Kinh Trung bộ
HT. Thích Minh Châu dịch
- KINH
SANDAKA KINH
- (Sandakasuttam)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú ở Kosambi
(Kiều-thưởng-di), tại tu viện Ghosita (Cù-sư-la). Lúc bấy giờ, du sĩ
Sandaka trú ở hang Pilakka với đại chúng du sĩ, khoảng độ năm trăm du
sĩ. Rồi Tôn giả Ananda, vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng
dậy, và nói với các Tỷ-kheo:
– Chư Hiền, chúng ta hãy đi đến
Devakatasobbha để xem hang.
– Thưa vâng, Hiền giả.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Ananda. Rồi Tôn giả Ananda với một số đông Tỷ-kheo đi đến
Devakatasobbha. Lúc bấy giờ, du sĩ Sandaka ngồi với đại chúng du sĩ đang lớn
tiếng, cao tiếng, to tiếng bàn luận nhiều vấn đề phù phiếm như câu
chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần,
câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến
tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về
đồ mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện
về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện
về làng xóm, câu chuyện về thị trấn, câu chuyện về thành phố, câu
chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về vị anh
hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu
chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về
hiện trạng của thế giới, hiện trạng của đại dương, câu chuyện về
hiện hữu và không hiện hữu. Du sĩ Sandaka thấy Tôn giả Ananda từ xa đi
đến, thấy vậy liền khuyến cáo chúng của mình:
– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng !
Các Tôn giả hãy lặng tiếng ! Nay đệ tử của Sa-môn Gotama, Sa-môn Ananda
đang đến. Khi nào các đệ tử của Sa-môn Gotama trú ở Kosambi, thời
Sa-môn Ananda này là một vị trong những vị ấy. Các Tôn giả ấy ưa mến
trầm lặng, tu tập trong trầm lặng, tán thán trầm lặng, nếu biết chúng
này trầm lặng, có thể ghé tại đây.
Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Tôn
giả Ananda đến chỗ du sĩ Sandaka. Du sĩ Sandaka thưa với Tôn giả Ananda:
– Hãy đến, Tôn giả Ananda ! Thiện
lai, Tôn giả Ananda ! Đã lâu Tôn giả Ananda mới tạo cơ hội này, nghĩa là
đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.
Tôn giả Ananda ngồi trên chỗ đã
soạn sẵn. Du sĩ Sandaka lấy một ghế thấp khác rồi ngồi xuống một
bên. Tôn giả Ananda nói với du sĩ Sandaka đang ngồi một bên:
– Này Sandaka, nay các vị hội họp
nhau ở đây, đang bàn vấn đề gì ? Và câu chuyện gì giữa các vị bị
gián đoạn ?
– Tôn giả Ananda, hãy gác một
bên vấn đề chúng tôi đang hội họp bàn luận. Lát nữa Tôn giả Ananda
nghe lại cũng không khó khăn gì. Lành thay, nếu được Tôn giả Ananda thuyết
cho pháp thoại vị Đạo sư của mình.
– Vậy này Sandaka, hãy nghe và
khéo tác ý, tôi sẽ giảng:
– Thưa vâng, Tôn giả.
Du sĩ Sandaka vâng đáp Tôn giả
Ananda. Tôn giả Ananda nói như sau:
– Này Sandaka, bốn pháp phi phạm hạnh
trú này, do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, Bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố, và bốn pháp bất an phạm hạnh cũng được tuyên bố. Ở
đây, người có trí không thể tự mình sống Phạm hạnh và nếu sống, thời
không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.
– Tôn giả Ananda, bốn pháp phi phạm
hạnh trú do Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống Phạm hạnh,
và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện;
bốn pháp phi phạm hạnh trú ấy là gì ?
