SỐ 26 – KINH TRUNG
A-HÀM (I)
Hán dịch:
Phật Đà
Da Xá và Trúc Phật Niệm
Việt dịch và hiệu chú:
Thích Tuệ
Sỹ
---o0o---
PHẨM THỨ 12
PHẨM PHẠM CHÍ
(phần đầu)
148. KINH HÀ KHỔ
Tôi
nghe như vầy:
Một thời Đức Phật du
hóa tại nước Xá-vệ, trong rừng Thắng lâm, vườn Cấp cô độc.
Bấy giờ, Phạm chí
Sanh Văn,
sau giữa trưa thong dong tản bộ đi đến chỗ Phật, chào hỏi xong, ngồi xuống
một bên, bạch rằng:
“Này Cù-đàm, tôi có
điều muốn hỏi, mong Ngài nghe cho, tôi mới dám trình bày.”
Thế Tôn nói:
“Ông muốn hỏi điều
gì xin cứ hỏi.”
Phạm chí Sanh Văn
bèn hỏi:
“Cù-đàm, người tại
gia có những sự khổ nào? Và người xuất gia có những khổ nào?”
Đức Thế Tôn trả lời
rằng:
“Người tại gia vì
không được tự do mà khổ. Người xuất gia vì tự do mà khổ.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, tại sao
người tại gia vì không được tự do mà khổ? Và tại sao người xuất gia vì tự
do mà khổ?”
Thế Tôn đáp:
“Nếu người tại gia
mà tiền tài không tăng trưởng, kim ngân, chơn châu, lưu ly, thủy tinh thảy
đều không tăng trưởng; súc mục, lúùa, gạo cùng nô tỳ, sai dịch cũng không
tăng trưởng; lúc bấy giờ người tại gia ưu sầu, khổ não. Do sự kiện này mà
người tại gia có nhiều ưu tư khổ nhọc, trong lòng mang nhiều sầu bi.
“Này Phạm chí, nếu
người xuất gia học đạo mà sống theo dục vọng, theo sân nhuế, ngu si, lúc
bấy giờ xuất gia học đạo có nhiều ưu sầu khổ não. Do sự kiện này mà có
người xuất gia có nhiều ưu tư khổ nhọc, trong lòng chất nhiều sầu bi.
“Này Phạm chí, như
vậy người tại gia vì không được tự do mà khổ, và người xuất gia học đạo vì
tự do mà khổ.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, tại gia có
những gì là hoan lạc? Và xuất gia học đạo có những gì là hoan lạc?”
Thế Tôn đáp:
“Tại gia vì tự do mà
được hoan lạc, xuất gia học đạo vì không tự do mà được hoan lạc”.
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, tại sao tại
gia vì tự do mà được hoan lạc? Và tại sao xuất gia học đạo vì không tự do
mà được hoan lạc?”
Thế Tôn đáp:
“Này Phạm chí, nếu
người tại gia mà được tiền tài tăng trưởng, kim ngân, chơn châu, lưu ly,
thủy tinh đều được tăng trưởng; súc mục, lúa gạo và nô tỳ, sai dịch cũng
đều được tăng trưởng. Lúc bấy giờ tại gia là khoái lạc, hoan hỷ. Do sự
kiện này mà người tại gia có nhiều khoái lạc hoan hỷ.
“Này Phạm chí, người
xuất gia học đạo sống không tùy theo dục vọng, không tùy theo sân nhuế,
lúc bấy giờ xuất gia học đạo là khoái lạc hoan hỷ. Do sự kiện này mà người
xuất gia học đạo có nhiều khoái lạc hoan hỷ.
“Này Phạm chí, như
vậy người tại gia vì tự do mà được hoan lạc, người xuất gia vì không tự do
mà được hoan lạc.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, do sự kiện
nào mà chư Thiên và Nhân loại nhất định không có lợi nghĩa? Do sự kiện nào
mà chư Thiên và Nhân loại tất có lợi nghĩa?”
