1.- Cầu An Có Phải Là Một Hình Thức Mê Tín
? (^)
Sống trong đời
không một ai trong chúng ta tự thỏa mãn cả, từ người giàu có cho
đến kẻ nghèo khó đều mang tâm trạng hồi hợp lo sợ, bất an.
Ngoài phạm vi hiểu
biết của con người, nhưng chúng ta tin tưởng vào tha lực tức sự
huyền bí nào đó và như vậy, khi gặp sự đau khổ, nguy nan ... mọi
người đem lòng cầu cho tai qua nạn khỏi. Việc làm nầy phải chăng
là một hình thức mê tín, dị đoan ? Cầu an theo một nghĩa bi quan tức
là phó mặc mọi việc rủi may cho các đấng linh thiêng định đoạt,
với người mang tâm địa như thế, việc cầu an hoàn toàn nằm trong
khía cạnh mê tín, vì trông mong vào sự cứu rỗi hoàn toàn, trong khi
đó vẫn làm việc bất chánh một cách mù quáng. Nếu chúng ta cầu
an cho người đi xa đi đến nơi về đến chốn trong sự yên ổn, và
cầu cho người bịnh chóng được lành, cầu cho cảnh gia đình sum họp,
đoàn viên ... Tại chùa, chúng ta cầu cho dân tộc thái bình, nhân
dân an cư lạc nghiệp ... đều là điều mong ước có hàm ý tích
cực như lời trông mong và hiệp lực đẩy mạnh cho lời nguyện của
ta thành sự thật. Cũng cần nói thêm trong việc cầu an, có người
nghĩ rằng cầu cho mau giàu có, cầu để thắng kẻ thù ... những cách
cầu an như thế chứng tỏ ra người cầu đã mang một tâm trạng bất
an rồi. Cầu an ngoài việc tin tưởng vào tha lực ra, chúng ta cần
phải nổ lực nhiều hơn mới mong hoàn thành được lời mong
ước.
Một người Phật
tử khi đã hiểu được lý nhân quả rồi thì việc cầu an mới
thật lợi ích và đúng nghĩa.
2.- Ý
Nghĩa Của Việc Cầu Siêu Trong Phật Giáo Ra Sao ? (^)
Cầu siêu là do
sự góp lời cầu nguyện của nhiều người để mhờ đó linh hồn
của người chết được siêu thoát và sanh vào một cảnh giới
lành.
Cầu siêu có nghĩa
là mong cho vượt lên và thoát khỏi. Vượt ở đây là lên
được một nơi cao hơn, vì Phật giáo quan niệm có 6 cõi khác nhau
để con người đi đầu thai. Đó là : Thiên, Nhân, A-tu-la, địa-ngục,
ngạ-quỉ (quỉ đói), súc-sanh. Việc cầu siêu tốt nhất là vào lúc
người chết sắp tắt hơi thở, vì giữa thân xác và thần thức
lúc đó sắp tách rời nhau, nếu mọi người đọc kinh nhắc cho
người ấy biết con đường thiện nên theo, thần thức theo đó mà
thoát kiếp đi đầu thai trong kiếp khác dễ dàng. Thần thức chưa đi
đầu thai ngay, do đó chúng ta hay tổ chức cúng tuần 7 ngày, 14 ngày,
21 ngày, 35 ngày, 49 ngày, và 100 ngày để mong cho người qua đời
được nhẹ nghiệp đi đầu thai. Ngoài ra, tại các chùa còn có tổ
chức lễ cầu siêu tập thể vào ngày rằm tháng 7 của mỗi năm trong
dịp lễ Vu-Lan hay cũng còn gọi là ngày xá tội vong nhân rất trọng
thể.
Mọi việc khóc
kể, thương tiếc người vừa mới mất là một cách níu kéo thần
thức người ấy trở lại với người thân thật hết sức tai hại,
cho nên Phật giáo khuyên người Phật tử khi có người nhà chết
không nên khóc than là như vậy. Đây không phải là một việc bất
hiếu, bất nghĩa mà là có ảnh hưởng tới động lực tinh thần
rất lớn.
Cầu siêu còn là
một hình thức trợ lực giữa hai thế giới sống - chết qua một
mối dây vô hình, nhưng lại là việc làm thật thiết thực cho
người Phật tử lúc lâm chung.
3.-
Việc Dâng Sớ Điệp Lúc Cầu Siêu Có Tác Dụng Gì ? (^)
Lá sớ, tờ
điệp ghi đầy đủ tên tuổi năm sinh, mất như là lời thưa thỉnh
để bạch Phật cầu cho người đã chết được nhẹ nghiệp sớm đi
thọ sinh ở kiếp khác.
