- CHƯƠNG BỐN
- BỐN PHÁP
IX. PHẨM KHÔNG CÓ RUNG ĐỘNG
(I) (81) ĂN TRỘM
1. - Thành tựu với bốn pháp, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn
?
Sát sanh, lấy của không cho, tà hạnh
trong các dục, nói láo.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.
2. Thành tựu với bốn pháp, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời. Thế nào là bốn
?
Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của
không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo.
Thành tựu với bốn pháp, này các
Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.
(II) (82) NÓI LÁO
(Như kinh trên, (81), chỉ khác bốn
pháp là : nói láo, nói hai lưỡi, nói lời thô ác, nói lời phù phiếm.)
(III) (83) TÁN THÁN
1. - Thành tựu với bốn pháp, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn
?
Không suy tư, không thẩm sát, tán
thán người không xứng đáng được tán thán ; không suy tư, không thẩm
sát, không tán thán người xứng đáng được tán thánh; không suy tư, không
thẩm sat, tự cảm thấy tin tưởng đối với những chỗ không đáng tin tưởng
; không suy tư, không thẩm sát, tự cảm thấy không tin tưởng đối với
những chỗ đáng tin tưởng.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.
2. Thành tựu với bốn pháp, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.
Có suy tư, có thẩm sat, không tán
thán người không xứng đáng được tán thán; có suy tư, có thẩm sát,
tán thán người xứng đáng được tán thán; có suy tư, có thẩm sát, tự
cảm thấy không tin tưởng đối với những chỗ không xứng đáng được
tin tưởng ; không suy tư, không thẩm sat, tự cảm thấy tin tưởng đối với
những chỗ đáng tin tưởng.
Thành tựu với bốn pháp này, này
các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.
(IV) (84) PHẪN NỘ
(Như kinh trên, (83), chỉ khác về bốn
pháp : Tôn trọng phẫn nộ, không tôn trọng diệu pháp ; tôn trọng gièm
pha, không tôn trọng diệu pháp ; tôn trọng lợi dưỡng, không tôn trọng
diệu pháp ; tôn trọng cung kính, không tôn trọng diệu pháp).
(V) (85) TỐI TĂM
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng
người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn ?
Sống trong bóng tối, hướng đến
bóng tối ; sống trong bóng tối, hướng đến ánh sáng ; sống trong ánh
sáng, hướng đến bóng tối ; sống trong ánh sáng, hướng đến ánh sáng.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người sống trong bóng tối, hướng đến bóng tối ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
được sanh trong một gia đình hạ tiện, gia đình một người đổ phân,
hay gia đình một người thợ săn, đan rổ, hay gia đình người đan tre, làm
bẫy sập, hay gia đình người đống xe, hay gia đình người quét rác, hay
trong một gia đình một người nghèo đói, ăn uống thiếu thốn, sanh kế
khó khăn, khó tìm cho được đồ ăn, đồ mặc. Và người ấy lại xấu xí,
khó ngó, còm lưng, nhiều bệnh hoạn, đui một mắt, quẹo tay bại chân,
hay đi khấp khểnh, hay nửa thân tê liệt, không có được đồ ăn, đồ uống,
đò mặc, xe cộ, vòng hoa, hương, phấn sáp, chỗ năm, chỗ ở hay đèn. Người
ấy sống với thân làm ác, sống với miệng nói ác, sống với ý nghĩ
ác. Sau khi sống với thân làm ac, với miệng nói ác, với ý nghĩ ác, khi
thân hoại mạng chung, người ấy sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người trong bóng tối hướng đến
bóng tối.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
được sanh trong một gia đình hạ liệt ... chỗ nằm, chỗ ở hay đèn. Người
ấy sống với thân làm lành, sống với miệng nói lành, sống với ý nghĩ
lành. Sau khi sống với thân làm lành, với miệng nói lành, với ý nghĩ lành,
khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi lành, cõi trời, cõi đời này.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người sống trong bóng tối hướng đến
ánh sáng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng người sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng
người được sanh trong một gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ
giàu có, hay trong gia đình Bà-la-môn giàu có, hay trong gia đình gia chủ
giàu có, phú hào có tài sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng và bạc,
có nhiều tài sản, vật dụng, nhiều tiền của, ngũ cốc. Người ấy lại
đẹp trai, dễ nhìn, dễ thương, với màu da tuyệt đẹp, xin xắn. Người
ấy lại nhận được đồ ăn, đồ uống, áo mặc, xe cộ, vòng hoa, hương
liệu, phấn sáp, chỗ nằm, chỗ trú, đèn đuốc. Người ấy, thân làm
ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác,
sau khi thân hoại mạng chúng, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là hạng người sống trong ánh sáng hướng đến
bóng tối.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
người sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người
sanh ra trong gia đình cao quý, trong gia đình Sát-đế-lỵ giàu có, hay trong
gia đình Bà-la-môn giàu có, hay trong gia đình gia chủ giàu có, phú hào có
tài sản lớn, có của cải lớn, có nhiều vàng và bạc, có nhiều tài sản,
vật dụng, có nhiều tiền của, ngũ cốc. Và người ấy đẹp trai, dễ nhìn,
dễ thương, với màu da tuyệt đẹp, xinh xắn. Người ấy lại nhận được
đồ ăn, đồ uống, vải mặc, xe cộ, vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, chỗ
nằm, chỗ trú, đèn đuốc. Người ấy, thân làm lành, miệng nói lành, ý
nghĩ lành. Do thân làm lành, miệng nói lành, ý nghĩ lành, người ấy khi thân
hoại mạng chung được sanh lê cõi lành, cõi trời, cõi đời này. Này các
Tỷ-kheo, như vậy là người sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng.