Thế Tôn đáp:
“Này Phạm chí, nếu
chư Thiên và Nhân loại đấu tranh lẫn nhau, tất không có lợi nghĩa. Nếu chư
Thiên và Nhân loại không đấu tranh lẫn nhau tất có lợi nghĩa.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, tại sao nếu
chư Thiên và Nhân loại đấu tranh lẫn nhau, tất không có lợi nghĩa? Và tại
sao chư Thiên và Nhân loại không đấu tranh lẫn nhau tất có lợi nghĩa?”
Thế Tôn đáp:
“Này Phạm chí, lúc
nào chư Thiên, nhân loại đấu tranh thù nghịch, lúc bấy giờ chư Thiên, nhân
loại có ưu tư, khổ nhọc, sầu bi. Do sự kiện này mà chư Thiên và Nhân loại
có nhiều ưu tư khổ nhọc, sầu bi. Nếu lúc nào chư Thiên và Nhân loại không
đấu tranh thù nghịch, bấy giờ chư Thiên và Nhân loại được khoái lạc hoan
hỷ. Do sự kiện này, chư Thiên và Nhân loại có nhiều khoái lạc hoan hỷ.
“Này Phạm chí, như
vậy chư Thiên và Nhân loại đấu tranh lẫn nhau tất không có lợi nghĩa. Nếu
chư Thiên và Nhân loại không đấu tranh lẫn nhau tất có lợi nghĩa.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Do sự kiện nào
khiến cho chư Thiên, nhân loại nhất định không được nhiêu ích, phải gặp
khổ nhọc? Do sự kiện nào khiến cho chư Thiên và Nhân loại tất được nhiêu
ích, tất được hoan lạc?”
Thế Tôn đáp:
“Này Phạm chí, nếu
chư Thiên và Nhân loại sống bằng phi pháp, làm điều dữ, tất không được
nhiêu ích, tất phải khổ nhọc. Nếu chư Thiên và Nhân loại hay sống đúng như
pháp, không làm dữ, tất được nhiêu ích, tất được hoan lạc.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, thế nào là
chư Thiên và Nhân loại sống bằng phi pháp và làm điều dữ để nhất định
không được nhiêu ích, nhất định phải khổ nhọc? Thế nào là chư Thiên và
Nhân loại sống đúng như pháp và không làm điều dữ để nhất định được nhiêu
ích, được hoan lạc?”
Thế Tôn nói:
“Này Phạm chí, chư
Thiên và Nhân loại thân làm điều phi pháp và làm điều dữ, miệng và ý làm
điều phi pháp và làm điều dữ, lúc bấy giờ chư Thiên và Nhân loại tất sẽ
tổn giảm, A-tu-la tất sẽ hưng thạnh. Này Phạm chí, nếu chư Thiên và Nhân
loại mà thân làm đúng như pháp, thủ hộ thân và ý làm đúng như pháp, thủ hộ
miệng và ý, thì bấy giờ chư Thiên và Nhân loại tất sẽ hưng thạnh, A-tu-la
tất sẽ tổn giảm.
Này Phạm chí, như
vậy chư Thiên và Nhân loại nếu sống bằng phi pháp và làm điều dữ, tất
không được ích lợi, tất phải khổ nhọc. Nếu chư Thiên và Nhân loại sống
đúng như pháp, không làm điều dữ, tất được ích lợi, tất được hoan lạc.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, nên quán
sát ác tri thức như thế nào?”
Thế Tôn đáp:
“Hãy quán sát ác tri
thức như mặt trăng.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Thế nào là quán sát
ác tri thức như mặt trăng?”
Thế Tôn đáp:
“Như mặt trăng dần
đến biến mất, càng ngày càng giảm, vành trăng cũng giảm, ánh sáng cũng
giảm, hình sắc cũng giảm, càng lúc càng khuyết dần.
Này Phạm chí, rồi
đến một lúc mặt trăng biến mất hẳn, không còn thấy nữa. Này Phạm chí,
người ác tri thức đối với chánh pháp luật của Như Lai cũng có được tín
tâm, nhưng người ấy được tín tâm rồi, về sau lại không hiếu thuận, cũng
không cung kính, hành vi trái ngược, không vững chánh trí, không hướng đến
pháp tùy pháp; người ấy bèn mất tín tâm, mất trì giới, bác văn, thí, xả,
và trí tuệ cũng mất luôn.
