(xem lớn hơn)
Lược
Sử Tổ Sư
PHÁP CHUYÊN –DIỆU NGHIÊM
( 1726 - 1798 )
Khai Sơn Chùa Từ Quang – Phú Yên
I.THÂN THẾ:
Hòa thượng họ
Trần, sinh giờ Mậu Thìn ngày mồng 2 tháng 4 năm Bính Ngọ (1726) tại
làng Cổ Tháp, xã Hoa Châu, phủ Thăng Hoa, tỉnh Quảng Nam (Nay là xã
Duy Châu, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam). Thân phụ là cụ ông Trần
Văn Hiếu và thân mẫu là cụ bà họ Nguyễn. Ngay từ nhỏ, Ngài đã không ăn
được những thức ăn có huyết tanh. Người chú của Ngài xuất gia có hiệu
là Lâm Hoằng đại sư nhìn Ngài và nói với cha mẹ Ngài rằng: “ Đứa bé
này có cái tướng của bậc xuất trần thượng sĩ.”
Thuở nhỏ Ngài
theo Nho học, năm 18 tuổi thi đỗ và ra làm quan dưới thời chúa Võ
Vương -Nguyễn Phúc Khoát. Một hôm xem tuồng “Tam Trinh Cố Sự”
và “Long Hổ Sự Duyên”, Ngài hốt nhiên nhận chân ra lẽ sống cuộc
đời, treo ấn từ quan, tìm đường xuất gia học đạo.
II. SỰ NGHIỆP
TU HÀNH:
Ngài đến chùa Phước Lâm tại huyện Diên Phước (nay
là thị xã Hội An) tỉnh Quảng Nam xin xuất gia và được tổ Thiệt Dinh-Ân
Triêm nhận làm đệ tử. Ngày 19 tháng 2 năm Ất Sửu (1745), nhân ngày
khánh đản Quan Thế Âm Bồ Tát, Ngài thỉnh cầu tổ Ân Triêm thế phát và
được đặt pháp danh Pháp Chuyên, tự Luật Truyền, nối pháp đời 36 tông
Lâm Tế Chúc Thánh. Đến tháng 3, Ngài đến chùa Bảo Lâm thọ Cụ Túc giới
với Hòa thượng Hải Điện. Từ đó, Ngài tinh cần tu tập nên Bổn sư hài
lòng phú pháp hiệu là Diệu Nghiêm.
Sau 5 năm,
Ngài xin Bổn sư đến tham học với các vị tổ sư danh tiếng đương thời
như: tổ Thiệt Uyên Chí Bảo tại chùa Bảo Lâm-Quảng Ngãi; tổ Thiệt Kiến
Liễu Triệt tại chùa Thập Tháp-Bình Định và Ngài đã đọc hết toàn bộ Đại
Tạng Kinh do tổng trấn Hà Tiên Mạc Cửu cúng cho chùa Thập Tháp.
Ngài thường
đọc tụng kinh Hoa Nghiêm. Một hôm, vào lúc giữa đêm Ngài thấy rõ một
việc bèn phát đại nguyện rằng: “ Phàm hễ gặp người, không luận nam
nữ già trẻ sang hèn đều giáo hoá quy kính ba ngôi Tam bảo”.
Từ đó, Ngài
tùy cơ duyên thuyết pháp. Thể theo nhu cầu của các đạo tràng, Ngài
giảng về kinh Địa Tạng, Quy Nguyên, Pháp Hoa, Long Thơ tịnh độ, Sa Di
Oai Nghi Tăng Chú v.v.. Khắp các tỉnh Đàng Trong từ Thừa Thiên vào đến
Phú Yên, nơi nào cũng có bước chân hoằng hóa của Ngài đặt đến và cũng
đều thấm nhuần pháp nhũ của Ngài.
Tháng Giêng
năm Quý Sửu (1793), Ngài đến xã Xuân Đài núi Bạch Ngọc thấy núi sông
hòa nguyện bèn dựng gậy lập thảo am trụ lại nơi đây. Mãi cho đến năm
Đinh Tỵ (1797), Ngài mới chính thức khai sơn chùa Từ Quang tại tỉnh
Phú Yên.
Ngày 21 tháng
7 năm Bính Thìn (1796), Ngài khai đàn thuyết giới, truyền giới cho 200
tăng chúng tu học.
Tháng Giêng
năm Mậu Ngọ (1798), Hoàng thái hậu thỉnh Ngài về kinh chứng minh lễ
đúc đại hồng chung, pháp sự viên thành Ngài được ban ca sa sắc tía.
