Hán dịch :
Tùy : Pháp Sư Ðạt Ma Cấp Ða
Việt dịch:
Việt Nam Tỳ Kheo Thích Trí Tịnh
PHẨM
KHAI
TRIỆT NGHĨA
THỨ HAI
Trong chúng đại tập bấy giờ
có các vị trời thượng thủ đó là Thiện Trụ Ý Thiên Tử, Thiên Tử, Thiện Tịch
Thiên Tử, Tàm Quý Thiên Tử, cùng chín mươi sáu ức chư Thiên Tử như vậy câu
hội, tất cả đều hành đạo Bồ Tát, đều cùng đến chỗ Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát.
Ðến ngoài cửa thất bửu nhiễu bảy vòng rồi rải hoa trời mạn đà la che khắp
hư không cao mười do tuần thành lưới hoa hình như bửu tháp. Ngài Văn
Thù Sư Lợi Bồ Tát cầm hoa đài nầy cúng dường đức Thế Tôn, cúng dường xong,
Ngài dùng thần lực khiến Ðại Thiên thế giới trong tất cả quốc độ hư không
lưới hoa giăng khắp, quang minh của hoa ấy chiếu khắp cõi Ðại Thiên đều
rất chói sáng lại còn mưa thêm hoa trời mạn đà la.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nhàn nhã an tường ra khỏi tư thất lại dùng thần lực khiến chỗ đất của Ngài
ở tự nhiên có tòa thất bửu vi diệu, tòa ấy cao vọi đầy đủ trang nghiêm,
Ngài liễm dung chỉnh y phục lên ngồi trên bửu tòa ấy.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử thấy Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát lên ngồi bửu tòa
xong liền đến đảnh lễ chưn Bồ Tát rồi lui ở một phía. Tất cả chư Thiên Tử
đều đảnh lễ chưn Bồ Tát.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
suy nghĩ rằng : Hôm nay ai là người có thể ở trước đứcThế Tôn cùng tôi hỏi
đáp về pháp thậm thâm, ai là pháp khí có thể nhận câu bất tư nghị ấy, câu
rất khó chứng, câu vô xứ sở, câu vô sở trước, câu vô hí luận, câu bất khả
đắc, câu bất khả thuyết,, câu thậm thâm, câu chơn thiệt, câu vô ngại,, câu
bất khả hoại, câu không, câu vô tướng, câu vô nguyện, câu như như, câu
thiệt tế, câu pháp giới, câu vô hình mạo, câu bất thủ, câu bất xả, câu
Phật, câu Pháp, câu Tăng, câu trí huệ mãn túc, câu tam giới bình đẳng, câu
nhứt thiết pháp vô sở đắc, câu nhứt thiết pháp vô sanh, câu sư tử, câu
dũng mãnh, câu vô cú. Nói những câu như vậy ai có thể nghe ư !
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
lại nghĩ rằng : Nay chỉ có Thiện Trụ Ý Thiên Tử từ quá khứ đã cúng dường
nhiều Phật nhập thâm pháp nhẫn có đủ biện tài sẽ có thể cùng tôi ở trước
Phật cùng đàm luận thiệt nghĩa. Suy nghĩ rồi, Ngài bảo Thiện Trụ Ý
Thiên Tử : Nầy Thiên Tử ! Nay ông đã được thâm pháp nhẫn và có đủ vô ngại
biện tài, nay sẽ cùng tôi đến chỗ đức Thế Tôn để cùng đối luận nghĩa thâm
diệu ấy có được chăng ?.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử đáp
rằng : « Bạch Ðại Sĩ ! Tôi nói như vầy : Người ấy nếu đối với tôi không có
ngữ ngôn không vì diễn thuyết chẳng có hỏi han cũng không trả lời không
Phật Pháp Tăng dứt tuyệt tam thừa không sanh tử không Niết bàn không hiệp
không tan chẳng khải chẳng phát chẳng xuất thanh âm trừ các văn tự, người
nói như vậy tôi sẽ cùng đàm luận ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói : «
Nầy Thiên Tử ! Tôi nói như vầy : Người ấy có thể ở nơi
tôi không lắng không nghe
không đọc không tụng không thọ không trì chẳng tu chẳng niệm chẳng thủ
chẳng xả chẳng giác chẳng trí chẳng nghe tôi nói chẳng vì người mà giảng,
tại sao ? Vì chư Phật Bồ đề vốn không văn tự không tâm lìa tâm, không có
giác ngộ dầu giả danh để nói mà danh ấy cũng không ».
Thiện Trụ Ý Thiên Tử
lại nói : « Bạch Ðại Sĩ ! Nay nên vì chư Thiên Tử mà nói. Chư Thiên
Tử nầy đối với chỗ nói của Ðại Sĩ rất thích muốn nghe ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : « Nầy Thiên Tử ! Tôi trọn chẳng vì người thích nghe mà nói cũng
chẳng vì người nghe nhận mà nói, Tại sao ? Vì hễ có nghe nhận thì có thủ
trước. Thủ trước những gì ? Ðó là trước ngã trước nhơn trước chúng
sanh trước thọ mạng trước sĩ phu. Vì thủ trước mà có nghe nhận.
Nghe nhận như vậy nên biết người ấy an trụ trong ba thứ phược, một là
phược kiến ngã, hai là phược kiến chúng sanh và ba là phược kiến pháp.
Nầy Thiên Tử ! Nếu người
không có ba thứ phược ấy mà nghe pháp thì nên biết người ấy an trụ trong
ba thứ tịnh : một là chẳng thấy thân mình chẳng phân biệt chẳng tu niệm
chẳng chứng biết, hai là chẳng thấy người thuyết pháp chẳng phân biệt
chẳng tu niệm chẳng chứng biết, ba là chẳng thấy pháp được nói chẳng phân
biệt chẳng tu niệm chẳng chứng biết.
Nầy Thiên Tử nếu ai có
thể nghe pháp như vậy đó là bình đẳng nghe vậy”.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử khen Văn
Thù Sư Lợi Bồ Tát : “ Lành thay, lành thay ! Ngài nói lời ấy rất hay.
Bạch Ðại Sĩ ! Nếu ai có thể nói như vậy thì nên biết là thuyết bất thối
chuyển”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : “ Thôi đi Thiên Tử, nay ông chẳng nên vọng tưởng phân biệt Bồ Tát
thối chuyển. Tại sao ? Vì giả sử Bồ Tát mà có thối chuyển thì họ
trọn chẳng thành được Vô thượng Chánh Giác. Tại sao ? Vì trong Bồ đề
ấy không có pháp thối chuyển vậy”.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử nói :
“Bạch Ðại Sĩ ! Nếu như vậy thì ở đâu có thối chuyển ấy?”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : “Nầy Thiên Tử ! Phải biết từ tham dục mà có thối chuyển, từ sân khuể
mà có thối chuyển, từ ngu si mà có thối chuyển, từ hữu ái mà có thối
chuyển, từ vô minh mà có thối chuyển, nhẫn đến từ mười hai hữu phần sanh
tử mà có thối chuyển, từ nhơn duyên mà có thối chuyển, từ kiến chấp mà có
thối chuyển, từ danh từ sắc mà có thối chuyển, từ Dục giới từ Sắc giới từ
Vô sắc giới mà có thối chuyển, từ Thanh Văn mà có thối chuyển, từ Bích Chi
Phật mà có thối chuyển, từ phân biệt mà có thối chuyển, từ chấp trước mà
có thối chuyển, từ tướng mà có thội chuyển, từ thủ tướng mà có thối
chuyển, từ đoạn kiến mà có thối chuyển, từ thường kiến mà có thối chuyển,
từ thủ mà có thối chuyển, từ xả mà có thối chuyển, từ ngã tưởng mà có thối
chuyển, từ chúng sanh tưởng mà có thối chuyển, từ thọ mạng tưởng mà có
thối chuyển, từ sĩ phu tưởng mà có thối chuyển, từ bổ đặc già la mà có
thối chuyển, từ tư tưởng mà có thối chuyển, từ hệ phược mà có thối chuyển,
từ điên đảo mà có thối chuyển, từ ngã kiến mà có thối chuyển, từ ngã kiến
làm căn bổn cho sáu mươi hai kiến mà có thối chuyển, từ ngũ cái mà có thối
chuyển, từ ngũ ấm mà có thối chuyển, từ các nhập mà có thối chuyển, từ các
giới mà có thối chuyển, từ Phật tưởng mà có thối chuyển, từ Pháp tưởng mà
có thối chuyển, từ Tăng tưởng mà có thối chuyển, nhẫn đến tôi sẽ thành
Phật tôi sẽ thuyết pháp tôi độ chúng sanh tôi sẽ phá ma tôi được trí huệ
từ các tưởng ấy mà có thối chuyển.