Tuy nhiên, sớ
không phải để cầu siêu thuần túy, đôi khi sớ còn dùng cho việc
cầu an nữa. Về hình thức của lá sớ được chia ra làm 7 phần
:
1.- Lời bạch
Phật, 2.- Địa điểm tổ chức lễ, 3.- Tên, tuổi, năm sinh, năm mất,
4.- Danh hiệu đức Phật A-Di-Đà cầu tiếp độ hương linh vãng sanh về
cảnh giới Cực-Lạc, 5.- Lời chí thành cầu nguyện của người cầu
xin, 6.- Năm, tháng, ngày làm lễ, 7.- Ấn dấu chứng thực.
Lúc dâng sớ
thường là vị sư trụ trì của một ngôi chùa đọc, trong khi đó chủ
nhà quỳ ở phía sau và đội bì sớ nhiếp tâm cầu nguyện, chờ cho
đến khi nào thầy đọc xong mới hạ bì sớ xuống. Sớ bằng giấy
màu vàng, xếp thành 6 mảnh tượng trưng cho lục đạo : Thiên, nhân,
A-tu-la, địa-ngục, ngạ-quỉ, súc-sanh, có hàm ý rằng con người không
thoát ra được khỏi 6 đường ấy. Còn điệp không đọc trước
bàn thờ Phật mà chỉ đọc trước bàn vong. Trên là điệp cũng có
ghi rõ tên tuổi của người chết và ngày giờ hẳn hoi. Sớ gồm
cả cầu an và cầu siêu, trong khi đó điệp chỉ có trong dịp lễ cầu
siêu mà thôi. Điệp thường thì màu trắng. Có người cho rằng
việc cầu khẩn như thế là quá đáng, vì nó có tính chất mơ hồ.
Thật ra, việc cầu siêu còn tùy thuộc vào quan niệm và ý hướng
của người cầu xin, còn bản chất của sớ, điệp vốn không là gì
cả để ta phê phán hết.
Người
Đông-phương chọn chữ hiếu đứng đầu trong muôn hạnh, cho nên cha
mẹ hoặc người thân lúc chết được con cháu tổ chức cầu siêu
là một việc cần được duy trì.
4.- Ý
Nghĩa Của Việc Phóng Sanh Và Vật Được Thả Là Gì ? (^)
Phóng sanh là giải
phóng những con vật bị nhốt và sắp bị đem giết chết để lấy
thịt.
Phóng sanh thường
được tổ chức vào các dịp lễ vía quan trọng trong năm như ngày
Phật-Đản, lễ Vu-Lan, ngày vía đức Quán-Thế-Âm v.v... Những loài
vật thường được cứu sống như chim, cá, rùa, ba ba ... Vì loài
động vật cũng biết ham sống sợ chết như loài người, không thể
vô cớ làm cho chúng mất tự do, mất mạng sống.
Do lòng từ bi
thúc đẩy, ta có thể bỏ tiền mua những con vật sắp bị giết oan để
thả cho chúng tự do, nhờ đó tạo được phước như thêm tuổi
thọ, cũng như gặp nhiều may mắn ở đời. Người ưa phóng sanh
thường được thiên thần ủng hộ trong mọi trường hợp. Muốn
phóng sanh phải nhờ tăng sĩ chú nguyện cho những con vật được
thả mới được nhiều lợi ích hơn là mình tự đem thả. Cũng có
nhiều trường hợp việc thả loài động vật không do nghi thức Phật
giáo mà diễn ra vào dịp lễ Quốc-Khánh, ngày Cách-Mạng ...
Ý nghĩa của việc
giải phóng loài vật cũng giống như việc phóng thích những tội
phạm bị giam trong lao ngục lâu ngày và có cơ hội tốt để họm tìm
thấy lại được sự tự do. Mặt khác, phóng sanh còn nói lên một
khía cạnh tinh thần của lòng từ bi bao la không phân biệt giữa
người và vật.
Phóng sanh để làm
tăng trưởng lòng thương muôn loài vạn vật, vì tự nghĩ chúng
cũng khao khát sống đời tự tại như người.
5.-
Nói Qua Ý Nghĩa Của Việc Phóng Đăng Và Sự Lợi Ích ? (^)
Phóng đăng là
thả đèn cho trôi trên hồ hoặc trên sông để cầu nguyện cho những
người chết oan trên sóng nước được siêu thoát.
