Sống ở Úc hơn
một phần tư thế kỷ (1981 -2007), tác giả chưa có cơ hội đi khắp nước
Úc, hay nói đúng hơn là Châu Úc, cho biết cảnh trí thiên nhiên, con
người cũng như sinh họat tại mỗi nơi. Có người còn nói: quê hưong
mình so với Úc bé tí teo mà còn chưa đi giáp từ Nam chí Bắc huống gì
một đất nước mênh mông cò bay thẳng cánh rộng gấp 23 lần nước Việt
Nam, làm sao ai hơi sức đâu mà đặt chân tới từng miền từng nơi được.
Nói như thế có phần chủ quan không đúng đấy. Chúng ta không thể đem
tâm cảnh mình - là người Việt – sống trong cảnh chiến tranh liên lỉ,
huynh đệ tương tàn, Bắc – Nam chia cắt suốt 30 năm (1945 – 1975),
hay lui về quá khứ gần 100 năm Pháp thuộc (1859 – 1954), đất nước ta,
bị chia cắt thành ba kỳ: Bắc kỳ, Trung kỳ, Nam kỳ dưới chiêu bài bảo
hộ của người Pháp để cai trị 30 triệu dân niền Nam (luôn cả miền
Trung) và hơn 26 triệu người miền Bắc, với một diện tích rộng
332,000 km2, từ Nam Quan đến mũi Cà Mâu, so sánh với một đất nước
non trẻ trù phú, người thưa như Úc quốc được. Bởi vì , Úc có những
đặc điểm mà hầu như trên thế giới ít có quốc gia nào sánh được là:
-Xứ sở của hòa
bình an lạc, phú cường và thạnh trị
-Thiên nhiên
ưu đãi nhiều mặt: cảnh trí, môi trường, tài nguyên đa dạng
-Con người
hiền hòa, hiếu khách rộng lượng bao dung
Chuyến đi mà
tôi tạm gọi là mạo hiểm (adventure) hay chuyến tham quan từ Nam chí
Bắc, từ Tây sang Đông trong vòng một tháng của tháng giêng năm 2007
này do Thượng Tọa Như Điển gợi ý năm rồi. Cuối năm 2006 trước khi về
Đức Thầy nói rằng:
-Huynh đệ lâu
nay Phật sự đa đoan chưa có thời giờ ngơi nghỉ, Điển đề nghị Thầy (Tôi
- TBL) đầu năm tới làm một cuộc mạo hiểm vòng quanh nước Úc xem qua
cho biết sự tình, và cũng để thư giản tâm hồn luôn thể. Vì biết đâu
vài năm nữa chúng ta già yếu không thể còn đủ sức khỏe đi đây đi đó
được nữa!
Nghe vậy tôi
cũng chỉ ghi nhận vậy thôi chứ không phủ nhận và cũng chưa hoàn toàn
đồng quan điểm, là sẽ thực hiện một chuyến đi mà theo tôi lúc đó là
không tưởng. Bởi lẽ, có nhiều việc cần làm, nhất là những Phật sự
cuối năm trong những ngày Tết nhất, sách, báo, giỗ kỵ, lễ lộc, khóa
học Phật pháp, khóa tu gieo duyên v.v… Mãi cho tới tháng 11 năm 2006
lúc đặt vé đi dự khóa học Phật pháp Úc Châu của Giáo Hội từ ngày 31
tháng 12 năm 2006 đến 4/1/07, tôi mới có quyết định theo đề nghị của
Thầy Như Điển nên chỉ lấy vé đi một chiều Sydney - Adelaide. Còn
hành trình sau đó để chờ Thầy ấy qua hẳn hoạch định tiếp. Tôi thường
hay tự vấn: những gì chộp được cơ hội mà không nắm bắt kịp để cho
vụt qua dù có muốn đuổi bắt cũng không còn được nữa và cũng thật là
khó khăn, nếu không muốn nói là có trường hợp làm cho ta hối hận,
nuối tiếc do thái độ quá e dè hay không dứt khoát của mình. Hơn nữa;
tôi và thầy Như Điển kẻ tu trước, người tu sau tới nay cũng đã trên
40 và dưới 50 năm, mỗi người một quốc thổ: Tôi ở Úc quốc, Thầy Điển
ở Đức quốc, cách xa nhau 2/3 quả địa cầu. Tuy vậy, vào những năm sau
này, mỗi dịp cuối năm huynh đệ gặp nhau một lần tại Úc để cùng lo
một số Phật sự. Vì thế tình huynh đệ giữa chúng tôi, tình môn phái
và nhất là tình đạo pháp gắn chặt nhau thật là cao cả khó nhạt phai.
Tôi còn nghĩ tới cái ngày lìa khỏi cõi đời này về hầu Phật, không xa
nữa nên tổ chức chuyến đi này mang một ý nghĩa thâm trầm và một kỷ
niệm khó quên trong cuộc đời tu sĩ vậy.
