Kinh Trung bộ
HT. Thích Minh Châu dịch
-
KINH
HỮU HỌC
- (Sekhasuttam)
Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn sống giữa các
Sakka, (Thích-ca), thành Kapilavatthu, tại tinh xá Nigrodha. Lúc bấy giờ, một
ngôi giảng đường mới được dựng lên không bao lâu cho các Sakya ở
Kapilavatthu, và chưa được một Sa-môn, Bà-la-môn, hay một người nào đến
ở. Rồi các Sakya ở Kapilavatthu đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Các Sakya ở Kapilavatthu đang ngồi
một bên, bạch Thế Tôn:
– Ở đây, bạch Thế Tôn, có một
ngôi giảng đường mới, được dựng lên không bao lâu cho các Sakya ở
Kapilavatthu, và chưa được một Sa-môn, Bà-la-môn, hay một người nào đến
ở. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy dùng nhà giảng đường ấy trước tiên,
rồi các Sakya ở Kapilavatthu sẽ dùng sau, và như vậy các vị Sakya ở
Kapilavatthu sẽ hưởng hạnh phúc, an lạc lâu dài.
Thế Tôn im lặng nhận lời. Các vị
Sakya ở Kapilavatthu, sau khi được biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ
ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, rồi
đi đến ngôi giảng đường, sau khi đến, cho lấy nệm trải khắp giảng
đường, sắp đặt chỗ ngồi, đặt ghè nước, treo đèn dầu, rồi đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên.
Các Sakya ở Kapilavatthu đứng một bên, bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, ngôi giảng đường
đã được trải nệm tất cả, các chỗ ngồi đã được sắp đặt, ghè
nước đã được đặt sẵn, đèn dầu đã được treo lên. Bạch Thế
Tôn, Thế Tôn hãy làm những gì Thế Tôn nghĩ là hợp thời.
Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát,
cùng với chúng Tỷ-kheo Tăng đi đến giảng đường, sau khi đến Ngài rửa
chân, bước vào ngôi giảng đường và ngồi xuống, dựa vào cột ở giữa,
mặt hướng phía Đông. Chúng Tỷ-kheo Tăng, sau khi rửa chân, bước vào giảng
đường, ngồi dựa vào bức tường phía Tây, mặt hướng về phía Đông,
với Thế Tôn ngồi trước họ. Các Sakya ở thành Kapilavatthu cũng rửa chân,
bước vào ngôi giảng đường, rồi ngồi xuống dựa vào bức tường phía
Đông, mặt hướng phía Tây, với Thế Tôn ngồi trước mặt. Rồi Thế Tôn
cho đến quá nửa đêm, thuyết pháp, khai thị, khích lệ, làm cho phấn khởi,
làm cho hoan hỷ các Sakya ở Kapilavatthu, rồi nói với Tôn giả Ananda:
– Này Ananda, hãy giảng hữu học
đạo cho các Sakya ở Kapilavatthu, Ta bị đau lưng. Ta sẽ nằm nghỉ.
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn.
Rồi Thế Tôn trải đại y gấp bốn lại, nằm xuống phía bên hông bên hữu
như dáng nằm con sư tử chân gác trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh
giác, hướng niệm đến lúc ngồi dậy lại.
