- CHƯƠNG BỐN
- BỐN PHÁP
XXIV. PHẨM NGHIỆP
(I) (231) TÓM TẮT
- Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo,
đã được ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng. Thế nào là bốn
?
Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả
đen; này các Tỷ-kheo, có nghiệp thắng quả trắng; này các Tỷ-kheo, có
nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến
đoạn diệt. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo, đã được ta chứng ngộ
với thắng trí và thuyết giảng.
(II) (232) VỚI CHI TIẾT
1. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo,
đã được ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng. Thế nào là bốn
?
Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả
đen; này các Tỷ-kheo, có nghiệp thắng quả trắng; này các Tỷ-kheo, có
nghiệp đen trắng, quả đen trắng, có nghiệp không đen không trắng, quả
không đen không trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen quả đen ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
làm thân hành có tổn hại, làm khẩu hành có tổn hại, làm ý hành có tổn
hại. Người ấy, do làm thân hành có tổn hại, do làm khẩu hành có tổn
hại, do làm ý hành có tổn hại, sanh ra ở thế giới có tổn hại. Do người
ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại, các cảm xúc có tổn hại được cảm
xúc. Người ấy được cảm xúc với những cảm xúc có tổn hại, nên cảm
thọ những cảm thọ có tổn hại, thuần nhất khổ, như những chúng sanh
trong địa ngục. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp đen quả đen.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp trắng quả trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
làm thân hành không có tổn hại, làm khẩu hành không có tổn hại, làm ý
hành không có tổn hại. Người ấy, do làm thân hành không có tổn hại,
do làm khẩu hành không có tổn hại, do làm ý hành không có tổn hại, sanh
ra ở thế giới không có tổn hại. Do người ấy sanh ra ở thế giới có
không tổn hại, các cảm xúc không có tổn hại được cảm xúc. Người
ấy được cảm xúc với những cảm xúc không có tổn hại, nên cảm thọ
những cảm thọ không có tổn hại, thuần nhất lạc, như chư Thiên ở Biến
Tịnh Thiên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp trắng quả trắng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen trắng quả đen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
làm thân hành có tổn hại và không có tổn hại, làm khẩu hành có tổn hại
và không có tổn hại, làm ý hành có tổn hại và không có tổn hại. Người
ấy, do làm thân hành có tổn hại và không có tổn hại, do làm khẩu hành
có tổn hại và không có tổn hại, do làm ý hành có tổn hại và không
có tổn hại, sanh ra ở thế giới có tổn hại và không có tổn hại. Do
người ấy sanh ra ở thế giới có tổn hại và không có tổn hại, các cảm
xúc có tổn hại và không tổn hại được cảm xúc. Người ấy được cảm
xúc với những cảm xúc có tổn hại và không tổn hại, nên cảm thọ những
cảm thọ có tổn hại và không tổn hại, xen lẫn, pha trộn lạc và khổ.
Ví như một số người và chư Thiên, một số chúng sanh ở các đọa xứ.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp đen trắng quả đen trắng.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp không đen không trắng quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến
đoạn diệt ?
Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm
có tâm tư sở nào để đoạn tận nghiệp đen quả đen này; phàm có tâm tư
sở nào để đoạn tận nghiệp trắng quả trắng này; phàm có tâm tư sở
nào để đoạn tận nghiệp đen trắng quả đen trắng này; này các Tỷ-kheo,
đây được gọi là nghiệp không đen không trắng quả không đen không trắng,
nghiệp đưa đến đoạn diệt. Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp này đã
được Ta chứng ngộ với thắng trí và thuyết giảng.
(III) (233) SONAKÀYANA
1. Rồi Bà-la-môn Sikha Moggallàna đi
đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Sikha
Moggallàna thưa với Thế Tôn :
- Thưa Tôn giả Gotama, những ngày
trước đây, trước đây nữa, thanh niên Sonakàyana có đến con, và sau khi
đến nói với con như sau : "Sa-môn Gotama chủ trương tất cả nghiệp
đều không có kết quả. Chủ trương tất cả nghiệp đều không có kết
quả, vị ấy nói đến sự đoạn diệt của thế giới, nhưng thế giới này
thiệt là có do nghiệp tác thành thế giới và được tồn tại do tác động
của nghiệp".
- Này Bà-la-môn, ta chưa từng thấy
thanh niên Sonakàyana. Từ đâu lại có câu chuyện như vậy ?
2. Này Bà-la-môn, có bốn nghiệp
này đã được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố. Thế nào là bốn
?
… (Hoàn toàn giống như kinh trước
232)
(IV) (234) CÁCH HỌC PHÁP
1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp
này, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố. Thế nào là bốn
? (Như kinh 231)
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen quả đen quả đen ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
sát sanh, lấy của không cho, có tà hạnh trong các dục, nói láo, đắm say
rượu men, rượu nấu.
Này các Tỷ-kheo, đây là nghiệp
đen quả đen.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp trắng quả trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục,
từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu.
Này các Tỷ-kheo, đây là nghiệp trắng
quả trắng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen trắng quả đen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
làm thân nghiệp có tổn hại và không tổn hại … (như kinh 232,4)
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen trắng quả đen trắng.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt
?
Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm
có nghiệp đen quả đen này … (như 232,5). Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
nghiệp không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp
này đã được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố.
6. Có bốn nghiệp này, này các Tỷ-kheo,
đã được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố. Thế nào là bốn ?
Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả
đen; này các Tỷ-kheo, có nghiệp thắng quả trắng; này các Tỷ-kheo, có
nghiệp không đen không trắng, quả không đen không trắng, nghiệp đưa đến
đoạn diệt.
