Kinh Điển Phật Giáo

PHẬT THUYẾT KINH DIỄN ÐẠO TỤC NGHIỆP 

Hán dịch: Khất Phục Tần, Samôn Thích Thánh Kiên

Việt dịch:  Thích nữ Thuần Hạnh

 Chứng nghĩa: Tỳkheo Thích Ðỗng Minh,

Tỳkheo Thích Tâm Hạnh.

--- o0o --- 

Tôi nghe như vầy : Một thời đức Phật cùng với một ngàn hai trăm năm mươi vị Tỳ kheo, vô số Bồ tát, bốn hàng đệ tử, trời, rồng, quỉ, thần, a tu luân ở vườn Cấp Cô Ðộc, rừng cây Kỳ Ðà nước Xá Vệ.

Khi ấy, Cấp Cô Ðộc cùng với năm trăm cư sĩ ra khỏi thành Xá Vệ, đến chỗ đức Phật cúi đầu đảnh lễ sát chân, ngồi một bên, chắp tay bạch Phật :

- Bạch Thế Tôn ! Cư sĩ quản lý gia nghiệp tài sản có bao nhiêu loại? Người xuất gia tu đạo hành động giống hay khác, phải phụng trì pháp gì để mau thành đạo Vô Thượng Chánh Chơn? Lại dùng pháp gì để giáo hóa chúng sanh?

Phật dạy :

- Lành thay ! Khéo hỏi. Ta sẽ chỉ bày điều mông muội để người đời sau học và thi hành. Tài sản có ba loại : 1- Hạ tài; 2- Trung tài; 3- Thượng tài.

Sao gọi là hạ tài?

Có người quản lý của cải, tích chứa tiền tài không dám ăn mặc, không chịu tu tập kinh điển, giới luật, không hiếu thuận cúng dường song thân, không thích cung cấp đầy đủ cho vợ con đúng lúc, cho ăn bữa đói bữa no. Người ở thì áo không đủ che thân, cơm không đủ no bụng. Ôm lòng keo kiệt, tiếc của như ong yêu thích mật, không tin tiên thánh, không thờ phụng bậc cao sĩ, Samôn, đạo nhơn. Không thích bố thí, tạo phước gây đức. Tâm tự cho là thường, không nghĩ việc cho tận cùng. Hợp rồi ắt tan, họa phước tự theo, tham luyến thân thể, không hiểu nó là gốc của phiền não, giây lát chìm đắm vào cửa địa ngục. Thân này sống được nhờ thức ăn. Bốn đại khi mạnh khi yếu, thần thức tạm nương vào thân, chỉ là giả danh. Suy nhược, huyễn hóa mong manh không kiên cố, không hiểu vô thường, chạy theo sự vinh quang của thế gian. Vạn nổi sầu lo ôm chặt trong lòng, lại gọi là sống lâu. Tâm chấp tự ngã, không thấu đạt nghĩa không, Tam giới còn hư ảo, huống chi người và vật. Miệt mài mê hoặc với tham lam, dâm dục, tật đố. Ðó là hành động của những người làm trên.

Phụng dưỡng cha mẹ với tâm hòa hiếu an vui lời nói qua lại không đổi sắc mặt, sớm tối thăm hầu, thận trọng từng tí, nhớ nghĩ công ơn cha mẹ vô cùng lớn lao. Nuôi dưỡng vợ con ăn mặc đúng thời, ân tình qua lại cùng nhau đằm thắm. Vợ con như vậy, trọn không có hành động riêng tư. Coi nô tỳ như quyến thuộc, không để người làm phải đói khổ. Nhưng không tin chết rồi sanh trở lại cho rằng đã chết hẳn rồi thì trở về nơi cõi vô hình. Hiếu thảo với đấng sanh thành, nhớ ân sanh dưỡng. Vợ con cung cấp đầy đủ, ân tình yêu mến. Quan tâm người ở, sai việc làm vừa sức họ. Nhưng không biết cung kính Samôn, đạo nhơn, không chịu làm việc thiện như thi ân, bố thí, tạo phước đức. Ðời sau được phước hơn cả mọi người. Ðây là tài sản hạng trung.

