Hướng
Đi Của Thời Đại
HT. Thích Đức
Nhuận
---o0o---
9.TIÊU CHUẨN ĐẠO
PHẬT
KIẾP người và cuộc đời hiện
hình dưới ánh sáng nhận thức của đạo Phật theo chiều thống khổ
nhưng không tuyệt vọng. Đạo Phật đã chân nhận sự đau khổ là
một sự thật luôn luôn khống chế tâm thức mỗi người luôn luôn
gắn liền với kiếp sống của con người. Con người dù có cố gắng
vùng vẫy cũng không sao thoát khỏi sự thật thống khổ đó; nếu con
người chưa biết đối diện thường xuyên với đau khổ để vượt
thắng mình và vượt thắng khổ đau. Khổ đau, là do sự kết tập
truyền kiếp của mỗi người để tạo thành nghiệp dĩ của mỗi
người, khổ đau lại còn do sự cộng tập của chúng sinh để tạo
thành nghiệp dĩ của chíng sinh. Bởi đấy công cuộc giải thoát khổ
đau của mỗi người phải được gắn liền với công cuộc giải
phóng khổ đau của chúng sinh. Đạo Phật đã đặt trách nhiệm về
nghiệp dĩ của mỗi người trong tay chính mỗi người. Đạo Phật đã
đặt con người trong thực tế của hoàn cảnh. Con người không thể
thoái thác kiếm cách lẩn trốn thực tại được, vì lẩn trốn
thực tại, tức là đã chui vào một lớp vỏ vô minh nguy hiểm,
tức là đã đầu độc nhận thức, đã ru ngủ thần thức hằng
vượt của mình, để đành buông xuôi trong giòng thác lũ đen đục
của cuộc đời, của khổ đau triền miên và bạo hành.
Đạo Phật đã không tạo ra những
hoan lạc giả tưởng của cuộc đời sau hằng sống. Như vậy đạo
Phật không phải là một tôn giáo nhằm thỏa mãn khát vọng trường
tồn của con người bằng cách phóng hóa tư tưởng mà, đích ra,
cứu cánh của Đạo Phật là làm cho tâm thức mỗi người bừng
sáng để nhận chân được tất cả những thực tướng của mình,
của đời, và của vạn hữu, để mình thể nhập vào giòng sống bao
la của vũ trụ. Giòng sống đây chẳng phải là một thể trạng huyền
bí nào khác. Giòng sống đây chỉ là tính chất hằng hữu hằng sống
của vũ trụ tiềm ẩn bên trong và bao trùm lên trên mọi hiện
tượng vô thường đang quay cuồng trong ta và chung quanh ta. Cần phải
thấu triệt mọi lẽ vô thường, nhìn thủng tấm màn mờ ảo giới
hạn, ma sát ta và vạn hữu thì ta mới trực nhận nổi giòng sống
hằng hữu của vũ trụ, để ta thể nhập vào giòng sống đó, khiến
cho ta là tất cả và tất cả là ta. Trạng thái ta tất cả, tất cả
là ta đối với đạo Phật không hẳn là đến sau cái chết, cũng
không hẳn là ngay trong sự sống thường nhật. Mà phải nói rằng,
nó không còn biên giới của sống chết, cũng như không còn biên
giới của cái ta nữa. Người tu Phật chân chính là người phá
vỡ hẳn biên giới cái ta, do đấy phá nổi biên giới sống chết
ở trong tâm thức, để tâm thức mình rực rỡ rung ứng hòa điệu
với nhịp sống mênh mông của vạn hữu.
Vạn hữu biến diễn quanh ta dưới
trăm vạn hình tướng, bằng nhiều đặc tính khác nhau. Nhưng những
hình tướng và đặc tính đó đều là ảo ảnh của nhãn giới. Còn
thực thể chỉ là một nguồn năng lực, một nguồn sinh hóa duy nhất.
