thân người,
Một voi dâng đến chúa voi
Đóa sen thật lớn, bảy chồi thơm hương
Chúa voi nhận đóa sen hường
Sau khi rảy phấn lên vừng trán xong
Bèn đưa tặng lại chánh cung
Bà hoàng Khả Ái vui mừng tạ ơn
Voi Duyên Dáng bèn nổi cơn
Nổi lòng ghen ghét thiệt hơn nữa rồi:
“Phen này mình lại kém người.”
Căm thù voi chúa nay thời gia tăng.
*
Một ngày voi chúa sẵn sàng
Gom nhiều thực phẩm để mang cúng dường
Các Phật Độc Giác thân thương
Đủ năm trăm vị trong rừng kế bên,
Voi Duyên Dáng cũng theo liền
Cũng mang cúng Phật tạo thêm phước lành
Thầm cầu nguyện chuyện riêng mình:
“Lìa trần mong được tái sinh cung vàng
Làm công chúa, làm bà hoàng
Tại Ba La Nại vẻ vang cuộc đời,
Làm hoàng hậu của vua rồi
Mong thêm nhan sắc, vua thời mê say
Sẽ dành quyền lực trong tay
Trả thù voi chúa chuyến này khó chi
Tâu vua kiếm thợ săn kia
Cung tên tài giỏi sai đi vào rừng
Dùng tên độc bắn tử thương
Giết xong voi chúa lấy luôn cặp ngà
Mang về dâng tặng hoàng gia
Trả thù như vậy mới là xong xuôi.”
Sau khi ước nguyện vậy rồi
Bà hoàng Duyên Dáng biếng lười uống ăn
Tấm thân cứ héo mòn dần
Một thời gian ngắn từ trần ngay thôi.
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
KING SIX TUSKER AND
THE QUEEN WHO HATED HIM
Ch.2: Home And Family
của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)
* 23 *
CHÚA VOI SÁU NGÀ
Ch.3: HOÀNG HẬU ĐẦY HẬN THÙ
Tái sinh vương quốc xa xôi
Làm nàng công chúa dáng người đẹp xinh
Voi Duyên Dáng lúc trưởng thành
Quốc vương cho kết duyên lành lứa đôi,
Vua Ba La Nại cưới rồi
Phong nàng làm chánh hậu nơi cung đình.
Không quên kiếp trước của mình
Nàng mong rửa hận thỏa tình bấy lâu
Nàng bèn giả bộ ốm đau
Xanh xao dáng ngọc, u sầu nét hoa
Nghe tin vua vội ghé qua
Vuốt lưng, thăm hỏi tỏ ra ân cần:
“Mắt nhung nàng đẹp tuyệt trần
Cớ sao héo uá đau buồn xanh xao?”
Nàng bèn khẽ đáp ngọt ngào:
“Thiếp ôm mộng ước nhưng sao khó thành
Nên buồn lo mãi quẩn quanh.”
Vua cười: “Nàng cứ thật tình nói đi
Nay nàng ưa thú vui gì
Ta liền ban tặng có chi ngại ngùng.”
Nàng thưa: “Thật khó vô cùng,
Xin cho triệu tập khắp trong nước nhà
Các tay thiện xạ tài ba
Bấy giờ thiếp sẽ nói ra ước nguyền.”
Vua nghe chiều ý nàng liền
Sai quân đánh trống lệnh truyền thợ săn
Trong vương quốc khắp xa gần
Phải về tụ tập trước sân triều đình.
Thợ săn tuân lệnh nhiệt tình
Sáu mươi ngàn thợ vội trình diện ngay
Mang theo tặng vật về đây
Vua mời hoàng hậu. Nàng đầy sướng vui.
Nàng lên tiếng bảo đám người :
“Ta nằm mơ thấy ở nơi rừng già
Có con voi trắng sáu ngà
Ngà voi tuyệt mỹ khiến ta ước hoài.”
Thợ săn cả đám đáp lời:
“Tổ tiên săn bắn mấy đời đã qua
Nào nghe voi trắng sáu ngà
Nơi đâu voi ở xin bà chỉ cho.”
