-
- KINH
BỒ ĐỀ VƯƠNG TỬ
- (Bodhirajakumarasuttam)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn sống giữa dân
chúng Bhagga, tại Sunsumaragira, rừng Bhesakala, vườn Lộc Uyển. Lúc bấy giờ,
vương tử Bodhi có một ngôi lâu đài tên Kokanada dựng lên không bao lâu
và chưa được một Sa-môn, một Bà-la-môn hay một hạng người nào ở cả.
Rồi vương tử Bodhi gọi thanh niên Sanjikaputta và nói:
– Này Sanjikaputta, hãy đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, hãy nhân danh ta cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi
Thế Tôn có ít bệnh, ít não, khinh an, lạc trú, và thưa: "Bạch Thế Tôn,
vương tử Bodhi cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hỏi thăm Thế Tôn có
ít bệnh, ít não, khinh an, lạc trú, và bạch như sau: Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn nhận lời mời của vương tử Bodhi, ngày mai dùng cơm cùng với
chúng Tỷ-kheo".
– Thưa vâng, Tôn giả.
Thanh niên Sanjikaputta vâng đáp vương
tử Bodhi, đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên với Thế Tôn những lời
chào đón hỏi thăm. Và sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên. Thanh niên Sanjikaputta đang ngồi một bên
và bạch Thế Tôn:
– Thưa Tôn giả Gotama, vương tử
Bodhi cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, hỏi thăm có ít bệnh, ít
não, khinh an, lạc trú và thưa như sau: "Mong Tôn giả Gotama nhận lời mời
của vương tử Bodhi, ngày mai dùng cơm cùng với chúng Tỷ-kheo".
Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi
thanh niên Sanjikaputta, sau khi biết được Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ
ngồi đứng dậy, đi đến vương tử Bodhi, sau khi đến, thưa với vương tử
Bodhi:
– Chúng tôi đã nhân danh Tôn giả,
bạch lên Thế Tôn Gotama như sau: "Thưa Tôn giả Gotama, vương tử Bodhi
cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, hỏi thăm có ít bệnh, ít não,
khinh an, lạc trú, và thưa như sau: "Mong Tôn giả Gotama nhận lời mời
của vương tử Bodhi, ngày mai dùng cơm cùng với chúng Tỷ-kheo". Và
Sa-môn Gotama đã nhận lời.
Rồi vương tử Bodhi, sau khi đêm
ấy đã mãn, tại trú xá của mình cho sửa soạn các món ăn thượng vị
loại cứng và loại mềm, và cho trải vải trắng lâu đài Kokanada cho đến
tầm cấp thấp nhất (pacchima), rồi gọi thanh niên Sanjikaputta:
– Này Thanh niên Sanjikaputta, hãy
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy báo giờ cho Thế Tôn được biết:
"Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, cơm đã sẵn sàng".
Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp
y, cầm y bát đi đến trú xá của vương tử Bodhi. Lúc bấy giờ, vương tử
Bodhi chờ đón Thế Tôn đến, đang đứng ở cửa ngoài. Vương tử Bodhi thấy
Thế Tôn từ xa đi đến, sau khi thấy, liền tiến đến đón, đảnh lễ Thế
Tôn, đi đầu hướng dẫn đến lâu đài Kokanada. Rồi Thế Tôn đứng sát
vào tầm cấp thấp nhất. Vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy bước
lên trên vải, Thiện Thệ hãy bước lên trên vải, để con được hạnh
phúc, an lạc lâu dài.
Được nghe nói vậy, Thế Tôn im lặng.
Lần thứ hai, vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy bước
lên trên vải, Thiện Thệ hãy bước lên trên vải, để cho con được hạnh
phúc, an lạc lâu dài.
Lần thứ hai, Thế Tôn im lặng. Lần
thứ ba, vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, ... (như trên)...
an lạc lâu dài.
Rồi Thế Tôn nhìn Tôn giả Ananda.
Tôn giả Ananda thưa với vương tử Bodhi:
– Thưa vương tử, hãy cho cuộn lại
tấm vải, Thế Tôn không có đi bộ trên vải, Như Lai còn nghĩ đến những
người thấp kém.
Rồi vương tử Bodhi cho cuộn lại
tấm vải, cho sửa soạn các chỗ ngồi tại tầng trên lầu Kokanada. Rồi
Thế Tôn bước lên lâu đài Kokanada, và ngồi trên ghế đã soạn sẵn với
chúng Tỷ-kheo. Rồi vương tử Bodhi tự tay mời chúng Tỷ-kheo với đức Phật
là vị cầm đầu và làm cho thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại
cứng và loại mềm. Vương tử Bodhi, khi Thế Tôn ăn xong, tay đã rời khỏi
bát, liền lấy một ghế thấp và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, vương tử Bodhi bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, con nghĩ như sau:
"Lạc được chứng đắc không phải do lạc, lạc được chứng đắc
do khổ".