Nầy Thiên Tử ! Nếu có
thể chẳng phân biệt Như Lai thập lực, chẳng phân biệt tứ vô sở úy chẳng
phân biệt thập bát bất cộng pháp chẳng phân biệt tất cả căn lực giác đạo
chẳng phân biệt các tướng hảo chẳng phân biệt trang nghiêm Phật quốc chẳng
phân biệt Thanh Văn chẳng phân biệt Bồ Tát nhẫn đến chẳng phân biệt tất cả
phân biệt thối chuyển thì gọi là bất thối chuyển ».
ThiệnTrụ Ý Thiên Tử
nói : « Bạch Ðại Sĩ ! Nếu như vậy thì sẽ ở đâu để được bất thối
chuyển ? ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : « Nầy Thiên Tử ! Phải biết từ thông đạt Phật huệ mà được bất thối
chuyển, từ không vô tướng vô nguyện mà được bất thối chuyển, từ như như từ
pháp tánh, từ thiệt tế từ bình đẳng mà được bất thối chuyển ».
Thiện Trụ ý Thiên Tử nói :
« Bạch Ðại Sĩ ! Nếu nói như vậy thì phân biệt cùng bất phân biệt hai thứ
không sai khác. Tại sao ? Vì đều là từ tư duy phân biệt mà sanh vì
thế nên được nói là có thối chuyển.
Bạch Ðại Sĩ ! Thối chuyển như
vậy là có pháp hay không pháp ?”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói : “
Chẳng phải có chẳng phải không có thối chuyển ấy”.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử
nói : “ Bạch Ðại Sĩ ! Nếu như vậy thì chỗ nào có thối chuyển?”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : “ Nầy Thiên Tử ! Nếu có nếu không là hư vọng lấy, là điên đảo lấy là
bất như lấy, kia là chẳng lấy cũng chẳng phải chẳng lấy, do nghĩa ấy mà
được nói là thối chuyển. Nhưng pháp thối chuyển ấy chẳng thể nói có
chẳng thể nói không. Tại sao ? Vì nếu trong có không mà có thối
chuyển thì có lỗi, tại sao ? Vì nếu có pháp thối chuyển thì đọa thường
kiến, nếu không pháp thối chuyển thì đọa đoạn kiến. Nhưng đức Thế
Tôn nói chẳng ở trong thường chẳng ở trong đoạn. Chẳng phải đoạn
chẳng phải thường là lời nói của Như Lai. Nầy Thiên Tử ! Nếu họ ở
nơi các tưởng chẳng chơn thiệt trước ấy mà họ chứng biết thì gọi là
chẳng phải đoạn chẳng phải thường. Nầy thiên Tử ! Ðây là pháp môn
thối chuyển của Bồ Tát vậy”.
Lúc nói pháp nầy có mười ngàn
Thiên Tử được vô sanh pháp nhẫn.
XXXVI
PHÁP HỘI
THIỆN TRỤ Ý THIÊN TỬ
THỨ BA MƯƠi SÁU
Hán dịch :
Tùy: Pháp Sư Ðạt Ma Cấp Ða
Việt dịch :
Việt Nam : Tỳ Kheo Thích Trí Tịnh
PHẨM
VĂN THÙ THẦN BIẾN
THỨ BA
Bấy giờ Thiện Trụ Ý Thiên Tử
bạch Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát : “Bạch Ðại sĩ ! Nay nên cùng đến chỗ đức Như
Lai thân cận đảnh lễ thỉnh hỏi chỗ chưa nghe, cũng nhơn thời gian ấy mà
hỏi gạn như pháp”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói : “
Nầy Thiên Tử ! Ngài chớ phân biệt thủ trước Như Lai”.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử nói : “
Bạch Ðại Sĩ ! Như Lai ở tại đâu mà bảo chớ thủ trước ?”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói : “
Chính tại hiện tiền.
- Bạch Ðại Sĩ ! Nếu như vậy
sao tôi chẳng thấy ?
- Nầy Thiên Tử ! Nếu nay Ngài
có thể tất cả chẳng thấy thì gọi là chơn thiệt thấy Như Lai.
- Bạch Ðại Sĩ ! Nếu là hiện
tiền sao bảo tôi chớ thủ trước Như Lai ?
- Nầy Thiên Tử ! Ngài cho
rằng nay đây hiện tiền có gì ?
- Bạch Ðại Sĩ có hư
không giới.
- Nầy Thiên Tử ! Ðúng vậy,
nói là Như Lai chính là nói hư không giới. Tại sao? Vì các pháp bình
đẳng như hư không vậy. Thế nên hư không tức là Như Lai, Như Lai tức
là hư không. Hư Không và Như Lai không hai không khác. Nầy
Thiên Tử ! Do nghĩa ấy nên người muốn cầu thấy Như Lai phải quan sát
như vầy : chơn tế như thiệt biết rõ trong ấy không có một vật có thể phân
biệt được”.
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
lại dùng thần lực hóa làm ba mươi hai sở nhà báu nhiều từng mái hiên đầy
đủ bốn mặt vuông vức bốn góc có cỗ trụ giáp vòng có bao lơn
lưới báu giăng xen rất đẹp vi diệu cao vọi nguy nga hoàn toàn trang nghiêm
rất đáng ưa thích. Trong nhà đều có giường báu thù thắng trải với
thiên y, trên giường đều có Hóa Bồ Tát ngồi đủ ba mươi hai tướng đại nhơn.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát hiển
hiện sự trang nghiêm như vậy rồi cùng các tòa liên hoa Hóa Phật Hóa Bồ Tát
và nhà báu nhiều từng nầy cùng với chúng Bồ Tát đồng đến chỗ Phật hữu
nhiễu bảy vòng cũng vi nhiễu chúng Tỳ Kheo rồi thăng lên hư không sáng
chói chiếu khắp chúng hội đạo tràng an trụ nơi bốn phía.
Lúc ấy Văn Thù Sư Lợi
Bồ Tát đi sau Thiện Trụ Ý Thiên Tử mà bỗng đến chỗ Phật trước, còn Thiện
Trụ Ý Thiên Tử lại đến sau. Thiện Trụ Ý Thiên Tử hỏi : « Bạch Ðại
Sĩ ! Tôi đi trước mà đến sau. Ðại Sĩ từ con đường nào đến đây ? ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : « Nầy Thiên Tử ! giả sử có người cúng dường hằng sa Như Lai cúi đầu
đảnh lễ cũng trọn chẳng thấy được tôi qua lại đi đứng ».