– Ở đây, này Sandaka, có vị Đạo
sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Không có bố thí,
không có lễ hy sinh, không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp
thiện ác, không có đời này, không có đời khác, không có mẹ, không có
cha, không có loại hóa sanh, ở đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-môn
chánh hướng, chánh hạnh, sau khi đã tự mình giác ngộ với thắng trí
tuyên bố về đời này và đời sau. Con người này do bốn đại họp thành,
khi mệnh chung, địa đại quy nhập địa giới, thủy đại quy nhập thủy
giới, hỏa đại quy nhập hỏa giới, phong đại quy nhập phong giới, các căn
nhập vào hư không. (Bốn) người, gánh quan tài với người nằm trong quan
tài là năm gánh người chết mang đi, đến chỗ hỏa tảng và thốt ra những
lời kể lể, đặc tánh của người chết. Các xương thành màu xám như
chim bồ câu, và những vật cúng dường trở thành tro bụi. Chỉ có người
ngu mới tán dương bố thí, lời nói của họ trống không, giả dối, vô
ích khi họ chấp thuyết "có sự hiện hữu (Atthikavada)". Kẻ ngu cũng
như người trí, sau khi thân hoại mạng chung sẽ đoạn diệt, tiêu thất,
không còn tồn tại sau khi chết".
Ở đây, này Sandaka, người có trí
suy tư như sau: "Vị Tôn sư này, thuyết lý như vầy, quan điểm như vầy:
"Không có bố thí, không có lễ hy sinh... (như trên)... Không còn tồn tại
sau khi chết". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã
làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta
sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả,
và ta không có nói: "Cả hai chúng ta, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
bị đoạn diệt, tiêu thất, sẽ không hiện hữu sau khi chết". Thật sự
là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông
tóc của vị Tôn sư này; trong khi ta sống trong gia đình được con cái bao
bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi, mang dùng vòng hoa, hương liệu phấn
sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị
Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy, ta biết gì, thấy gì mà ta sẽ sống
Phạm hạnh dưới vị Đạo sư này ?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh
trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh
trú thứ nhất, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống
theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp
và (chí) thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị
Đạo sư có thuyết lý như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến
người làm, chém giết hay khiến người chém giết, đốt nấu hay khiến
người đốt nấu, gây phiền muộn, hay khiến người gây phiền muộn, gây
áo não hay khiến người gây áo não, tự mình gây sợ hãi hay khiến người
gây sợ hãi, sát sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp đoạt,
đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người,
nói láo, hành động như vậy không có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc
bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất này, làm thành một đống
thịt, thành một chồng thịt, cũng không vì vậy mà có tội ác, gây ra tội
ác. Nếu đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết,
khiến người chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng không
vì vậy có tội ác, gây ra tội ác. Nếu đi trên bờ phía Bắc sông Hằng
bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, cũng không
vì vậy có phước báo, tạo nên phước báo. Bố thí, tự điều phục, tự
chế ngự, nói thật không có công đức, không tạo nên công đức".
Ở đây, này Sandaka, người có trí
suy tư như sau: "Vị Tôn sư này, có thuyết lý như vầy, có quan điểm
như vầy: "Tự làm, khiến người làm... (như trên)... không tạo nên
công đức". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã
làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta
sống; nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả,
và ta không có nói: "Hành động cả hai (chúng ta) không tạo ra tội
ác". Thật sự là quá độ... (như trên)... mà ta sẽ sống Phạm hạnh
dưới vị Đạo sư này ?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này,
yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ
hai, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác đã tuyên bố và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo
hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp
và (chí) thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có
vị Đạo sư có thuyết lý như vậy, có quan điểm như vầy: "Không có
nhân, không có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm ô; không có nhân, không
có duyên, các loài hữu tình sẽ bị nhiễm ô. Không có nhân, không có
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh, không nhân không duyên, các
loài hữu tình sẽ được thanh tịnh. Không có lực, không có tinh tấn,
không có nhân lực, không có cố gắng của người. Tất cả loài hữu
tình, tất cả chúng sanh, tất cả sanh loại, tất cả sinh mạng đều không
tự tại, không lực, không tinh tấn. Họ bị dắt dẫn chi phối bởi định
mệnh, bởi sự trùng hợp, bởi tự tánh. Họ hưởng thọ khổ lạc, y theo
sáu sanh loại".