– Này Vương tử, trước khi giác
ngộ, thành bậc Chánh Đẳng Giác, khi còn là vị Bồ Tát, Ta nghĩ như sau:
"Lạc được chứng đắc không phải do lạc, lạc được chứng đắc
do khổ. Và Ta, này Vương tử, sau một thời gian, khi còn niên thiếu, non trẻ,
tóc đen nhánh...,(như Tập I, Kinh Thánh Cầu, từ trang 367 đến trang 373,
thay thế "Này các Tỷ-kheo" với "Này Vương tử".)... và
nghĩ: "Thật là vừa đủ để tinh tấn".
Nhưng này Vương tử, có thí dụ khởi
lên nơi Ta..., (như Tập I, Đại Kinh Saccaka, từ trang 529 đến trang 543, thay
thế "Này Aggivesana" với "Này Vương tử")... sống nhiệt tâm,
tinh cần".
Rồi này Vương tử, Ta suy nghĩ như
sau: "Pháp này do Ta chứng được thật thâm sâu... (như Tập I, Kinh Thánh
Cầu từ 374 đến trang 386, thay thế "Này các Tỷ-kheo" với
"Này Vương tử"... Sáu người sống, với các đồ ăn mà hai Tỳ
Kheo này khất thực đem về. Như vậy, này Vương tử, chúng năm vị Tỷ-kheo
được Ta giáo giới như vậy, giáo huấn như vậy, không bao lâu chứng được
với thượng trí ngay trong hiện tại, chứng ngộ, chứng đạt và an trú
vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà con cháu các lương gia xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình hướng đến.
Khi được nói vậy, vương tử
Bodhi bạch Thế Tôn:
– Độ bao lâu, bạch Thế Tôn, một
vị Tỷ-kheo chấp nhận Như Lai là vị lãnh đạo, chứng được mục đích
tối cao... (như trên)... và an trú.
– Này Vương tử, ở đây, Ta sẽ
hỏi Vương tử. Tùy theo Vương tử có thể kham nhẫn, Vương tử hãy trả
lời. Này vương tử, Vương tử nghĩ thế nào ? Vương tử có thiện xảo
trong nghề cưỡi voi và trong kỹ thuật dùng câu móc không ?
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn, con
thiện xảo trong nghề cưỡi voi và kỹ thuật dùng câu móc.
– Này Vương tử, Vương tử nghĩ
thế nào ? Ở đây có người đến và nói: "Vương tử Bodhi biết kỹ
thuật cưỡi voi và dùng câu móc. Tôi sẽ học kỹ thuật cưỡi voi và
dùng câu móc với Vương tử". Nếu người ấy không có lòng tin, thời
những gì lòng tin có thể đạt được, người ấy không thể đạt được.
Nếu người ấy nhiều bệnh, thời những gì ít bệnh có thể đạt được,
người ấy không thể đạt được. Nếu người ấy gian trá, xảo trá, thời
những gì không gian trá, không xảo trá có thể đạt được, người ấy
không đạt được. Nếu người ấy biếng nhác, thời những gì tinh tấn,
cần mẫn có thể đạt được, người ấy không đạt được. Nếu người
ấy có liệt tuệ, thời những gì trí tuệ có thể đạt được, người
ấy không đạt được. Này Vương tử, Vương tử nghĩ thế nào ? Người
ấy có thể học kỹ thuật cỡi voi và dùng câu móc với Vương tử không
?
– Bạch Thế Tôn, người ấy, dầu
thành tựu chỉ một đức tánh, người ấy cũng không có thể học kỹ thuật
cỡi voi và dùng câu móc với con; huống chi (nếu người ấy thành tựu) cả
năm đức tánh !
– Này Vương tử, Vương tử nghĩ
thế nào ? Ở đây, có người đến và nói: "Vương tử Bodhi biết kỹ
thuật cỡi voi và dùng câu móc. Tôi sẽ học kỹ thuật cưỡi voi và dùng
câu móc với Vương tử". Nếu người ấy có lòng tin, thời những gì
lòng tin có thể đạt được, người ấy đạt được. Nếu người ấy
ít bệnh, thời những gì ít bệnh có thể đạt được, người ấy đạt
được. Nếu người ấy không gian trá, không xảo trá, thời những gì
không gian trá, không xảo trá có thể đạt được, người ấy đạt được.
Nếu người ấy tinh tấn, cần mẫn, thời những gì tinh tấn, cần mẫn
có thể đạt được, người ấy đạt được. Nếu người ấy có trí tuệ,
thời những gì trí tuệ có thể đạt được, người ấy đạt được. Này
Vương tử, Vương tử nghĩ thế nào ? Người ấy có thể học kỹ thuật cỡi
voi và dùng câu móc với Vương tử không ?
– Bạch Thế Tôn, người ấy, dầu
cho thành tựu chỉ một đức tánh, cũng có thể học kỹ thuật cỡi voi
và dùng câu móc với con; huống chi (nếu người ấy thành tựu) cả năm đức
tánh.
