Phần 54
PHÁP HỘI HẢI HUỆ BỒ TÁT THỨ NĂM MƯƠI BỐN
(Hán bộ từ quyển 133 đến quyển 136)
Lúc bấy giờ đức
Thế Tôn Thích Ca Mâu Ni Phật vẫn ở giữa hai cõi Dục giới và Sắc giới trong
đại bửu phường đình cùng các hàng đại chúng vây quanh thuyết pháp.
Bấy giờ nước tràn
đầy cả Đại Thiên thế giới như đại hải, cũng như lúc kiếp tận mà thủy tai
khơi lên : Dầu nước tràn đầy cả Đại Thiên thế giới như vậy, song các thế
giới Thiên cung, quốc độ, thành ấp, tụ lạc, nhà cửa, rừng vườn đến Trời
Sắc Giới không hề bị hư hại, tất cả đều như cũ, nhưng đại chúng đều thấy
nước tràn đầy khắp mọi nơi. Trong nước mọc ra vô lượng hoa phân đà lợi
thanh lưu ly làm cọng, chơn kim làm cánh, công đức bửu làm gương, đế thích
bửu làm vua, vòng quanh còn có vô lượng hoa ngang rộng mười dặm tại trong
đại bửu phường đình cao một cây đa la.
Pháp hội đại chúng
mỗi người đều riêng thấy tự mình ở trên hoa báu ấy. Hoa ấy lại phát ra
ánh sáng lớn chiếu khắp mười phương vô lượng thế giới. Tất cả đại chúng
đều vui mừng nghĩ rằng hôm nay chắc chắn chúng ta sẽ được nghe pháp thù
thắng vi diệu.
Di Lặc Bồ Tát liền
từ chỗ ngồi dậy lễ chưn Đức Phật hữu nhiễu ba vòng, quỳ dài trên hoa sen
báu cung kính chắp tay bạch rằng : "Bạch đức Thế Tôn ! Có duyên cớ gì mà
nước tràn đầy cả Đại Thiên thế giới như đại hải lại cũng như lúc kiếp tận
thủy tai nổi lên, trong nước lại mọc vô lượng hoa sen trắng phát ánh sáng
lớn chiếu khắp cả mười phương vô lượng thế giới ?".
Đức Phật phán dạy
: "Nầy Di Lặc ! Ở Hạ phương quá Đại Thiên thế giới vi trần số quốc độ có
một thế giới ấy hiệu là Bửu Trang Nghiêm, Đức Phật tại thế giới ấy hiệu là
Hải Trí Thần Thông Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hành Túc, Thiện
Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật
Thế Tôn, nơi ấy có đại Bồ Tát hiệu là Hải Huệ cùng vô số Bồ Tát muốn đến
đại bửu phường đình nầy để nghe kinh pháp nên hiện ra thoại ứng như vậy".
Tôn giả Xá Lợi
Phất bạch rằng : "Bạch đức Thế Tôn ! Thế giới Bửu Trang Nghiêm ở Hạ phương
cách đây quá xa, đại Bồ Tát Hải Huệ ở tại đó mà có nghe được lời đức Thế
Tôn nói pháp tại đây chăng ?".
Đức Phật nói :
"Nầy Xá Lợi Phất ! Như nay người ở trước ta nghe tiếng ta nói thế nào thì
Hải Huệ ở thế giới kia cũng nghe tiếng ta nói như vậy. Như nay ngươi cùng
đại chúng trong pháp hội nầy thấy ta thế nào thì Hải Huệ ở thế giới kia
thấy ta cũng như vậy".
Tôn giả Xá Lợi
Phất bạch rằng : "Bạch đức Thế Tôn ! Đại Bồ Tát có thần thông chẳng thể
nghĩ bàn, ở cách xa vô lượng thế giới mà có nhãn thông nhĩ thông vô ngại
vô chướng như vậy.
Bạch đức Thế Tôn
! Có ai được nghe sự bất tư nghị nầy mà sẽ chẳng phát tâm Vô thượng Bồ đề
, chỉ trừ kẻ hạ liệt bất tiếu thôi".
Bấy giờ Hải Huệ
đại Bồ Tát đầy đủ sức vô lượng thần thông trong khoảng một niệm ở thế giới
kia ẩn mất bỗng nhiên hiện ra trong đại bửu phường đình nầy rồi nhập tam
muội làm cho tất cả đại chúng đều vói thấy thế giới Bửu Trang Nghiêm bao
nhiêu nhơn dân trời người cùng tất cả cảnh vật đều rõ ràng, cũng thấy Đức
Phật Hải Trí Thần Thông cùng các đại chúng vây quanh thuyết pháp.
Dùng thần thông
lực cho đại chúng thấy những sự ấy rồi, Hải Huệ đại Bồ Tát từ tam muội an
tường dậy rời chỗ ngồi đến đảnh lễ chưn đức Phật hữu nhiễu ba vòng, dâng
các thứ hoa hương kỹ nhạc ở thế giới mình cúng dường đức Phật mà bạch rằng
: "Hạ phương Bửu Trang Nghiêm thế giới Hải Trí Thần Thông Như Lai gởi lời
hỏi thăm đức Thế Tôn cùng tất cả đại chúng vô lượng an ổn".
Bạch xong, đại Bồ
Tát Hải Huệ ngồi qua một phía trên bửu liên hoa.
Phạm Thiên Vương
hiệu là Tu Bi nghĩ rằng nay cớ sao có nước tràn đầy Đại Thiên thế giới mà
chẳng phải là thủy tai. Ta nên đến hỏi đức Phật. Phạm Thiên Vương Tu
Bi liền cùng sáu vạn tám ngàn Phạm Thiên Đại Bửu Phường Đình đảnh lễ hữu
nhiễu đức Phật ba vòng rồi quỳ dài chắp tay bạch rằng : "Bạch đức Thế Tôn
! Có nhơn duyên gì mà cả Đại Thiên thế giới có đầy những hoa sen bảy báu
trang nghiêm, chư Bồ Tát chúng vô lượng đều thứ đệ ngồi trên hoa báu, lại
còn có nước tràn đầy khắp mọi nơi".