Ta đang sống giữa môi trường khí, ta di động tự do trong môi
trường đó, ta còn di động nổi trong môi trường lỏng nữa, nhưng
nhất định ta chưa thể di động trong môi trường đặc; thế mà khoa
vật lý nguyên tử học hôm nay, đang cố gắng vươn tới để thử
nghiệm sự di động trong môi trường đặc. Sự biết của khoa học
hôm nay càng ngày càng gần với nguyên lý của đạo Phật hơn. Khoa
học biết rằng tất cả mọi thể tướng đều có khe trống rỗng đều
có thể cho chạy qua nó một nguồn năng lực, mà sau khi thu hồi,
nguồn năng lực đó không bị biến mất. Phương pháp truyền thanh
truyền hình là một thể nghiệm quá phổ thông rồi. Hiện nay khoa học
còn nuôi một tham vọng truyền vật từ phương trời này để phương
trời kia thu hồi nguyên vẹn vật đã được truyền đi. Như thế có
nghĩa khi nào một vật tướng tự biến thành năng lực thì vật
tướng đó sẽ di động nổi trong môi trường thể đặc. Vấn đề di
động trong môi trường đặc là một vấn đề khoa học đang hứa
hẹn, nhưng với đạo Phật vấn đề này đã được thể chứng từ
lâu. Thể chứng qua phương pháp thiền. Thiền quả của các vị thiền
sư nhà Phật xưa nay đã nói nhiều tới việc di động trong thể đặc,
nhưng từ trước tới giờ sự việc này đều chỉ mang một quan niệm
hết sức thần bì, chưa được thẩm xét trước nhận thức của
chứng nghiệm; đích ra đó cũng chỉ là một sự kiện tất nhiên, vì
kiến thức khoa học của con người còn quá sơ đẳng đó thôi. Như
vậy, vấn đề thiền không phải chỉ nằm trong lĩnh vực tâm lý mà
còn bao trùm cả lĩnh vực sinh lý và vật lý nữa. Vì mục đích
của thiền không phải chỉ thu hẹp trong phạm vi thức giác mà còn
thể nhập với vạn hữu, hòa điệu trong giòng sống bất tuyệt của
vũ trụ.
Để đạt tới trạng thái thể nhập
với tất cả, phương pháp thiền là một phương pháp có hiệu quả
nhất. Trong sự khởi tu thì tùy ở khả năng của mỗi người ứng
dụng từng cách khác nhau, nhưng tất cả đều trải qua ba giai độ. Giai
độ thứ nhất là tập trung tư tưởng đồng thời với việc điều
chỉnh cơ thể. Giai độ thứ hai là thanh lọc tiềm thức đồng thới
với việc chuyển hóa năng lực. Giai độ thứ ba là siêu hóa ngã
thức đồng thời với việc hòa điệu tha thể, để cuối cùng đạt
tới trạng thái giải thoát sinh không. "Tất cả là ta, ta là tất
cả" đưa ra mấy điểm trên đây không có nghĩa là đã trình
bày đủ phương pháp thiền phức tạp và khó khăn, mà từ trước
tới nay chỉ có vấn đề chứng đạt, chứ không có sự kiện lý
giải, nhưng cốt nhằm vào việc giúp người tìm hiểu đạo Phật,
nhận rõ một điều là : "Đạo Phật luôn luôn nhập cuộc".
Đạo Phật không hề tách rời khỏi cuộc đời, lẩn trốn hoàn
cảnh, Đạo Phật luôn luôn chấp nhận hoàn cảnh để sống đẹp và
làm đẹp cho hoàn cảnh đó. Tách rời thực tại, không còn là
đạo Phật nữa. Trốn tránh trách nhiệm, không thể là một Phật
tử chân chính được. Phật tử chân chính luôn luôn nhìn thẳng
vào thực tại của mình, của đời để sáng suốt chuyển hóa thực
tại, thoát cảnh khổ đau. Do đấy, tiêu chuẩn phổ biến của đạo
Phật, dù trong nhận thức, dù trong thiền quán, hay trong thực cảnh bao
giờ cũng nhằm GIẢI THOÁT TÂM TƯ và GIẢI PHÓNG CUỘC ĐỜI. Việc
giải thoát tự thân không thể tách rời việc giải phóng cuộc
đời và, ngược lại, muốn thực sự giải phóng cuộc đời,
trước hết, cần giải thoát tâm tư. Hai công việc này người phật
tử phải thực hiện thường xuyên và cần được xem như mục tiêu
chính của cuộc đời mình. Có vậy mới đúng với tôn chỉ của
đạo Phật, mới làm tròn sứ mạng của con người phật tử, mới
xứng đáng là một con người hiểu biết, mới làm cho người thoát
khổ và đời đỡ khổ về sự có mặt của mình.
Nguyện cho khổ đau vơi dần dưới
ánh sáng TỪ BI.
- Hết -
[Mục
lục] [01] [02] [03] [04] [05] [06] [07] [08] [09]
---o0o---
Trình bày: Nhị Tường
Cập
nhật : 1-4-2002