Nhớ lại trước
đây thi sĩ Tô Đông Pha có dịp du ngoạn tới Lô Sơn đã tức cảnh thành
thi trong bài thất ngôn tứ tuyệt như sau:
Lô Sơn yên tỏa Triết giang triều
Vị đáo sanh bình hận bất tiêu
Đắc đáo hoàn lai vô biệt sự
Lô Sơn yên tỏa Triết giang triều
Non Lô, sông Triết khói lam chiều
Chửa đến vô vàn hận mấy tiêu
Đến rồi ngoảnh lại chừng vô ngại
Non Lô, sông Triết khói lam chiều
(T.Bảo Lạc
dịch)
hay:
Núi Lô, sông Triết khói mưa ngàn
Chưa đến muôn vàn hận chửa tan
Kịp đến, quay nhìn thôi vướng bận
Núi Lô, sông Triết khói mưa ngàn
(Viên Huệ - Dương Chiêu Anh dịch)
Thì ra những
người nghìn năm trước, hay các bậc tiền nhân cũng như chúng ta ngày
nay đều có một mối cảm xúc hay trái tim như nhau khi đối trước cảnh
hùng vĩ của núi sông, trời trăng, mây nước, tình người của muôn nơi,
và muôn thuở đều có một nhịp rung cảm giống nhau. Hơi dài dòng như
thế để quý độc giả chú ý đọc nốt những gì còn lại sau đây trong cuộc
thám hiểm vòng quanh nước Úc.
-Xứ sở của hòa
bình an lạc, phú cường và thạnh trị: Xứ Úc rộng bạt ngàn đông giáp
Thái Bình Dương, Tây giáp Ấn Độ dương, Nam giáp Nam Thái Bình Dương,
Bắc giáp biển San Hô với diện tích rộng gần 8,000,000 tám triệu) cây
số vuông.
Chiều dài
19,650 km, chiều rộng 3,975 km; dân số vào khoảng 20 triệu người,
theo sở thống kê của Úc năm 2003. Lập quốc vào cuối thế kỷ thứ 18
(1788) và lễ kỷ niệm 200 năm vào năm 1998.Với một diện tích rộng lớn
như thế và người thưa như vậy, Úc theo chính thể dân chủ đại nghị
như Hoa Kỳ, được điều hành bởi ba cơ quan: Hành pháp, Lập pháp và Tư
pháp. Hành pháp do lưỡng viện Quốc hội hành xử qua Thượng viện và Hạ
viện. Lập pháp do một chính phủ dân cử mà đứng đầu là Thủ tướng lãnh
đạo, nhiệm kỳ là 4 năm. Tư pháp do hệ thống tòa án thiết lập gồm Tối
Cao pháp viện, Tòa Thượng phẩm, Tòa Phúc thẩm và Tòa án địa phương
do bộ Tư pháp nắm quyền.
Úc là một xứ
đảo biệt lập nên không bị ảnh hưởng nặng bởi hai trận thế chiến ác
liệt của đệ nhứt và đệ nhị thế chiến như một số các nước láng giềng
vùng Á Châu – Thái Bình Dương gồm Nhật Bản, Nam Dương, Mã Lai, Tân
Gia Ba, hay các quốc gia ở phía trời Tây như Pháp, Đức, Anh, Ý, Hoa
Kỳ… Có thể nói Úc là một quốc gia còn trẻ trung nhưng với đà vươn
tới, đã tiến bộ vượt bực mọi mặt so với các nước đàn anh khác như
Hiệp chủng quốc, Anh, Pháp … Về mặt tâm lý, người dân Úc được hưởng
phong thái hòa bình an lạc, nên bao nhiêu tâm lực đều được đổ xô đầu
tư vào chất xám dành cho tương lai của xứ sở. Những người trẻ công
dân Úc sống hồn nhiên, thoải mái mà không bị bất cứ một áp lực nào
làm cản trở hay chướng ngại tâm tư ước nguyện họ cho tiến trình xây
dựng và phát triển quốc gia.
Mặt khác Úc về
mặt trị an cũng đứng vào số một trên thế giới. Theo như sự thống kê
của survey research cuối năm rồi trong số hơn 160 quốc gia trên thế
giới, Úc đứng hàng thứ ba chỉ sau Na Uy và Iceland về mọi phương
diện, trong khi đó Hoa Kỳ đứng tụt phía sau, tức là không được xếp
hạng từ 1 đến 10. Nói như thế để ta hãnh diện là một công dân Úc
được hưởng ân huệ của tiền nhân, đã hy sinh đóng góp, tài bồi cho
các thế hệ tương lai có được như ngày nay mà chúng ta là một thành
tố phải có bổn phận bảo vệ và phát triển đất nước văn minh, giàu
mạnh này.