Bấy giờ chư Hóa Bồ Tát
trên hoa đài và trong nhà báu đồng thanh nói kệ tán thán đức Như Lai :
« Ðã từng cúng dường quá hằng
sa
Bất khả tư nghị các Thế Tôn
Dũng mãnh tu hành cầu Bồ đề
Thế nên siêu xuất trên Thiên
Nhơn
Ánh sáng sắc đẹp hơn tam giới
Mâu Ni tướng tốt thiệt kỳ đặc
Vì chúng tuyên nói pháp thậm
thâm
Không có thọ mạng không nhơn
ngã
Thế Tôn hành thí trì tịnh
giới
Nhẫn nhục tinh tiến đủ thiền
định
Trí huệ thanh tịnh sáng ba
cõi
Tôi lạy đấng thắng Ba la mật
Có ai phát tâm cầu Bồ đề
Thì thọ cúng dường của Thiên
Nhơn
Nếu nơi thâm không chẳng nghi
hoặc
Sẽ nối Pháp Vương xuất thế
gian
Quá khứ của Phật Ðẳng Chánh
Giác
Hiện tại tất cả Lưỡng Túc Tôn
Thường nói các pháp không như
vậy
Bổn lai vô tướng cũng vô tác
Chúng sanh thể tánh bất khả
đắc
Nào có kẻ sanh và tử diệt
Vốn đã không lai cũng không
khứ
Tất cả các pháp như hư không
Như các hóa nhơn xem các sự
Dẫu lại thị hiện mà không
thiệt
Thế Tôn thuyết pháp cũng như
vậy
Ðều là hư giả đồng ảo mộng
Hằng sa thế giới đầy châu báu
Mang đem bố thí tất cả người
Nếu hay tu nhẫn khéo nói
không
Thí pháp như đây hơn tài thí
Lại như số kiếp như hằng sa
Cúng dường chư Phật Thiên
Nhơn Sư
Phụng hiến hương hoa và tư cụ
Vì cầu Bồ đề lìa thế gian
Ðược nghe thâm pháp rất sâu
nầy
Không có ngã chúng sanh thọ
mạng
Nên biết người nầy được tịnh
nhẫn
Ðây là cúng dường thập phương
Phật
Trong vô số kiếp hành bố thí
Y thực tượng mã và trân bửu
Nên biết chẳng phải nhơn giải
thoát
Bởi có tưởng ngã nhơn chúng
sanh
Quy mạng đấng Vô thượng Niết
bàn
Cứu tế chúng sanh số vô lượng
Các pháp đều không vốn thanh
tịnh
Giải thoát như vậy trí trang
nghiêm
Chư Phật xuất thế rất khó gặp
Lành thay Phật pháp người
thuận tu
Ðã được bỏ trừ tám chướng nạn
Ðược nghe chánh pháp sanh tin
khó
Thân người khó được nay đã
được
Tuyệt hẳn chật hẹp ở không
nhàn
Nơi các chánh pháp được tín
hành
Phải nên dũng mãnh phát tinh
tiến
Nếu nghe pháp rồi phải chánh
tư
Chẳng nên nghe tiếng liền nắm
lấy
Các người thường tu a lan nhã
Chắc sẽ mau chóng thành nhơn
hùng
Gần thiện tri thức và pháp sư
Phải mau xa rời các ác hữu
Người nơi chúng sanh tưởng bình
đẳng
Cẩn thận chớ khởi tâm ngã nhơn
Thường thích đa văn trì cấm giới
Lìa bỏ cửa nhà ngồi trong rừng
Hũ dược trị bịnh chớ dối tốt
Cũng luôn khất thực thọ phấn tảo
Tất cả hữu vi tức vô vi
Ðồng đều nhứt tướng như dương
diệm
Nếu rõ thiệt tế thấy chơn như
Mau thành Vô thượng Bồ đề đạo
Nên quán ngũ ấm dường mộng ảo
Các nhập trong ngoài như nhà
hoang
Thế Tôn thường nói pháp như đây
Pháp cũng mộng ảo chớ chấp trước
Tham dục sân khuể tánh tự không
Ngu si ngã mạn phân biệt khởi
Pháp ấy đã diệt nay cũng không
Biết được như vậy thì thành Phật
».
Lúc chư Hóa Bồ Tát nói kệ nầy ,
trong chúng hội có hai vạn hai ngàn chúng sanh phát tâm Vô thượng Bồ đề,
năm trăm Tỳ Kheo lậu tận ý giải tâm được giải thoát, năm trăm Tỳ Kheo Ni
xa trần lìa cấu được pháp nhãn tịnh, bảy ngàn Ưu Bà Tắc, Ưu Bà Di, hai
vạn năm ngàn Thiên tử cũng đều được lìa trần cấu được pháp nhãn tịnh, ba
trăm Bồ Tát được vô sanh pháp nhẫn. Cả đại địa tam thiên Ðại Thiên
thế giới chấn động sáu cách.
XXXVI
PHÁP HỘI
THIỆN TRỤ Ý THIÊN TỬ
THỨ BA MƯƠi SÁU
Hán dịch :
Tùy : Pháp Sư Ðạt Ma Cấp Ða
Việt dịch :
Việt Nam Tỳ Kheo Thích Trí Tịnh
PHẨM PHÁ MA
THỨ TƯ
Bấy giờ Tôn giả Xá Lợi Phất bạch đức Phật rằng : « Bạch đức Thế Tôn ! Nay
thoại tướng nầy do ai làm mà có thể khiến Ðại Thiên thế giới đại địa chấn
động sáu cách, lại còn nhà báu tòa liên hoa chư Hóa Bồ Tát phóng quang
minh lớn soi sáng chúng hội diễn nói thâm pháp vi diệu, khiến vô lượng ức
số chư Thiên Tử đều đến tập họp và ức số chư Bồ Tát cũng vân tập đến ? ».
Ðức Phật phán dạy : « Nầy
Xá Lợi Phất ! Ðây là thần lực của Văn Thù Sư Lợi hiện ra những sự vi diệu
trang nghiêm như vậy, cũng khiến chư Bồ Tát và chư Thiên vân tập.
Nầy Xá Lợi Phất ! Văn Thù Sư Lợi cùng Thiện Trụ Ý Thiên Tử dắt đại chúng
muốn đến chỗ Phật thỉnh hỏi về pháp môn Phá tán chư ma tam muội để thành
tựu đầy đủ các Phật pháp thậm thâm bất tư nghị ».
Tôn giả Xá Lợi Phất lại
bạch Phật rằng : « Bạch đức Thế Tôn ! Nếu như vậy sao tôi xem khắp đại
chúng mà trọn chẳng thấy Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát ? ».
Ðức Phật phán dạy : « Nầy
Xá Lợi Phất ! Ông chờ một chút, nay Văn Thù Sư Lợi cùng tất cả Ma Vương
tất cả Ma chúng tất cả ma cung mà làm sự suy hao lớn, đó là thần biến cực
vi diệu trang nghiêm sắp đến chỗ ta, ông sẽ tự thấy ».
Lúc nầy Văn Thù Sư Lợi Bồ
Tát nhập Phá tán chư ma tam muội, do sức tam muội làm cho trong Ðại Thiên
thế giới trăm ức cung điện ma cũ mục tối tăm như sắp rã hư , không còn oai
quang khiến tất cả ma chẳng thích chỗ mình ở , họ đều thấy thân hình mình
già suy ốm gầy chống gậy mà đi, hàng thiên nữ biến thành bà già.
Thấy sự như vậy, tất cả ma rất ưu sầu Cả mình rởn ốc hãi sợ suy nghĩ
rằng : đây là biến quái gì mà khiến cho trong ngoài của ta đầy những bất
tường, phải chăng là sắp chết mất đến lúc bị quả báo suy tán ư ? Hay là
thế gian sắp bị hoại kiếp ư ?
Lúc chúng ma lo sợ suy
nghĩ như trên, Văn Thù Sư Lợi bồ Tát dùng thần lực hiện ra trăm ức Thiên
Tử đứng trước chúng ma bảo rằng : « Mọi người chớ lo sợ, đây chẳng phải
tai họa của các người cũng chẳng phải kiếp hoại. Nay có Bồ Tát Ðại
Sĩ trụ bất thối chuyển tên là Văn Thù Sư Lợi có đại oai thần đạo đức siêu
thế đang nhập Phá tán chư ma tam muội, do sức tam muội ấy mà có sự việc
như thế nầy chớ chẳng phải có chi khác ».
Chư ma vương và ma chúng nghe
Hóa Thiên Tử nói đến tên Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát họ càng tăng thêm kinh sợ
run rẩy chẳng an, tất cả cung điện ma đều chấn động dữ dội.