Nàng nhìn đám thợ lô nhô
Thấy chàng kia dáng dấp thô vô cùng
Chân tay vạm vỡ to phồng
Rậm râu, sẹo cổ, mặt trông dữ dằn
Tên là Đại Cẩu, thợ săn
Chàng này kiếp trước thù hằn chúa voi,
Nàng trông ưng ý ngay thôi
Nhủ thầm: “Đây chính là người giúp ta.”
Nàng bèn xin phép vua nhà
Để đưa Đại Cẩu lên tòa lầu cao
Chỉ tay về phía rừng sâu:
“Bên kia là núi, phía sau núi này
Có Kim Động to lớn thay
Có cây đa lớn tại đây lâu đời
Tám ngàn cành vươn khắp nơi
Đó là vương quốc của voi sáu ngà
Lớn to, mạnh mẽ, kiêu sa
Có tài chiến đấu tỏ ra hàng đầu
Tám ngàn voi khác theo sau
Đội quân hung dữ ai nào sánh ngang.”
Thợ săn hỏi, giọng hoang mang:
“Biết bao châu báu trong hoàng cung đây
Sao bà lại thích ngà này
Hay bà muốn thợ bỏ thây rừng già?”
Nàng bèn nói, giọng thiết tha:
“Ta thù voi chúa sáu ngà thâm sâu
Từ trong kiếp trước đã lâu
Chứ đâu phải thấy lần đầu trong mơ
Hãy săn voi, giết giùm ta
Giết xong ta thưởng món quà tạ ơn
Năm ngôi làng đẹp biếu luôn.”
Nàng lên tiếng nói tinh khôn dụ người.
Thợ săn nghe nói thuận lời
Xin nàng chỉ lối tới nơi động vàng
Tới nơi voi tắm bình thường
Để mà tính kế dễ dàng giết voi.
Kiếp xưa nàng nhớ mãi thôi
Nơi voi hay tắm không đời nào quên
Chỉ đường cho thợ săn liền:
“Hồ sâu trong mát giữa miền hoa thơm
Trong vùng Hy Mã Lạp Sơn
Gần cây đa lớn cành vươn lá dày
Chúa voi thường tắm hồ này
Tắm xong đủng đỉnh từ đây trở về
Có hoàng hậu theo cận kề
Cài sen vương miện muôn bề yêu thương.”
Sau khi hướng dẫn tỏ tường
Thợ săn đồng ý lên đường săn voi,
Nhưng nàng hoãn bảy ngày trời
Sau khi tạm thưởng cho người hiên ngang
Một ngàn đồng quý tiền vàng
Cho về chuẩn bị sẵn sàng đi xa.
Rồi thợ rèn, rồi thợ da
Nàng cho triệu tập thật là khẩn trương
Để làm dụng cụ bất thường
Dùng săn voi dữ trong rừng nay mai,
Bảy ngày sản xuất xong xuôi
Đồ dùng đặc biệt cho người thợ săn
Thêm đồ uống, thêm thức ăn
Lương khô thực phẩm chu toàn lắm thay,
Thợ săn trở lại đúng ngày
Sau khi nhận lệnh, chia tay lên đường
Dẫn theo một đám tùy tùng
Vượt bao thôn xóm tới vùng xa xôi
Khi gần biên địa vắng người
Một mình thợ dấn bước nơi hiểm nghèo.
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
KING SIX TUSKER AND
THE QUEEN WHO HATED HIM
Ch.3: The Hate-filled Queen.
của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)
* 24 *
CHÚA VOI SÁU NGÀ
Ch.4: CUỘC SĂN
Một mình không có ai theo
Hết băng rừng rậm lại trèo non cao
Qua vùng ngập nước lao xao
Qua vùng lầy lội xiết bao nhọc nhằn
Cuối cùng đến đỉnh Kim Sơn
Núi cao đầy quỷ ẩn thân chốn này
Thời gian để tới được đây
Bảy năm, bảy tháng, bảy ngày. Lâu thay!