Ở đây, này Sandaka, người có trí
suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có thuyết lý như vầy, có quan điểm
như vầy: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)... họ hưởng thọ
khổ lạc, y theo sáu sanh loại". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật,
thời cái gì đã làm ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây
không phải ta sống, nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng
Sa-môn quả, và ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, không có nhân,
không có duyên sẽ được thanh tịnh". Thật sự là quá độ... (như trên)...
mà ta sẽ sống theo hạnh ấy dưới vị Đạo sư này ?" Vị ấy sau khi
biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Như vậy, này
Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí
không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thời không thể
thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí) thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị
Đạo sư có thuyết lý như vầy, có quan điểm như vầy: "Có bảy thân
này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo, không sáng tạo,
không sanh sản, thường tại như đảnh núi, đứng thẳng như trụ đá.
Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau. Chúng không thể
ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và lạc. Thế nào
là bảy ? Địa thân, thủy thân, hỏa thân, phong thân, khổ, lạc, và thứ
bảy là mạn. Bảy thân này không bị làm ra, không làm ra, không bị sáng tạo,
không sáng tạo, không sanh sản, thường tại như đỉnh núi, đứng thẳng
như trụ đá. Chúng bất động, không chuyển biến, không xâm hại nhau.
Chúng không thể ảnh hưởng đến lạc hay khổ với nhau, hoặc cả khổ và
lạc. Ở đây, không có người giết hại hoặc người bị giết hại, người
nghe hoặc người nói, người biết hoặc người khiến cho biết, khi có một
ai dùng lưỡi kiếm sắc bén chém đầu, thời không ai tước đoạt sanh mạng
của ai cả, lưỡi kiếm chỉ rơi vào giữa bảy thân mà thôi. Có tất cả
là 14 trăm ngàn chủng loại thác sanh, lại có thêm 60 một trăm và 6 một
trăm. Có 5 một trăm loại nghiệp và có 5 nghiệp (theo 5 căn), lại có 3
nghiệp (về thân, khẩu, ý), lại có toàn nghiệp (thân và khẩu), bán nghiệp
(ý), có 62 đạo, 62 trung kiếp, 6 giai cấp, 8 nhân địa; 4900 sanh nghiệp,
4900 kẻ du hành, 4900 chỗ ở của loài Naga, 2000 căn, 3000 cảnh địa ngục,
36 trần giới, 7 tưởng thai, 7 vô tưởng thai, 7 tiết thai (sanh từ đốt,
hay ly hệ thai ?) 7 loài Thiên, 7 loài Người, 7 loài Quỷ, 7 hồ nước, 7
pavutas (núi hay hồ nhỏ), 7000 pavutas, 700 papatas (vực thẳm), 7 mộng, 700 mộng
có 8.400.000 đại kiếp, trong thời gian ấy kẻ ngu và người trí, sau khi lưu
chuyển, luân hồi, sẽ trừ tận khổ đau. Không có lời nguyện: "Với
giới này, với giới cấm này, với khổ hạnh này, hay với Phạm hạnh
này, tôi sẽ làm cho chín muồi những nghiệp chưa được thuần thục, hoặc
trừ diệt những nghiệp đã được thuần thục, bởi những nhẫn thọ liên
tục không thể đo lường, khổ và lạc với những vật đo lường, trong
luân hồi không có tăng giảm, không có cao thấp. Ví như cuộn chỉ được
tung ra sẽ được kéo dài đến một mức độ nào đó. Cũng như vậy, kẻ
ngu và người trí, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm dứt khổ
đau".