Chư ma vương thưa với Hóa Thiên
Tử : « Xin Ngài đại từ cứu tai ách cho chúng tôi ».
Chư Hóa Thiên Tử nói : « Chớ sợ
chớ sợ, các người mau đến chỗ đức Thích Ca Mâu Ni Phật. Tại sao ? Vì
đức Phật Như Lai ấy có đại từ bi, nếu có chúng sanh quá lo sợ thì chỉ đến
quy y với Phật đều liền được an lạc trừ hết lo khổ”. Nói xong,
chư Hóa Thiên Tử bỗng ẩn mất.
Chư ma vương và ma
chúng nghe lời chỉ trên tất cả đều vui mừng cùng nhau chống gậy trong
khoảnh khắc đến chỗ Thích Ca Mâu Ni Phật đồng thanh bạch rằng : « Ðại Ðức
Thế Tôn xin được cứu hộ, xin được cứu hộ khỏi tai quái khốn khổ đại họa
nầy.
Bạch Thế
Tôn ! Thà chúng tôi thọ danh hiệu của muôn ngàn vạn ức chư Phật chứ chẳng
mong nghe một tên Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát. Tại sao ? Vì khi chúng tôi một
lần nghe đến tên Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát thì rất kinh sợ như bị táng mạng”.
Ðức Phật phán
dạy : « Nầy Ba Tuần ! Nay sao các ông bỗng thốt lên lời như vậy. Tại
sao ? Vì Văn Thù Sư Lợi Ðại Sĩ phàm hể khai đạo thì đều làm lợi ích cho
chúng sanh. Ức trăm ngàn Phật trước kia hiện nay và sau nầy
đều không có làm sự ấy. Chỉ có Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát thuở quá khứ
hiện tại vị lai thường vì chúng sanh mà kiến lập đại sự như vậy, lúc chúng
sanh thành thục rồi thì Ngài đặt vào trong giải thoát, do đó các ông dầu
nghe danh hiệu trăm ngàn Phật mà chẳng sanh lòng khổ não cũng chẳng kinh
sợ. Sao các ông lại nói chúng tôi nghe tên một Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
thì đều rất kinh sợ”.
Chư
ma bạch rằng :
« Bạch đức Thế Tôn ! Chúng tôi
thiệt hổ thẹn với thân hình già xấu nầy thêm quá kinh sợ nên nói như vậy.
Bạch đức Thế Tôn ! Từ nay
chúng tôi quy y đấng Chánh Giác, ngưỡng mong thương xót hoàn phục thân
hình cho ».
Ðức Phật phán dạy : « Các ông
chờ giây lát, văn Thù Sư Lợi đến đây rồi sẽ trừ hết sự xấu hổ cho các
ông ».
Bấy giờ Văn Thù Sư Lợi
Bồ Tát từ tam muội dậy cùng vô lượng trăm ngàn thiên chúng, vô lượng trăm
ngàn đại Bồ Tát và vô lượng trăm ngàn chư Long Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu
La, Ca Lâu La, khẩn Na La, Ma Hầu La Già trước sau vây quanh lại trổi vô
lượng trăm ngàn âm nhạc, lại mưa vô lượng hoa trời vi diệu, đủ đại trang
nhiêm có đại thần thông oai đức vô cực đồng đến chỗ đức Phật đảnh lễ chưn
Phật hữu nhiễu ba vòng rồi lui ở một bên.
Ðức Phật phán dạy : « nầy Văn Thù Sư Lợi ! Có phải ông đã nhập phá
tán chư ma tam muội chăng ?.
Văn Thù Sư Lợi bồ Tát bạch
rằng : « Vâng, bạch đức Thế Tôn ! Tôi đã có nhập ».
Ðức Phật phán dạy : « Nầy Văn
Thù Sư Lợi ! Từ đức Phật nào mà ông được nghe dạy tam muội ấy và ông tu
bao lâu được thành mãn ? »
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát bạch
rằng : « Bạch đức Thế Tôn ! Lúc tôi chưa phát tâm Bồ đề, được nghe tam
muội ấy nơi đức Phật ».
Ðức Phật phán dạy : « Ðức
Phật ấy danh hiệu là gì ? ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát bạch
rằng : « Bạch đức Thế Tôn ! Tôi nhớ thuở quá khứ vô lượng vô biên bất khả
tư nghị a tăng kỳ kiếp, thuở ấy có đức Phật hiệu Mạn Ðà La Hoa Hương Như
Lai Ứng Ðẳng Chánh Giác, xuất hiện thế gian tuyên nói Phá tán chư ma tam
muội ấy, lúc ấy tôi sơ khởi được lắng nghe ».
Ðức Phật phán dạy : « Nầy Văn
Thù Sư Lợi ! Tam muội như vậy tu thế nào để được ? ».
Văn Thù Sư Lợi bạch
rằng : « Bạch đức Thế Tôn ! Nếu đại Bồ Tát thành tựu đủ hai mươi pháp thì
được Phá ma tam muội ấy.
Một là quở trách tham dục phá
hoại lòng tham
. Hai là quở trách sân nộ phá
hoại lòng sân. Ba là quở
trách ngu si phá hoại lòng si.
Bốn là quở trách tật đố
phá hoại lòng đố. Năm là quở trách kiêu mạn phá hoại lòng mạn.
Sáu là quở trách ngũ cái phá hoại lòng cái. Bảy là quở trách nhiệt
não phá hoại lòng não. Tám là quở trách tưởng niệm phá hoại lòng
tưởng. Chín là quở trách các kiến phá hoại lòng kiến. Mười là
quở trách phân biệt phá hoại lòng phân biệt. Mười một là quở trách
thủ sự phá hoại lòng thủ. Mười hai là quở trách chấp trước phá hoại
lòng chấp. Mười ba là quở trách các tướng phá hoại tâm tướng.
Mười bốn là quở trách pháp có phá hoạilòng có. Mười lăm là quở trách
pháp thường phá hoại lòng thường. Mười sáu là quở trách pháp đoạn
phá hoại lòng đoạn. Mười bảy là quở trách các ấm phá hoại lòng ấm.
Mười tám là quở trách các nhập phá hoại lòng nhập. Mười chín là quở
trách các giới phá hoại lòng giới. Hai mươi là quở trách tam giới
phá hoại lòng tam giới. Ðại Bồ Tát đủ hai mươi pháp nầy thì thành
tựu tam muội ấy.
Bạch đức Thế Tôn ! Lại có
bốn pháp, Bồ Tát tu hành đầy đủ thì thành tựu Phá ma tam muội ấy.
Một là kiến lập tâm hành
thanh tịnh điều nhu. Hai là tâm tánh thuần trục không có các
siểm khúc. Ba là tâm không phan
duyên nhập thâm pháp nhẫn. Bốn là nội ngoại sở hữu hay xả thí tất cả.
Bạch đức Thế Tôn ! Ðại Bồ
Tát còn có bốn pháp hay được tam muội ấy : những là cứu cánh thâm tín,
thành tựu thiệt ngữ, thường thích không nhàn và chẳng nắm lấy các tướng.
Ðại Bồ Tát còn có bốn pháp hay
được tam muội ấy : những là gần gũi thiện hữu, thường biết chỉ túc, ngồi
một mình tư duy và chẳng thích ồn ào.
Ðại bồ Tát còn có bốn pháp hay được tam muội ấy : những là giới
chẳng phá hoại, giới chẳng khuyết phạm, giới vô sở y và giới chẳng vọng
báo.
Ðại Bồ Tát còn có bốn pháp
hay được tam muội ấy : những là bỏ tâm Thanh Văn, lìa tâm Duyên Giác, an
trụ Bồ Tát nhẫn và chẳng bỏ chúng sanh.
Ðại Bồ Tát còn có bốn
pháp hay được tam muội ấy, những là tu không trừ ngã, lìa tướng không có
tướng, vô nguyện trừ nguyện và xả bỏ các sở hữu.