– Cũng vậy, này Vương tử, có năm
tinh tấn chi này. Thế nào là năm ? Ở đây, này Vương tử, vị Tỷ-kheo có
lòng tin, tin tưởng sự giác ngộ của Như Lai. Ngài là Thế Tôn, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị ấy ít bệnh, ít não,
với bộ tiêu hóa được điều hòa, không quá lạnh, không quá nóng, trung
bình, hợp với tinh tấn. Vị ấy không gian trá, xảo trá, tự mình xử sự
như chơn đối với bậc Đạo sư, đối với các vị có trí hay đối với
các vị đồng Phạm hạnh. Vị ấy sống tinh cần, tinh tấn từ bỏ các bất
thiện pháp, làm cho khởi lên các thiện pháp, kiên cố, kiên trì, không từ
bỏ gánh nặng đối với các thiện pháp. Vị ấy có trí tuệ thành tựu
trí tuệ về sự sanh diệt (của các pháp), với sự thể nhập bậc Thánh
đưa đến sự chơn chánh đoạn diệt khổ đau. Này Vương Tử, như vậy là
năm tinh cần chi. Này Vương tử, vị Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này,
chấp nhận Như Lai là bậc lãnh đạo, sau khi đã tự chứng tri với thượng
trí ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh mà vì mục đích
này các Thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình, và vị ấy có thể chứng ngộ, chứng đạt và an trú trong bảy
năm. Này Vương tử, đừng nói chi bảy năm, một vị Tỷ-kheo thành tựu năm
tinh cần chi này... (như trên)... và an trú sáu năm... (như trên)... năm năm,
bốn năm, ba năm, hai năm, một năm. Này Vương tử, đừng nói chi một năm,
một Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này... (như trên)... và an trú bảy
tháng. Này Vương tử, đừng nói chi bảy tháng, một Tỷ-kheo thành tựu năm
tinh cần chi này... (như trên)... và an trú ngay trong sáu tháng... (như trên)...
trong năm tháng, bốn tháng, ba tháng, hai tháng, một tháng, nửa tháng. Này Vương
tử, đừng nói chi nửa tháng, một Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này...
(như trên)... và an trú trong bảy đêm ngày. Này Vương tử, đừng nói chi bảy
đêm ngày, Tỷ-kheo thành tựu năm tinh cần chi này sáu đêm ngày... (như trên)...
năm đêm ngày, bốn đêm ngày, ba đêm ngày, hai đêm ngày, một đêm ngày.
Này Vương tử, đừng nói chi một đêm ngày, một Tỷ-kheo thành tựu năm
tinh cần chi này, chấp nhận Như Lai là bậc lãnh đạo, nếu được giảng
dạy buổi chiều thời chứng được sự thù thắng buổi sáng, nếu được
giảng dạy buổi sáng, thời sẽ chứng được sự thù thắng buổi chiều.
Khi được nghe nói vậy, Vương tử
Bodhi bạch Thế Tôn:
– Ôi, thật là Phật ! Ôi, thật
là Pháp ! Ôi, thật là khéo thuyết pháp thay ! Nếu được giảng dạy buổi
chiều thời chứng được sự thù thắng buổi sáng, nếu được giảng dạy
buổi sáng thời chứng được sự thù thắng buổi chiều.
Khi nghe nói vậy, thanh niên
Sanjikaputta thưa với Vương tử Bodhi:
– Như vậy, Tôn giả Bodhi này đã
nói: "Ôi, thật là Phật ! Ôi, thật là Pháp ! Ôi, thật là khéo thuyết
pháp thay ! " Nhưng Vương tử không nói thêm: "Tôi quy y Tôn giả
Gotama này, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng".
– Này Sanjikaputta, chớ có nói như
vậy ! Này Sanjikaputta, chớ có nói như vậy ! Này Sanjikaputta, mặt trước mặt
đối diện với mẫu thân của ta, ta tự nghe như sau: "Một thời, này
Sanjikaputta, Thế Tôn trú ở Kosambi, tại tu viện Ghosita. Mẫu thân ta đang
mang thai, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, mẫu thân ta bạch với Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, đứa con này của con, dù là con trai hay con gái, cũng xin quy y với
Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Thế Tôn nhận nó làm cư
sĩ, từ nay cho đến mạng chung, nó trọn đời quy ngưỡng". Lại một
thời, này Sanjikaputta, Thế Tôn trú giữa dân chúng Bhagga, tại Sumsumaragira,
rừng Bhesakala, vườn Lộc Uyển. Rồi người vú của ta, ẳm ta bên hông,
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên.
Đứng một bên, người vú của ta bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, vương
tử Bodhi nay xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. Mong Thế
Tôn nhận vương tử này làm cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, xin trọn
đời quy ngưỡng". Và nay, này Sanjikaputta, lần thứ ba ta quy y Thế
Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo. "Mong Thế Tôn nhận con làm cư
sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng".