Đức Phật bảo Phạm
Thiên Vương : "Nầy thiện nam tử ! Đây là thần thông lực của đại Bồ Tát
Hải Huệ ".
Phạm Thiên Vương
Tu Bi bạch rằng : "Bạch đức Thế Tôn ! Nay đức Phật nói kinh điển Đại Tập
nầy còn chưa xong ư ?".
Đức Phật phán bảo
Phạm Thiên Vương : "Nầy thiện nam tử ! Lạc thuyết vô ngại của Như Lai
không có cùng tận.
Nầy Phạm Vương !
Đức Phật cùng vô lượng chư đại Bồ Tát đại chúng quán sát pháp giới giảng
luận pháp giới pháp lạc vi diệu cũng chẳng cùng tận".
Phạm Thiên Vương
bạch rằng : "Đức Thế Tôn nói đại Bồ Tát Hải Huệ ấy là ai vậy ".
Đức Phật nói :
"Nầy Phạm Thiên Vương ! Nay ông chẳng thấy vị đại Bồ Tát đang ngồi trên
hoa sen báu lớn mười do tuần được chư Bồ Tát vây quanh cung kính tán thán
đó ư ? Thân đại Bồ Tát ấy đoan nghiêm chiếu sáng, chỉ trừ Như Lai không
còn ai sánh bằng".
Phạm Thiên Vương
Tu Bi được thấy Hải Huệ đại Bồ Tát sanh lòng cung kính liền đảnh lễ và nói
rằng : "Nếu có ai được thấy bực Chánh Sĩ nầy thì được lợi ích lớn, nay tôi
được gặp cũng có lợi ích lớn như vậy.
Bạch đức Thế Tôn
! Nay chánh pháp nầy sẽ còn được bao lâu ?".
Đức Phật nói :
"Nầy thiện nam tử ! Chánh pháp nầy như tuổi thọ của Như Lai. Sau khi Phật
nhập Niết bàn, chư đại Bồ Tát nầy cũng hộ trì pháp ấy, tại sao, vì kinh
điển nầy là ấn của chư Phật quá khứ vị lai hiện tại".
Bấy giờ Hải Huệ
đại Bồ Tát vọt thân lên hư không cao bảy cây đa la thị hiện thân mình cùng
thần lực trí huệ vì muốn cho đại chúng sanh tín tâm cùng trang nghiêm kinh
nầy mà tuyên nói kệ rằng :
Hạ phương thế giới Bửu Trang Nghiêm
Hải Trí Thần Thông Phật Thế Tôn
Thường vì chúng sanh diễn diệu pháp
Tôi nghe thọ trì dạy lại người
Nay tôi đến trong đại chúng nầy
Cung kính cúng dường Thích Ca Phật
Quyến thuộc cùng đến chư Bồ Tát
Vì phá lòng nghi trong pháp nầy
Nay tôi kính lễ đấng Vô thượng
Trần thiết cúng dường đúng như pháp
Vì muốn trang nghiêm đại Bồ đề
Giáo hoá chúng sanh đạo vô thượng
Nếu quán sắc pháp không có tướng
Cũng đoạn ly được ba thứ thọ
Nếu không tướng mạo và chủng tánh
Người nầy hay lễ Vô thượng Tôn
Nếu chẳng tham trước ngã ngã sở
Cũng lại tu tập nơi trung đạo
Quán tất cả pháp như hư không
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu chẳng tham trước các cảnh giới
Cũng hay tịch tĩnh nơi lục nhập
Với các pháp giới chẳng trụ trước
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu thấy Như Lai chân pháp giới
Dựng được vô thượng đại pháp tràng
Thấy tất cả pháp tướng như huyễn
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu thấy không người thí người thọ
Không làm không thọ cũng như vậy
Nếu không chánh kiến và tà kiến
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Chẳng quyết định ở trong Bồ đề
Cũng chẳng quyết định ở sanh tử
Xa lìa tất cả các phiền não
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu người chí tâm tu thiện pháp
Tịnh thân khẩu ý cả ba nghiệp
Cũng điều phục được tất cả căn
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu nhẫn các pháp không có ngã
Chẳng thành Bồ đề bỏ chúng sanh
Vì đại Bồ đề trì tịnh giới
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu quán các pháp như dương diệm
Chúng sanh bình đẳng như hư không
Tịnh tâm chẳng khởi những tâm tưởng
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Vì các chúng sanh thọ khổ lớn
Vì đại Bồ đề tu nhẫn nhục
Quán các pháp như trăng trong nước
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Quán không chúng sanh nhơn thọ mạng
Cũng vì chúng sanh tu Bồ đề
Quán pháp niệm niệm tướng diệt tận
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Thọ khổ địa ngục tâm chẳng thối
Càng thêm tinh tiến tu đại đạo
Nghe các pháp không lòng chẳng sợ
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Tất cả cảnh giới không quái ngại
Cũng như động thủ giữa hư không
Cũng quán tam thế tướng bình đẳng
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu ma chẳng biết được tâm người
Người nầy đã được đại thần thông
Nếu thuyết pháp tự nghĩa vô tận
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu hay nghe khắp chư Phật âm
Nghe rồi thọ trì rộng tuyên thuyết
Chẳng thấy Tam bửu tướng sai biệt
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Nếu hay nghe khắp chư Phật âm
Nghe rồi thọ trì rộng tuyên thuyết
Chẳng thấy Tam bửu tướng sai biệt
Người nầy hay lễ Vô Thượng Tôn
Như Lai đủ sáu Ba la mật
Không khứ không lai như hư không
Biết rõ tất cả chúng sanh giới
Vì vậy tôi lễ Vô Thượng Tôn
Như Lai thành tựu công đức lớn
Trọn chẳng sanh lòng tợ ngã mạn
Tôi nay kính lễ Phật sắc tượng
Thân Phật thế gian chẳng làm được
Phật quang hơn tất cả các quang
Phật âm thù diệu cũng tối thượng
Phật đảnh không ai nhìn thấy được
Vì vậy tôi lễ Vô Thượng Tôn
Như Lai biết rõ chúng sanh giải
Tuỳ giải vì họ diễn nói pháp
Phật biết pháp trị các phiền não
Vì vậy tôi lễ Vô Thượng Tôn .