Ở đây, này Sandaka, người có trí
suy tư như sau: "Vị Tôn sư này có lý thuyết như vầy, có quan điểm
như vầy: "Có bảy thân này... (như trên)... sẽ chấm dứt khổ
đau". Nếu vị Tôn sư này nói đúng sự thật, thời cái gì đã làm
ở đây không phải ta làm, cái gì được sống ở đây không phải ta sống,
nhưng cả hai chúng ta ở đây đều đồng đẳng khi chứng Sa-môn quả, và
ta không có nói: "Cả hai chúng tôi, sau khi lưu chuyển luân hồi sẽ chấm
dứt khổ đau". Thật sự là quá độ hạnh lõa thể, trọc đầu, tinh
tấn ngồi chỏ hỏ, nhổ lông tóc của vị Tôn sư này, trong khi ta sống
trong gia đình, được con cái bao bọc đoanh vây, thọ dụng chiên-đàn Kasi,
mang dùng vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, hưởng thọ vàng bạc, và trong
đời sau ta sẽ đồng đẳng với vị Tôn sư này về chỗ thọ sanh. Như vậy
ta biết gì, ta thấy gì mà ta sẽ sống theo hạnh ấy với vị Đạo sư này
?" Vị ấy sau khi biết phi phạm hạnh trú này, yểm ly theo hạnh ấy
và bỏ đi. Như vậy, này Sandaka là phi phạm hạnh trú thứ tư, được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A la hán , Chánh Đẳng Giác tuyên bố,
và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu
sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.
Này Sandaka, bốn phi phạm hạnh trú
này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố, và ở đây, người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí)
thiện.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả
Ananda ! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda ! Bốn phi phạm hạnh trú này đã
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bấc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tuyên bố là phi phạm hạnh trú, và ở đây, người có trí không thể tự
mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh)
lý, pháp, và (chí) thiện. Tôn giả Ananda, thế nào là bốn pháp bất an phạm
hạnh được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và
(chí) thiện ?
Ở đây, này Sandaka, có bậc Đạo
sư nhứt thiết tri nhứt thiết kiến, tự xem đã chứng được tri kiến hoàn
toàn: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ và ta thức, tri, kiến được an trú
ở trong ta, liên tục, không gián đoạn". Vị ấy đi vào một nhà trống,
không nhận được đồ ăn khất thực, và con chó cắn vị ấy, vị ấy gặp
voi dữ, gặp người dữ, gặp bò dữ, và vị ấy hỏi tên và họ một người
đàn bà, một người đàn ông, và hỏi tên những con đường của làng, của
trị trấn. Vị ấy được hỏi: "Sao như thế này ?", và trả lời:
"Ta phải vào một nhà trống, do vậy ta đã vào; ta phải không nhận
được đồ ăn khất thực, do vậy ta đã không nhận được đồ ăn khất
thực. (Có người) phải bị chó cắn, do vậy ta đã bị chó cắn. (Có người)
phải gặp voi dữ, do vậy ta đã gặp; phải gặp ngựa dữ, do vậy ta đã
gặp, phải gặp bò dữ, do vậy ta đã gặp. Có người phải hỏi tên và họ
một người đàn bà, một người đàn ông, do vậy ta đã hỏi. (Có người)
phải hỏi tên những con đường của làng, của thị trấn, do vậy ta đã
hỏi". Ở đây, này Sandaka, người có trí suy tư như sau: "Vị Tôn
sư này là nhất thiết tri, nhứt thiết kiến... (như trên)... do vậy ta đã
hỏi". Vị ấy sau khi biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly
hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là Bất an phạm hạnh thứ nhất,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp và (chí)
thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây, có
vị Đạo sư y cứ truyền thuyết, (xem) truyền thuyết là chân thật, vị
này thuyết pháp theo truyền thuyết, theo tương truyền và truyền thống,
theo uy tín (Thánh) tạng. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư y cứ truyền thuyết,
xem truyền thuyết là chân thật, vị ấy (có phần) khéo nhớ, (có phần)
không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như thế khác. Ở đây,
này Sandaka, người có trí suy tư: "Vị Tôn sư này y cứ truyền thuyết,
xem truyền thuyết là chơn thật, vị này thuyết pháp theo truyền thuyết,
theo tương truyền và truyền thống, theo uy tín (Thánh) tạng. Nếu vị Đạo
sư y cứ truyền thuyết, xem truyền thuyết là chơn thật, vị ấy (có phần)
khéo nhớ, (có phần) không khéo nhớ, (khi thì) như thế này, (khi thì) như
thế khác. Vị ấy sau khi biết: "Hạnh này là bất an", nên yểm ly
hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là bất an phạm hạnh thứ hai, được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố,
và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh ấy, và nếu
sống, thời không thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị
Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá của lý luận
và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự mình sáng
tác. Này Sandaka, nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị
ấy (có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như
thế này, (khi thì) như thế khác. Ở đây, này Sandaka, người có trí suy
nghĩ: "Vị Tôn sư này là nhà lý luận, là nhà suy luận. Do sự đả phá
của lý luận và y cứ theo suy luận, vị này thuyết pháp theo nguyên tắc tự
mình sáng tác. Nếu vị Đạo sư là nhà lý luận, là nhà suy luận, vị ấy
(có phần) khéo lý luận, (có phần) không khéo lý luận, (khi thì) như thế
này, (khi thì) như thế khác. Vị ấy sau khi biết: "Hạnh này là bất
an" nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka đây là bất an phạm hạnh
thứ ba, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện.