Rồi Tôn giả Ananda nói với Sakya
Mahanama:
– Ở đây, này Mahanama, vị Thánh
đệ tử, thành tựu giới hạnh, hộ trì các căn, biết tiết độ trong ăn
uống, chú tâm cảnh giác, thành tựu bảy diệu pháp, hiện tại lạc trú bốn
Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không
mệt nhọc, chứng đắc không phí sức. Và này Mahanama, thế nào là vị
Thánh đệ tử thành tựu giới hạnh ? Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ
tử có giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ
nhặt, thọ lãnh và tu học các học pháp. Này Mahanama, như vậy là vị
Thánh đệ tử thành tựu giới hạnh. Và này Mahanama, thế nào là vị
Thánh đệ tử hộ trì các căn ? Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử,
khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ưu, các
ác, bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ
trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy
không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên
nhân gì vì ý căn không được chế ngự, khiến tham ưu, các ác, bất thiện
pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành
sự hộ trì ý căn. Này Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử hộ trì
các căn. Và này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử biết tiết độ
trong ăn uống ? Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử chơn chánh giác
sát, thọ dụng món ăn, không phải để vui đùa, không phải để đam mê,
không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, chỉ để
thân này được duy trì, được bảo dưỡng, khỏi bị gia hại, để chấp
trì Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ cũ và
không cho khởi lên các cảm thọ mới; và ta sẽ không phạm lỗi lầm, sống
được an ổn". Này Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử biết tiết
độ trong sự ăn uống. Và này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử chú
tâm cảnh giác ? Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử ban ngày trong khi
đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại
pháp, ban đêm trong canh một, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột
sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp, ban đêm trong canh giữa, vị
này nằm xuống phía hông bên phải, như dáng nằm con sư tử, chân gác
trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng niệm đến lúc ngồi dậy
lại. Ban đêm trong canh cuối, khi đã thức dậy, trong khi đi kinh hành và
trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp. Này
Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử chú tâm cảnh giác. Và này Mahanama,
thế nào là vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp ? Ở đây, này
Mahanama, vị Thánh đệ tử có lòng tin, có lòng tin ở sự giác ngộ của
Như Lai: Ngài là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc,
Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Vị này có lòng tàm, tự xấu hổ vì thân ác hạnh,
khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, tự xấu hổ vì thành tựu ác, bất thiện
pháp. Vị này có lòng quý, tự sợ hãi vì thân ác hạnh, khẩu ác hạnh,
ý ác hạnh, tự sợ hãi vì thành tựu ác, bất thiện pháp. Vị này là vị
đa văn, nhớ nghĩ những điều đã nghe, tích tụ những điều đã nghe. Những
pháp nào, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, nói lên phạm
hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh, những pháp như vậy, vị ấy nghe nhiều,
thọ trì, đọc tụng bằng lời, được ý suy tư, được chánh kiến thể
nhập. Vị ấy sống tinh cần tinh tấn, trừ bỏ các pháp bất thiện,
thành tựu các thiện pháp, nỗ lực, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối
với các thiện pháp. Vị ấy có niệm, thành tựu niệm tuệ tối thắng,
nhớ lại, nhớ lại nhiều lần những gì đã làm từ lâu, đã nói từ
lâu. Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sanh diệt, thành tựu
Thánh thể nhập đưa đến chơn chánh đoạn tận khổ đau. Này Mahanama, như
vậy vị Thánh đệ tử thành tựu bảy diệu pháp. Và này, Mahanama, thế
nào là vị Thánh đệ tử hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng
tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc
không phí sức ? Ở đây, này Mahanama, (vị ấy) ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có
tầm, có tứ. Diệt tầ⭠và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất
tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, vị ấy chứng và trú Thiền thứ
ba. Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, vị ấy chứng và
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này
Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc
tăng thượng tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc,
chứng đắc không phí sức.