Nói kệ
tán thán đức Phật rồi, Hải Huệ đại Bồ Tát từ hư không xuống bạch rằng :
"Bạch đức Thế Tôn ! Nay tôi ở đây có ít pháp muốn hỏi mong Thế Tôn hứa
cho".
Đức Phật
nói : "Lành thay ! Lành thay ! Nầy Hải Huệ, tùy ý ông hỏi, Phật sẽ vì ông
mà phân biệt giải nói".
Hải Huệ
đại Bồ Tát bạch rằng : "Bạch đức Thế Tôn ! Trước đây tôi có nghe tịnh ấn
tam muội, Bồ Tát an trụ tam muội nầy thì được Vô thượng Bồ đề. Mong đức
Thế Tôn nói về tam muội ấy cho khắp các Bồ Tát đều được nghe, nghe xong
đều sẽ trang nghiêm tu hành vì Vô thượng Bồ đề vậy".
Đức Phật
nói : "Nầy thiện nam tử chí tâm lắng nghe nay Phật sẽ nói cho.
Nầy thiện nam tử
! Như bửu châu thanh tịnh được thọ khéo trau giồi nên giá trị vô lượng
mọi người để quý trọng.
Nầy thiện nam tử !
Bồ Tát sơ phát Bồ đề tâm rồi tu pháp lành đa văn tư duy quán sát pháp giới
thanh tịnh sơ tâm, sơ tâm đã thanh tịnh thì được chư Phật chư Bồ Tát kính
niệm thì được tịnh ấn tam muội.
Nầy thiện nam tử
! Tịnh bửu châu đã nói ở trên đó rời lìa chín thứ bửu, đó là chất vàng,
chất bạc, chất lưu ly, chất pha lê, chất mã não, chất xà cừ, chất liên
hoa, chất san hô và chất công đức bửu.
Rời lìa chín chất
bửu ấy gọi là tịnh bửu châu giá trị vô lượng, là bửu vật thọ dụng của
Chuyển Luân Thánh Vương. Ánh sáng của tịnh bửu châu các ánh sáng khác
không sánh kịp.
Nầy thiện nam tử
! Cũng vậy, Bồ Tát phát tâm đại Bồ đề rời lìa chín thứ chủng tánh được
tịnh ấn tam muội, đó là tánh phàm phu, tánh tín hành, tánh pháp hành, tánh
nhẫn, tánh Tu Đà Hoàn, tánh Tư Đà Hàm, tánh A Na Hàm, tánh A La Hán và
tánh Bích Chi Phật. Bồ Tát rời lìa chín chủng tánh ấy nhập vào chủng tánh
Phật được tịnh ấn tam muội ban bố quang minh cho tất cả chúng sanh hơn các
hàng Thanh Văn và Bích Chi Phật.
Nầy thiện nam tử
! Tịnh bửu châu ấy chịu được sự mài xỏ dũa ép vì vậy mà bửu châu ấy có
tên gọi không vết trầy.
Nầy thiện nam tử
! Cũng vậy, tịnh ấn tam muội tu tập tam tụ tịnh giới, đủ mười thiện pháp,
tu hành từ bi thương xót chúng sanh, thấy sự nghiệp người tự qua giùm giúp
cho được thành tựu, nhớ thương tất cả tu tập xả ý tịnh. Thường nhớ chúng
sanh tu tứ nhiếp pháp nhiếp thủ tất cả chúng sanh, chuyên tu lục chánh
niệm điều phục sáu căn, thiểu dục tri túc, chẳng dứt thánh chủng, ngăn các
tranh tụng, phá các kiêu mạn, cung kính cúng dường các bực Sư trưởng Hoà
thượng kỳ cựu tôn túc, chẳng khinh khi người khác, cầu chánh pháp hộ chánh
pháp xa lìa ác pháp, nơi Phật Pháp Tăng lòng tin vững chắc, tâm thường
duyên niệm tất cả pháp lành, chẳng tự khen chê người mà thường ca ngợi đức
tốt của người, biết ơn báo ơn, thanh tịnh oai nghi, đủ hạnh nhẫn nhục, cầu
xa ma tha tu tập đà la ni. Tâm luôn bình đẳng như địa thủy hỏa phong hư
không. Thường thích xuất gia tu tập tịch tĩnh, trì giới tinh tiến thân
cận thiện hữu. Thanh tịnh sáu căn, nhãn nhĩ tỉ thiệt thân tâm vô ngại.
Quán sát bất tịnh để phá tham ái, tu tập từ tâm để phá giận oán, tu quán
thập nhị nhơn duyên để phá vô minh, xa lìa tất cả pháp chướng ngại thí
pháp không lẫn tiếc, thành tựu lục Ba la mật chẳng cầu Nhị thừa. Trong
ngoài thanh tịnh quán sát tội lỗi sanh tử. Nơi đạo Bồ đề tâm chẳng hề hối
thối. Thường giáo hóa chúng sanh cho họ an trụ trong Đại thừa.
Nầy thiện nam tử
! Bồ Tát đầy đủ những pháp như vậy thanh tịnh ý bất tịnh mà phát tâm Vô
thượng Bồ đề, đây gọi là tịnh bửu châu tịnh ấn tam muội vậy".