Bạch đức Thế Tôn ! Thuở ấy đức Mạn Ðà La Hoa Hương Như Lai tuyên
nói pháp môn
Phá tán chư ma ấy tôi được nghe
và bắt đầu tu tập.
Kế lại có Phật hiệu Nhứt
Thiết Bửu Ðiện Tế Nhựt Nguyệt Quang Như Lai Ứng Ðẳng Chánh Giác, bấy giờ ở
nơi tam muội ấy tôi thành tựu đầy đủ. Ðức Thế Tôn ấy tuyên nói pháp
môn nầy trong chúng hội ấy có mười ngàn Bồ Tát thành tựu pháp môn Phá tán
chư ma tam muội. Tôn giả Xá Lợi Phất bạch đức Phật : « Hi hữu Thế
Tôn ! Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nầy có thể từ thuở xa xưa thành tựu Phá ma tam
muội, do nơi lực tam muội khìến Ba Tuần và ma chúng tóc bạc già nua hình
chí đều suy đến đỗi thế nầy ».
Ðức Phật phán dạy : « Nầy
Xá Lợi Phât ! Nay ông cho rằng Văn Thù Sư Lợi riêng một Ðại Thiên thế giới
nầy biến chúng ma làm cho già suy thôi ư ! Ông chớ quan niệm như vậy.
Tại sao ? Vì hiện nay trong mười phương hằng sa Phật độ tất cả chúng ma
đều biến hoại như vậy cả, đều do oai lực của Văn Thù Sư Lợi làm ra vậy ».
Ðức Phật bảo Văn Thù Sư Lợi Bồ
Tát : « : Nay ông nên nhiếp thần lực của ông lại khiến tất cả chúng
ma hoàn phục bổn hình ».
Tuân lời đức Phật, Văn Thù Sư
Lợi Bồ Tát bảo chúng ma rằng : « Các Ngài có thiệt chán sợ thân hình nầy
chăng ? ».
Chúng ma bạch
rằng : « Vâng, bạch Ðại Sĩ ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
bảo : « Nếu như vậy thì các Ngài cũng nên chán sợ tham dục chớ luyến tam
giới ».
Chúng ma bạch rằng : « Lành thay
Ðại Sĩ, kính nghe lời dạy tốt há dám sai trái, mong Ðại Sĩ cho chút oai
thần trừ sự khổ xấu hổ nầy ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát liền
nhiếp thần lực khiến chúng ma hoàn phục thân hình chư Thiên trang nghiêm
như cũ rồi bảo chúng ma rằng : « Nầy Ba Tuần !Như nhãn sở hữu của Ngài, gì
là nhãn ? Gì là nhãn tưởng ? Như vậy chỗ nào là nhãn trước, là nhãn tướng,
là nhãn phan duyên, là nhãn chướng ngại, là nhãn tư, là nhãn ngã, là nhãn
y chỉ, là nhãn hỉ lạc, là nhãn hí luận, là nhãn ngã sở, là nhãn hộ, là
nhãn niệm, là nhãn thủ, là nhãn xả, là nhãn phân biệt, là nhãn tư lương,
là nhãn thành tựu, là nhãn sanh, là nhãn diệt, là nhãn lai khứ ? Các pháp
như vậy là cảnh giới của Ngài, ma nghiệp chướng ngại
Như nhãn, với nhĩ tỉ thiệt thân
và ý cũng như vậy.
Lại như sắc, thanh hương
vị xúc và pháp cũng như vậy. Các Ngài đều phải nên biết rõ như
thiệt.
Lúc Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
thuyết pháp ấy trong chúng có một vạn ma vương Ba Tuần đều phát tâm Vô
thượng Bồ đề. Tám vạn bốn ngàn các ma quyến thuộc xa lìa trần cấu
được pháp nhãn thanh tịnh.
XXXVI
PHÁP HỘI
THiỆN TRỤ
Ý THIÊN TỬ
THỨ BA MƯƠI SÁU
Hán dịch:Pháp
Sư Ðạt Ma Cấp Ða
Việt dịch:Việt
Nam Tỳ Kheo Thích Trí Tịnh
PHẨM BỒ TÁT THÂN HÀNH
THỨ NĂM
Bấy giờ Tôn giả Ma Ha Ca Diếp
bạch Phật rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Chúng tôi nguyện thỉnh Văn Thù Sư Lợi
làm cho chúng tôi xem thấy chư đại Bồ Tát. Vì chư Ðại Sĩ ấy khó được
gặp gỡ vậy”.
Ðức Phật phán bảo Văn Thù Sư
Lợi Bồ Tát : “Ông nên biết nay đại chúng cũng đều khát ngưỡng muốn thấy
thập phương vân tập chư đại Bồ Tát. Hiện đã phải lúc ông nên hiển hiện”.
Tuân lời Phật dạy, Văn Thù Sư
Lợi Bồ Tát bảo chư đại Bồ Tát mười phương vân tập đến như là Pháp Luân Bồ
Tát, Nguyệt Quang Bồ Tát, Hàng Ma Bồ Tát, Diệu Âm Bồ Tát, Ly Cấu Bồ Tát,
Tịch Diệt Bồ Tát, Tuyển Trạch Bồ Tát, Pháp Vương Hống Bồ Tát, vô lượng Bồ
Tát như vậy rằng : “Chư Ðại Sĩ ! Nay các Ngài đều nên ở tại cung điện tự
hiện thân mình rõ ràng đúng như hình trạng tại bổn quốc của các Ngài”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
phát xuất lời ấy xong, chư đại Bồ Tát từ tam muội dậy đều hiện bổn thân
khiến tất cả đại chúng đều thấy:
Hoặc có Bồ Tát thân
cao lớn như Tu Di sơn vương hoặc có Bồ Tát thân lớn tám vạn bốn ngàn do
tuần, hoặc trăm ngàn do tuần, hoặc chín mươi ngàn do tuần nhẫn đến có mười
ngàn do tuần, nhẫn đến có một trăm do tuần, nhẫn đến có mười do tuần, chin
do tuần, tám do tuần đến một do tuần lần lượt cho đến hoặc có bồ Tát thân
hình lớn nhỏ rộng hẹp bằng thân người ở Ta Bà thế giới nầy. Lúc nầy
đại chúng đầy chật cả Ðại Thiên thế giới không còn một chỗ trống bằng đầu
gậy.
Tất cả chúng đại Bồ Tát
ấy đều là công đức nguy nguy tri huệ sâu xa đầy đủ oai lực thành tựu thần
thông phóng đại quang minh chiếu khắp mười phương vô lượng trăm ngàn Phật
độ.
Nhẫn đến chư Thiên đại
oai đức cùng chư Thiên, Long, Dạ Xoa, Càn Thát Bà, A Tu La, Ca Lâu La,
Khẩn Na La, Ma Hầu La Già, Nhơn Phi Nhơn, chư đại vương, chư tiểu vương
đều đông đủ.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
đứng dậy chỉnh y phục trịch y vai hữu gối hữu chấm đất chắp tay hướng Phật
mà bạch rằng: “Bạch Thế tôn !Nay tôi muốn thưa hỏi đức Như Lai Ứng Ðẳng
Chánh Giác chút ít để giải quyết lòng nghi , chẳng biết đức Thế Tôn có
thương cho phép chăng ?”.
Ðức Phật phán : “Cho phép
ông hỏi, Như Lai Ứng Ðẳng Chánh Giác sẽ giải thích quyết dứt lòng nghi cho
ông khiến ông vui mừng”.
Văn Thù Sư lợi Bồ Tát Bạch
rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Thế nào gọi là Bồ Tát Ma Ha Tát , Nói Bồ Tát ấy
có nghĩa gì ?
Ðức Phật phán dạy :
“Nầy Văn Thù Sư Lợi ! Ông hỏi thế nào là Bồ Tát và Bồ Tát có nghĩa gì?
Do vì hay giác liễu tất cả
pháp nên gọi là Bồ Tát Ma Ha Tát vậy !