Phật nói kệ :

Thường nhớ ân nuôi dưỡng	Hiếu thuận với song thân
Vợ con cung cấp đủ	Theo thời không mất mát
Nô tỳ và người làm	Thăm hỏi không xử ác
Thuận theo ý người hầu	Không làm việc trái phép
Nhưng không tin đời sau	Nghe sợ không hoan hỷ
Cho thân thường tồn mãi	Trường tồn không mất mát
Ba cõi như huyễn hóa	Nên hiểu rõ điều này
Tội phước mình đã tạo	Nhận kết quả tương xứng.

Phật dạy trưởng giả :

Nghiệp thượng tài là người nào có tiền của ăn mặc đầy đủ lại hiếu thuận cha mẹ không kể thời gian, chăm sóc cha mẹ. Không để sắc diện ưu sầu. Ra không phạm điều cấm, vào không trái lễ nghĩa. Việc làm trong sạch không ô uế, cung kính tôn trưởng, tuân phục người trí. Ðón nhận nghe rộng với tâm bình đẳng. Những người hạ liệt, bần cùng nguy khốn, hoặc mê muội bị bạc đãi thì cung cấp chăm sóc như vợ con, luôn luôn đầy đủ. Diệt trừ các tà niệm tự sửa thân thể để làm việc đúng. Quan tâm người ở để họ không bị  khổ cực, không đánh đập, chửi mắng bừa bãi, mà lại tăng thêm lòng từ bi thương xót.

Phụng kính Tiên Thánh, đến học với bậc Bồ tát xuất gia, theo pháp Sa môn hiền trí. Sớm, tối hành lễ, luôn luôn chú ý. Bố thí những nơi thiếu thốn đã gây đạo đức. Tự giảng Kinh điển và dạy dỗ người si mê. Dùng phương tiện hoàn hảo vào đúng lúc. Tự an ổn giữ gìn tất cả chúng sanh giống như con trâu ăn cỏ mà lấy được sữa, sữa làm thành lạc, lạc làm thành tô, tô làm thành đề hồ. Ðề hồ là chất rất mềm và đặc biệt nhất. Tự thân được bình an, thương xót khắp mười phương. Ðem lòng từ bi ở nhiều nơi thì được sự an ổn ở mọi chỗ. Ðộ thoát mọi sự mê muội cho cả trời, người, nhân dân. Người này là bậc tôn quí vô thượng, không gì sánh bằng, không như hạng thất phu, là bậc đại hùng ở đời, một mình đơn độc không bạn lữ.

Khi ấy, Phật thuyết kệ :

Nếu người nghiệp thượng tài	Tự thân ăn mặc đủ
Cung phụng hiếu cha mẹ	Sắc diện luôn hòa nhã
Ra đường không vi phạm	Về nhà không trái lễ
Việc làm thường trong sạch	Ðúng pháp không mê muội
Kính phụng bậc tôn trưởng	Tuân hành người sáng suốt
Hành theo người học rộng	Bình đẳng không tà vạy
Lo vợ con đúng thời	Ðều được như sở thích
Thương xót cả người làm	Ăn mặc luôn đầy đủ
Cúng Sa môn, Bồ tát	Bố thí và cúng dường
Nhận diệu pháp từ đây	Lìa bỏ sự si mê
Thương yêu khắp mọi người	Không chỉ là thân hành
Thường tự an thân mình	Cũng biết các ách nạn
Ví như dầu đề hồ	Vốn từ cỏ sanh ra
Ðã biết cách an thân	Hòa hợp không sanh bệnh
Thương các loài chúng sanh	Với tâm luôn bình đẳng
Dùng bốn đẳng hành này	Mau chóng thành Phật đạo.

Phật dạy trưởng giả :

- Người xuất gia học đạo có ba hạng :

1- Thanh văn; 2- Duyên giác; 3- Ðại thừa.

Sao gọi là Thanh văn?

Sợ khổ, nhàm chán thân này. Suy nghĩ khổ nạn sanh tử vô số, tai hoạn cùng khắp. Coi thân như oán thù. Bốn đại như rắn độc. Ngũ ấm như ổ giặc. Ngồi thiền theo dõi hơi thở. Quán chiếu thấy thân xấ