Muốn tuyên lại
nghĩa ấy đức Thế Tôn nói kệ rằng :
Nếu có tu tập đại từ tâm
Đầy đủ thành tựu thập thiện pháp
Người nầy chắc thấy Phật Di Lặc
Nên Bồ đề tâm khó nghĩ bàn
Tu tập đại bi vì chúng sanh
Cũng thường giáo hóa pháp Đại thừa
Vì trừ phiền não tu xả tâm
Nên Bồ đề tâm khó nghĩ bàn
Đầy đủ tu tập niệm trí huệ
Và hay điều phục tự tâm mình
Hay tu tri túc và thiểu dục
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Xa lìa tất cả các ác pháp
Tâm ấy dịu dàng với chúng sanh
Tăng trưởng tất cả các thiện pháp
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Cung kính cúng dường Hoà Thượng Sư
Kế nối thêm lớn chủng tánh Thánh
Xa lìa tất cả các kiêu mạn
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Tâm ấy chất trực chẳng khi dối
Thường thích tịch tĩnh hoá chúng sanh
Trừ bỏ kiêu mạn chẳng khinh người
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Hay nghe hay nói trì chánh pháp
Dạy các chúng sanh lìa phiền não
Chí tâm chuyên niệm Vô thượng thừa
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Cúng dường Tam bửu tin tứ đế
Xa lìa các ác tu pháp lành
Chẳng giận chẳng hờn các chúng sanh
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Khách phiền não khởi sanh hổ thẹn
Liền hướng mười phương Phật sám hối
Tu tập thiện pháp điều các căn
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Tịnh thân khẩu ý biết nghiệp quả
Biết ơn nhớ ơn hay báo đáp
Tin thập nhị nhân duyên tịnh oai nghi
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Có xa ma tha tu trí huệ
Trì đủ tịnh giới thích Bồ đề
Thọ đại khổ não tâm chẳng động
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Tâm ấy bình đẳng như tứ đại
Xem các chúng sanh đồng hư không
Thường thích xuất gia tu Bồ đề
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Ưa tịch tĩnh thanh tịnh thân tâm
Tu hành pháp hạnh quan tứ đế
Thiệt ngữ pháp ngữ chơn nghĩa ngữ
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Theo pháp được nói mà an trụ
Siêng tu tinh tiến phá ma giới
Nơi pháp được tu không giải đãi
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Gần kề thiện hữu Phật Bồ Tát
Hay độ chúng sanh khỏi sanh tử
Hay tịnh tất cả sáu trần cảnh
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Hay lìa chướng ngại trừ ngũ cái
Sáu căn thanh tịnh không kiêu mạn
Đối trị tham dục sân và si
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Thường thiện tư duy đủ lục niệm
Tu trợ Bồ đề được thần thông
Chẳng sợ sanh tử thích Niết bàn
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Phàm thuyết chánh pháp chẳng vì lợi
Ở trong các pháp không tâm hối
Tu hành thiện pháp chẳng cầu báo
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Chẳng dùng thừa khác nhiếp chúng sanh
Thuyết pháp người ưa tin thọ trì
Tâm ấy vô lượng cũng vô biên
Nên tâm Bồ đề là tối thắng
Trong ngoài thanh tịnh không tội lỗi
Chẳng sợ sanh tử tu Bồ đề
Lúc tu Bồ đề tâm chẳng hối
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Biết chúng sanh giới tịnh quốc độ
Trang nghiêm Bồ đề chẳng vì mình
Với chúng sanh mê dạy chánh đạo
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Biết rõ pháp giới chơn thiệt tánh
Trí vô phân biệt chẳng nói được
Hay phá chúng sanh lòng kinh sợ
Nên Bồ đề tâm là tối thắng
Nếu đầy đủ được pháp như vậy
Thì hay phát tịnh Bồ đề tâm
Chẳng bị thế gian làm ô nhiễm
Phiền não nghiệp ma cũng như vậy
Nếu người hay phát tâm Bồ đề
Thì đã hơn hẳn các thừa khác
Hay tịnh tất cả chúng sanh tâm
Cũng hay diễn thuyết đạo vô thượng.
Này Hải
Huệ thiện nam tử ! Thế nào gọi là tâm Bồ đề ép mà chẳng hư hoại ?
Nầy thiện nam tử
! Ép ấy là nói đại bi, duyên nơi tất cả chúng sanh nối dòng Tam bửu chẳng
cho đoạn tuyệt. Vì Phật pháp mà trang nghiêm thiện căn ba mươi hai tướng
đại nhơn tám mươi hình đẹp và nghiêm tịnh thế giới. Vì thủ hộ chánh pháp
mà chẳng tiếc thân mạng.
Nầy thiện nam tử !
Nếu có bị các chúng sanh ác đánh đập mắng nhiếc nhiễu hại đều nên nhịn
chịu, cũng chẳng ghét bỏ tất cả chúng sanh, trong lòng chẳng hối chẳng sầu
chẳng giận cũng chẳng báo hại, chỉ nên yên lặng nhẫn nhịn càng thêm tinh
tiến điều phục chúng sanh. Phải suy nghĩ như vầy : là người ở trong Đại
thừa phải trái khác thế tục, tại sao, vì tất cả chúng sanh trong thế gian
thì thuận theo dòng sanh tử, tất cả chúng sanh trong thế gian thì mỗi mỗi
tranh tụng, còn pháp Đại thừa thì phá sự tranh đấu kiện tụng, thế gian thì
sân hận hại thù, còn pháp Đại thừa thì diệt lòng thù giận, thế gian thì hư
dối, còn pháp Đại thừa thì chất trực chơn thiệt. Giả sử mười phương thế
giới có các chúng sanh cầm dao gậy rượt đuổi Bồ Tát mà bảo rằng ai phát
tâm Bồ đề thì ta sẽ chặt bằm thân thể nát nhừ như hột mè, dầu gặp sự ác
hại như vậy mà Bồ Tát vẫn chẳng thối chuyển tâm Bồ đề, cũng chẳng rời bỏ
tất cả hạnh lành từ bi, hỉ xả, bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tiến,
thiền định, trí huệ. Tại sao vậy, vì Bồ Tát suy nghĩ rằng ta từ quá khứ
trong vô lượng vô biên kiếp thọ nhiều đời rất khổ trong các địa ngục, súc
sanh, ngạ quỉ, Nhơn Thiên, các thân trong lục đạo ấy làm những việc ác
chẳng lợi ích mình mà cũng chẳng lợi ích cho người, làm ác thọ khổ rất lớn
ở lục đạo trong vô lượng vô biên đời như vậy mà còn chịu được, huống là
nhẫn chịu sự khổ để tăng trưởng pháp lành lợi ích mình lợi ích cho người,
nên ta quyết định chẳng rời bỏ tâm Bồ đề dầu phải bị ác hại trong vô lượng
vô biên đời. Bồ Tát lại nghĩ rằng lúc người thật hành pháp lành thì phần
nhiều có ác pháp đến làm trở ngại nếu ta không nhẫn chịu thì làm sao thật
hành các pháp lành được. Người ban ta sự ác hại ta cho người lợi lành.