7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen quả đen quả đen ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
đoạt mạng sống của mẹ, đoạt mạng sống của cha, đoạt mạng sống của
vị A-la-hán, với ác tâm làm Như Lai chảy máu, phá hòa hợp Tăng.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen quả đen.
8. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen quả trắng quả trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục,
từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ lời thô ác, từ bỏ nói
lời phù phiếm, từ bỏ tham, từ bỏ sân, có chánh kiến.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
trắng quả trắng.
9. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen trắng quả đen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
làm thân nghiệp có tổn hại và không tổn hại … (như kinh 232,4)
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghiệp
đen trắng quả đen trắng.
10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào
là nghiệp không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn
diệt ?
Tại đấy, này các Tỷ-kheo, phàm
có nghiệp đen quả đen này … (như 232,5). Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
nghiệp không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt.
Có bốn loại nghiệp này, này các
Tỷ-kheo, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết.
(V) (235) THÁNH ĐẠO
- Này các Tỷ-kheo, có bốn nghiệp
này được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết. Thế nào là bốn
?
Này các Tỷ-kheo, có nghiệp đen quả
đen … (như 232).
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt.
Đây là chánh tri kiến … chánh định.
Này các Tỷ-kheo, đây là nghiệp
không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt.
(VI) (236) GIÁC CHI
1.- Có bốn nghiệp này … (như
232,1)
2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen quả đen ? (như 232,2)
3. Này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp trắng quả trắng ? (như 232,3)
4. Này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp đen trắng quả đen trắng ? (như 232,4)
5. Này các Tỷ-kheo, thế nào là
nghiệp không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt
?
Niệm giác chi, trạch pháp giác chi,
tinh tấn giác chi, khinh an giác chi, định giác chi, xả giác chi.
Này các Tỷ-kheo, đây là nghiệp
không đen trắng, quả không đen trắng, nghiệp đưa đến đoạn diệt.
Này các Tỷ-kheo, có bốn loại nghiệp
này, đã được ta chứng ngộ với thắng trí và tuyên thuyết.
(VII) (237) ĐÁNG QUỞ TRÁCH
1.- Này các Tỷ-kheo, thành tựu với
bốn pháp này, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là với
bốn ?
Với thân nghiệp có tội, với ngữ
nghiệp có tội, với ý nghiệp có tội, với kiến có tội.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục.
2. Thành tựu với bốn pháp này,
này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời. Thế nào
là với bốn ?
Với thân nghiệp không có tội, với
ngữ nghiệp không có tội, với ý nghiệp không có tội, với kiến không
có tội.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời.
(VIII) (238) CÓ HẠI
1.- Này các Tỷ-kheo, thành tựu với
bốn pháp này, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là với
bốn ?
Với thân nghiệp có tổn hại, với
khẩu nghiệp có tổn hại, với ý nghiệp có tổn hại, với kiến có tổn
hại.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng bị rơi vào địa ngục.
2. Thành tựu với bốn pháp này,
này các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời. Thế nào
là với bốn ?
Với thân nghiệp không có tổn hại,
với khẩu nghiệp không có tổn hại, với ý nghiệp không có tổn hại, với
kiến không có tổn hại.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy xứng đáng được sanh lên cõi Trời.
(IX) (239) VỊ SA-MÔN
1.- Chỉ ở đây, này các Tỷ-kheo,
có Sa-môn thứ nhất, có Sa-môn thứ hai, có Sa-môn thứ ba, có Sa-môn thứ tư,
còn ngoại đạo khác không có Sa-môn. Như vậy, các Thầy chơn chánh rống
tiếng rống con sư tử.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Sa-môn thứ nhất ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt ba kiết sử, là bậc dự lưu, không bị rơi vào đọa xứ,
chắc chắn hướng đến giác ngộ. Này các Tỷ-kheo, người này là Sa-môn
thứ nhất.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Sa-môn thứ hai?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt ba kiết sử, do làm cho nhẹ bớt tham và sân, là bậc Nhất
Lai, còn đi lại thế giới này một lần nữa, rồi đoạn tận khổ đau. Này
các Tỷ-kheo, đây là Sa-môn thứ hai.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Sa-môn thứ ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh tại đấy, chứng
Niết-bàn, không phải trở lui từ thế giới ấy. Này các Tỷ-kheo, đây
là Sa-môn thứ ba.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Sa-môn thứ tư ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí ngay trong hiện tại,
chứng ngộ, chứng đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này
các Tỷ-kheo, đây là Sa-môn thứ tư.
Chỉ ở đây, này các Tỷ-kheo, có
Sa-môn thứ nhất, có Sa-môn thứ hai, có Sa-môn thứ ba, có Sa-môn thứ tư,
còn ngoại đạo khác không có Sa-môn. Như vậy, các Thầy chơn chánh rống
tiếng rống con sư tử.
(X) (240) CÁC LỢI ÍCH NHỜ BẬC
CHÂN NHÂN
- Nhờ y tựa bậc chân nhân, này
các Tỷ-kheo, chờ đợi là bốn lợi ích. Thế nào là bốn?
Lớn mạnh nhờ Thánh giới, lớn mạnh
nhờ Thánh giới, lớn mạnh nhờ Thánh định, lớn mạnh nhờ Thánh trí tuệ,
lớn mạnh nhờ Thánh giải thoát.
Nhờ y tựa bậc chân nhân, này các
Tỷ-kheo, chờ đợi là bốn lợi ích này.