Việc thả đèn
cần đòi hỏi cơ hội thuận tiện. Những cây đèn được thả trôi
trên mặt nước phần nhiều cần bảo đảm nước khỏi lọt vô. Đèn
dùng vào việc nầy thường hình hoa sen để khi gặp gió đèn không
bị tắt, vì thế thả đèn ban đêm thì rất thích hợp. Đèn thả
trước sau thứ tự theo dòng nước chảy, để người xem như có
cảm tưởng rằng đó là những con thuyền nhỏ đang chở những linh
hồn lạc lõng về bến an lạc.
Vào năm 1979
khoảng hạ tuần tháng 7, tại Geneve, có một hội nghị thượng đỉnh
của các nước để giải quyết vấn đề tỵ nạn của người Đông
dương. Các đoàn thể tôn giáo các nước Việt - Miên - Lào đã
tổ chức một cuộc tuyệt thực suốt trong ba ngày tại ngay cổng chính
của trụ sở Liên-Hiệp-Quốc để đưa thỉnh nguyện thư nhờ can thiệp
giúp đỡ các đồng bào tỵ nạn. Vào đêm cuối cùng cuộc tuyệt
thực có một người đàn bà Nhật tổ chức lễ thả đèn trên hồ
"Le Man" để cầu nguyện cho những người vượt biên thiếu may
mắn bị chết đắm trong lòng đại dương. Việc làm nầy đã gây
được tiếng vang rất lớn và tầm ảnh hưởng quốc tế rất có
lợi cho người tỵ nạn.
Xem một cuộc thả
đèn trên sông hồ ta thường hay liên tưởng tới những oan hồn
đã chết mà còn vất vưởng chưa đi đầu thai được nên phải cần
có sự trợ niệm của chúng ta.
6.-
Nói Rõ Ý Nghĩa Của Việc Rước Vong, Vong Và Linh Theo Phật Giáo Khác
Hay Giống Nhau ? (^)
Theo Phật giáo,
người chết được quan niệm như là một sự thay đổi, cũng như
kép lớp trong vở tuồng trên sân khấu của trường đời.
Chết không phải
là chấm dứt mà chỉ tiếp tục đóng một vai trò khác của kiếp
người. Do đó, sau khi tắt thở con người còn lại phần thần thức
; riêng phần thân xác bị tan rã và hoàn nguyên trở về bốn trạng
thái cũ là đất, nước, gió, lửa của bốn đại tạo thành cơ
thể.
Rước vong là
tiếp dẫn bằng lời kinh tiếng kệ để đưa vong của người chết
trở lại nhà hay chùa để an trí. Sau khi chôn cất hay thiêu xác
người chết xong, thân nhân của người ấy mời chư Tăng trở lại
nhà với bài vị và di ảnh để thiết lập bàn thờ qua một nghi
thức ngắn gọn. Chữ vong ( ) có nghĩa là quên hay mất như trong nghĩa
của chữ vong hồn, linh hồn, oan hồn. Trong khi đó, chữ linh mang tính
cách trừu tượng hơn để ám chỉ trường hợp người nào bị chết
oan ức như bị ép ngặt, bị tra tấn cho đến chết hay tự tử đều
gọi là linh cả. Chữ linh có hoàm ý là linh thiêng. Đối với
người chết lớn tuổi gọi là hương linh, còn người chết nhỏ
tuổi gọi là vong linh. Chữ vong linh theo nghĩa sau nầy gồm chung lại
thành một nghĩa, có ý nói rằng thần thức của kẻ chết oan chưa
được toại nguyện, vì còn đang nuối tiếc như vợ con, gia đình, bè
bạn, của cải nên phải được cúng cấp để vong hoặc linh khỏi về
phá phách con cháu.
Việc thờ cúng do
đó, theo Phật giáo rất quan trong để tưởng niệm người chết cũng
như lúc còn sống, vì chết chưa phải là đoạn tuyệt mà còn kiếp
tái sanh.
7.-
Hộ Niệm Là Gì ? Vai Trò Và Tổ Chức ? (^)
Hộ niệm là góp
sức, phụ lực cho việc niệm Phật của nhiều người để cầu nguyện
cho người thân trong gia đình được nhẹ nhàng đi đầu thai đến một
cảnh giới an lành lúc sắp trút hơi thở cuối cùng để lìa
đời.
Với ý nghĩa nầy,
chúng ta thường thấy trong những gia đình khi có người sắp chết,
được mọi người thân thuộc hợp nhau lại để đọc kinh và niệm
Phật cho tinh thần người ấy được tỉnh táo, không bị mê muội. Do
đó Phật giáo chủ trương người thân không được than khóc mỗi
khi có người nhà mất là do ý nghĩ nầy, chứ không phải là điều
bất hiếu như có một số người đã nghĩ.