Thợ nhìn trước mắt thấy ngay
Cây đa vĩ đại lá dầy phủ giăng
Tám ngàn cành lớn vươn ngang
Nơi đây voi chúa hiện đang ẩn mình
Sáu ngà vươn thật hãi kinh
Có tài chiến đấu khoẻ, nhanh, hào hùng
Lại thêm quân đội tùy tùng
Tám ngàn voi quý canh chừng một bên
Không xa hồ nước thần tiên
Chúa voi tắm lội thường xuyên lâu rồi
Quanh hồ cây cỏ tốt tươi
Bướm ong bay lượn, đất trời thăng hoa.
Thợ săn theo rõi từ xa
Đường đi voi chúa hắn ta ghi lòng
Sau khi voi chúa đi xong
Hắn đào một hố sâu trong ven đồi
Ngụy trang hầm hố xong xuôi
Sáng sau hắn tới nấp nơi hố này
Mang cung tên ẩn trong đây
Trên đầu tóc buộc giống thầy tu thêm
Thành ngay một chỏm phía trên
Áo vàng hắn khoác vào bên phía ngoài,
Khi voi chúa vừa tới nơi
Kẻ gian tên độc tức thời bắn ra
Mũi tên cực độc ngấm qua
Chúa voi gầm thét vang xa núi rừng
Cả đoàn voi rống vang lừng
Bước chân hoảng loạn một vùng nát tan
Chúa voi nhìn thấy kẻ gian
Điên cuồng xông tới hung tàn chẳng nương
Chợt nhìn ra mầu thân thương
Mầu vàng tu sĩ thông thường hay mang
Không nên xâm phạm phũ phàng
Cho nên voi chúa vội vàng dừng chân
Rồi voi chúa dạy kẻ gian:
“Kẻ nào tội lỗi vương mang thân mình
Đầy gian xảo, thiếu chân tình
Áo vàng dù khoác xứng danh đâu nào
Thân tâm thanh tịnh khó sao!
Còn người chế ngự được bao lỗi lầm
Tự an tâm, tự điều thân
Quyết theo chánh pháp bước chân rộn ràng
Mới xứng danh khoác áo vàng!”
Chúa voi sân hận chẳng vương chút gì
Giọng bình thản hỏi chàng kia:
“Sao anh muốn giết ta vì cớ chi
Hay ai xúi dục anh đi?”
Thợ săn Đại Cẩu tức thì vội thưa:
“Bà hoàng yêu quý của vua
Tại Ba La Nại đã đưa ý này
Nói rằng nằm mộng mới đây
Thấy ngài nên muốn chiếm ngay cặp ngà.”
Nghe xong voi chúa suy ra:
“Chính nàng Duyên Dáng của ta kiếp nào
Tái sinh hoàng hậu tối cao
Tại Ba La Nại với bao uy quyền
Muốn ta chết để thỏa nguyền
Chứ đâu có muốn lấy riêng cặp ngà.”
Chúa voi ra lệnh thiết tha:
“Hãy cưa lấy bộ ngà ta bây giờ
Khi ta còn sống. Đừng chờ!
Về trao hoàng hậu mê mờ ác tâm.”
Thợ săn nghe vậy mừng thầm
Cầm cưa đứng dậy tiến gần chúa voi
Tưởng rằng ngà dễ cắt thôi
Nào ngờ voi chúa thân người quá cao
Cắt ngà đâu có dễ nào
Voi bèn cúi thấp mình vào bên tai
Nằm kê đầu dưới đất đai
Thợ săn theo chiếc vòi dài trèo lên
Thọc cưa vào miệng voi liền
Muốn cưa cho đứt hai bên cặp ngà
Miệng voi máu chợt ứa ra
Trông voi tình cảnh thật là đớn đau
Thợ săn cưa có được đâu
Ngà voi to chắc dễ nào mà cưa
Chúa voi bình thản tâm tư
Thốt lời: “Ta sức quá ư đuối rồi
Nhưng ta vẫn cố giúp thôi
Anh đưa tay hãy nâng vòi ta lên.”
