- CHƯƠNG NĂM
- NĂM PHÁP
IX. PHẨM TRƯỞNG LÃO
(I) (81) KHẢ ÁI
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không
được ái mộ, không được ưa thích, không được tôn trọng, không được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
2. Bị tham ái bởi những gì khả
ái, bị hiềm hận bởi những gì đáng hiềm hận, bị si mê bởi những
gì đáng si mê, bị phẫn nộ bởi những gì đáng phẫn nộ, bị say đắm
bởi những gì đáng say đắm. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
Trưởng Lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không được ái mộ,
không được ưa thích, không được tôn trọng, không được làm gương để
tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được
ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
Thế nào là năm?
4. Không bị tham bởi những gì khả
ái, không bị hiềm hận bởi những gì đáng hiềm hận, không bị si mê bởi
những gì đáng si mê, không bị phẫn nộ bởi những gì đáng phẫn nộ,
không bị say đắm bởi những gì đáng say đắm. Thành tựu năm pháp này,
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng Lão đối với các vị đồng Phạm hạnh
được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để
tu tập.
(II) (82) LY THAM
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không
được ái mộ, không được ưa thích, không được tôn trọng, không được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
2. Không ly tham, không ly sân, không
ly si, hư ngụy và não hại.
Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không được
ái mộ, không được ưa thích, không được tôn trọng, không được làm gương
để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được
ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
Thế nào là năm?
4. Ly tham, ly sân, ly si, không hư ngụy
và không não hại. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo
Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái mộ, được
ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
(III) (83) LỪA ĐẢO
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không
được ái mộ, không được ưa thích, không được tôn trọng, không được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
2. Lừa đảo, siễm nịnh (hư đàm),
hiện tướng (gợi ý), gièm pha, lấy lợi cầu lợi. Thành tựu năm pháp
này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh không được ái mộ, không được ưa thích, không được tôn
trọng, không được làm gương để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được
ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
Thế nào là năm?
4. Không lừa đảo, không siễm nịnh,
không hiện tướng, gièm pha, không lấy lợi cầu lợi. Thành tựu năm pháp
này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng
Phạm hạnh được ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm
gương để tu tập.
(IV) (84) LÒNG TIN
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không
được ái mộ, không được ưa thích, không được tôn trọng, không được
làm gương để tu tập. Thế nào là năm?
2. Không tín, không hổ thẹn, không
biết sợ, biếng nhác và ác tuệ. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh không được
ái mộ, không được ưa thích, không được tôn trọng, không được làm gương
để tu tập.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được
ái mộﬠđược ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
Thế nào là năm?
4. Có lòng tin, có hổ thẹn, có biết
sợ, tinh cần, tinh tấn và có tuệ. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái mộ,
được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
(V) (85) KHÔNG KHAM NHẪN
(1-4)... (Như kinh trên, chỉ khác về
năm pháp, đó là: không kham nhẫn đối với các sắc, không kham nhẫn đối
với các tiếng, không kham nhẫn đối với các hương, không kham nhẫn đối
với các vị, không kham nhẫn đối với các xúc. Còn về năm thiện pháp
là kham nhẫn đối với các sắc... các tiếng... các hương... các vị và
các xúc).
(VI) (86) VÔ NGẠI GIẢI
- Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được
ái mộ, được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
Thế nào là năm?
Đạt được nghĩa vô ngại giải,
đạt được pháp vô ngại giải, đạt được từ vô ngại giải, đạt
được biện tài vô ngại giải, đối với các sự việc, các vị đồng
Phạm hạnh cần phải làm, hoặc lớn hay nhỏ, vị ấy thiện xảo, không
có biếng nhác, thành tựu trí phương tiện. Ở đây vừa đủ để làm, vừa
đủ đến khiến người làm.
Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái mộﬠđược
ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
(VII) (87) GIỚI
1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo,
một Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái mộ,
được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập. Thế nào
là năm?