-Thiên nhiên
ưu đãi nhiều mặt: cảnh trí tươi đẹp, môi trường trong sáng và tài
nguyên phong phú: Không biết phải nêu phần nào trước, vì cả 3 phần
cảnh trí, môi trường và tài nguyên của đất nước phần nào cũng quan
trọng, tươi đẹp và dồi dào đa dạng đáng yêu rất mực cả. Cũng bắt
chước học theo ngòi bút thi nhân qua bài Hàn Sơn tự của thi nhân
Trương Kế với mấy nét chấm phá chỉ bốn câu thơ thất ngôn đã dệt
thành một tuyệt tác phẩm nghệ thuật văn chương như sau:
Nguyệt lạc ô đề sương mãn thiên
Giang phong ngư hỏa đối sầu miên
Cô Tô thành ngoại Hàn sơn tự
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền
Trương Kế
Trăng tà tiếng quạ kêu sương
Lửa chài cây bến sầu vương mái chèo
Thuyền ai đậu bến Cô Tô
Giữa đêm nghe tiếng chuông chùa Hàn Sơn
(Ngô Tất Tố dịch)
Chắc hẳn rằng
qua ngòi bút không được sắc sảo, tác giả cũng khó mà điểm xuyết được
tất cả những cảnh trí thơ mộng tươi đẹp với nhiều mầu sắc, hương vị
kể cả bông hoa đủ loại trên đường đi qua, nên ở đây cũng chỉ mượn
mấy vần thơ phác họa sơ công viên Botanic garden ở Perth:
Khen ai khéo họa nên hình
Non sông tươi đẹp hữu tình thần tiên
Tây đô đất Perth diệu hiền
Nước mây hòa quyện giữa miền công viên
Botanic sông biển gắn liền
Cây xanh nước biếc mối duyên mặn mà
Cận kề phố thị phồn hoa
Vươn cao chớn chở những tòa building
Soi mình dưới giòng sông xanh
Cầu kiều xe cộ lượn quanh chạy dài
Xa xa trời nước hòa hai
Thiên đường hạ giới nào sai danh truyền
Gần gũi với người hữu duyên
Ghé qua ngoạn cảnh thiên nhiên tuyệt vời
Môi sinh, đất nước, con người
Muôn đời tươi đẹp vòm trời thiên thanh.
Perth ngày
9 tháng 1 năm 2007
Qua mấy nét
đơn sơ như thế để giới thiệu một cảnh trong hàng trăm cảnh đẹp của
miền Tây Úc, còn miền Nam Uùc, Bắc Úc, Trung Úc … làm sao diễn tả
hết nên được bằng lời. Sau đây tác giả lại có bài vịnh núi Ayers
rock – Uluru của Alice Spring miền Trung Úc. Tặng những ai chưa có
dịp viếng thăm, một cảnh trí tuyệt đẹp mà hầu như trong trần gian
này không nơi nào có những đặc điểm như thế.
Vịnh núi Ayers
rock – Uluru (Alice Spring)
Giữa chốn
hoang vu hiện một chòm
Đá thần kỳ
diệu của trời ban
Sắc màu thay
đổi tùy thời tiết
Có một không
hai cõi nhân hoàn
Năm châu thiên
hạ đều nghe tiếng
Bốn biển bao
người tới tham quan
Dù ai thăm
viếng không thăm viếng
Sừng sững muôn
đời giữa thế gian.
Kỷ niệm
chuyến viếng thăm
Dãy Ayers
rock, đặc biệt ngọn Uluru
Vùng Alice
Spring ngày 18-1-2007
Còn về phạm vi
môi trường nói chung hay môi sinh nói riêng Úc rất tốt. Bởi vì sự ô
nhiễm môi trường một phần lớn là do con người tạo nên và mọi hậu quả
cũng lại con người hứng chịu cả. Một vài thí dụ việc làm thiếu cẩn
trọng của ta làm cho môi trường ô nhiễm là các nguyên liệu phế thải
bừa bải như dầu cặn đỗ ra các giòng sông, con rạch, biển hồ… làm cho
nguồn nước trong bị vẩn đục. Con người lấy nước đó dùng vào việc ăn
uống hay tiêu thụ những loại cá tôm sống trong nước dơ khiến ta bị
lây lan chất độc có hại cho sức khỏe sinh ra những chứng bịnh hiểm
nghèo. Việc đốn chặt cây rừng không tuân theo luật lệ bảo vệ thiên
nhiên, đào xới đất đai tìm kiếm tài nguyên do tham vọng mà làm sạt
lỡ nhà cửa, đường sá, ruộng vườn v.v… là những việc làm thiếu ý thức,
vô lương tâm chỉ biết riêng mình mà không tôn trọng người khác. Tại
đây, người dân Úc không những giữ sạch môi trường sống cho con người
mà còn bảo vệ môi sinh cho các loài động vật khác, nhất là những
giống loại hiếm quí như Koala (con cù lần) Emus (Đà điểu) Penguins (chim
cánh cụt), Possums (chuột vàng); các thứ chim như Eagles (chim ưng
hay tiểu đại bàng), crimson chat (chim, như loại chích chòe nhiều
màu), Perrots (két màu), chim bồ nông (Pelican) v.v… Chính phủ Úc có
luật bảo vệ các giống dã thú hiếm hoi, không những cấm săn bắt, giết
hại mà còn phạt những ai cố tình vi phạm điều ngăn cấm. Công viên
được giữ gìn sạch sẽ. Tại mỗi địa phương có Hội Đồng thành phố City
councils săn sóc bảo vệ; người dân cũng tự giác nên ít có trường hợp
xả rác bừa bải. Vì đây đó đã có những thùng rác công cộng đặt ở
những nơi có người lui tới dạo chơi, xử dụng, nên người nào người
nấy từ trẻ em cho đến người lớn đều thể hiện đầy đủ trách nhiệm
chung làm sạch môi trường. Tại những bải biển tắm, người ta hầu như
ít thấy những rác rưới vung vãi lung tung mà như ai cũng đều giữ
đúng như câu tục ngữ của ta “nhà sạch thì mát, bát sạch thì ngon”,
hay “đói cho sạch, rách cho thơm” hoặc: “Nhà mát hơn bát
vàng…”
Riêng về lãnh
vực tài nguyên thiên nhiên của nước Úc phải nói là quá phong phú về
hầm mỏ như mỏ vàng, Uranium, thiếc, than đá và nhất là mỏ dầu lửa…
còn nằm nguyên dưới lòng đất chưa được khai thác đúng mức. Rồi đây,
trong tương lai khi giá dầu thô của thế giới trở nên đắc đỏ, chiến
tranh xảy ra v.v… Úc có thể yên tâm gióng lên bài hát “Ta về ta tắm
ao ta …” cho thế giới nể phục! Hiện tại chính phủ Úc khôn khéo mua
và xử dựng nguồn năng lượng của thế giới, xăng và dầu các loại, kể
cả việc dự trữ nữa để dự phòng trong các trường hợp bất trắc xảy ra.