Nầy Văn Thù Sư Lợi ! Tất cả
pháp mà Bồ Tát giác liễu đó là ngôn thuyết.
Nầy Văn Thù Sư Lợi !
Thế nào là Bồ Tát giác liễu tất cả pháp ? Những gì là giác liễu nhãn nhĩ
tỷ thiệt thân và ý. Bồ Tát giác liễu nhãn căn v. v…bổn tánh là
không, giác liễu như vậy rồi trọn chẳng sanh niệm rằng tôi hay giác tri.
Giác liễu nhãn v. v…như
vậy rồi, bồ Tát lại giác liễu sắc thanh hương vị xúc và pháp bổn tánh tự
không. Giác liễu như vậy rồi bồ Tát cũng chẳng phân biệt rằng tôi
hay giác tri.
Ðây là Bồ Tát giác liễu
tất cả pháp vậy.
Nầy Văn thù Sư Lợi ! Bồ
Tát giác liễu ngũ ấm thế nào ? Bồ Tát xem thấy ngũ ấm thể tánh vốn tự
không. Vì giác liễu như vậy nên quán vô tướng. Vì giác
liễu như vậy nên quán vô nguyện. Vì giác liễu như vậy nên quán vô
dục. Vì giácliễu như vậy nên quán tịch tĩnh. Vì giác liễu như
vậy nên quán viễn ly. Vì giác liễu như vậy nên quán sở hữu. Vì
giác liễu như vậy nên quán vô thiệt. Vì giác liễu như vậy nên quán
vô động. Vì giác liễu như vậy nên quán vô sanh. Vì giác liễu
như vậy nên quán vô diệt. Vì giác liễu như vậy nên quán vô lai.
Vì giác liễu như vậy nên quán vô khứ. Vì giác liễu như vậy nên quán
vô chơn. Vi giác liễu như vậy nên quán vô chủ. Vì giác liễu
như vậy nên quán vô chứng. Vì giác liễu như vậy nên quán vô tri.
Vì giác liễu như vậy nên quán vô kiến. Vì giác liễu như vậy nên quán vô
nhơn. Vì giác liễu như vậy nên quán vô tưởng. Vì giác liễu như
vậy nên quán bất khả thuyết. Vì giác liễu như vậy nên quán đản hữu danh.
Vì giác liễu như vậy nên quán vô ngã. Vì giác liễu như vậy nên quán
phân biệt khởi. Vì giác liễu như vậy nên quán tùng duyên sanh.
Vì giác liễu như vậy nên quán như huyễn. Vì giác liễu như vậy nên
quán như hóa. Vì giác liễu như vậy nên quán như mộng. Vì giác
liễu như vậy nên quán như cảnh tượng. Vì giác liễu như vậy nên quán
như thanh hưởng. Vì giác liễu như vậy nên quán như ba tiêu. Vì
giác liễu như vậy nên quán bất cữu trụ. Vì giác liễu như vậy nên
quán bất lao cố. Vì giác liễu như vậy nên quán hư vọng. Vì
giác liễu như vậy nên quán vô vật. Vì giác liễu như vậy nên gọi Bồ
Tát giác liễu tất cả pháp.
Lại nầy Văn Thù Sư Lợi ! Thế
nào là đại Bồ Tát giác liễu tham sân si ? Bồ Tát giác liễu tham dục, kia
nhơn vì phân biệt mà khởi, giác liễu sân khuể kia nhơn vì phân biệt mà
khởi, giác liễu ngu si kia nhơn vì phân biệt mà khởi nhưng cũng giác liễu
phân biệt kia không, vô sở hữu, vô vật, vô hí luận, vì bất khả thuyết bất
khả chứng vậy. Ðây là Bồ Tát giác liễu tất cả pháp.
Lại nầy Văn Thù Sư Lợi ! Thế
nào là Bồ Tát giác liễu tam giới? Bồ Tát giác liễu Dục giới không ngã
nhơn. Sắc giới vô sở tác, Vô Sắc giới không vô hữu. Giác liễu
tam giới đều viễn ly vậy. Ðây là Bồ Tát giác liễu tất cả pháp.
Lại nầy Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
! Thế nào là Bồ Tát giác liễu chúng sanh hành ? Bồ Tát giác liễu chúng
sanh nầy tham dục hành, chúng sanh nầy sân khuể hành, chúng sanh nầy ngu
si hành, chúng sanh nầy đẳng phần hành. Giác liễu như vậy chứng tri
như vậy, vì chúng sanh mà giảng thuyết như vậy giáo hóa như vậy khiến được
giải thoát như vậy. Ðây là Bồ Tát giác liễu tất cả pháp.
Lại nầy Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
! Thế nào là Bồ Tát giác liễu chúng sanh ? Bồ Tát giác liễu chúng sanh chỉ
có văn tự, rời lìa văn tự ấy, thì không có chúng sanh riêng , thế nên tất
cả chúng sanh tức là một chúng sanh, một chúng sanh tức là tất cả chúng
sanh. Chúng sanh như vậy tức là phi chúng sanh. Nếu ai có thể
vô phân biệt như vậy đó là đại Bồ Tát giác liễu tất cả pháp.
Lại giác liễu tất cả pháp thế
nào? Có thể giác liễu Bồ đề đạo như vậy đó là đại Bồ Tát giác liễu tất cả
pháp”.
Thuyết minh lại nghĩa nầy,
đức Thế Tôn nói kệ rằng :
“Giác liễu nhãn với nhĩ
Tự thể thường không tịch
Chẳng nói tôi hay giác
Thì gọi là Bồ Tát
Quán tỉ cùng với thiệt
Bổn tánh vô sở hữu
Chẳng phân biệt tôi giác
Thì gọi là Bồ Tát
Trí huệ quan sát thân
Cũng giác ý tự nhiên
Giác rồi nói dạy người
Thì gọi là Bồ Tát
Sắc thanh hương vị xúc
Ý chỗ thích trần cảnh
Giác tri bổn tánh không
Thì gọi là Bồ Tát
Giác sắc cùng thọ tưởng
Hành ấm và thức tâm
Tất cả đồng như huyễn
Thì gọi là bồ Tát
Ngũ ấm tụ như mộng
Giác nó không một tướng
Chẳng phân biệt tôi biết
Thì gọi là Bồ Tát
Chẳng sanh cũng chẳng xuất
Không tác cũng không nói
Chỉ có danh tự thôi
Danh ấy cũng không vật
Giác tham dục sân khuể
Ðều do phân biệt khởi
Phân biệt ấy không thể
Cứu cánh trọn tự không
Si cũng phân biệt sanh
Phân biệt nhơn duyên sanh
Duyên đây sanh kiến chấp
Kiến chấp bất khả đắc
Giác sát tam giới không
Tất cả không chơn thiệt
Nơi kia bất khả động
Nên gọi là Bồ Tát
Dục giới chẳng thành tựu
Ðều do phân biệt khởi
Sắc giới vô sắc giới
Tất cả chẳng bền vững
Sở hành của chúng sanh
Người trí đều biết rõ
Tham dục cùng sân khuể
Và ngu si kia thảy
Tất cả các chúng sanh
Tức là một chúng sanh
Trí giả không sở giác
Chẳng niệm chúng sanh kia
Các pháp được sanh khởi
Ðều nhơn điên đảo sanh
Giác liễu điên đảo ấy
Biết chơn tướng điên đảo
Trí huệ rất vi diệu
Chẳng lấy các âm thanh
Giác rồi vô sở trước
Nên gọi là Bồ Tát
Hay xả thịt thân mình
Cũng trọn không y chỉ
Giác chơn thiệt như vậy
Mới gọi là Bồ Tát
Trì giới đến bỉ ngạn
Cũng chẳng niệm bỉ ngạn
Giác liễu giới hạnh như
Không sanh cũng không tận
Từ tâm khắp chúng sanh
Chẳng được tướng chúng sanh
Giác liễu chúng sanh tế
Chỉ do giả ngôn tuyên
Dũng mãnh đại tinh tiến
Thâm tâm chán hữu vi
Thấy tam giới không hư
Chứng Vô thượng Ðẳng giác
Thường nhập thiền vi diệu
Vô trước vô sở y
Không trụ không phan duyên
Trí giả định như vậy
Hay dùng dao bén trí
Dứt trừ các dây kiến
Quan sát tánh pháp giới
Không dứt cũng không tổn
Nếu người chơn giác liễu
Tất cả pháp như thiệt
Liền đó lợi chúng sanh
Mới gọi là Bồ Tát ».
