Về thăm
nhà
Viên Trí Mai
Nhơn
---o0o---
26/2/2003
Huế
Những mãnh đời của lũ trẻ sống trên đò, bên bờ
Sông Hương cứ mỗi khi nghĩ đến lại làm tôi nao nao… Trẻ bụi đời
hoặc trẻ bán vé số, đánh giầy, lượm lon, móc bọc… tôi tiếp xúc, nói
chuyện và trao đổi khá nhiều… song khi đối diện với lũ trẻ ngoài ấy
là tôi không tài nào ngủ được…
Một lần ghé Huế, tôi tình cờ làm quen được lũ trẻ.
Từ tờ mờ sáng, chúng kéo nhau lên bờ để đi làm thuê, thu nhập trong
một ngày cho khoảng mười-hai giờ làm việc được
6 000 đến 7 000 đồng Việt nam (khoảng 50-60cent
Úc). Con gái thì bán hàng rong, con trai thì đi theo đò mò sông, đãi
cát sạn… mãi đến 6-7 giờ chiều chúng mới tụ tập lại góc chợ, nơi có
hai vị thầy đón chúng tan việc về học. Em nào học hết lớp 5, là được
“tốt nghiệp” ra trường. Vì hai vị Thầy giáo bất đắc dĩ này, mỗi thầy
chỉ kiêm dạy được trình độ cho hai hoặc ba lớp (từ lớp một đến lớp
năm). “Thư viện” là một chiếc tủ đã mục nát đựng đâu khoảng tám đến
mười quyển truyện tranh.
Vội vã rời Huế với những vết chùng đâu đó trong
tâm tư, tôi tự hứa lần sau về, nhất định sẽ dành nhiều thời gian hơn
nữa, để trò chuyện và đến thăm cơ ngơi các em.
15/06/2003
Ba tôi đột ngột ngã bệnh, thời kỳ cuối của căn
bệnh nan y, ung-thư. Cả nhà tôi phải tức tốc đưa Ông về bên ấy để
thăm thân nhân lần cuối.
Tôi vẫn không sao quên được những ánh mắt ngây
thơ vì cuộc sống mà phải sớm lăn lộn với đời, đánh rơi cả những
chuỗi cười trong trẻo mà các em đáng được hưởng ở lứa tuổi cắp sách.
Ừ, các em đang chờ tôi.
Sắp xếp chuyện gia đình xong, ba chân bốn cẳng,
tôi chạy ra ngoài ấy.
Đặt 50 phần bánh bột lọc ở Cung An Định, tôi đột
ngột đến thăm lớp học. Những nụ cười và những ánh mắt rạng rỡ của
các em ấm áp đến lạ lùng, chưa bao giờ tôi cảm nhận sự hạnh phúc như
lúc này.
Ăn uống và sinh hoạt với lũ trẻ xong, lần này tôi
không bỏ lỡ cơ hội, phải quính một vòng đi thăm “cơ ngơi” của chúng.
Cứ như là tay săn tin sành điệu, tôi mở sổ lấy bút hỏi địa chỉ “nhà”
vài em học khá và có hoàn cảnh đặc biệt… lũ trẻ chỉ cười cười.
“Thôi, Chị không cần lấy địa chỉ, vì người
Sì-gòn, đi hông tới nhà tụi em được đâu”
Cha chả, con bé này “sốc” quá, tui thầm bụng nói.
Ở Sài gòn hay ba-mươi-sáu phố phường (Hà-Nội) hay nói chung là ở
trên bờ thì chẳng có ngõ ngách hay xó xỉn nào mà làm khó được tôi.
Thấy tôi cương quyết, lũ trẻ cũng gượng ghi vài dòng nguệch ngoạc..
sai chính tả..
“Đò 031 Bò Song Huơng, hỏi con Ong Ba đò”..
“ số đò….”
Nghĩ đơn giản như trên bờ, ngó thấy số (nhà),
thấy tên (đường), chắc là họ cũng cập đâu đó sát bờ, nên tôi yên
bụng từ giã các em, để đển gặp cuộc hẹn khác trong ngày.