Viết tới phần này, tác giả còn nhớ trong một đoạn kinh đã học lúc
nhỏ (không nhớ rõ là ở bộ kinh nào), Phật dạy rằng nơi quốc độ nào
có giống cây bạch đàn tức cây gum trees hay loại khuynh diệp, là
nước đó giàu sang phong phú về nhiều mặt. Ngày nay sau bao nhiêu năm
học hành, tu tập và hành đạo tại Úc, tôi mới nhận chân lời dạy của
Phật quả là chân lý muôn đời vẫn đúng và còn mới tinh như các phát
minh, khám phá sáng giá của khoa học hiện đại. Có thể nói trong số
các ngành kỹ nghệ sản xuất, vàng, ngọc trai (pearls), đá quí (opals)
Úc là quốc gia có số lượng xuất khẩu quan trọng hàng đầu thế giới.
Bởi lẽ, không chuyên môn, nên ở đây tác giả không thể cung cấp đầy
đủ, chính xác số lượng tài nguyên thu nhập cũng như số ngoại tệ là
bao nhiêu mỗi năm. Dù chỉ biết đại khái qua báo chí cũng đủ cho
người dân Úc hãnh diện, tự hào về quốc thổ và tài nguyên thiên nhiên
của mình mà trong đó có cả người Việt chúng ta.
Bấy nhiêu đó,
cũng chỉ mới khái lược những gì của nước Úc có được, muốn tìm hiểu
đầy đủ hơn quý độc giả nên đọc nghiên cứu sâu vào từng lãnh vực
chuyên ngành.
Bên trên là
những nét đại cương về đất nước và thiên nhiên của nước Uùc và phần
sau đây mới đề cập đến con người trong xã hội Úc. Úc quốc là một
quốc gia theo chính sách đa văn hóa (multiculturalism nation) nên có
hằng trăm sắc dân sinh sống tại Úc, nhất là ở những thành phố lớn
như Sydney, Melbourne, Brisbane, Adelaide, Perth, có nhiều lễ hội đa
văn hóa được tổ chức và người dân bản xứ tham dự hài hòa như cùng
làm việc và sinh sống dưới mái nhà chung. Có người bạn hỏi tôi
rằng:
-Người Úc có
kỳ thị chủng tộc không?
Tôi cười và
trả lời:
-Trên quả địa
cầu này, người Việt đâu phải không kỳ thị chủng tộc mà hỏi câu đó!
Xin đơn cử một
thí dụ: Thái độ nhìn những người thuộc các quốc gia láng giềng và
nhỏ bé hơn như Miên và Lào ta nễ trọng hay xem thường? Câu hỏi tưởng
chừng như mỗi người chúng ta đã sẵn câu trả lời cho mình rồi.
Người Úc thật
quả là hiền hòa, hiếu khách, lịch sự, từ ái, độ lượng. Nói thế, e có
người không đồng ý cho là tôi hơi quá lời. Nhưng đây vẫn là sự thực,
nếu bạn không tin có dịp đến sinh sống thử tại Hoa Kỳ, Pháp, Anh,
Đức v.v… để thử nghiệm nhận xét của tôi có chủ quan không. Ở đây rất
tự do và bình đẳng, nếu anh có nghề chuyên môn hay năng khiếu đều
được ứng dụng vào đúng vị trí và vai trò của mình, bất cứ là thuộc
lãnh vực kinh tế, thương mãi, y khoa, quân sự, chính trị v.v… Cho
nên, ngày nay có nhiều người muốn tới định cư nơi xứ Úc một phần
cũng nhờ tinh thần cởi mở này vậy. Người viết luôn cầu nguyện cho
giới lãnh đạo Úc anh minh dung hóa tất cả mọi nguồn năng lực kể cả
chất xám để thể hiện đầy đủ, đúng mức là một nước đa văn hóa như
chính sách đã đề ra từ thập niên 70 cho tới nay.
