- CHƯƠNG BỐN
- BỐN PHÁP
- XI. PHẨM MÂY MƯA
(I) (101) MÂY MƯA (1)
1. Như vầy tôi nghe :
Một thời, Thế Tôn trú ở
Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn của ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn
gọi các Tỷ-khao :
- Này các Tỷ-kheo.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế
Tôn. Thế Tôn nói như sau :
2.- Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
mây mưa này. Thế nào là bốn ? Có sấm, không có mưa ; có mưa, không có sấm
; không có sấm, cũng không có mưa ; có sấm và có mưa. Này các Tỷ-kheo,
có bốn loại mây mưa này.
3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ với các loại mây mưa này, có mặt hiện hữu
ở đời. Thế nào là bốn ? Hạng người có sấm, không có mưa ; hạng
người có mưa, không có sấm ; hạng người không có sấm, không có mưa ;
hạng người có sấm và có mưa.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có sấm, không có mưa ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có nói, không có làm. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người có
sấm không có mưa. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại mây có sấm, không có mưa
ấy, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hạng người này giống như ví dụ ấy.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có mưa, không có sấm ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có làm, không có nói. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người có
mưa, không có sấm. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại mây chỉ có mưa, không
có sấm ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người này giống như ví
dụ ấy.
6. Và này các Tỷ kheo, thế nào là
hạng người không có sấm, cũng không có mưa ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không có nói, không có làm. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người
không có sấm, không có mưa. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại mây không có sấm,
không có mưa ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người này giống như
ví dụ ấy.
7. Và này các Tỷ kheo, thế nào là
hạng người có sấm và có mưa ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có nói và có làm. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người có sấm
và có mưa. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại mây có sấm và có mưa ấy, Ta nói
rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người này giống như ví dụ ấy.
Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người
giống như loại mây này có mặt, hiện hữu ở đời.
(II) (102) MÂY MƯA (2)
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
mây mưa này. Thế nào là bốn ? Có sấm, không có mưa ; có mưa, không có sấm
; không có sấm không có mưa ; có sấm và có mưa. Này các Tỷ-kheo, có bốn
loại mây mưa này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ như các loại mây mưa này, có mặt, hiện hữu
ở đời. Thế nào là bốn ? Hạng người có sấm, không có mưa ; hạng
người có mưa, không có sấm ; hạng người không có sấm, không có mưa ;
hạng người có sấm và có mưa.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có sấm không có mưa ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người thuộc lòng Pháp, Khế kinh, Ứng tụng, Ký thuyết, Bổn sanh, Vị tằng
hữu pháp, Quảng thuyết. Vị ấy không như thật quán tri : "Đây là Khổ"…,
không như thật quán tri : "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người có sấm không có mưa Ví như, này
các Tỷ-kheo, loại mây có sấm, không có mưa ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo,
hạng người này giống như ví dụ ấy.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có mưa, không có sấm ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không có học thuộc lòng Pháp, như Khế kinh, Ứng tụng, … Quảng
thuyết. Vị ấy như thật quán tri : "Đây là Khổ"… như thật quán
tri : "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là hạng người có mưa, không có sấm. Ví như, này các Tỷ-kheo,
loại mây chỉ có mưa, không có sấm ấy. Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng
người này giống như ví dụ ấy.
5. Và này các Tỷ kheo, thế nào là
hạng người không có sấm và không có mưa ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không học thuộc lòng Pháp như Khế kinh… Quảng thuyết. Vị ấy
không như thật quán tri : "Đây là Khổ"… không như thật quán tri
: "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng người không có sấm, không có mưa. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại
mây không có sấm, không có mưa, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người
này giống như ví dụ ấy.
6. Và này các Tỷ kheo, thế nào là
hạng người có sấm và có mưa ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người học thuộc lòng Pháp như Khế kinh… Quảng thuyết. Người ấy như
thật quán tri : "Đây là Khổ"… như thật quán tri : "Đây là
con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
người có sấm và có mưa. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại mây có sấm và
có mưa ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, người này giống như ví dụ
ấy.
Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người
giống như loại mây này có mặt, hiện hữu ở đời.
(III) (103) CÁI GHÈ
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
ghè này. Thế nào là bốn ?
Trống và bịt ; đầy và mở ; trống
và mở ; đầy và bịt. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại ghè này.
2. Cũng vậy, này các Tỳ-kheo, có bốn
hạng người được ví như các loại ghè này có mặt, hiện hữu ở đời.
Thế nào là bốn ?
Trống và bịt, đầy và mở, trống
và mở, đầy và bịt.