Này Phạm chí, cho
đến lúc thiện pháp nơi ác tri thức ấy hoàn toàn tiêu diệt, cũng như mặt
trăng mất hút. Này Phạm chí, như vậy hãy quán sát ác tri thức như mặt
trăng.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, nên quán
sát thiện tri thức như thế nào?”
Thế Tôn đáp:
“Này Phạm chí, hãy
quán sát thiện tri thức như mặt trăng.”
Phạm chí Sanh Văn
lại hỏi:
“Cù-đàm, thế nào là
quán sát thiện tri thức như mặt trăng?”
Thế Tôn đáp:
“Này Phạm chí, cũng
như mặt trăng trong thời mới mọc, còn non, trong vắt, càng ngày càng tăng
trưởng. Này Phạm chí, cho đến một lúc, vào ngày mười lăm trong tháng, vành
trăng tròn đầy. Này Phạm chí, cũng vậy, thiện tri thức đối với pháp luật
của Như Lai mà có được tín tâm, người ấy được tín tâm rồi, sau đó lại có
hiếu thuận, cung kính, hành vi tùy thuận, vững vàng trên chánh trí, hướng
đến pháp tùy pháp. Người ấy lúc bấy giờ tăng trưởng tín, trì giới, bác
văn, thí xả, trí tuệ cũng tăng trưởng. Này Phạm chí, cho đến một lúc,
thiện pháp nơi thiện tri thức ấy được trọn đủ như mặt trăng ngày rằm vậy.
Này Phạm chí, như vậy hãy quán sát thiện tri thức như mặt trăng.”
Lúc bấy giờ Đức Thế
Tôn nói bài tụng này:
Như thể trăng tròn
không bợn,
Du hành trong khoảng
hư không;
Sáng lấp muôn ngàn
tinh đẩu,
Rạng ngời một cõi
mênh mông.
Cũng vậy, tín tâm,
bác văn,
Thi ân, độ lượng,
bao dung;
Sáng lấp trần gian
bỏn sẻn,
Rạng ngời thí xả
mênh mông.
Như thể đại long
thần lực,
Kéo mây, nổi sóng,
điện giăng,
Mưa đổ nước trào lai
láng,
Tràn đầy mặt đất
mênh mông.
Cũng vậy, tín tâm,
bác văn,
Thi ân, độ lượng,
bao dung,
Ẩm thực cho người no
đủ,
Hằng khuyên thí xả
gia tăng.
Như thể sấm truyền
vang dội,
Như trời hắt trận
mưa rào;
Phước thí như mưa
quảng đại,
Cơn mưa thí chủ dâng
cao.
Đời này tiền tài,
danh dự,
Đời sau cõi thiện
sanh lên,
Phước báo người này
lãnh tho,
Chết rồi tất sẽ sanh
thiên.
Phật thuyết như vậy.
Phạm chí Sanh Văn sau khi nghe Phật thuyết, hoan hỷ phụng hành.
--- o0o ---
Mục Lục Phẩm Thứ 12
142
|
143
|
144
|
145
|
146
|
147
|
148
|
149
|
150
|
151
152
|
153
|
154
|
155
|
156
|
157
|
158
|
159
|
160
|
161
--- o0o ---
Mục Lục Tổng Quát Kinh Trung A Hàm
Phẩm 1|
Phẩm 2 |
Phẩm 3 |
Phẩm 4 |
Phẩm 5 |
Phẩm 6
Phẩm
7 |
Phẩm 8 |
Phẩm 9 |
Phẩm 10 |
Phẩm 11 |
Phẩm 12
Phẩm 13 |
Phẩm 14 |
Phẩm 15 |
Phẩm 16 |Phẩm
17 |
Phẩm 18
--- o0o ---
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật: 01-05-2003