Chánh phủ Úc
trong nghĩa vụ quốc tế, mở rộng lòng nhân đạo đón nhận khoảng
200,000 người Việt tỵ nạn trong hơn 4 thập niên qua tính từ thập
niên 70. Ngoài ra, Úc cũng tài trợ một ngân khoản lớn cho các chương
trình nhân đạo khẩn cấp tại những nơi gặp thiên tai, chiến tranh,
khủng bố, bất an xảy ra ở khắp nơi trên thế giới. Cũng như người
thanh niên Úc sẵn sàng theo lệnh gọi đi tham chiến tại Việt Nam,
Triều Tiên, kể cả ở Iraq như hiện nay. Và một số chiến sĩ vô danh đã
hy sinh trong các trận chiến như Long Tân tại Việt Nam (1966) với
hàng ngàn binh sĩ bỏ mình nơi chiến trường. Thật quả là một nghĩa cử
cao đẹp không thể dùng ngôn từ tán dương bằng một đôi câu qua ngòi
bút mà diễn tả hết được lòng dũng cảm của người chiến sĩ Úc nói
riêng và chính sách đa dạng của Úc nói chung.
Cũng nhân
chuyến đi mạo hiểm (adventure) này, nên thu đạt được 10 kỷ lục như
sau:
- Hành trình
dài 17,000km2 qua những thành phố lớn như Sydney – Adealide
(1,400km) đi bằng máy bay hãng Qantas mất 2 tiếng đồng hồ mà hơn hai
mươi năm về trước tôi ngồi xe bus trọn một ngày và non một đêm, cả
thảy là 17 tiếng, kể cả giờ nghỉ dọc đường. Adelaide - Perth
(2383km), nếu lấy vé xe lửa hạng nhất có giường ngủ là $1,000 Úc kim
mỗi người; còn xe lửa ngồi giá cũng trời ơi, có nghĩa là đắc hơn máy
bay, cuối cùng phái đoàn chọn hảng Qantas cho nó trọn nghĩa trọn
tình của người mang dòng đa văn hóa năm mươi phần trăm Úc Việt đề
huề: ta về ta tắm ao ta… cho chắc ăn mà lại tiết kiệm được thì giờ,
năng lượng. Vã lại, còn nghĩ đến những nơi kế tiếp, đoạn đường cũng
xa dằng dặc. Nếu đề xướng công việc chưa đi đến thành công mà nửa
đường đứt gánh vì một lý do sức khỏe là cả một một cuộc phiêu lưu vô
cùng bi đát! Tuy nhiên nếu du khách đã gọi là đi thám hiểm mà cứ
ngồi trên mây theo từng cơn gió thoảng, liệu có xem xét được gì trên
đường đã đi qua? Không khéo gặp người hỏi một nơi như Alice Spring
có những đặc điểm gì, trả lời một cách lạng quạng, được coi như đi
tàu suốt! Ý thức được điều này chúng tôi cố gắng theo tinh thần
“economic” nói cho dễ hiểu là tiết giảm giá thành chi tiêu tối thiểu
hay theo một cách khác là giá kiệm ước. Tôi đã lưu ý người book vé
tại chi nhánh Skybus Mekong hai việc: không cần chỗ nghỉ sang trọng
mà chỉ cần một nơi đặt lưng tạm qua đêm mà thôi; cũng như chúng tôi
cần xem nhiều nơi, nhiều cảnh mà lại ngân khoản vừa phải. Thế là anh
ấy cứ theo đó mà search trên máy computer cho chúng tôi ngồi xe bus
mút mùa như đoạn đường từ Perth đi Broome là 2,285km phải mất hai
ngày một đêm với hảng Greyhound. Broome là một thành phố mới xây
dựng trong thời gian gần đây chỉ vài năm và được gọi là vùng bí mật
(secret area) của thế giới; trong khi Alice Spring được gọi là di
sản của thế giới (heritage of the world), thật quả chẳng ngoa chút
nào. Cái ao ước và thích nhất của chúng tôi là đến được vùng Thánh
địa của thổ dân Ayers rock này.
Theo như nhiều
người Úc nhận xét: dân số Úc là vào khoảng 20,000,000 người, nhưng
số người tới tham quan hay thăm viếng hòn đá thần chỉ độ 17,18 nghìn
người có nghĩa là có vào khoảng 0,8 phần trăm dân Úc có đủ điều kiện.