Thợ săn theo đúng lệnh trên
Chúa voi cố sức cuộn liền cán cưa
Dùng vòi liên tục đẩy đưa
Đôi ngà lần lượt kể như đứt lìa
Chúa voi đưa tặng thợ kia
Nhắn rằng: “Anh hãy mang về hoàng cung
Tặng cho hoàng hậu đáng thương
Tâm tà đưa lạc vào đường u mê
Mong bà sớm thấy nẻo về
Ngà này dù quý ta thì tiếc đâu
Lòng ta mong ước trước sau
Bao nhiêu công đức từ lâu vun trồng
Làm nhân duyên đẹp vô cùng
Giúp ta đắc đạo, cõi lòng thăng hoa!”
Chúa voi bèn hỏi thêm ra:
“Anh đi từ chốn quê nhà đến đây
Thời gian phải mất bao ngày?”
Thợ săn kể lể rõ ngay hành trình
Chúa voi khẽ nói ân tình:
“Anh quay về chốn đế kinh chuyến này
Với thần lực ngà quý đây
Thời gian chỉ mất bảy ngày mà thôi.”
Sau khi thợ săn đi rồi
Đàn voi tản mát khắp nơi tụ về
Cùng hoàng hậu Khả Ái kia
Tiếc thay voi chúa đã lìa trần gian
Cả đoàn hỗn loạn, hoang mang
Xót thương đau đớn, khóc than não nề
Rồi sau đó kéo nhau đi
Báo tin Phật Độc Giác nghe tỏ tường
Rằng voi chúa đã tử thương
Thỉnh mời quý vị lên đường tới nơi
Viếng thăm lần chót thi hài
Hiện đang quàn tại rừng ngoài khoảng không,
Năm trăm vị Phật đồng lòng
Nhẹ bay lên vượt không trung đi liền
Theo nhau đáp xuống đất thiêng,
Hai voi khỏe mạnh nâng lên thi hài
Tỏ lòng sùng kính các ngài
Rồi nâng cao nữa lên đài hỏa thiêu
Chúa voi toàn thể kính yêu
Thi hài hỏa táng lửa reo bập bùng
Suốt đêm trong thánh địa rừng
Các Phật Độc Giác ngồi cùng tụng kinh
Hôm sau vào lúc bình minh
Đài thiêng tắt lửa, hương lành ướp tro
Tám ngàn voi kéo xuống hồ
Bên nhau tắm rửa giã từ chốn đây
Theo hoàng hậu Khả Ái ngay
Hướng nơi chốn cũ và quay trở về
Đầu chia nhau đội tro kia
Nghiêm trang, thành kính kéo đi một đoàn.
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
KING SIX TUSKER AND
THE QUEEN WHO HATED HIM
Ch.4: The Hunt.
của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)
* 25 *
CHÚA VOI SÁU NGÀ
Ch.5: HOÀNG HẬU ĐẮC THẮNG
Thợ săn vượt núi băng ngàn
Bảy ngày về tới ngay hoàng cung thôi
Mang theo được cặp ngà voi
Lung linh tỏa chiếu sáng ngời linh thiêng
Gặp hoàng hậu hắn vui liền
Vội vàng dâng cặp ngà lên tâu trình:
“Lệnh bà đã được hoàn thành
Đây ngà voi chúa rừng xanh qua đời.”
Bà hoàng hoảng hốt thốt lời:
“Vậy ngài đã chết thật rồi hay sao?”
Nâng niu ngà quý thuở nào
Hào quang sáu sắc phô mầu long lanh
Đặt lên quạt nạm ngọc xanh
Ôm ngà nàng chợt tỏ nhanh nỗi lòng:
“Chúa voi tiền kiếp là chồng
Quân vương một thuở mặn nồng bên nhau
Giờ đây ngài có còn đâu
Thợ săn sát hại đớn đau bạo tàn
Mũi tên độc hại vô vàn
Khiến ngài thiệt mạng tiêu tan cuộc đời
Thợ săn theo lệnh ta sai
Coi như ta đã giết ngài còn chi.”