(VI) (86) THẤP KÉM
1. - Có bốn hạng người này, này
các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn ? Thấp và thấp,
thấp và cao, cao và thấp, cao và cao.
Có bốn hạng người này, này các
Tỷ-kheo, có mặt hiện hữu ở đời.
(VII) (87) CÁC HẠNG SA-MÔN (1)
1. - Có bốn hạng người này, này
các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn ?
Sa-môn bất động, Sa-môn sen trắng,
Sa-môn sen hồng, Sa-môn tinh luyện trong các Sa-môn.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Sa-môn bất động ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
là hạng hữu học, đang đi trên con đường, sống cố gắng hướng đến
vô thượng an ổn khỏi các ách nạn. Ví như, này các Tỷ-kheo, vị trưởng
nam vua Sát-đế-lỵ, xứng đáng để được làm lễ quán đảnh, nhưng
chưa làm lễ quán đảnh, và đạt đến địa vị bất động. Cũng vậy, này
các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo hữu học, đang đi trên con đường, sống cố gắng
hướng đến vô thượng an ổn khỏi các ách nạn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn bất động.
3. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn sen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng
đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, nhưng chưa với
thân cảm giác được tâm giải thoát và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn sen trắng.
4. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn sen hồng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng
đạt và an trú tâm giải thoát, tuệ giải thoát, và với thân cảm giác
được tâm giải thoát và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn sen hồng.
5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào
là hạng Sa-môn tinh luyện trong các hàng Sa-môn ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu ; nhiều lần
được yêu cầu nhận đồ ăn khất thực, ít khi không được yêu cầu ;
nhiều lần được yêu cầu nhận sàng tọa, ít khi không được yêu cầu ;
nhiều lần được yêu cầu nhận dược phẩm trị bệnh, ít khi không được
yêu cầu. Vị ấy sống với những vị đồng Phạm hạnh nào, các vị này
đối với vị ấy, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với ít không
khả ái, với nhiều khẩu nghiệp khả ái, với ít không khả ái, với nhiều
ý nghiệp khả ái, với ít không khả ái, giúp đỡ với nhiều giúp đỡ
khả ái, với ít giúp đỡ không khả ái. Ở đây, một số cảm thọ khởi
lên phát sanh từ mật hay phát sanh từ đàm, hay phát sanh từ gió, hay phát
sanh từ sự gặp gỡ các nước trong thân thể ; hay phát sinh từ sự thay
đổi thời tiết, hay phát sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát
sanh từ các công kích thình lình bên ngoài vào, hay do quả dị thục của
nghiệp ; những số cảm thọ ấy không khởi lên nhiều, vị ấy ít bị bệnh
tật. Đối với bốn Thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú,
có được không khó khăn, có được không mệt nhọc, có được không phí
sức ; do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, với thắng trí
chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện trong các hàng
Sa-môn.