Chúng tôi là một trong số ít người may mắn đó, nên đã được xem núi -
đá, leo lên đỉnh của cụm đá Uluru hay đi bộ chung quanh độ 9 km tốn
chừng 3 tiếng đồng hồ với người không quen đi bộ. Đoạn đường 9,10
cây số, đối với tôi là quá ngắn dư sức qua cầu. Nên tôi đã thử làm
một cuộc phiêu lưu xa hơn là đi bộ chung quanh thung lũng gió
(Valley Winds) thuộc dãy Kata Tjuta cách Uluru chừng 45 km gồm 9 hòn
đá cụm dựng gần nhau trải dài độ 5 km. Ở giữa lòng chảo có lối đi
giáp một vòng là 15 km, tôi và sư chú Hạnh Bổn đã hăng hái chọn theo
cách phiêu lưu ngoạn mục này. Theo như sách hướng dẫn du lịch và bản
đồ của National Park cho biết, du khách muốn đi bộ đoạn đường như
thế phải mất 4 - 5 tiếng đồng hồ. Nhưng chúng tôi đi chỉ mất có 2
giờ rưởi là tới nơi chốn, vì đi suốt một mạch không nghỉ xả hơi hay
ngồi lại uống nước chi cả. Đó là một điểm nổi bật, biết đâu không là
một kỷ lục trong đoạn đường dài!
-Thứ hai là
đất đai rộng cò bay thẳng cánh: trước đây ngồi trên máy bay từ Hoa
Kỳ về lại Sydney vào lúc rạng đông gần sáng, tôi để ý thấy con chim
sắt từ lúc tiến vào nội địa Úc cho tới hồi đáp xuống phi trường quốc
tế Sydney mất độ 4 giờ bay. Nay có dịp đi đường bộ mới thấy nhiều
vùng đất còn hoang sơ như cả miền Bắc và Trung Úc mênh mông chưa có
dấu chân người khai sơn phá thạch. Có đôi lúc vui miệng, tôi hay nói
đùa: Xứ này nếu đem hết 80 triệu người Việt di dân qua đây lập
nghiệp hẳn còn rộng chán! Có điều nan giải số một cho môi trường
sống là nạn khan hiếm nước. Nước uống nay đã trở thành đề tài tranh
luận cho cuộc tranh cử Liên bang vào tháng 10 năm 2007 này. Có thể
nói nước Úc là một xứ có nhiều tài nguyên nhất nhì thế giới mà đất
đai hẳn là thứ tài sản quí giá như vàng so với Nhật Bản, Đài Loan,
Hồng Kông hay ngay cả Việt Nam. Thật quả đúng như nhiều người nhận
xét: đây là miền đất hứa (Promise land) hay thiên đường hạ giới
(Paradise on earth), nên đã có nhiều người ao ước muốn được di dân
sang Úc lập nghiệp. Thế nhưng, chính sách di trú của chính phủ Úc
trong những năm sau này có phần hạn chế bởi một số điều kiện: phải
có tay nghề chuyên môn, ứng viên phải có số vốn nhất định là nửa
triệu Mỹ kim (theo như tài liệu năm 2002), phải có người bảo lãnh
nhận vào làm việc, theo diện hôn nhân, du học sinh. Và nay có thêm
một điều kiện nữa là ứng viên phải biết đọc và nói được tiếng Anh.
Có lẽ đây cũng là rào cản chắn bớt những người muốn tới vùng đất hứa
khó vượt qua được.
Thứ ba: những
con cá sấu khổng lồ: có thể nói xứ Úc là bản địa của loài cá sấu
sinh sôi nẩy nở, nhất là tại vùng Bắc Úc (Darwin, Tennant Creek,
Katherine, Sông Murray… ) có vô số nếu không muốn nói là hằng hà sa
số cá sấu lập doanh cơ tại đó. Có những con cá sấu dài tới 6, 7 mét,
có nghĩa là một chiếc thuyền chở khách dài cở 5 mét chỉ cần chú sấu
quất đuôi một cái là những hành khách ở trên tiêu đời ra nước hết
trọi! Cũng may, hôm chúng tôi đi tàu thủy (cruise) ngày 14 tháng 1
năm 2007 thăm công viên quốc gia Kakadu theo một chuyến thủy hành
xem đời sống dã thú (Water Wildlife) mà đặc biệt là cá sấu. Người
hướng dẫn viên vừa giải thích, vừa đùa vui để gây hứng thú, phấn
khởi cho du khách. Anh ta hãm máy tàu mỗi lần khách reo lên khi thấy
một chú cá sấu nằm phơi mình trong bụi cây sát mé nước. Chú sấu
trung bình cở 2m50 nên khách ngồi trên thuyền có phần yên tâm không
phải hồi hộp lo sợ. Anh ta pha trò rằng: loài cá sấu tuy ăn thịt,
nhất là thịt người, nhưng nó cũng biết chọn ngày như mồng một ăn
thịt con, ngày rằm ăn thịt người thân yêu của chúng. Còn người ta,
nếu ai lỡ bị cá sấu táp nhằm quả là kẻ tới số rồi! Thế là khách reo
cười vui vẽ, làm cho cuộc hành trình 1giờ 30 phút như thu ngắn lại.
Ở đây tưởng không cần mất thì giờ để nói nhiều về công dụng của loài
cá sấu nguy hiểm này. Tuy nhiên, người dân ở vùng Northern Territory
và nhất là du khách mỗi năm phải mất ít nhất cũng 10 mạng người một
cách oan ức, đáng thương!
-Thứ tư: những
loài chim thú lạ hiếm quí: trên thế giới ngày nay ngoài Phi Châu có
cọp, voi … là những loài dã thú hung hản hại người ra, Úc một đất
nước đặc biệt, là nơi trú ẩn an toàn của những loài chim, thú lạ
hiếm quí được luật pháp bảo vệ, nghiêm cấm việc săn bắt chúng.