3. Và này các Tỳ-kheo, thế nào là
hạng người trống và bịt ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có thái độ khả ái, khi đi tới đi lui, khi ngó phía trước, ngó
hai bên, khi co tay duỗi tay, khi mang áo tăng-già-lê, bình bát và y, Vị ấy
không như thật quán tri : "Đây là Khổ"… không như thật quán tri
:"Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng người trống và bịt. Ví như, này các Tỷ-kheo, các ghè trống
và bịt ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, người này giống như ví dụ
ấy.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người đầy và mở ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không có thái độ dễ thương, khi đi tới đi lui, khi ngó phía trước,
ngó hai bên, khi co tay duỗi tay, khi mang áo tăng-già-lê, bình bát và y, Vị
ấy như thật quán tri : "Đây là Khổ"… như thật quán tri : "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
người đầy và mở. Ví như, này các Tỷ-kheo, các ghè đầy và mở ấy,
Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, người này giống như ví dụ ấy.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người trống và mở ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không có thái độ dễ thương, khi đi tới đi lui, khi ngó phía trước,
ngó hai bên, khi co tay duỗi tay, khi mang áo tăng-già-lê, bình bát và y, Vị
ấy không như thật quán tri : "Đây là Khổ"… không như thật quán
tri : "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là hạng người trống và mở, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, người
này giống như ví dụ ấy.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người đầy và bịt ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có thái độ dễ thương, khi đi tới, đi lui, khi ngó phía trước,
ngó hai bên, khi co tay, duỗi tay, khi mang áo tăng-già-lê, mang y bát, vị ấy
như thật quán tri : "Đây là Khổ"… như thật quán tri : "Đây
là con Đường đưa đến Khổ diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
người đầy và bịt. Ví như, này các Tỷ-kheo, các ghè đầy và bịt ấy,
Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, người này giống như ví dụ ấy.
Này các Tỷ-kheo, bốn hạng người
giống như các loại ghè này có mặt, hiện hữu ở đời.
(IV) (104) HỒ NƯỚC (1)
- Này các Tỷ-kheo, có bốn loại hồ
nước này. Thế nào là bốn ? Cạn nhưng có vẻ sâu, sâu nhưng thấy cạn,
cạn và thấy cạn, sâu và thấy sâu. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại hồ nước
này…
(V) (105) CÁC HỒ NƯỚC (2)
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
hồ nước này. Thế nào là bốn ? Cạn có vẻ sâu, sâu có vẻ cạn, cạn
có vẻ cạn, sâu có vẻ sâu. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại hồ nước này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ với hồ nước này có mặt, hiện hữu ở đời.
Thế nào là bốn ?
Cạn có vẻ sâu, sâu có vẻ cạn.
Cạn có vẻ cạn, sâu có vẻ sâu.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người cạn có vẻ sâu ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có thái độ khả ái… (như kinh 103, từ số 3 cho đến số 6).
(VI) (106) CÁC TRÁI XOÀI
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
xoài này. Thế nào là bốn ?
Chưa chín có vẻ chín, chín có vẻ
chưa chín, chưa chín có vẻ chưa chín, chín có vẻ chín, Này các Tỷ-kheo,
có bốn loại xoài này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ với bốn loại xoài này. Thế nào là bốn
(như kinh 103, từ số 3 đến số 6).
(VII) (107) CÁC LOẠI CHUỘT
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
chuột này. Thế nào là bốn ?
Đào hang không ở, ở không đào
hang, không đào hang không ở, có đào hang có ở. Này các Tỷ-kheo, có bốn
loại chuột này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ với các loại chuột này có mặt, hiện hữu
ở đời. Thế nào là bốn ?
Đào hang không ở, ở không đào
hang, không đào hang không ở, có đào hang có ở. Này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người này.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có đào hang, nhưng không ở ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người thuộc lòng Pháp như Khế kinh… Quảng thuyết. Vị ấy không như thật
quán tri : "Đây là Khổ"… "Đây là con Đường đưa đến Khổ
diệt". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người đào hang, nhưng không
ở. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại chuột có đào hang, nhưng không ở ấy,
Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người này giống như ví dụ ấy.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có ở, không đào hang ? (xem như kinh 102).
(VIII) (108) CÁC LOẠI BÒ ĐỰC
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
bò đực này. Thế nào là bốn ?
Hung dữ với đàn bò của mình,
không hung dữ với đàn bò của người ; hung dữ với đàn bò của người,
không hung dữ với đàn bò của mình ; hung dữ với đàn bò của mình, hung
dữ với đàn bò của người ; không hung dữ với đàn bò của mình, không
hung dữ với đàn bò của người. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại bò đực
này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví như các loại bò đực này, có mặt, hiện hữu ở
đời. Thế nào là bốn ?
Hạng người hung dữ với đàn bò
của mình, không hung dữ với đàn bò của người ; hạng hung dữ với đàn
bò của người, không hung dữ với đàn bò của mình ; hạng hung dữ với
đàn bò của mình và hung dữ với đàn bò của người ; hạng không hung dữ
với đàn bò của mình, không hung d74 với đàn bò của người.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người hung dữ với đàn bò của mình, không hung dữ với đàn bò của
người ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người là một khiếp đảm cho hội chúng của mình, không là một khiếp
đảm cho hội chúng của người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người
hung dữ với đàn bò của mình, không hung dữ với đàn bò của người. Ví
như, này các Tỷ-kheo, loại bò đực hung dữ với đàn bò của mình, không
hung dữ với đàn bò của người ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng
người này giống như ví dụ ấy.
4. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng
người hung dữ với đàn bò của người, không hung dữ với đàn bò của
mình ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người là một khiếp đảm cho hội chúng của người, không là một khiếp
đảm cho hội chúng của mình. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người
hung dữ với đàn bò của người, không hung dữ với đàn bò của mình.
Ví như, này các Tỷ-kheo, loại bò đực hung dữ với đàn bò của người,
không hung dữ với đàn bò của mình ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng
người này giống như ví dụ ấy.
5. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng
người hung dữ với đàn bò của mình, hung dữ với đàn bò của người ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người là một khiếp đảm cho hội chúng của mình và cho hội chúng của
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người… (như trên)… giống
như ví dụ ấy.
6. Thế nào, này các Tỷ-kheo, là hạng
người không hung dữ với đàn bò của mình và không hung dữ với đàn bò
của người ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không là một khiếp đảm cho đàn bò của mình, không là một khiếp
đảm cho đàn bò của người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người
không hung dữ với đàn bò của mình, không hung dữ với đàn bò của người.
Ví như, này các Tỷ-kheo, loại bò đực không hung dữ với đàn bò của
mình và không hung dữ với đàn bò của người. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng,
người này giống như ví dụ ấy.
Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người
được ví dụ với các loại bò đực này, có mặt, hiện hữu ở đời.
(IX) (109) CÁC CÂY
1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
cây này. Thế nào là bốn ?
Có giác cây, bao vây với giác cây
; có giác cây bao vây với lõi cây ; có lõi cây bao vây với giác cây ; có
lõi cây bao vây với lõi cây. Này các Tỷ-kheo, có bốn loại cây này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ như bốn loại cây này có mặt, hiện hữu ở
đời. Thế nào là bốn ?
Hạng người là giác cây, bao vây với
giác cây ; hạng người là giác cây, bao vây với lõi cây ; hạng người là
lõi cây, bao vây với giác cây ; hạng người là lõi cây, bao vây với lõi
cây.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người là giác cây bao vây với giác cây ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người ác giới, theo ác pháp, hội chúng người ấy cũng ác giới, theo ác
pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người giác cây bao vây với
giác cây. Ví như, này các Tỷ-kheo, loại cây là giác cây, bao vây với
giác cây ấy. Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người này giống như ví
dụ ấy.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người là giác cây bao vây với lõi cây ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người ác giới, theo ác pháp, hội chúng người ấy có giới, theo thiện
pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người giác cây bao vây với lõi
cây. Ví như… giống như ví dụ ấy.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người là lõi cây bao vây với giác cây ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có giới, theo thiện pháp, nhưng hội chúng của người ấy theo ác
giới, ác pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người lõi cây bao vây
với giác cây. Ví như… giống như ví dụ ấy.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người là lõi cây bao vây với lõi cây ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người có giới, theo thiện pháp, hội chúng người ấy cũng có giới, theo
thiện pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người có lõi cây bao vây
với lõi cây. Ví như, này các Tỷ-kheo, là hạng người lõi cây bao vây với
lõi, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, hạng người này giống như ví dụ ấy.
Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người
giống như ví dụ các cây này, có mặt hiện hữu ở đời.
(X) (110) CÁC CON RẮN
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn loại
rắn. Thế nào là bốn ?
Loại rắn có nọc độc, nhưng không
ác độc ; loại ác độc nhưng không nọc độc ; loại có nọc độc và
ác độc ; loại không có nọc độc, không có ác độc. Này các Tỷ-kheo,
có bốn loại rắn độc này.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn
hạng người được ví dụ với các loại rắn này có mặt, hiện hữu ở
đời. Thế nào là bốn ?
Hạng người có nọc độc nhưng không
ác độc ; hạng người ác độc nhưng không nọc độc ; hạng người có nọc
độc, có ác độc ; hạng người không có nọc độc, không có ác độc.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có nọc độc, nhưng không ác độc ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người rất mau phẫn nộ, nhưng phẫn nộ không tồn tại lâu dài. Như vậy
là hạng người có nọc độc, nhưng không ác độc. Ví như, này các Tỷ-kheo,
loại rắn có nọc độc, nhưng không ác độc ấy, Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo,
hạng người này giống như ví dụ ấy.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có ác độc, nhưng không có nọc độc ?
Ơ ۠đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người không mau phẫn nộ, nhưng phẫn nộ tồn tại lâu dài. Như vậy là
hạng người có ác độc, nhưng không có nọc… giống như ví dụ ấy.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người có nọc độc và có ác độc ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người rất mau phẫn nộ và phẫn nộ tồn tại lâu dài. Như vậy là hạng
người có nọc độc và có ác độc... giống như ví dụ ấy.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người không có nọc độc và không có ác độc ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người rất mau phẫn nộ và phẫn nộ không tồn tại lâu dài. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là hạng người không có nọc độc, và không có ác độc. Ví
như, này các Tỷ-kheo, loại rắn không có nọc độc, không có ác độc ấy,
Ta nói rằng, hạng người này giống như ví dụ ấy.
Có bốn hạng người này, này các
Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.