Hai giờ sau, tôi bắt đầu truy tìm “địa chỉ”, Mạ
ơi! tìm ra được bến đò đã không là chuyện dễ huống hồ gì “nhà”. May
mà các em đoán trước được và chờ đón tôi sẵn ở bến đò, nếu không tìm
đến sáng chắc cũng chưa ra được căn “nhà” nào. Quả thật địa chỉ trên
“đò” có khác!
Ghé xuống bến, lũ trẻ chạy ùa ra đón. Những em
có nhà trên bờ… níu tay, kéo áo … “dìa” cho Mạ cho Ngoại …. nó gặp
xí. Tôi xẹt như điện, để còn kịp sang “nhà” phía bên kia. Dân cư
sống trên đò đi ngủ rất sớm, vì giờ lao động của họ bắt đầu từ giữa
khuya.
Phương tiện giao thông là một chiếc ghe nhỏ. Hai
đứa chèo, một đứa múc nước đổ ngược ra sông vì .. ghe lủng. Các em
thuộc từng đường và từng ngôi nhà trên khúc Sông Hương ấy. Nhà ở đây
là những chiếc đò, to hơn chiếc chúng tôi đang di chuyển. Nhà nào
khang trang lắm thì sài đèn điện, còn không thì họ sài đèn dầu, đèn
hột vịt, một manh chiếu và vài cái gối, rồi cả gia đình tha hồ vừa
ngủ vừa ngắm trăng sao bên gió mát sông Hương... văng vẳng xa xa từ
máy cát-sét “ Ai ra xứ Huế thì ra, ai về là về bến ngự, ai về là
về sông Hương…. ”
Gần mười gia đình tôi ghé qua, các em đều học
chữ nhờ vào lớp học tình thương ban đêm trong góc chợ. Họa hoằng và
hiếm hoi lắm mới có một “nhà” cho con theo học lớp chính quy. Như
trường hợp của Lạc và Thủy, hai-chị-em vì ham học quá, đã năn nỉ ba
mẹ và hứa nếu không đạt học sinh giỏi, sẽ không đòi ba mẹ cho học
nữa. Qủa thật, hai em này đã giữ vững danh hiệu học sinh xuất sắc
trong nhiều năm liền.
Cảm động hơn, khi tôi tiếp xúc và trò chuyện với
bé Hảo, khuôn mặt sáng sủa, thông minh và học khá giỏi. Nhà đông anh
em và là con trai lớn trong gia đình, nên mới mười-bốn tuổi em đã
trở thành lao động chính trong gia đình. Rời ghế nhà trường, Hảo
phải đi làm từ mười-một giờ khuya đến mười-một giờ sáng, về cơm nước
nghĩ ngơi vài tiếng, lại đi làm tiếp.. “2nd job”…
Đa số trẻ ở bến đò mà tôi gặp đều chưa học hết
lớp năm. Người dân sống và suy nghĩ rất giản dị, họ chỉ lo mưu
sinh, chạy chợ hàng ngày, theo nghề cha truyền con nối. 90% các em
đều sống và sinh họat trên đò, theo ba mẹ lênh đênh đây đó làm nghề
đánh cá, đãi cát sạn hoặc làm thuê. Họ chỉ mong con em mình biết
đọc biết viết đã là “oai” lắm rồi. Nếu có được điều kiện thì trẻ đi
học một ngành nghề nào đó như phần đông các em đều mơ ước.. được làm
cô thợ may, anh thợ hồ, thợ điện hay làm cô giáo để sau này có thể
giúp đỡ nhưng trẻ khác có cùng hoàn cảnh như mình.
Tôi rời Huế, tự hỏi mình có thể làm được điều gì
để giúp đỡ, chia sẽ những ước mơ mộc mạc, đơn sơ ấy. Những con đò
vẫn bấp bênh nơi vùng sông nước. Giấc mơ ấy liệu có trở thành hiện
thực, vẫn là những dấu chấm hỏi nằm giữa lòng người.
Melb, 17/2/2004.
Viên Trí Mai-Nhơn
--- o0o ---
Cập nhật
ngày: 01-03-2004