Người ban ta dao gậy chém đập ta cho người vô thượng nhẫn nhục. Nếu đại
Bồ Tát suy nghĩ được như vậy thì phải biết chẳng lâu sẽ được Vô thượng
Chánh đẳng Chánh giác. Bồ Tát suy nghĩ như vậy thì có thể nhẫn chịu được
ba sự ép nơi thân khẩu và ý.
Thế nào
là ép thân ? Bồ Tát lúc thân thể bị chém đập thì y theo pháp mà thuận với
người ác ấy để thành tựu đầy đủ sáu Ba la mật. Thế nào là Bồ Tát bị đập
chém mà được đầy đủ sáu Ba la mật ? Nếu lúc Bồ Tát bị chém đập chẳng tiếc
thân mạng đó là đầy đủ Đàn na Ba la mật, với người ác ấy tu tập từ tâm
chẳng giận thù đó là đầy đủ Thi Ba la mật, chẳng đem sự tổn hại độc ác để
đáp trả lại người ác ấy đó là sằn đề Ba la mật, vì các chúng sanh mà siêng
tu tinh tiến trọn chẳng rời bỏ tâm Bồ đề đó là đầy đủ Tỳ lê gia Ba la mật,
lúc bị hại như vậy mà tâm không loạn động chẳng mất chánh niệm tâm ý thanh
tịnh đó là Thiền na Ba la mật, quán thân vô thường khổ vô ngã như cỏ cây
ngói đá đó là đầy đủ Bát nhã Ba la mật, vì đầy đủ sáu Ba la mật rồi ép mà
chẳng hư hoại Bồ đề tâm, đây gọi là ép thân.
Thế nào
là ép miệng ? Nhịn chịu tất cả lời ác mắng nhục hoặc chẳng thiệt, chỉ tự
trách mình phiền não kiết sử chẳng hề oán ghét người, vì các chúng sanh mà
tu tập từ bi. Lúc đại Bồ Tát tu tập nhịn chịu lời mắng nhục như vậy thì
đầy đủ sáu Ba la mật. Lúc ấy đại Bồ Tát nghĩ rằng người này vì xan tham
mà gần kề ác hữu nên có ác tâm ấy, ta vì phá tâm xan tham tu tập bố thí
gần kề thiện hữu nên nay ta có thể bỏ tâm giận hờn thù ghét đó là đầy đủ
Đàn na Ba la mật. Lúc ấy đại Bồ Tát nghĩ rằng người nầy không tin nghiệp
quả phá giới mắng chửi ta, còn ta tin nghiệp quả thọ trì tịnh giới tu vững
tâm Bồ đề hộ trì chánh pháp tùy thuận chúng sanh đó là đầy đủ Thi Ba la
mật. Lúc ấy đại Bồ Tát nghĩ rằng người này giải đãi chẳng tu tập pháp
lành nên có ác tâm mắng nhiếc ta, còn ta siêng tu tinh tiến các pháp lành
bỏ rời tâm sân, nơi pháp lành ta chẳng hề nhàm đủ, nay ta nên lập phương
tiện cho người này trước ngồi dưới cội Bồ đề rồi sau ta mới thành quả Bồ
đề đó là đầy đủ Tinh tiến Ba la mật. Lúc ấy đại Bồ Tát nghĩ rằng người
nầy thất niệm cuồng loạn phóng dật bị phiền não ô nhiễm nên sanh ác tâm
mắng nhiếc ta, nay ta phá hoại tất cả phiền não vì các ác chúng sanh nầy
mà vững phát tâm Bồ đề, nếu các chúng sanh đếu thanh tịnh cả thì còn có
nhơn duyên gì mà ta phát tâm Bồ đề, vì vậy nên chuyên tâm duyên niệm Bồ đề
tâm chẳng loạn động đó là đầy đủ Thiền Ba la mật. Lúc ấy đại Bồ Tát lại
nghĩ rằng người nầy chấp ngã ngã sở chúng sanh thọ mạng sĩ phu, còn ta thì
y dựa pháp giới trong pháp giới ai mắng ai chịu cũng chẳng thấy có một
pháp nào là mắng là kẻ mắng đó là đầy đủ Bát nhã Ba la mật. Lúc bị người
mắng nhiếc nhục mạ mà có thể chí tâm thọ trì tu hành năm Ba la mật như vậy
thì đồng thời đầy đủ Nhẫn Ba la mật. Đây gọi là ép khẩu.
Thế nào
là ép ý ? Bồ Tát phát Bồ đề tâm chẳng sợ chúng ma mà thối tâm, chẳng sợ
tất cả chúng tà kiến dị kiến mà thối tâm, chẳng sợ những sự đau khổ nơi
địa ngục súc sanh ngạ quỷ mà thối tâm, nếu thấy có hình tượng Phật đến bảo
rằng ngươi chẳng có khả năng phát tâm Bồ đề đạo Bồ đề rất khó tu khó được
chẳng bằng ngươi sớm tu pháp Thanh Văn thừa mau chứng Niết bàn hưởng an
lạc lớn, nghe lời trên đây Bồ Tát liền nghĩ rằng đạo Bồ đề hoặc khó hay dễ
ta vẫn vững tâm chẳng thối ta quyết tự có khả năng sẽ đến ngồi tòa kim
cương dưới cội Bồ đề, trước kia ta vì tất cả chúng sanh mà phát tâm nguyện
sẽ đem pháp Đại thừa vô thượng ban cho họ nay sao ta lại khi dối họ mà
thối tâm, ta phải tuỳ thuận tâm chư Phật chịu đựng những sự ép tâm ép ý
như vậy giữ vững tâm đại Bồ đề càng thêm tinh tiến tu tập đạo vô thượng để
khỏi khi phụ chư Phật nhơn thiên đại chúng và với chính mình, đây gọi là
ép tâm ý".