Quá đau thương! Quá sầu bi!
Khiến nàng chịu đựng thêm gì bữa nay
Tim nàng vỡ nát ra ngay
Và nàng tức khắc tại đây từ trần,
Chút vô minh, chút lòng sân
Gây ra bao sự muôn phần tang thương.
Sau này truyện tích kể rằng
Chính nàng Duyên Dáng là hoàng hậu xưa
Kiếp sau quyết chí đi tu
Nghe lời Phật dạy rất ư tâm thành
Nữ tu giác ngộ thật nhanh
Hoàn toàn giải thoát ngọn ngành khổ đau.
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
KING SIX TUSKER AND
THE QUEEN WHO HATED HIM
Ch.5: The Victorious Queen.
của Ven. Kurunegoda Piyatissa & Tod Anderson)
* 26 *
NGỖNG VÀNG
Tại Ba La Nại thời xưa
Một đêm hoàng hậu nằm mơ tuyệt vời:
“Ngỗng vàng nói chuyện như người
Trăm câu thông thái, ngàn lời cao xa!”
Sáng ra hoàng hậu thiết tha
Kể cho vua rõ rồi bà cầu xin
Xin vua sai người đi tìm
Ngỗng vàng hiền triết để đem ngỗng về,
Vua dò hỏi khắp mọi bề
Biết rằng có loại chim kia lạ lùng:
“Ngỗng vàng đó! Giống vô cùng!”
Nhưng không dễ gặp, khắp vùng hiếm hoi,
Quần thần góp ý ngay thôi
Khuyên vua xây hồ lớn nơi ngoại thành
Hoa tươi, lá thắm, nước xanh
Ngỗng vàng, chim chóc vờn quanh mấy hồi.
Bấy giờ trên núi xa vời
Ngỗng rừng sinh sống thảnh thơi họp đàn
Tính ra tới chín chục ngàn
Đứng đầu ngỗng chúa lông vàng long lanh.
Khi hồ nước được hoàn thành
Bao nhiêu cây cảnh vây quanh trên bờ
Dưới hồ mặt nước nên thơ
Bông sen, bông súng lững lờ muôn hoa,
Hằng ngày lúa được vãi ra
Gọi mời chim chóc gần xa tụ về
Sống an lành, ăn thoả thuê
Có người bảo vệ không hề hiểm nguy.
Thế là tin tức loan đi
Ngỗng rừng nghe thấy tức thì hân hoan
Đến trình với chúa ngỗng vàng
Muốn cùng nhau kéo cả đàn về kinh
Xem hồ, xem cảnh hữu tình
Sống lâu đỉnh núi buồn tênh lâu rồi,
Ngỗng vàng đồng ý rong chơi
Cả đàn hoan hỉ nhắm nơi kinh thành
Về Ba La Nại cho nhanh
Trời quang bay lượn, hồ xanh đón chào
Hồ thơm ngát, hương ngạt ngào
Nhà vua ra lệnh trước sau canh chừng
Bẫy giăng kỹ lưỡng một vùng
Người rình chờ đón chim rừng tới đây.
*
Thế rồi buổi sáng hôm nay
Thợ săn canh gác thấy ngay chim trời
Một đàn đông đảo tới nơi
Dẫn đầu chim lớn lông thời long lanh
Màu vàng phô sắc trời xanh
Nhắm ngay hồ nước lượn quanh đáp vào
Chín mươi ngàn ngỗng lao xao
Cùng bay dày đặc khác nào đám mây
Lưới giăng sẵn đã lâu ngày
Ngỗng vàng đáp xuống mắc ngay lưới rồi
Khổ thay ngỗng chúa, than ôi!