Để trợ lực cho
người chết được siêu thoát, trong Phật giáo thường thường ở
mỗi chùa đều có lập thành một ban-hộ-niệm. Ban nầy có ý nghĩa
như một hội-tương-tế. Ngoài việc tang ma ra, các ban viên còn có
thể dự vào các việc hôn lễ và chung vui của nhau để chia xẻ nỗi
vui buồn trong đời sống. Việc nầy được quan niệm như là sự liên
đới chặc chẽ giữa những cá nhân với nhau trong đại gia đình
Phật giáo. Một ban-hộ-niệm được nhiều Phật tử nhiệt tâm tham gia
và tổ chức có qui tắc hẳn hoi là điều ưu tư số một của các vị
lãnh đạo tinh thần Phật giáo. Nhờ sự trợ sức hộ niệm của
nhiều người mà cứu thoát được các vong linh ra khỏi cảnh đọa
lạc trầm luân sau khi chết.
Mỗi một ngôi
chùa cần có một ban-hộ-niệm và kết nạp cho được ít nhất là 10
người lập thành một tổ chức do vị sư trụ trì hướng dẫn trong
việc tụng niệm là điều cần thiết và cấp bách không thể thiếu
được.
8.- Hãy Cho Biết Sự Khác Nhau Giữa Tín Chủ Và Tang Chủ ? (^)
Tín chủ là
người tin Phật, tin Pháp và chư Tăng, đem vật dụng cúng vào chùa
để tạo phước lành trong đời nầy và mai sau.
Người ra của có
tạo được phước đức hay không còn tùy thuộc vào thái độ và
tâm lý của người ấy nữa. Người Phật tử thường cúng dường
chư Tăng như dịp lễ trai-tăng (mời chư Tăng tới dùng cơm chay rồi
cúng đồ thường dùng như y phục, xà phòng, thuốc thang, đồ trãi
ngồi thiền ...) các dịp lễ lớn trong năm như việc sắm sẵn thức
ăn và cung đón chư Tăng về nhà hay tại chùa và lễ Trung-Nguyên,
rằm tháng 7 chẳng hạn.
Còn tang chủ là
người có thân nhân vừa mới qua đời. Tức là gia đình đang có
tang và mọi người đều để tang hay mang tâm trạng buồn rầu.
Tín chủ và tang
chủ không hề liên hệ gì cả, mặc dù cả hay đều là tín đồ Phật
giáo. Những danh từ Phật giáo phần nhiều đều nằm trong chữ Hán,
người ít có dịp tiếp xúc với tiếng cổ rất khó phân biệt nổi.
Việc hiểu lầm danh từ hay hiểu lờ mờ cần phải chấm dứt, nếu
không, đó là một lỗi rất lớn mà các vị lãnh đạo tinh thần
phải chịu trách nhiệm. Vì tăng sĩ phần nhiều đều có học qua kinh
điển bằng Hán văn lúc mới nhập môn, không nên để tình trạng
nầy kép dài nữa.
Ngày nay, một số
các thầy đang có mặt ở ngoại quốc phải chịu trách nhiệm trước
lịch sử Phật giáo về việc truyền bá chánh pháp sâu rộng trong
đời.
9.-
Thiện Nam, Tín Nữ Là Những Thành Phần
Nào Trong Phật Giáo ? (^)
Thiện nam, tín nữ
là danh từ chỉ cho hai giới Phật tử tại gia, phái nam và phái nữ
đã quy y Tam-Bảo và thọ năm giới cấm.
Thiện nam gọi đủ
là thiện-nam-tử, là người trai lành gần gũi Phật - Pháp - Tăng
để học hỏi giáo lý giải thoát. Người nam được gọi là
thiện-nam-tử phải hội đủ hai điều kiện : Đã thọ trì năm giới
Phật tử tại gia, tuổi thích hợp và có khả năng gánh vác được
công việc của Phật giáo. Thiện nam hay còn gọi là thiện tín, tức
người tín đồ tu theo các pháp lành của Phật đã chỉ dạy. Còn
người tín nữ hay thiện-nữ-nhơn là nữ giới Phật tử tốt gần
gũi đạo Phật và cũng hội đủ các điều kiện như nam giới.