6. Này các Tỷ-kheo, nếu nói một
cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn, thời này
các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng Sa-môn tinh luyện
giữa các Sa-môn. Này các Tỷ-kheo, Ta nhiều lần được yêu cầu nhận y,
ít khi không được yêu cầu ; nhiều lần được yêu cầu nhận đồ ăn khất
thực, ít khi không được yêu cầu ; nhiều lần được yêu cầu nhận
sàng tọa, ít khi không được yêu cầu ; nhiều lần được yêu cầu nhận
dược phẩm trị bệnh, ít khi không được yêu cầu. Ta sống với các Tỷ-kheo
nào, các vị ấy đối với Ta, xử sự với nhiều thân nghiệp khả ái, với
ít thân nghiệp không khả ái ; với nhiều khẩu nghiệp khả ái, với ít
khẩu nghiệp không khả ái ; với nhiều ý nghiệp khả ái, với ít ý nghiệp
không khả ái ; giúp đỡ với nhiều giúp đỡ khả ái, với ít giúp đỡ
không khả ái. Phàm có những cảm thọ nào khởi lên, phát sanh từ mật,
hay phát sinh từ đàm, hay phát sanh từ gió, hay phát sanh từ sự gặp gỡ
các nước trong thân thể, hay phát sanh từ sự thay đổi thời tiết, hay phát
sanh từ sự gặp gỡ các nghịch vận, hay phát sanh từ sự công kích thình
lình bên ngoài vào, hay do quả dị thục các nghiệp ; những cảm thọ ấy
không khởi lên nhiều nơi Ta. Ta ít bị bệnh tật. Đối với bốn Thiền,
thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, Ta có được không khó khăn,
có được không mệt nhọc, có được không phí sức. Do đoạn diệt các lậu
hoặc, ngay trong hiện tai, với thắng trí, Ta chứng ngộ, chứng đạt và an
trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo, nếu có
nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn,
thời này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta là hạng
Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.
Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng
người có mặt, hiện hữu ở đời.
(VIII) (88) CÁC HẠNG SA-MÔN (2)
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hang
người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn ?
Sa-môn bất động, Sa-môn sen trắng,
Sa-môn sen hồng, Sa-môn tinh luyện.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn bất động ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
do đoạn diệt ba kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, quyết
chắc hướng đến giác ngộ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn bất
động.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn sen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sau khi đạn diệt ba kiết sử, làm cho nhẹ bớt tham, sân, si, là bậc Nhất
lai, chỉ có một lần trở lui đời này rồi chấm dứt khổ dâu. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn sen hồng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, là vị Bất lai, từ đấy nhập Niết-bàn,
không phải trở lui từ thế giới ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn sen hồng.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, do đoạn
tận các lậu hoặc, Tỷ-kheo ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.
Này các Tỷ-kheo, bốn hạng Sa-môn
này có mặt, xuất hiện ở đời.
(IX) (89) CÁC HẠNG SA-MÔN
1. - Có bốn hạng người này, này
các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn ?
Sa-môn bất động, Sa-môn sen trắng,
Sa-môn sen hồng, Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn bất động ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng,
chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng
Sa-môn bất động.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn sen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có chánh tri kiến ..., chánh định, chánh trí, chánh giải thoát, nhưng không
có an trú với thân cảm giác tám giải thoát. Như vậy này các Tỷ-kheo,
là hạng Sa-môn sen trắng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn sen hồng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
có chánh tri kiến ... chánh giải thoát, an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.
5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào
là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít không được yêu cầu ... Này các Tỷ-kheo,
nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện giữa các
Sa-môn, này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là nói về Ta, là hạng
Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.
Này các Tỷ-kheo, đây là bốn hạng
người có mặt, hiện hữu ở đời.
(X) (90) CÁC HẠNG SA-MÔN
1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng
người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn ?
Sa-môn bất động, Sa-môn sen trắng,
Sa-môn sen hồng, Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
Sa-môn bất động ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị hữu
học, ý chưa đạt được mục đích, đang sống hướng đến vô thượng
an ổn khỏi các khổ ách. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn bất
động.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn sen trắng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
sống tùy quán sự sanh diệt trong năm thủ uẩn : "Đây là sắc, đây
là sắc tập khởi, đây là sắc chấm dứt ; đây là thọ ... đây là tưởng
... đây là các hành ... đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức
chấm dứt". Nhưng vị ấy chưa an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen trắng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn sen hồng ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo
sống, tùy quán sanh diệt trong năm thủ uẩn : "Đây là sắc ... đây
là thức chấm dứt". Và vị ấy an trú với thân cảm giác tám giải
thoát. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng Sa-môn sen hồng.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là
hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn ?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nhiều lần được yêu cầu nhận y, ít khi không được yêu cầu ... Này
các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, nói về hạng Sa-môn tinh luyện
giữa các Sa-môn, người ấy này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh là
nói về Ta, là hạng Sa-môn tinh luyện giữa các Sa-môn.
Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người
này có mặt, hiện hữu ở đời.