Chẳng hạn như
giống Eagle - chim ưng (loại nhỏ) cùng một họ với chim đại bàng,
chúng rất dạn dĩ như không sợ người, hay do con người không làm hại
chúng nên loài chim cũng cảm nhận được điều này. Hôm chúng tôi đi
xem dã thú có lẽ do trời mưa lâm râm, chim tắm mưa nên chính tận mắt
nhìn và chụp hình được giống chim gần như tuyệt chủng này, khoe mình
và đập cánh trên chán cây gần sát ghe. Có chú còn há miệng rỉa lông
ra chìu thách thức, cười mỉa khách tham quan không dám làm động tới
sợi lông tơ của chúng chăng! Đoàn thủy hành còn chứng kiến loài chim
Pelican mỏ dài thân lớn hơn cò, có màu lông trắng ngã sang màu xám,
nên rất dễ phân biệt giữa hai giống. Riêng về thú mà đặc biệt là
loại Koala hay con ngủ ngày mà có số người Việt còn gán cho nó là
con “cù lần”, thật quả là tội nghiệp biết bao! Đừng tưởng chúng cứ
ngủ hoài mà cho là cù lần, nếu không tin bạn thử tới gần có bắt được
con nào không? Luật Úc cấm gắt gao không cho đụng tới loài dã thú
hiếm gần như sắp diệt chủng này. Tại Queensland thành phố Brisbane
đã có nơi cấm dân chúng không được xây nhà trong rừng cây, vì để bảo
vệ giống Koala đang đóng bản doanh ở đó.
Chỉ đơn cử sơ
một vài loại chim, thú, hiếm quí như vậy và cách bảo vệ của nhà nước
để chúng ta chiêm nghiệm, học hỏi và chia sẻ với nước láng giềng
trong điều kiện khả thi.
Thứ năm: lãnh
địa của thổ dân, chỉ cần nhìn lá cờ của lãnh thổ Bắc Úc (Northern
Territory) ta nhận thấy ngay được đây là vùng đất của người
Aboriginal. Lá cờ Bắc lãnh thổ Úc gồm 2 phần: một phần xanh với 5
ngôi sao ở trên thuộc Úc, hai phần ba màu đất đỏ có 7 vòng tròn
trắng bọc chung quanh hình cạnh ở giữa màu xanh, tượng trưng đất đai
của người thổ dân. Thật vậy, người Aboriginal hầu hết đều qui tụ ở
miền Bắc và miền Trung Úc như tại Alice Spring, Katherine, Tennant
Creek … có vào khoảng 80, 90 phần trăm dân số. Họ có đời sống khác
hơn các sắc dân khác, và như ít chịu khó làm việc như mọi người
trong xã hội. Dù vậy, người thổ dân như có cái quyền tuyệt đối về
đất đai của họ, nên không thấy có sự phân biệt đối xử hay xung đột
văn hóa trong xã hội đa văn hóa Úc. Đi nhiều vùng phía Bắc Úc, ta
mới thấy đa số người thổ dân hầu như có mặt ở khắp mọi nơi: đường
phố, công viên, siêu thị v.v… quây quần với nhau cả người lớn lẫn
trẻ nhỏ thường là để hóng mát, chơi đùa, chuyện trò với nhau. Tuy
đời sống của họ chưa bằng người da trắng ở nhiều mặt như công ăn
việc làm, học hành, kỹ năng, giữ sạch nơi công cọng… nhưng vẫn thấy
họ tự tại, thư nhàn, thật cũng khó giải thích đúng được tâm cảnh của
từng sắc dân.
Ta chỉ biết
được một điều là chính phủ Úc rất ưu đãi người Aboriginal về quyêàn
lợi, nhất là mặt an sinh xã hội. Thế nhưng không sao tránh khỏi
những cuộc xuống đường đòi hỏi quyền lợi, đất đai của người thổ dân.
Đây cũng là một vấn đề không đơn giản đối với chính quyền Úc, làm
thế nào giữ được sự hài hòa tránh xung đột không cần thiết về chủng
tộc hẳn hơn ai hết, các nhà lãnh đạo quôác gia đã có sách lược.
Thứ sáu: cụm
đá thần kỳ lạ
Như đã mô tả
trong bài thơ vịnh núi Ayers rock trên, trong thế giới này không nơi
nào có hòn đá lạ lùng đến kinh khủng như thế!
Người địa
phương miền Trung Úc có câu này: “one railway, one rock, one canyon
and ten billion flies” (một đường rày, một hòn đá, một vách núi và
mười tỉ con ruồi). Tại sao lại gọi là đá thần? Đây là một số câu trả
lời:
-Màu sắc đá
thay đổi theo ánh mặt trời; nên có thể nói có hôm đá đổi sắc tới 5,
6 màu, không kỳ lạ làm sao được!
-Dân bản địa
thổ dân- Aboriginal tin là thần giáng đá xuống nơi quê cha đất tổ
họ, nên không một người thổ dân nào dám mạo hiểm leo lên đỉnh Uluru
cả. Bởi lẽ, họ tin ở trên đó có vị thiên thần ngự trị.