*
XXXVI
PHÁP HỘI
THIỆN TRỤ Ý
THIÊN TỬ
THỨ BA MƯƠI SÁU
Hán dịch:
Tùy Pháp Sư Ðạt Ma Cấp Ða
Việt dịch
: Việt Nam Tỳ Kheo Thích Trí Tịnh
Phẩm
PHÁ BỒ TÁT
TƯỚNG
Thứ sáu
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
bạch Phật rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Như lời Phật dạy bồ Tát sơ phát tâm
ấy, do nghĩa gì gọi là sơ phát tâm ?”.
Ðức Phật phán dạy :
“Nầy Văn Thù Sư Lợi !Nếu có Bồ Tát bình đẳng xem tam giới tất cả tưởng
sanh như vậy, được nói tối sơ phát tâm. Ðây gọi là Bồ Tát sơ phát
tâm vậy.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
lại bạch Phật : “Bạch đức Thế Tôn ! Như tôi hiểu nghĩa của đức Phật nói :
nếu có Bồ Tát tâm tham dục sanh là sơ phát tâm, tâm sân khuể sanh là sơ
phát tâm , tâm ngu si sanh là sơ phát tâm. Lời đức Thế Tôn nói phải
chăng bảo đó là sơ phát tâm ?”.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử
hỏi Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát : “Bạch Ðại Sĩ! Nếu chư Bồ Tát khởi tham sân si
mà gọi là sơ phát tâm thì tất cả cụ phược phàm phu đều tức là sơ phát tâm
Bồ Tát. Tại sao ? Vì từ xưa đến nay các phàm phu ấy thường phát ba
độc tâm tham sân si như vậy”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : “ Nầy Thiên Tử ! Ngài nói tất cả phàm phu từ xưa đến nay thường phát
được ba độc tâm ấy, nghĩa đó không đúng. Tại sao ? Vì tất cả phàm
phu tâm lực kém yếu chẳng thể phát khởi tham sân si ấy. Duy có chư
Phật Thế Tôn tất cả A La Hán Bích Chi Phật bất thối chuyển địa Bồ Tát mới
hay phát khởi tham sân si thôi. Vì thế nên phàm phu chẳng phát
được”.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử nói : “
Bạch Ðại Sĩ ! Nay Ngài cớ chi nói như vậy khiến chúng hội nầy chẳng hiểu
chẳng biết sa vào lưới nghi rất đáng kinh sợ”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói : “
Nầy Thiên Tử !
Như chim kia bay qua bay lại
trong hư
không, dấu chưn chim ấy tại
hư không là có phát hành hay không có phát hành ?
- Bạch Ðại Sĩ ! Chẳng
phải không phát hành.
- Nầy Thiên Tử ! Ðúng như
vậy. Do nghĩa ấy nên tôi nói nếu có ai hay phát tham sân si, thì duy
chư Phật Thế Tôn Thanh Văn Duyên Giác Bất thối Bồ đề mới hay phát được
thôi.
Nầy Thiên Tử ! Không có y xứ
đó gọi là phát, không có thủ trước đó gọi là phát. Ðã không y xứ lại
không thủ trước thì tức là không có, đây gọi là phát, là câu vô phân biệt
đây gọi là phát, là câu bất khả sanh đây gọi là phát, là câu bất thiệt đây
gọi là phát, là câu phi vật đây gọi là phát, là câu bất lai đây gọi là
phát, là câu bất khứ, đây gọi là phát, là câu vô sanh đây gọi là phát, là
câu vô phan duyên đây gọi là phát, là câu vô chứng đây gọi là phát, là câu
bất tránh đây gọi là phát, là câu bất tư đây gọi là phát, là câu bất hoại
đây gọi là phát, là câu vô ngôn đây gọi là pháp, là câu bất phá đây gọi là
phát, là câu vô tự đây gọi là phát, là câu vô chấp đây gọi là phát, là câu
vô trụ đây gọi là phát, là câu bất thủ đây gọi là phát, là câu bất xả đây
gọi là phát, là câu bất đạt đây gọi là phát,. Nầy Thiên Tử ! Nên
biết đây là Bồ Tát sơ phát tâm vậy.
Nầy Thiên Tử ! Bồ Tát phát
tâm nếu ở nơi tất cả pháp như vậy mà chẳng ái trước chẳng tư tuởng
chẳng thấy chẳng biết chẳng nghe chẳng hiểu chẳng lấy chẳng bỏ chẳng
sanh chẳng diệt thì gọi là chơn phát tâm vậy.
Nầy Thiên Tử ! Ðại Bồ Tát nếu
hay y chỉ Pháp giới như vậy bình đẳng như vậy thiệt tế như vậy phương tiện
như vậy thì tham dục sân khuể ngu si phát. Lại nếu quyết hay y chỉ
như vậy thì nhãn nhĩ tỷ thiệt thân ý kia phát, thì sắc thủ uẩn thọ tưởng
thức hành thủ uẩn kia phát, như vậy thì tất cả kiến chấp phát, vô minh hữu
ái phát, mười hai nhơn duyên hữu phần phát, ngũ dục các sự phát, ái trước
tam giới phát, ngã kiến phát, ngã sở kiến phát, sáu mươi hai kiến phát,
Phật tưởng phát, Pháp tưởng phát, Tăng tưởng phát, tự tưởng phát, tha
tưởng phát, địa thủy hỏa phong không thức đại tưởng phát, tứ điên đảo
phát, tứ thức trụ phát, ngũ cái phát, bát tà phát, cửu não phát, thập ác
nghiệp đạo phát. Nói tóm lại, tất cả phân biệt, tất cả chỗ phân
biệt, tất cả ngữ ngôn, tất cả các tướng, tất cả tiến xu, tất cả hi cầu,
tất cả thủ trước, tất cả tư
tưởng, tất cả ý niệm, tất cả
chướng ngại Bồ Tát đều phải phát cả, các Ngài nên biết như thiệt.
Nầy Thiên Tử ! Do nghĩa ấy nên nếu nay Ngài có thể ở nơi các
pháp nầy mà chẳng ái trước chẳng tư tưởng thì gọi là chơn thiệt phát vậy
”.
Ðức thế Tôn khen rằng : “Lành
thay lành thay, nầy Văn Thù Sư Lợi ! Nay ông có thể vì chư Bồ Tát mà tuyên
đủ những nghĩa sơ phát tâm như vậy. Từ quá khứ ông đã từng cúng
dường vô lượng vô biên quá hằng sa số chư Phật Thế Tôn nên ông có
thể tuyên nói như vậy”.
Tôn giả Xá Lợi Phất bạch Phật
rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Nay chỗ nói của Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát về tối sơ
phát tâm và được vô sanh pháp nhẫn của Bồ Tát, trước sau hai sự bình đẳng
không khác ư”.
Ðức Phật phán dạy: “Nầy Xá
Lợi Phất ! Thuở xưa đức Nhiên Ðăng Thế Tôn thọ ký ta rằng : Ma Na Bà ! Ðời
vị lai quá khứ a tăng kỳ kiếp ông sẽ được thành Phật hiệu Thích Ca Mâu Ni
Như Lai Ứng Ðẳng Chánh Giác. Nầy Xá Lợi Phất, lúc ấy ta cũng chẳng
lìa tâm nầy mà được vô sanh pháp nhẫn. Ông nên biết nghĩa sơ phát
tâm của tất cả Bồ Tát đúng như lời Văn Thù Sư Lợi nói không có khác vậy”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát bạch
rằng : “ Bạch đức Thế Tôn như tôi hiểu nghĩa của đức Phật nói đều là sơ
phát. Tại sao ? Vì như lời Phật nói tất cả sơ phát tức là chẳng
phát, chẳng phát ấy tức là Bồ Tát tối sơ phát tâm”.