Muốn
tuyên lại nghĩa nầy đức Thế Tôn nói kệ rằng :
Hướng đến Bồ đề tâm chẳng hoại
Đại từ đại bi cũng chẳng hư
Cũng chẳng đoạn tuyệt dòng Tam bửu
Vô lượng trang nghiêm vì Bồ đề
Vì được thập lực tứ vô úy
Ba mươi hai tướng tám mươi tốt
Trong vô lượng đời bố thí của
Cũng chịu các thứ khổ não lớn
Vì được Tam bửu các công đức
Nên trì chánh pháp vì chúng nói
Vì độ chúng sanh khỏi sanh tử
Do đó chịu được các sự khổ
Mười phương thế giới ác chúng sanh
Cầm nắm dao gậy chém đập tôi
Trọn chẳng động tâm vững Bồ đề
Vì thương tất cả chúng sanh vậy
Trong vô lượng đời chịu khổ não
Mà chẳng lợi mình chẳng lợi người
Nay tôi nhẫn khổ được lợi ích
Cũng được vô lượng Phật công đức
Vì công đức Phật mà nát thân
Như hạt mè nhỏ lòng chẳng hối
Cũng chẳng thối tâm đại Bồ đề
Chịu nhiều đau khổ vì Phật pháp
Đi đứng ngồi nằm nhớ Bồ đề
Nội tâm tịch tĩnh lìa phiền não
Không hế sanh lòng giận ghét người
Chỉ nên xét trách mình không trọn
Trong ba ác đạo chịu nhiều khổ
Vì các chúng sanh cầu Phật đạo
Chẳng cầu Nhơn thiên với Nhị thừa
Đành cam chịu khổ vì chúng sanh
Ở trong loài người chịu khổ não
Chẳng bằng phân ngàn của địa ngục
Dầu chịu khổ lớn ba ác đạo
Cũng chẳng thối thất tâm Bồ đề
Quán thân vô thường và vô ngã
Tánh thân tứ đại như rắn độc
Chí tâm buông bỏ thân độc nầy
Hay được trí huệ đạo vô thượng
Lưu chuyển lục đạo chịu nhiều khổ
Do chẳng quán xét thân chơn thiệt
Bồ Tát hay quán thân chơn thiệt
Do đây lìa hẳn các khổ não
Lúc làm điều ác ít trở ngại
Còn tu pháp lành nhiều chướng nạn
Chư Phật Thế Tôn chứng biết tôi
Nên tôi vui lòng chịu đựng khổ
Tôi nay nhẫn được khổ hại ấy
Thân khẩu và ý khổ vô lượng
Do duyên cớ nầy tâm Bồ đề
Bị ép đè cũng chẳng lay động
Xả thân có đủ Ba la mật
Với thân chẳng tham là Đàn na
Với người ác hại có tâm từ
Đây là có đủ trì giới độ
Chém thân nhẫn chịu không hề giận
Có đủ Nhẫn nhục Ba la mật
Lúc thân bị khổ tâm không động
Đây là đầy đủ Tỳ lê gia
Vững tâm Bồ đề vui tịch tĩnh
Thiền Ba la mật do đầy đủ
Quán thân vô ngã vô ngã sở
Bát nhã do đây được đầy đủ
Nếu ta làm được trang nghiêm nấy
Chẳng lâu chắc được Vô thượng đạo
Nếu ta chẳng dứt ác khẩu nghiệp
Làm sao phá hoại các phiền não
Nếu ta điều phục thân khẩu ý
Thì hay nhẫn được các khổ não
Hay phá tất cả các chúng ma
Với các tà ác ta chẳng động
Nếu muốn đủ sáu Ba la mật
Phật vô sở úy và thập lực
Có được vô thượng vô giá bửu
Nên học điều phục thân khẩu ý.
Nầy thiện nam tử
Hải Huệ ! Thế nào gọi là xỏ tâm Bồ đề ?
Bồ Tát đã phát tâm
Bồ đề rồi thì trọn chẳng sanh lòng tương tợ ngã mạn, chẳng trụ trước Bồ đề
tâm, chẳng tham Bồ đề tâm, chẳng ái Bồ đề tâm, chẳng quán Bồ đề tâm. Được
như vậy thì làm cho tâm tịch tĩnh quán thâm pháp giới quán pháp chư
Phật. Thâm pháp giới ấy là thập nhị nhơn duyên xa lìa nhị biên, tất cả
các pháp tánh nó tự không có ngã, quán nơi ngã tánh tất cả pháp tánh rỗng
không không có chủ an trụ nơi không tam muội, vô tướng tam muội, vô nguyện
tam muội. Biết các hành pháp không bị tạo tác, quán sắc ấm như bọt nước,
thọ ấm như bong bóng nước, tưởng ấm như dương diệm, hành ấm như thân cây
chuối, thức ấm như ảo huyễn. Quán thập bát giới không có tạo tác không có
động diêu. Quán lục nhập như điếc như đui tâm không có tạm dừng ở. Kiết
sử kiêu mạn không có chỗ phát sanh. Tất cả các pháp không có hai không có
phân biệt là nhứt vị, nhứt thừa, nhứt đạo, nhứt nguyện. Quán tất cả âm
thanh không có tướng âm thanh, tất cả âm thanh đều có thứ đệ chẳng hiệp
nhau. Tất cả các pháp chẳng thể tuyên nói được. Biết rõ tướng khổ quả,
tập nhơn không có ngã sở, nơi diệt đế chẳng tăng giảm, biết đạo đế rốt ráo