Lại nữa, này Sandaka, ở đây có vị
Đạo sư là người đần độn, là người ngu si. Vì đần độn ngu si, khi
được hỏi về vấn đề này, vấn đề khác, vị ấy dùng những lời ngụy
biện trườn uốn như con lươn: "Theo tôi không phải như vậy, theo tôi
không phải như kia, theo tôi không khác như thế, theo tôi không phải như thế,
theo tôi không không phải như thế". Ở đây, này Sandaka người có trí
suy tư: "Vị Tôn sư này là người đần độn, là người ngu si... (như
trên)... theo tôi không phải như thế". Vị ấy sau khi biết: "Hạnh
này là bất an", nên yểm ly hạnh ấy và bỏ đi. Này Sandaka, đây là bất
an phạm hạnh thứ tư, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể
tự mình sống theo hạnh ấy và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh)
đạo, pháp và (chí) thiện.
Này Sandaka, bốn bất an phạm hạnh
này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố, và ở đây người có trí không thể tự mình sống theo hạnh
ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh) lý, pháp và (chí) thiện.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả
Ananda ! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda ! Bốn pháp bất an phạm hạnh này
đã được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tuyên bố là bất an phạm hạnh, và ở đây người trí không thể tự
mình sống theo hạnh ấy, và nếu sống thì không thể thành đạt (chánh)
lý, pháp, và (chí) thiện. Thưa Tôn giả Ananda, vị Đạo sư ấy dạy những
gì, tuyên bố những gì, mà ở đây, người có trí có thể tự mình sống
Phạm hạnh, và khi sống, có thể thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện
?
– Ở đây, này Sandaka, Như Lai xuất
hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thưởng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật,
Thế Tôn. Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí... lại
tuyên thuyết điều Ngài đã chứng ngộ... Ngài truyền dạy Phạm hạnh
hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Người gia trưởng hay con người gia trưởng,
hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy... (như Kinh
Kandaraka của tập này, tr. 20 – tr. 25). Sau khi trừ bỏ năm triền cái này,
các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt vị ấy ly dục,
ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc
do ly dục sanh, với tầm, với tứ. Này Sandaka, nếu một đệ tử chứng
được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư, thời ở đây
người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống có thể
thành đạt (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện. Lại nữa, này Sandaka, vị Tỷ-kheo
diệt tầm và tứ... Nhị thiền... Tam thiền... chứng đạt và an trú Tứ
thiền. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng đặc thù như
vậy dưới một Đạo sư... (như trên)... (chánh) lý, pháp, và (chí) thiện".
Với tâm định tĩnh, thanh tịnh,
trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững
chắc bất động như vậy, vị ấy, hướng tâm đến túc mạng trí. Vị
ấy nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... như vậy,
vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại
cương và các chi tiết. Này Sandaka, nếu một đệ tử chiếm được ưu thắng
đặc thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) lý,
pháp, và (chí) thiện. Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc, bất động
như vậy, vị ấy hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị
ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang,
người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sandaka nếu một đệ tử chứng được ưu thắng đặc
thù như vậy dưới một vị Đạo sư... (như trên)... (chánh) đạo, pháp
và (chí) thiện. Với tâm định tĩnh thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyễn, dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy,
vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy như thật biết: "Đây
là Khổ"... vị ấy như thật biết: "Đây là con đường đưa đến
lậu hoặc diệt". Vị ấy do biết vậy, do thấy vậy, tâm được giải
thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được
giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy,
khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết:
"Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời
hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Này Sandaka, nếu một
đệ tử chứng được ưu thắng đặc thù như vậy dưới một Đạo sư nào,
thời ở đây người có trí có thể tự mình sống Phạm hạnh, và khi sống
có thể thành đạt (chánh) đạo, pháp, và (chí) thiện.