Bay quanh đàn ngỗng rối bời kêu la
Không chim nào dám xông pha
Tìm đường cứu chúa thoát ra lưới này
Cả đàn vươn cánh tung bay
Trở về núi cũ trốn đây an toàn
Chỉ riêng một ngỗng đầu đàn
Đó là ngỗng bạc, kiên gan, trung thành
Tới bên ngỗng chúa của mình
Tỏ ra trọn nghĩa, trọn tình cùng nhau
Ngỗng vàng khuyên: “Hãy đi mau
Kẻo mà bị bắt khổ đau cuộc đời.”
Quyết tâm, ngỗng bạc đáp lời:
“Dù cho nguy hiểm tôi thời chẳng đi
Mặc cho sống chết sá gì.”
Ngỗng vàng ngỗng bạc đang khi tâm tình
Thợ săn xuất hiện thình lình
Bên hồ thấy ngỗng, giật mình ngẩn ngơ
Ngỗng vàng đẹp vẻ kiêu sa
Dáng hình vương giả thật là nghiêm trang.
Chợt nghe ngỗng bạc kêu van:
“Xin ông thả chúa ngỗng vàng của tôi.”
Thợ săn từ tốn thốt lời:
“Ngỗng vàng! Sao bạn đến nơi chốn này
Mà không thấy lưới giăng đây?”
Ngỗng vàng vội đáp: “Khi hay biết rằng
Cuộc đời sắp chấm dứt ngang
Và rồi cái chết lẹ làng kề bên
Ích gì mà đấu tranh thêm
Con sông số mệnh ta nên xuôi dòng
Nên không thấy được lưới ông.”
Thợ săn cảm kích trong lòng nói thêm
Hỏi chàng ngỗng bạc kề bên:
“Tại sao bạn chẳng bay lên mà về?
Còn như ngỗng mắc lưới kia
Là ai mà bạn không lìa xa nhau?”
Anh chàng ngỗng bạc buồn rầu:
“Đó là ngỗng chúa đứng đầu đàn tôi
Vừa là bạn quý lâu đời
Biết bao tình nghĩa, bỏ rơi sao đành
Dù thân tôi có tan tành
Cũng xin tình nguyện ở quanh chết cùng.”
Thợ săn nghe giọng hào hùng
Cho nên cảm phục trong lòng biết bao
Nghĩ thầm: “Ngỗng thật thanh cao
Chứa chan can đảm, dạt dào thân thương
Nếu ta hại chúa ngỗng vàng
Thần linh chắc sẽ phũ phàng phạt ta
Ta nên thả ngỗng vàng ra
Tiền vua ban thưởng thiết tha làm gì.”
Thợ săn vội gỡ bẫy kia
Và săn sóc ngỗng rất chi nhiệt thành
Rồi lên tiếng: “Hãy bay nhanh
Bay về núi cũ an lành tấm thân.”
Chàng ngỗng bạc vui vô ngần
Hết lời ca ngợi lòng nhân của người:
“Nguyện cầu cho bạn suốt đời
Sống trong hạnh phúc, an vui, sang giàu.”
Ngỗng vàng lên tiếng hỏi mau;
“Bẫy tôi do lệnh từ đâu thế này?”
Thợ săn: “Lệnh của vua đây
Chiều theo hoàng hậu một ngày nằm mơ.”
Rồi ông kể rõ chuyện ra
Ngỗng vàng suy nghĩ: “Vậy ta nên về
Về kinh đô, yên mọi bề
Thợ săn được thưởng không hề thiệt chi
Còn vua nghe nói từ bi
Lại thêm sáng suốt còn gì quý hơn,
Ta sẽ xin vua ban ơn
Thả ta bay nhảy tại luôn hồ này
Thế là mọi chuyện lành thay.”
Ngỗng vàng bèn quyết định ngay thốt lời:
“Ông nên mau mang chúng tôi
Về kinh vua đúng lệnh ngài mới đây
Phần tôi thời có dịp may
Gặp vua, hầu chuyện tỏ bày tâm tư.”
Thợ săn nghe vậy ngần ngừ
Sợ rằng ngỗng sẽ rất ư hiểm nghèo
Ngỗng vàng thuyết phục đủ điều
Cuối cùng ông cũng xuôi theo đồng lòng.