Thiện nam, tín nữ
là 2 thành phần Phật tử có khả năng phục vụ đắc lực cho Phật
giáo phát triển về mặt chiều rộng, tức là họ chỉ có khả năng
vận động quần chúng, đóng góp tích cực vào các công tác từ
thiện xã hội như việc xây dựng chùa chiền, đúc chuông, tạo
tượng, ấn tống kinh sách v.v... để cầu phước. Còn chư Tăng lo
việc phát triển đạo Phật về chiều sâu như giảng dạy giáo lý cho
hàng Phật tử, khuyến khích con em Phật tử sinh hoạt trong các đoàn
thể hầu giúp chúng tạo một đời sống tinh thần lành mạnh, trẻ
trung theo châm ngôn Bi - Trí - Dũng của đạo Phật. Tuy nhiên người
Phật tử tại gia cũng có thể có đủ khả năng trong việc phát
triển Phật giáo ở chiều sâu nữa.
Ngoài ra, trong mỗi
gia đình của người Phật tử, chúng ta nên thu xếp cho gọn gàng,
ngoài thì giờ làm việc ra cũng nên để tâm tới việc học Phật
và làm công việc tạo phước để khi nhắm mắt lìa đời mới
thừa hưởng quả báo lành được. Đạo Phật phát triển mạnh
được là nhờ các hàng Phật tử không phân biệt nam hay nữ, tùy
theo hoàn cảnh và địa vị của mỗi người mà hiệu quả việc đóng
góp nhiều hay ít.
Một người Phật
tử đã quy y rồi mà chưa có dịp đóng góp vào ngôi nhà Phật
giáo nên cố gắng tinh tấn nhiều hơn nữa để thực hành, vì có
công mới mong có quả vậy.
10.-
Thế Nào Gọi Là Công Quả ?
(^)
Công quả là
những người Phật tử tự nguyện làm việc giúp cho chùa không
nhận bất cứ một phần thù lao nào cả.
Người hy sinh làm
việc phước đức nầy gồm có 2 thành phần : Lực sanh công quả và
phước điền phụ nhơn công quả.
Thế nào gọi là
lực sanh công quả ? Những người trai trẻ có đủ sức khỏe làm
việc năng nhọc như xây tường, làm vườn, cày ruộng ... gọi là
lực sanh công quả tức là do sức lực làm nên công việc.
Còn nghĩa thứ hai
là gì ? Phần nhiều những người đàn bà lớn tuổi và công việc
gia đình đã có người sắp xếp, nên có thì giờ và họ phát tâm
muốn vào chùa làm việc như lo cơm nước cho chư Tăng để cầu gieo
trồng được phước đức, như kẻ làm ruộng bón phân tốt vào cho
được mùa về sau. Trường hợp nầy, có người còn xin ở luôn
tại chùa cho đến khi chết và chôn xác luôn tại chùa (nếu là
người không con trai thờ cúng).
Ngày nay, chúng ta
ít thấy người nào phát tâm làm công quả cho chùa dài hạn, vì
đời sống vất vả không đủ điều kiện, thì giờ.
Do ý nghĩa nầy, ta
thường nghe nói tới tiếng "chùa" như là một việc miễn phí
hoàn toàn như : Cơm chùa, đồ chùa ... đã được dùng quen trong dân
chúng.
Việc làm công
quả còn tùy theo thói quen của mỗi dân tộc. Ở Nhật không bao giờ
có việc làm thí công cho chùa cả, vì chùa lúc nào cũng giàu có
hơn người đời.
11.-
Muốn Niệm Phật Phải Cần Những Điều Kiện Gì Và Niệm Danh Hiệu
Đức Phật Nào ? (^)
Niệm Phật là một
phương pháp tu hành dể thực hành nhất cho tất cả mọi người
thuộc bất cứ ở hạng tuổi nào cũng có thể làm được.
Người niệm Phật
cần phải hội đủ hai điều kiện sau đây :
- Tâm thanh tịnh
tức tư tưởng phải an định, không thể dùng tâm tán loạn để
niệm Phật được.
- Khoảng thời
giờ thích hợp, tức là đòi hỏi giờ giấc phải thuận tiện như
vào ban tối, trước khi đi ngủ, buổi sáng trước khi mọi người
trong gia đình thức dậy.
Việc niệm Phật
có thể xảy ra bất cứ ở đâu và bất cứ nơi nào cũng đều
được cả, miễn sao người niệm có chú tâm mới đạt được
lợi ích. Cách niệm Phật dễ hơn cả là lần tràng hạt. Cứ mỗi
một tiếng niệm Phật lần qua một hạt và cứ như thế tiếp tục mãi
trong khoảng nữa tiếng hoặc một giờ do ta phát nguyện. Niệm Phật
có hai cách ngồi : bán già (để bàn chân trái lên đùi bên phải)
và kiết già (bàn chân trái lên đùi bên phải và bàn chân phải
trên đùi bên trái). Chúng ta thường niệm đức Phật A-Di-Đà và
đức Quán-Thế-Âm Bồ-Tát. Vì các Ngài phát lời thệ nguyện cứu
độ chúng sanh nào niệm đến danh hiệu sẽ hiện ngay tới đó để
cứu giúp. Ngài Quán-Thế-Âm thường hiện đủ hình tướng và lăn
xã vào xã hội loài người để cứu độ, mỗi khi nghe tiếng kêu
cầu là Ngài hiện thân ngay trước người đó để ban vui, cứu
khổ, nhờ đó tai qua nạn khỏi.