2. Có giới, sống được bảo vệ
với sự bảo vệ của giới bổn, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự
sợ hãi trong các tội nhỏ nhiệm, chấp nhận và học tập các học pháp,
nghe nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được nghe. Các
pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩ, có văn, đề cao đời
sống Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy
đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý
quán sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến; thiện ngôn dùng lời thiện
ngôn, lời nói tao nhã, ý nghĩa minh bạch, giọng nói không bập bẹ, phều
phào, giải thích nghĩa lý minh xác, chứng được không khó khăn, chứng
được không mệt nhọc, chứng được không phí sức bốn Thiền, thuộc tăng
thượng tâm, đem đến hiện tại lạc trú. Do đoạn tận các lậu hoặc, vị
ấy tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo Trưởng lão đối với các vị đồng Phạm hạnh được ái mộ,
được ưa thích, được tôn trọng, được làm gương để tu tập.
(VIII) (88) VỊ TRƯỞNG LÃO
1. - Thành tựu năm pháp này, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại bất hạnh cho đa số, đem lại
không an lạc cho đa số, đem lại không lợi ích, bất hạnh, đau khổ cho
chư Thiên và loài Người. Thế nào là năm?
2. Trưởng lão là bậc kỳ cựu, xuất
gia đã lâu ngày, được nhiều người biết đến, có danh vọng, được một
số đông người tại gia, xuất gia doanh vây, nhận được các vật dụng cần
thiện như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bậc
nghe nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được nghe. Các
pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, đề cao đời sống
Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã
nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc chánh kiến. Vị ấy có
tà kiến, có tri kiến điên đảo. Vị ấy làm cho nhiều người từ bỏ diệu
pháp, chấp nhận phi diệu pháp. VÌ Tỷ-kheo là bậc kỳ cựu, xuất gia đã
lâu ngày, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy. Vì vị Trưởng lão được
nhiều người biết đến, gia đoanh vây, nhiều người làm theo tri kiến vị
ấy. Vì rằng, Tỷ-kheo Trưởng lão nhận được các vật dụng cần thiết
như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, nhiều người
làm theo tri kiến vị ấy. Vì rằng Tỷ-kheo là bậc nghe nhiều, thọ trì
điều được nghe, tích tập điều được nghe, nhiều người làm theo tri
kiến vị ấy.
Thành tựu năm pháp này, Tỷ-kheo Trưởng
lão đem lại bất hạnh cho đa số, đem lại bất hạnh cho đa số, đem lại
không an lạc cho đa số, đem lại không lợi ích, bất hạnh, đau khổ cho
chư Thiên và loài Người.
3. Thành tựu năm pháp này, này các
Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại hạnh phúc cho đa số, đem lại
an lạc cho đa số, đem lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và
loài Người. Thế nào là năm?
4. Trưởng lão là bậc kỳ cựu, xuất
gia đã lâu ngày, được nhiều người biết đến, có danh vọng, được một
số đông người tại gia, xuất gia đoanh vây, nhận được các vật dụng
cần thiết như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bậc
nghe nhiều, thọ trì điều được nghe, tích tập điều được nghe. Các
pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, đề cao đời sống
Phạm hạnh, hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã
nghe nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý quan
sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến. Vị ấy có chánh kiến, không có tri
kiến điên đảo. Vị ấy làm cho nhiều người từ bỏ phi diệu pháp, chấp
nhận diệu pháp. Vị Tỷ-kheo Trưởng lão là bậc kỳ cựu xuất gia đã
lâu ngày, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy. Vị Tỷ-kheo Trưởng lão
đã được nhiều người biết đến, có danh vọng, được số đông người
tại gia xuất gia doanh vây, nhiều người làm theo tri kiến vị ấy. Vì rằng
Tỷ-kheo Trưởng lão nhận được các vật dụng cần thiết như y, đồ ăn
khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, nhiều người làm theo tri kiến
vị ấy. Vì rằng Tỷ-kheo Trưởng lão là bậc nghe nhiều, thọ trì điều
được nghe, tích tập điều được nghe, nhiều người làm theo tri kiến vị
ấy.
Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo Trưởng lão đem lại hạnh phúc cho đa số, đem lại an lạc cho đa
số, đem lại lợi ích, hạnh phúc, an lạc cho chư Thiên và loài Người.
(IX) (89) VỊ TỶ-KHEO HỮU HỌC (1)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
2. Ưa sự nghiệp, ưa đàm luận,
ưa ngủ, ưa có quần chúng, không quán sát tâm như đã được giải thoát.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo, khiến
Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
3. Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
không khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
4. Không ưa sự nghiệp, không ưa đàm
luận, không ưa ngủ, không ưa có quần chúng, quán sát tầm như đã được
giải thoát.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
không khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
(X) (90) VỊ TỶ-KHEO HỮU HỌC (2)
1. - Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
hữu học có nhiều công việc, có nhiều việc phải làm, khéo léo trong
công việc phải làm, từ bỏ độc cư Thiền tịnh, không chuyên chú vào nội
tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ nhất khiến Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
hữu học suốt ngày làm những công việc nhỏ nhặt, từ bỏ độc cư Thiền
tịnh, không có chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ hai
khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
hữu học sống liên hệ nhiều với các vị tại gia và xuất gia, hệ lụy
với các sự việc tại gia không thích đáng, từ bỏ độc cư Thiền tịnh,
không chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ ba khiến Tỷ-kheo
hữu học thối chuyển.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học đi vào làng quá sớm, từ giã làng quá muộn từ bỏ độc
cư Thiền tịnh, không chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ
tư khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học đối với các câu chuyện nghiêm trang, khai tâm như các
câu chuyện về ít dục, câu chuyện về tri túc, câu chuyện về viễn ly,
câu chuyện về không hội họp, câu chuyện về tinh cần, tinh tấn, câu
chuyện về giới, câu chuyện về định, câu chuyện về tuệ, câu chuyện
về giải thoát, câu chuyện về giải thoát tri kiến. Các câu chuyện ấy,
vị ấy có được có khó khăn, có được có mệt nhọc, có được có
phí sức. Vị ấy từ bỏ độc cư Thiền tịnh, không chuyên chú vào nội
tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ năm khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối
chuyển.
7. Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
không khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển. Thế nào là năm?
8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
hữu học không có nhiều công việc, không có nhiều việc phải làm, không
khéo léo trong công việc phải làm, không từ bỏ độc cư Thiền tịnh,
chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ nhất không khiến vị
Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không suốt ngày làm những công việc nhỏ nhặt, không từ
bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây là pháp
thứ hai không khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không sống liên hệ nhiều với các vị tại gia và xuất
gia, không hệ lụy với các việc tại gia không thích đáng, không từ bỏ
độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ
ba không khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học không đi vào làng quá sớm, không từ giã quá muộn,
không từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào nội tâm tịnh chỉ. Đây
là pháp thứ tư không khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
12. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị
Tỷ-kheo hữu học đối với các câu chuyện nghiêm trang, khai tâm, như câu
chuyện về ít dục, câu chuyện về tri túc, câu chuyện về viễn ly, câu
chuyện về tinh cần tinh tấn, câu chuyện về giới, câu chuyện về định,
câu chuyện về giải thoát, câu chuyện về giải thoát tri kiến. Các câu
chuyện ấy có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được
không phí sức, không từ bỏ độc cư Thiền tịnh, chuyên chú vào nội
tâm tịnh chỉ. Đây là pháp thứ năm, này các Tỷ-kheo, không đưa đến thối
chuyển cho vị Tỷ-kheo hữu học.
Năm pháp này, này các Tỷ-kheo,
không khiến vị Tỷ-kheo hữu học thối chuyển.
-