-Độ cao chỏm
hòn đá chỉ hơn 300 mét, thế mà chân chôn sâu vào lòng đất tới 6,000m
(6 cây số), thử hỏi làm sao núi đá không đứng vững qua hàng triệu
năm được.
-Trên cả dãy
đá không có một cây cỏ nào mọc cả; màu cũng lạ kỳ: đá chẳng phải đá
mà đất cũng chẳng phải đất. Thỉnh thoảng lại thấy những dấu ấn in
sâu như dấu chân người lúc khởi thủy. Và đây cũng lại là dấu hỏi cho
những ai tò mò muốn biết.
Đó là một vài
nét kỳ lạ để giúp người chưa có dịp tham quan, có thể hình dung dãy
Ayers rock thuộc vùng Alice Spring như thế nào, hầu dễ dàng khi tiếp
cận vào một ngày thuận duyên.
-Thứ bảy: kỳ
hoa dị thảo, thứ tám: nguồn nước sông dồi dào, thứ chín: giá sinh
hoạt thật là ngoạn mục, và thứ mười là ngôn ngữ lạ lùng.
Đúng lý ra,
phải viết hết các tiết mục, nhưng xem lại bài cũng đã khá dài nên
tạm rút gọn lại cho quí vị đọc đỡ hụt hơi và tiết kiệm được năng
lượng. Còn dành thì giờ để rồi một ngày kia tới tận nơi xem qua cho
biết sự tình. Có điều muốn lướt qua mà cũng không thể được là ngôn
ngữ địa phương quả là rắc rối. Nầy nhé, những từ dùng như thế này
đây: Bloke và Sheila để trước hai phòng vệ sinh dành cho Nam và Nữ.
Đố ai biết chỗ đó là cái chi mà dám léo hánh tới. Nghiệt nổi người
ta còn vẽ một người đàn ông đang ngậm điếu xì gà, đội mũ leo núi,
mặc áo thun, tay phải cầm lon bia, tay trái thọt túi quần lở, chân
mang giày boot với đôi vớ nhà nông đứng nghiêng, phì phà khói thuốc
ra chiều thích thú lắm. Từ Bloke phải hiểu là gã quê, không phân
biệt già trẻ lớn bé, ai có nhu cầu đều vào đây giải quyết bầu tâm sự
cho nó nhẹ gánh lo âu trong quảng đường dài. Thế mà với người khách
lạ phương xa, ta đâu có dám phải không nào? Còn dãy đối diện cũng
lại một người mà là cô gái hippy trong bộ dạng: đầu tóc thả dài
xuống tới lưng, cặp mắt xanh thao láo, tay trái cũng lại cầm điếu
thuốc (như người đàn ông), tay phải chỉ vào trong như hàm ý đi về
hướng này, bên ngoài mặc chiếc áo ca rô hở ngực, dưới mặc quần sport
bó sát chân, hai chân mang dép nửa như quê nửa thị đứng gần như chữ
bát ngó thẳng người đối diện. Khi xe bus vừa ngừng lại, mấy bà mấy
cô đang đi tìm chỗ giải quyết vấn đề cấp bách lại chỉ thấy hình cô
gái và chữ đề Sheila ai cũng dội, vì không hiểu nơi đó là chỗ gì mà
cô ta đang chiêu dụ khách hàng. Theo ý riêng của tác giả, chữ Bloke
tạm dịch như thế có thể ổn, còn chữ này cũng xin dịch luôn là mẻ
thôn giả, e không được chính xác! Và còn nhiều, nhiều nữa những câu
nghe điếc lỗ nhỉ như sau:
-G’day mate có
nghĩa là Pleased to make your acquaintance – tôi rất hân hạnh được
quen bạn.
-Fair dinkum:
of course I’ m telling the truth: dĩ nhiên tôi nói lên sự thật.
-How ya going?
– May I inquire about your welfare?
Tôi có được
phép hỏi bạn về phúc lợi không? (Ý nói bạn sinh sống ra sao?)
-Bloody oath!:
I’m in total greeance with you: Tôi hoàn toàn đồng ý với bạn.
-Whadayawant:
Might I enquire about your needs?
Tôi có thể
biết được bạn cần gì không?
-Strewth!:
What a surprise! Ngạc nhiên làm sao!
-Wanna cuppa?: would you care for some tea? Bạn có
muốn dùng trà không? -
- How ya goin luv?: I hope you are feeling well.
Tôi hy vọng
bạn được yên ổn (an tâm)
-Don’t get
your knickers in a knot: Don’t upset yourself
Xin Bạn đừng
lo! Bạn cứ yên tâm
-What a
stinker of a day!: It’s a hot day?
Thật là một
ngày oi bức !
Còn nhiều và
rất nhiều những câu nói bạn chưa quen nghe, hẳn phải ngẩn ngơ suy
nghĩ, cần về học lại một khóa huấn luyện Anh văn đặc biệt để may ra
tiếp nhận được những lối nói quê rặc của người địa phương chăng?