Danh hiệu đức
Phật nào cũng niệm được cả, nhưng do thói quen và theo hạnh nguyện
ta kêu cầu đúng thì việc cảm ứng mới có hiệu quả.
12.-
Ăn Chay Và Cách Thức Ăn Chay Ra Sao ? (^)
Phật giáo lấy Bi -
Trí - Dũng làm phương châm hoạt động, vì lòng từ bi là một yếu
tố quan trọng nhất trong các hạnh lành.
Ăn chay là ăn
các loại rau cải, hay nói một cách khác những vật nào không có
máu huyết, để nuôi dưỡng lòng thương đối với các loài động
vật khác. Ăn chay có 2 trường hợp : Ăn chay kỳ và ăn chay
trường hay trường trai. Ăn chay kỳ là chỉ ăn chay mỗi tháng đúng
kỳ vào 2 ngày rằm và mồng một gọi là nhị trai, 4 ngày như : 14, 15,
30, và mùng 1 gọi là tứ trai, 6 ngày gọi lục trai là : Mùng 1, 8, 14,
15, 23, và 30 ; có khi ăn chay kỳ theo tháng như trọn tháng giêng,
tháng 7 và tháng 10, tùy theo tâm thành của người phát nguyện. Còn
ăn chay trường là phát tâm ăn chay suốt đời. Có nhiều động cơ
khiến phải ăn chay để cầu nguyện cho cha mẹ, thân bằng quyến thuộc
an lành do một sự khủng hoảng tinh thần nào đó. Vì thế, việc ăn
chay không phải để khoe khoang với mọi người như là niềm hãnh
diện rằng mình đã làm được một việc ít có trong đời. Nếu mang
lòng tự cao như thế thì việc ăn chay chẳng đem lại được một
lợi ích nào cả.
Có nhiều cách
biến chế thức ăn chay như xào, chiên, kho, luộc, nướng ... để
thức ăn luôn luôn được thay đổi. Đừng nên có quan niệm cho
rằng ăn chay là phải kham khổ, chịu đựng. Mỗi bửa ăn chỉ cần
muối, dưa, tương, chao đơn sơ là đủ. Điều nầy không thích hợp cho
sức khỏe của ta.
Việc ăn chay rất
quý, nhưng ta thể hiện được tâm thanh tịnh trong việc ăn uống lại
càng cao khiết hơn, vì : "Ăn mặn nói ngay, hơn ăn chay nói
dối" là như vậy.
13.-
Tràng Hạt Ý Nghĩa Và Hình Thức Ra Sao ? (^)
Tràng hạt khác
với chuỗi cườm đeo cổ mà những người giàu có thường dùng
để trang sức. Tràng hạt trong Phật giáo dùng để niệm Phật.
Tràng hạt có
nhiều tên gọi khác nhau như chuỗi tràng, lần tràng là những hạt
rời rạc được xâu lại thành vòng đeo cổ hoặc đeo tay. Trong lúc
miệng niệm danh hiệu Phật một lần, tay lần sang một hột và cứ thế
tiếp tục mãi cho đến khi nào muốn nghỉ mới thôi. Khi ta phát nguyện
niệm Phật vào mỗi đêm là bao nhiêu lần thì phải niệm và lần
chuổi cho đủ số, còn như niệm Phật tính theo điểm thời gian như
đếm hơi thở thì niệm cho tới khoảng thời gian đã ấn định. Chuỗi
tràng có 4 loại :
1.- Chuỗi 12 hột
dùng để đeo tay
2.- Chuỗi 18
hột
3.- Chuỗi 54 hột
dùng để đeo cổ
4.- chuỗi 108
hột
Về chất lượng,
tràng hạt có thể bằng hột bồ-đề, hột huyền, bằng đá mài, gỗ,
chất kim khí v.v... Người nào chuyên lần tràng, tự nhiên xâu chuỗi
và hạt tràng càng ngày càng thêm bóng láng thấy rõ. Mỗi ngày
chúng ta nên cố gắng dành thì giời để lần chuỗi cho được sáng
suốt. Niệm danh hiệu đức Phật A-Di-Đà hay đức Quán-Thế-Âm đều
được cả. Lúc niệm phải cho thật chú tâm vào việc niệm được
chuyên nhất, đừng để những tạp niệm xen vào, tức là những ý
nghĩ trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu niệm đến chỗ nhất tâm, trí huệ
sẽ sáng suốt và lòng nhẹ nhàng an vui.