Này Mahanama, khi một vị Thánh đệ
tử thành tựu giới hạnh như vậy, hộ trì các căn như vậy, biết tiết
độ trong ăn uống như vậy, chú tâm cảnh giác như vậy, đầy đủ bảy
diệu pháp như vậy, hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm,
chứng đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không
phí sức như vậy, này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là đang
đi trên con đường hữu học, có trứng không bị hư hoại, có khả năng
phá vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đạt vô thượng an
ổn khỏi các ách phược. Này Mahanama, ví như có tám, có mười hay có mười
hai trứng gà, được gà mái khéo ấp ngồi, khéo ấp nóng, khéo ấp dưỡng;
dầu cho con gà mái ấy không khởi lên ý muốn: "Mong rằng, các con gà
con của ta, sau khi phá vỡ vỏ trứng với móng chân, hay với mỏ của
chúng, thoát ra ngoài một cách an toàn". Những con gà con ấy, sau khi
phá vỡ vỏ trứng với móng chân hay mỏ của chúng, có thể thoát ra ngoài
một cách an toàn. Cũng vậy, này Mahanama khi một vị Thánh đệ tử, thành
tựu giới hạnh như vậy, hộ trì các căn như vậy, biết tiết độ trong
ăn uống như vậy, chú tâm cảnh giác như vậy, đầy đủ bảy diệu pháp
như vậy, hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng
đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức
như vậy, này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy được gọi là đang đi trên
con đường hữu học, có trứng không bị hư hoại, có khả năng phá vỡ,
có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đạt vô thượng an ổn khỏi các
ách phược. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy, khi chứng được vô thượng
xả niệm thanh tịnh này, nhớ đến các đời sống quá khứ sai biệt, như
một đời, hai đời... (như trên)... nhớ đến nhiều đời sống quá khứ
cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Đây là sự phá vỡ thứ
nhất của con gà con ra khỏi vỏ trứng. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy,
khi chứng được vô thượng xả niệm thanh tịnh này, với thiên nhãn thuần
tịnh siêu nhân thấy sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng,
chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người
may mắn kẻ bất hạnh.. (như trên)... đều do hạnh nghiệp của chúng. Đây
là sự phá vỡ thứ hai của con gà con ra khỏi vỏ trứng. Này Mahanama, vị
Thánh đệ tử ấy, khi chứng được vô thượng xả niệm thanh tịnh này,
với sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình ngay trong hiện tại với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát. Đây là sự phá vỡ thứ ba của con gà con ra khỏi
vỏ trứng.
Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào
thành tựu giới hạnh, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy. Này
Mahanama, vị Thánh đệ tử nào hộ trì các căn, như vậy thuộc về hạnh
đức của vị ấy. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào có tiết độ trong
ăn uống, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy. Này Mahanama, vị
Thánh đệ tử nào chú tâm cảnh giác, như vậy thuộc về hạnh đức của
vị ấy. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào đầy đủ bảy diệu pháp, như
vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào
hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không
khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đă飍
không phí sức, như vậy thuộc về hạnh đức của vị
ấy. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào, nhớ đến các đời sống quá khứ
sai biệt, như một đời, hai đời... (như trên)... cùng với các nét đại
cương và các chi tiết như vậy thuộc về trí đức của vị ấy. Này
Mahanama, vị Thánh đệ tử nào với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy
sự sống chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh người hạ
liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất
hạnh... (như trên)... đều do hạnh nghiệp của chúng, như vậy thuộc về
trí đức của vị ấy. Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào với sự đoạn
tận các lậu hoặc, tự mình ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát, như vậy thuộc về trí đức của vị ấy. Như vậy, này Mahanama, vị
Thánh đệ tử được gọi là minh cụ túc, hạnh cụ túc, minh hạnh cụ
túc. Này Mahanama, Phạm thiên Sanankumara (Thường Đồng Hình Phạm thiên) có
nói bài kệ như sau:
- Chúng sanh tin giai cấp
- Vương tộc là tối thượng.
- Vị minh hạnh cụ túc,
- Tối thắng ở Nhơn Thiên.
Này Mahanama, bài kệ ấy được Phạm
thiên Sanankumara khéo hát, không phải vụng hát, khéo nói, không phải vụng
nói, có ý nghĩa, không phải vô nghĩa, và được Thế Tôn ấn khả.
Rồi Thế Tôn ngồi dậy, nói với
Tôn giả Ananda:
– Lành thay, lành thay Ananda ! Thật
lành thay, này Ananda, người đã giảng hữu học đạo cho các Sakka (Thích tử)
ở Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).
Tôn giả Ananda thuyết giảng như vậy,
bậc Đạo Sư ấn khả. Các vị Sakka ở Kapilavatthu hoan hỷ tín thọ lời
Tôn giả Ananda dạy.
|
Mục
Lục
||Chương
kế
|
--- o0o ---
| Thư
Mục Tác Giả |
Tổ
chức đánh máy: Hứa Dân Cường
Chân thành cảm ơn Cư sĩ Bình Anson đã gởi tặng phiên bản điện
tử bộ Kinh này.