Ngày 15 tháng 5, Ngài trở về Phú Yên tổ chức lễ trai đàn bạt độ và
truyền giới cho hơn 100 người.
Sau khi pháp
sự viên thành, Ngài biết cơ duyên của mình đến đây đã hết nên nhóm họp
đồ chúng và đọc kệ phú pháp:
Lai nhi vị tằng lai
Khứ nhi vị tằng khứ
Khứ lai bổn như như
Như như hoàn lai khứ.
Tạm dịch:
Đến mà chưa
từng đến
Đi cũng chẳng
từng đi
Đến đi vốn như
như
Như như lại
đến đi
Ngài an nhiên
thị tịch vào ngày 17 tháng 6 năm Mậu Ngọ (1798), trụ thế 73 thế tuế,
trải qua 53 năm tu học và hoằng hóa.
III.ẢNH HƯỞNG
ĐẠO ĐỨC:
Hòa thượng Pháp Chuyên Luật Truyền Diệu Nghiêm là
một trong những thiền sư lỗi lạc của Phật giáo Việt Nam ở thế kỷ
XVIII. Tuy sinh ra trong thời kỳ biến động của cuộc chiến Tây Sơn
nhưng với tinh thần của một bậc Sứ giả Như Lai, Ngài đã thắp sáng ngọn
đèn chánh pháp trong giai đoạn nhiễu nhương của Dân Tộc. Đồng thời
chùa Từ Quang do Ngài khai sơn đã trở thành trung tâm đào tạo Tăng tài
cho Phật giáo miền Trung trong suốt 3 thế kỷ qua. Hòa thượng Pháp
Chuyên đã đào tạo được một số đệ tử hữu danh như: Toàn Thể Vi Lương
Linh Nguyên: Kế thừa trụ trì chùa Từ Quang; Toàn Nhật Vi Bảo
Quang Đài: Trụ trì chùa Viên Quang; Toàn Đức Vi Cần Thiệu Long:
khai sơn chùa Khánh Long; Toàn Nghĩa Vi Hội Chơn Thường:
Khai sơn chùa Thượng Tiên; Toàn Đạo Mật Hạnh: Trụ trì chùa Châu
Lâm; Liễu Năng Đức Chất: Khai sơn chùa Phước Sơn; Liễu Diệu
Chánh Quang: Khai sơn chùa Triều Tôn tại tỉnh Phú Yên. Trong đó,
tiêu biểu nhất là thiền sư Toàn Nhật Quang Đài, một trong những vị
thiền Tăng đa văn quảng bác của Phật giáo Việt Nam của thể kỷ XIX.
Ngài đã trước
tác hơn 20 tác phẩm có giá trị để lại cho hậu thế. Những tác phẩm của
Ngài được phân chia thành 5 thể loại chính là: thơ, văn, chú giải, tự
điển và nghi lễ.
a.
Thơ: có tác phẩm Diệu Nghiêm lão tổ thi tập
gồm 25 bài.
b.
Văn : bao gồm 4 tác phẩm sau:
- Tam Bảo Biện
Hoặc Luận.
- Chiết Nghi
Luận Tái Trị.
- Thiện Ac Quy
Cảnh Lục.
- Tam Bảo Cố
Sự.
c. Chú
giải: bao gồm các tác phẩm sau:
- Báo Ân Kinh
Chú Giải.
- Địa Tạng
Kinh Yếu Giải.
- Quy Nguyên
Trực Chỉ Âm Nghĩa.
-Tỳ Ni Sa Di
Oai Nghi Cảnh Sách Âm Chú Yếu Lược.
- Tỳ Ni Nhật
Dụng Thiết Yếu Phát Ấn Âm Chú.
- Sa Di Luật Nghi Yếu Lược Tăng Chú Phát Ấn
(q. thượng).
- Sa Di Luật
Nghi Yếu Lược Tăng Chú Phát Ấn (q. hạ).
- Quy Sơn Cảnh Sách Chú
Thích Ký Lược Âm Phát Ấn Thiên.
- Nhân Sở Đáo
Âm Thích Tùy Tạp Lục Thiên.
- A Di Đà Kinh
Sớ Sao Sự Nghĩa.
d. Tự điển: gồm 2 tập tự điển triết học xưa
nhất nước ta:
- Tam Giáo
Pháp Số.
- Tam Giáo
Danh Nghĩa.
e.
Nghi Lễ: gồm 3 tác phẩm sau:
- Chư Kinh Sám Nghi.
- Hoằng Giới Đại Học Chi Thư.
- Phật Tổ Nhất Truyền Đích Thống.