– Nhưng, thưa Tôn giả Ananda, một
Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc
nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã
tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị Tỷ-kheo ấy
có thể thọ dụng các dục vọng không ?
– Này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là
bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã
làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ
hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không thể vi phạm
năm điều: Vị Tỷ-kheo, các lậu đã tận không có thể cố ý sát hại mạng
sống chúng sanh; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể lấy của
không cho, được gọi là ăn trộm; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có
thể hành dâm dục; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể cố ý nói
láo; vị Tỷ-kheo các lậu đã tận không có thể hưởng thọ các dục đối
với các vật được tàng trữ như trước khi còn tại gia. Này Sandaka, một
vị Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các
việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng,
đã tận trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không
có thể vi phạm năm điều này.
– Thưa Tôn giả Ananda, vị Tỷ-kheo
nào là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận
trừ hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng,
ngủ và thức, có phải tri kiến vị ấy được an trú một cách liên tục,
không gián đoạn: "Các lậu hoặc của ta đã được đoạn tận" ?
– Này Sandaka, tôi sẽ cho Ông một
ví dụ, nhờ ví dụ ở đây, một số người có trí sẽ biết ý nghĩa câu
nói. Ví như, này Sandaka, một người tay chân bị chặt; khi người ấy đi,
đứng, ngủ và thức, tay chân bị chặt một cách liên tục, không gián đoạn,
và khi người ấy suy tư về vấn đề này, người ấy biết: "Tay chân
của ta bị chặt". Cũng vậy, này Sandaka, vị Tỷ-kheo nào là bậc
A-la-hán, các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm,
đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu
kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, khi vị ấy đi, đứng, ngủ và
thức, các lậu hoặc được đoạn tận một cách liên tục, không gián đoạn,
và khi vị ấy suy tư về vấn đề này, vị ấy biết: "Các lậu hoặc
ta đã được đoạn tận".
– Nhưng thưa Tôn giả Ananda, có
bao nhiêu vị lãnh đạo tối thắng trong pháp và luật này ?
– Này Sandaka, không phải chỉ có
một trăm, hai trăm, ba trăm, bốn trăm, năm trăm, mà còn nhiều vị lãnh đạo
tối thắng hơn nữa trong pháp và luật này.
– Thật vi diệu thay, Tôn giả
Ananda ! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ananda ! Không có sự tự tán pháp của
mình, không có sự hủy báng pháp của người khác, nhưng cả hai sự thuyết
pháp với các hành trì (ayatane) và rất nhiều vị lãnh đạo tối thắng
như vậy đã được thấy (ở đây). Còn các tà mạn ngoại đạo này là
những đứa con của người mẹ không con, họ tự tán khen mình chê người,
và họ chỉ có ba vị lãnh đạo tối thắng, tức là Nanda Vaccha, Kisa
Sankicca và Makkhali Gosala.
Rồi du sĩ Sandaka nói với đồ chúng
của mình:
– Chư Tôn giả, hãy đi và sống
Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama, tuy rằng nay không có dễ gì cho chúng ta từ
bỏ quyền lợi, tôn kính và danh tiếng.
Như vậy du sĩ Sandaka đã đưa đồ
chúng của mình sống Phạm hạnh dưới Sa-môn Gotama.
|
Mục
Lục
||Chương
kế
|
--- o0o ---
| Thư
Mục Tác Giả |
Tổ
chức đánh máy: Hứa Dân Cường
Chân thành cảm ơn Cư sĩ Bình Anson đã gởi tặng phiên bản điện
tử bộ Kinh này.