không có chướng ngại. Quán thân niệm xứ, biết khứ lai thọ, niệm tâm sanh
diệt, biết rõ pháp giới. Quán pháp giới chẳng phải giới nên tu tứ chánh
cần, vì muốn tự tại nên tu tứ như ý, lìa các phiền não gọi là tín căn, ưa
thích tịch tĩnh gọi là tinh tiến căn, vì chẳng phải có niệm nên gọi là
niệm căn, vì chẳng phải tư duy nên gọi là định căn, xa lìa tất cả gọi là
huệ căn. Vì chẳng tuỳ theo người nên gọi là tín lực, vì không có chướng
ngại nên gọi là tinh tiến lực, vì chẳng thối chuyển nên gọi là niệm lực,
tâm được tự tại gọi là định lực, chẳng quán thiện ác gọi là huệ lực. Vì
chẳng phóng dật nên gọi là niệm giác phần, vì nhập vào các pháp nên gọi là
trạch pháp giác phần, vì như pháp tu hành nên gọi là tinh tiến giác phần,
thân tâm tịch tĩnh gọi là trừ giác phần, vì như pháp tu hành nên gọi là
tinh tiến giác phần, vì xa lìa ác nên gọi là hỷ giác phần, thân tâm tịch
tĩnh gọi là trừ giác phần, biết thiệt tam muội gọi là định giác phần,
chẳng thấy có hai gọi là xả giác phần. Xa lìa các kiến chầp gọi là chánh
kiến, lìa các giác quán gọi là chánh tư duy, biết rõ các tánh âm thanh gọi
là chánh ngữ, thân khẩu và ý chẳng tham trước gọi là chánh nghiệp, lìa tâm
tật đố gọi là chánh mạng, chẳng tăng chẳng giảm gọi là chánh tinh tiến,
nơi thiện nơi bật thiện chẳng nhớ nghĩ gọi là chánh niệm, quán các tâm
giới gọi là chánh định. Tánh thiệt tướng ấy tánh nó tịch tĩnh. Về nghĩa
rốt ráo ấy gọi là vô thường, là khổ, là vô ngã, là giả danh, là thanh
tịnh, là đại tịnh. Hay điều tâm thì gọi là bố thí, thân tâm mát mẻ thì
gọi là trì giới, các pháp vô thường thì gọi là nhẫn nhục, siêng tu trí ấy
thì gọi là tinh tiến, nội ngoại thanh tịnh thì gọi là chánh định, vì quán
chơn thiệt nên gọi là trí huệ. Biết tất cả chúng sanh tâm tánh vốn thanh
tịnh đây gọi là từ, quán tất cả pháp bình đẳng như hư không đây gọi là bi,
dứt tất cả hỉ đây gọi là hỉ tâm, xa lìa tất cả hành đây gọi là xả tâm.
Tất cả các pháp thuở quá khứ nhiều thứ, thuở vị lai thanh tịnh, thuở hiện
tại không có ngã.
Nầy thiện nam tử
! Nếu có thể quán sát biết rõ được các pháp như vậy đây gọi là xỏ Bồ đề
tâm bửu. Bồ Tát quán sát các pháp như vậy rồi thứ đệ được nhứt thiết pháp
tự tại đà la ni.
Nầy thiện nam tử
! Như mặt nhựt nguyệt chẳng có tâm nghĩ qua lại chiếu soi, do nơi thế lực
phước đức của các chúng sanh mà nó tự qua lại phá các tối tăm.
Cũng vậy, đại Bồ
Tát nếu có thể quán sát biết rõ các pháp như vậy thì chẳng có suy nghĩ
rằng tôi sẽ làm lợi ích vô lượng chúng sanh mà làm cho chúng sanh được lợi
ích lớn.
Nầy thiện nam tử
! Nếu đại Bồ Tát có thể quán sát được như vậy thì gọi là Thiền Ba la mật
và Bát Nhã Ba la mật. Tại sao, vì nhập định mới có thể quán sát được như
vậy mà tâm tán loạn thì chẳng thể được. Định ấy là Thiền Ba la mật và
quán ấy là Bát Nhã Ba la mật. Như vậy mới có thể quán sát chơn thiệt thấy
rõ ràng tất cả pháp tướng. Thế nào gọi là thấy rõ tất cả pháp tướng ?
Tất cả pháp tướng
ấy gọi là tướng không có tướng. Nói không có tướng ấy là vô tác, chính vô
tác nầy gọi là tướng. Nếu có thể dứt hẳn vô tướng như vậy thì gọi là
tướng không có tướng.
Lại vô tướng ấy
gọi là tướng vô sanh, tướng không có tướng ấy gọi là tướng vô diệt. Vô
sanh vô diệt gọi là tướng không có tướng không có tướng. Nếu thấy vô
sanh, vô diệt, vô trụ, vô nhứt, vô nhị, vô sanh, vô tranh, vô hữu bất động
bất chuyển, biết rõ pháp tánh, đây gọi là chơn tánh là pháp tánh là thiệt
tánh.
Nầy thiện nam tử
! Nếu đại Bồ Tát chơn thiệt biết các pháp như vậy thì gọi là trụ chẳng
phải trụ".