*
Thợ săn về tới hoàng cung
Vua và hoàng hậu vô cùng mừng vui
Nhìn hai ngỗng đẹp tuyệt vời
Một thời như tuyết trắng nơi non ngàn,
Một thời óng ánh sắc vàng
Vua đưa hai ngỗng lên ngang cây sào
Sào vàng quý giá biết bao
Vua mang thực phẩm ngon vào mời chim
Ngỗng vàng sau đó cả đêm
Cùng vua thảo luận liên miên chuyện đời
Chuyện vua cai trị khắp nơi
Làm sao đúng đắn cho người ngợi ca:
“Bao trách nhiệm chớ lơ là,
Phô trương đạo đức sáng lòa muôn nơi,
Việc lành đừng có buông lơi,
Nêu cao chân lý rạng ngời nhân gian,
Phô thêm trí tuệ chứa chan,
Xứng danh cương vị ngai vàng biết bao.”
Thế rồi buổi sáng hôm sau
Ngỗng vàng, ngỗng bạc cùng nhau lên đường
Vua và hoàng hậu thân thương
Tiễn đôi ngỗng đẹp về phương xa vời
Bay qua cửa sổ ra ngoài
Đôi chim tung cánh cuối trời thênh thang.
(phỏng dịch theo bản văn xuôi
THE GOLDEN GOOSE
Trong “The Stories Of Buddha’s Former Births”
của Anjali Pal)
* 27 *
VOI TRẰNG
Gần chân Hy Mã Lạp Sơn
Chúa voi trắng đẹp sống luôn nơi này
Chúa voi cai trị tại đây
Tám ngàn voi sống họp bầy cùng nhau
Chúa voi thường rất buồn rầu
Vì voi có mẹ từ lâu mù lòa
Hằng ngày voi vào rừng già
Quả ngon, trái ngọt hái ra gửi về
Mong cho mẹ được no nê
Nào ngờ mẹ lại không hề được ăn
Đàn voi độc ác vô ngần
Lén giành ăn hết cả phần mẹ voi
Buổi chiều trở lại nhà rồi
Khi voi thấy mẹ đói thời xót xa
Quyết đưa mẹ vào rừng già
“Đàn voi ích kỷ thiết tha làm gì.”
Khi đàn voi ngủ li bì
Chúa voi giắt mẹ lánh đi vào rừng
Lên trên núi ở trong vùng
Vào hang đá nọ vô cùng tốt tươi
Cạnh hồ sen đẹp tuyệt vời
Lá hoa giỡn sóng reo vui lạ thường.
*
Một hôm có gã thợ rừng
Từ Ba La Nại đến vùng này đây
Thăm bà con đã lâu ngày
Tới bên hồ nước chẳng may lạc đường
Bàng hoàng, lo sợ, hãi hùng
Khóc cho số phận thảm thương nghẹn lời.
Dưới hồ voi trắng đang bơi
Chợt nghe sầu não tiếng người than van
Bèn lên bờ tính hỏi han
Thợ rừng hoảng sợ vội vàng chạy đi
Đuổi theo voi nói: “Sợ chi!
Tôi không có ý hại gì anh đâu
Sao anh than khóc thảm sầu?”
Thợ rừng: “Tôi lạc rừng sâu bảy ngày
Quẩn quanh đói khát trong đây.”
Voi bèn an ủi với đầy từ tâm:
“Tôi đưa khỏi chốn sơn lâm
Rồi về quê cũ muôn phần bình yên.”
Voi đưa vòi thấp xuống liền
Thợ rừng bám đó leo lên lưng ngồi
Voi đưa ra khỏi rừng rồi
Anh theo đường cũ về nơi kinh thành.
*
Về Ba La Nại an lành
Chợt nghe tin tức loan nhanh phố phường
Rằng voi quý của quốc vương
Vừa đây mới chết, ngài đương buồn rầu
Muốn tìm voi khác thay mau
Sẽ ban tiền thưởng trước sau rất nhiều.