Việc lần tràng
không dành riêng cho một người nào cả, tất cả mọi người Phật
tử đều thực hành được cả.
Ở chùa, các nhà
sư mới chuyên xử dụng tới chuỗi tràng, thường chuỗi 18 hột là
được thông dụng, vì gọn và tiện lợi.
Chúng ta lần tràng
mỗi ngày nhiều lần được càng tốt, suốt quanh năm xâu chuỗi luôn
luôn ở bên mình là dấu hiệu chứng tỏ người tinh tấn thực
hành việc niệm Phật.
14.-
Đàn Gia VÀ Đàn Việt Có Nghĩa Là Gì ? (^)
Đàn-gia hay đàn-na
hoặc đàn-việt đều chỉ cho người tín đồ của Phật giáo đem đồ
vật cúng vào chùa để cầu phước. Như thế giữa danh từ đàn-na,
đàn-gia và đàn-việt khác nhau ra sao ?
Cả 3 danh từ đều
mở đầu bằng chữ Đàn, có nghĩa là mùi thơm của một thức gỗ
trầm rất quý để chỉ cho sự phát tâm thơm sạch mà người đem
của cúng muốn cầu được an lạc như là bổn phận. Đàn-gia là nhà
người tín đồ Phật giáo, tu tại gia và thường lui tới chùa lễ
bái, học hỏi ; còn đàn-na để nói lên sự hòa hợp, dung thứ,
thuận theo. Đàn-việt là một cách nói khác hơn cũng để chỉ
người Phật tử tu tại gia. Chữ Việt có nghĩa là vượt qua, để
chỉ cho người có lòng cao thượng biết ra ơn giúp đỡ cho kẻ khác
mà chẳng cần ai biết đến mình, đó là hạnh nguyện của Bồ-Tát
trong đời nầy vậy. Ở mỗi ngôi chùa đều có một số đàn gia
trung tín giúp đỡ khi cần thiết, gọi là những kẻ hộ trì Phật
Pháp. Người cúng dường theo Phật giáo phái Tiểu-thừa là những
kẻ hộ vệ chư Tăng trong bốn thứ cúng dường như : Áo quần, đồ
ăn thức uống, thuốc thang, đồ trãi ngồi thiền (tọa cụ) để giúp
nhà tu thực hiện việc tu được trọn vẹn.
Học hỏi giáo lý,
tu hành và làm việc phước là 3 công đức lớn hàng đầu mà
hàng Phật tử không thể bỏ qua.
Bổn phận của
người Phật tử là hộ đạo mà việc giúp cho chùa được phát
triển là công đức không thể nghĩ bàn.
15.-
Chuông Có Khác Với Đại Hồng Chung Không Và Có Công Dụng Gì
? (^)
Chuông là vật
dùng làm hiệu khi tụng kinh ở chùa hay ở nhà, nhờ tiếng chuông
để phân biệt được đoạn mạch, văn kinh.
Khi tụng kinh có
phần khai chuông mõ rất dơn giản như nhập chuông - cốc - cốc - cốc -
cốc.
Sau đó tiếp tục :
cốc - boong - cốc - boong - cốc - boong - cốc - cốc - cốc - cốc - nhập
chuông và bắt đầu tụng kinh.
Chuông hay còn gọi
là chuông gia trì, vì nhờ tiếng chuông có thể khiến cho người nghe
được thanh thoát, nhẹ nhàng và lòng buồn phiền vơi bớt. Tiếng
chuông còn dùng cho việc hòa âm theo với lời tụng kinh quyện vào
trong không trung như một duyên lành gần gũi với chư Phật. Ngoài ra,
chuông còn có công dụng làm chấm dứt ý của mỗi đoạn kinh để
báo cho người đọc biết tới đâu phải dứt. Chuông khác xa với
đại hồng chung về hình thức và ý nghĩa. Chuông thường nhỏ, hình
bầu dục, nhẹ dễ di chuyển, thường để nơi bàn kinh trước điện
Phật, trong khi đó Đại-hồng-chung lớn, hình quả bí đao, nặng khó di
chuyển, thường để nơi gác chuông trước hiên chùa.
Người đứng
điều khiển bên chuông gọi là "duy-na". Duy-na nghĩa là ra hiệu
cho việc đọc tụng nên tiếp tục hay ngừng. Tiếng chuông như một
hiệu lệnh nên ít gõ có ai để làm trò đùa, chỉ khi nào có lễ
bái hay đọc kinh chúng ta mới được nghe tiếng chuông mà thôi.