Lúc nói pháp nầy, có hai vạn
ba ngàn Bồ Tát chứng vô sanh nhẫn, năm ngàn Tỳ Kheo ở trong các pháp lậu
tận giải thoát, sáu mươi ức chư Thiên Tử xa lìa trần cấu được pháp nhãn
tịnh.
Tôn giả Ðại Ca Diếp bạch Phật
rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Nay Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát lại còn làm được việc
khó làm tuyên nói pháp môn thậm thâm như vậy khiến các chúng sanh được
nhiều lợi ích”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói :
“Nầy Tôn giả Ðại Ca Diếp ! Thiệt tôi chẳng làm việc khó làm. Tại sao
? Vì tất cả pháp đều vô sở tác; cũng không có đã làm, nay làm sẽ làm.
Thưa Ðại Ca Diếp ! Nơi các pháp tôi chẳng phải làm chẳng làm nghĩa ấy cũng
vậy.
Lại nầy Tôn giả ! Với chúng
sanh tôi không có độ thoát cũng không trói buộc. Tại sao? Vì tất cả
các pháp vô sở hữu vậy. Sao Tôn giả ở trước Phật nói là hay làm việc
khó làm.
Lại nầy Tôn giả ! Thiệt tôi
chẳng làm. Chẳng phải riêng tôi chẳng làm mà tất cả Như Lai cũng
chẳng làm, Bích Chi Phật cũng chẳng làm, A La Hán cũng chẳng làm.
Lại nầy Tôn giả Ðại Ca Diếp !
Có những người nào hay làm việc khó làm ? Nếu muốn nói đúng hay làm sự khó
làm thì chỉ có tất cả anh nhi phàm phu kia nói như vậy là khéo nói.
Tại sao ?Vì như chư Phật không có đã được nay được sẽ được, nhẫn đến tất
cả Thanh Văn tất cả Bích Chi Phật cũng vô sở đắc, chỉ có phàm phu kia tất
cả đều được”.
Tôn giả Ðại ca Diếp hỏi Văn
Thù Sư Lợi Bồ Tát : “Bạch Ðại Sĩ ! Tất cả chư Phật chẳng được những gì ?”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát nói :
“Tất cả chư Phật chẳng được ngã, chẳng được nhơn chúng sanh thọ mạng sĩ
phu, chẳng được đoạn thường; chẳng được ấm nhập giới, chẳng được các danh
sắc, chẳng được Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới, chẳng được phân biệt tư
duy niệm xứ, chẳng được nhơn sanh, chẳng được điên đảo, chẳng được tham
sân si, chẳng được đời nầy đời kia, chẳng được ngã ngã sở, nhẫn đến chẳng
được tất cả các pháp.
Nầy Tôn giả ! Tất cả các pháp
thứ đệ chẳng được như vậy cũng lại chẳng mất, chẳng phược chẳng giải,
chẳng lấy chẳng bỏ, chẳng xa chẳng gần. Vì thế nên phải giác liễu
pháp môn như vậy.
Nếu chư Phật Thế Tôn đều bất
đắc thì tất cả pháp chẳng phải pháp chẳng phải nghe, còn phàm phu
tất cả đều đắc nên phàm phu hay làm sự khó làm, mà chẳng phải chư Phật
làm, chẳng phải Bích Chi Phật làm, chẳng phải A La Hán làm.
Ðây gọi là phàm phu hay làm vậy”.
Tôn giả lại hỏi : “ Bạch Ðại
Sĩ ! Làm những gì?”.
Văn Thù Sư Lợi
Bồ Tát nói : “Làm đoạn làm thường, làm nhiễm trước, làm y chỉ, làm tư
tưởng ức niệm, làm thủ làm xả nhẫn đến tất cả hí luận phân biệt tùy thuận
cao hạ các sự việc.
Vì thế nên các pháp như
vậy, chư Phật Thế Tôn đều không làm, không có đã làm nay
làm sẽ làm, chỉ có phàm phu
kia hay làm sự khó làm”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
bạch đức Phật : “Bạch đức Thế Tôn ! Vô sanh nhẫn được nói ấy, thế nào là
vô sanh nhẫn ?Bạch đức Thế Tôn! Lại do nghĩa gì mà còn gọi là pháp vô sanh
nhẫn, Bồ Tất thế nào được nhẫn pháp ấy ?”.
Ðức Phật phán
dạy : “Nầy Văn Thù Sư Lợi ! Thiệt không có người ở trong sanh pháp mà được
vô sanh nhẫn. Nói là được ấy chỉ có ngữ nôn danh tự. Tại sao ? Vì vô sanh
pháp chẳng thể được vậy, vì lìa phan duyên vậy nên chẳng được pháp nhẫn,
được không chỗ được, không đắc không thất do đây mà gọi là được vô sanh
pháp nhẫn.
Lại nầy Văn Thù Sư Lợi !Vô sanh pháp nhẫn ấy đó là vì tất
cả pháp vô sanh nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô lai vô khứ nên nhẫn
như vậy, vì tất cả pháp vô ngã vô chủ nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô
thủ vô xả nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô sở hữu vô thiệt nên nhẫn như
vậy, vì tất cả pháp vô đẳng vô đẳng đẳng nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp
vô tỉ nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô nhiễm như hư không nên nhẫn như
vậy, vì tất cả pháp vô phá hoại nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô đoạn
nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô cấu vô tịnh nên nhẫn như vậy, vì tất
cả pháp không vô tướng vô nguyện nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp lìa tham
sân si nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp như như pháp tánh thiệt tế nên
nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô phân biệt vô tương ưng vô ức niệm, vô hí
luận vô tư duy nên nhẫn như vậy, vì tất cả pháp vô tác vô lực gầy kém hư
cuống như ảo như mộng như hưởng như ảnh như cảnh tượng như ba tiêu như tụ
mạt như thủy bào nên nhẫn như vậy. Cái bị được nhẫn cũng không có được
nhẫn, chẳng phải pháp chẳng phải phi pháp, chỉ dùng danh tự nói lên pháp
ấy thôi. Mà danh tự ấy cũng bất khả đắc bổn tánh tự ly. Nói nhẫn như vậy
tin hiểu thích vào không nghi hoặc không kinh bố không động không mất đầy
khắp nơi thân rồi chánh thọ mà hành chẳng được thân mình cũng không chỗ
trụ. Ðây là đại Bồ Tát ở trong các pháp được vô sanh nhẫn cho đến chẳng
hành tất cả tưởng vậy”.
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát bạch
Phật rằng : “Bạch đức Thế Tôn ! Nói rằng nhẫn ấy, thế
nào là nhẫn cho đến chẳng bị
cảnh giới phá hoại nên gọi là nhẫn’’.
Thiện Trụ Ý Thiên Tử
hỏi Ngài Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát : « Bạch Ðại Sĩ ! Những gì chẳng bị cảnh
giới phá hoại ? ».
Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
nói : « Nầy Thiên Tử !
Ðó là nhãn. Pháp nào hoại
nhãn ? Ðó là sắc tốt sắc xấu hay làm hoại nhãn. Như sắc hoại nhãn, các
thứ thanh hoại nhĩ hương hoại tỷ vị hoại thiệt xúc hoại thân và pháp hoại
ý cũng như vậy.
Nầy
Thiên Tử ! Nếu Bồ Tát mắt thấy sắc chẳng nắm lấy tướng chẳng ham tốt chẳng
phân biệt chẳng tư tưởng chẳng ái chẳng yểm, biết là bổn tánh không chẳng
có niệm tưởng, chẳng bị các sắc nó làm