Lúc đức Thế Tôn
nói pháp ấy có mười hai na do tha chúng sanh phát tâm Vô thượng Chánh đẳng
Chánh giác, một vạn sáu ngàn vị Thiên tử được vô sanh nhẫn. Muốn tuyên
lại nghĩa ấy đức Thế Tôn nói kệ rằng :
Hay phá tất cả các pháp tướng
Thanh tịnh tâm Vô thượng Bồ đề
Thì được chẳng chấp tất cả pháp
Thấy rõ các pháp giới thậm thâm
Cũng chẳng kinh sợ nơi Niết bàn
Do vì chẳng sợ nơi nhơn duyên
Thì hay tăng trưởng các Phật pháp
Tin rõ nơi nhơn và quả báo
Mười hai nhơn duyên cũng tin rõ
Xa lìa nhị biên kiến đoạn thường
Tuỳ ý vì người nói chánh pháp
Nơi thường vô thường tâm chẳng trước
Lại hay diễn nói nơi trung đạo
Biết tất cả pháp lành là tánh không
Không có chúng sanh không thọ mạng
Tất cả các pháp không vô tướng
Lại cũng không có thứ đệ sanh
Tánh nó bổn lai thường tịch tĩnh
Không có năng tác như hư không
Chẳng thấy tất cả các pháp tướng
Biết hiểu rõ ràng không có tánh
Xem sắc và thọ như bọt bóng
Tưởng và hành như diệm chuối cây
Tâm như ảo huyễn tứ đại không
Lục nhập thấy như kẻ mù điếc
Còn xem tâm ý không nội ngoại
Tâm không trụ xứ giới không hai
Chẳng trước các pháp sắc sắc tướng
Dầu biết thấy rõ không kiêu mạn
Xem tất cả pháp đều bình đẳng
Một vị một thừa một đạo nguồn
Hay biết chơn thiệt nghĩa như vậy
Rành rõ hay quán các pháp giới
Không có âm thanh hay quán thanh
Không có tâm ý hay quán tâm
Không có văn tự hay quán văn tự
Đây là chơn thiệt biết pháp giới
Tất cả pháp nghĩa chẳng nói được
Âm thanh văn tự chẳng nói được
Chơn thiệt biết khổ tập diệt đạo
Đầy đủ nhiếp tâm tứ niệm xứ
Nơi các pháp giới không phân biệt
Tâm ấy hay được đại tự tại
Xa lìa tất cả các phiền não
Tu tứ chánh cần chuyên tinh tiến
Vì được vô lượng đại tự tại
Tâm siêng tu tập tứ như ý
Nơi tất cả pháp chẳng tham trước
Vì pháp như vậy tu tín căn
Thường thích an trụ đại tịch tĩnh
Vì vậy tu tập tinh tiến căn
Tâm không niêm lự biết chơn thiệt
Vì vậy tu tập chánh niệm căn
Hay điều phục được các tâm tưởng
Vì vậy tu tập chánh định căn
Vì hay quán sát các pháp giới
Vì vậy tu tập trí huệ căn
Vì muốn biết rõ các pháp giới
Vì vậy tu tập thất giác phần
Chẳng quán các pháp số một hai
Vì vậy tu tập bát chánh đạo
Hay đem của cải thí tùy ý
Cũng hay tùy ý thọ trì giới
Còn hay thanh tịnh nội và ngoại
Đây thì gọi là đại thần thông
Tất cả các pháp bổn tánh tịnh
Vì vậy tu tập đại từ bi
Dứt tất cả hỉ các phiền não
Vì vậy tu tập tâm hoan hỷ
Tất cả các pháp bổn tánh tịnh
Khứ lai hiện tại cũng thanh tịnh
Nếu quán các pháp không sanh diệt
Đây là trí huệ chơn thiệt biết.
Nầy Hải Huệ ! Bồ
Tát được tịnh đại tịnh ấy rồi, thì tâm ấy chơn thiệt không có khi dối, với
các chúng sanh bình đẳng không có hai được chơn thiệt trí cứu cánh đại trí
tịnh ấn tam muội an trụ trong tịnh ấn tam muội căn bổn.
Sao gọi là tam
muội căn bổn ?
Vì tất cả chúng
sanh mà tu đại từ bi, dầu được cúng dường mà tâm không có cao, dầu bị giận
hờn hủy nhục mà tâm không có hạ. Vì tâm không có hạ thì hay sanh được bất
kiêu pháp tánh và bất kiêu danh tự cũng chẳng sanh tương tự ngã mạn, thân
khẩu ý ba nghiệp đều tùy trí huệ sanh, do đây mà tất cả sự việc được làm
đều tùy trí huệ hành.
Thế nào là Bồ Tát
thân nghiệp tùy trí mà được ? Thân hình Bồ Tát thù thắng vi diệu, chúng
sanh thấy được thì liền điều phục, bốn oai nghi đi đứng nằm ngồi cũng hay
điều phục chúng sanh, rời lìa những lầm lỗi những cong vạy những cặn bã
nơi thân, thân ấy thanh tịnh tướng hảo trang nghiêm đầy đủ các căn không
có thiếu sót, chẳng cậy thân ấy mà sanh kiêu mạn, thấy người thân kém thua
thì tâm cũng chẳng khinh, đối với thân của mình tâm không tham trước, quán
sát thân pháp giới cùng nghiệp dụng của thân. Biết rõ thân này rồi niệm
tưởng pháp thân mà chẳng cầu thực thân, dùng định lực làm món ăn mà vì
điều phục chúng sanh nên thị hiện nhận lấy sự cúng thí, thường tu Thánh
hạnh ủng hộ chánh pháp, tất cả sở hành đều rời lìa tham dục sân khuể ngu
si. Đại Bồ Tát đầy đủ thân nghiệp tùy trí như vậy thì được đại thần
thông lực và vô sở úy lực. Do nơi lực ấy mà hiện thân mình khắp các Phật
độ, như thân được hiện ở thế giới này, ở các thế giới mười phương cũng
hiện thân như vậy, phóng đại quang minh chiếu suốt khắp mười phương thế
giới, ánh sáng ấy dịu mát chúng sanh nào được gặp thì lìa rời các phiền
não, đã rời lìa phiền não rồi thì nội tâm khoan khoái an vui. Đây gọi là
Bồ Tát thân nghiệp tùy trí.
Thế nào là Bồ Tát
khẩu nghiệp tùy trí ?
Đó là xa lìa sáu
mươi bốn thứ khẩu nghiệp ác, những là lời thô, lời trược, lời phi thời,
lời vọng, lời lậu, lời cao, lời đại, lời khinh, lời phá, lời bất liễu, lời
tán, lời cúi, lời ngửa, lời lầm, lời ác, lời sợ, lời xin, lời tranh, lời
nịnh, lời phỉnh, lời não, lời khiếp, lời tà, lời tội, lời câm, lời xơi,
lời đốt, lời địa ngục, lời hư, lời mạn, lời khi, lời ghét, lời kể tội lỗi,
lời có lỗi, lời biệt ly, lời thêm ác, lời đâm chọc, lời vô nghĩa, lời
không giữ gìn, lời mừng, lời cuồng, lời sát, lời hại, lời trói, lời nhốt,
lời buộc, lời đánh, lời ca, lời phi pháp, lời tự khen, lời kể lỗi người,
lời hủy báng Tam bảo v.v. Đại Bồ Tát xa lìa những khẩu nghiệp ác như vậy
thì lúc có nói là những lời thiệt, lời chơn, lời giải thoát, lời đúng, lời
đế lý, lời lợi ích người, lời thuận lòng người thiệt hay chẳng t