Chuông phần nhiều
đều bằng đồng để có được tiếng vang ấm và thanh.
Chuông gõ lên
để hòa với nhịp tụng kinh, đồng thời là âm thanh cầu nguyện cho
kẻ còn người mất được lợi ích an vui.
16.-
Nhương Sao Giải Hạn Là Một Hình Thức Mê Tín Dị Đoan ? (^)
Trong Phật giáo có
nhiều sự tướng mà khi mới nhìn vô ta thấy rườm rà như việc
nhương sao giải hạn, đoán xăm, coi tướng v.v...
Do đâu có sự
việc hình như quá phức tạp nầy ? Phật giáo khi đi tới đâu dân
chúng ở đó tôn sùng và những lúc bị bài xích, người Phật
tử vẫn tin tưởng nơi đạo giáo một cách tín thành, chí kính. Để
đức tin ấy không bị giảm sút, một số các hình thức pha trộn tạp
nhạp giữa các đạo khác như phù thủy, tướng số ... được xen
vào trong Phật giáo. Từ đó trở đi mới thành thói quen, nên trong
giới chùa chiền nảy sinh ra một hiện tượng mới, là cầu xin cứu
rỗi. Điều nầy cũng hết sức dễ hiểu, mỗi khi con người bất lực
trước cuộc sống đa diện khó khăn, nhất là cảnh vũ trụ bao la,
thiên nhiên hùng vĩ, và những đau ốm bất thường do trái thời
đổi tiết gây ra. từ nhận xét đó, chúng ta đi vào sự tướng
trong việc cúng cấp của Phật giáo để tìm ra một lối giải thích
thỏa đáng, bằng một cái nhìn khách quan, khoa học. Nếu chỉ căn cứ
vào lý mà bỏ sự thì các hình thức như cầu an cầu siêu, nhương
sao giải hạn, xem quẻ, đoán tướng v.v... trong Phật giáo đều nhuốm
mầu mê tín dị đoan, vì thái độ cầu xin là một việc làm lệ thuộc
hoàn toàn vào tha lực mà không có phần tự lực. Điều nầy có
nghĩa là ở trong đời ta chưa một lần làm được việc phước
thiện, thì việc cầu an làm sao cho an được ! Theo quan niệm của Phật
giáo, con người hiện hữu hôm nay là do nghiệp lực dẫn dắt, chi
phối để kết quả là thọ nhận quả khổ hoặc vui. Tuy nhiên, Phật
giáo còn có việc ứng lý, hợp cơ tức là thích hợp chân lý,
cũng như trình độ của người tin mà pháp tu có thay đổi. Đối
với người căn trí còn thấp kém, cạn cợt có thể nhờ những
sự tướng như vừa nêu trên để làm chỗ nương tựa cho đến khi
thấu suốt được chân lý giải thoát. Do đó, việc cúng bái, cầu
an, nhương sao... không trái với giáo lý của đạo Phật mà còn là
một việc làm cần thiết ở buổi đầu đáng khuyến khích, duy trì.
Phật giáo không chấp vào sự mà bỏ lý, cũng như tùy thuận theo
chúng sanh để đem ánh sáng đạo gần với quần chúng. Ngược lại,
chúng ta chỉ chấp lý mà bỏ sự thì đạo Phật phải đi xa rời dần
với quần chúng. Nhận xét nầy có được chỉ có người Phật tử
chân chánh mới hiểu được lý đạo nhiệm mầu mà thôi. Người
duy vật chỉ dựa theo sự tướng trong Phật giáo để đưa ra kết luận
cho rằng tôn giáo, trong đó có ám chỉ Phật giáo, là thuốc phiện
làm mê hoặc lòng người thì thật là điều nhận xét phiến diện,
mơ hồ.
Việc làm của
người tín đồ đạo Phật theo mọi hình thức cúng bái có là mê
tín, dị đoan hay không đều do thái độ của mỗi cá nhân, còn ý
nghĩa và kết quả của hành động mới là điều quan trọng.
17.- An
Vị Phật Xảy Ra Lúc Nào ? (^)
Một ngôi chùa
mới, niệm Phật đường, thiền thất mới đều có một pho tượng
được thỉnh về thờ. Ngay cả người Phật tử tại gia muốn thờ
Phật cũng đều phải tổ chức lễ an vị.
An vị Phật có
nghĩa là tôn trí đức Phật vào một nơi cố định để ngày ngày
chúng ta đến trước đốt nhang đọc kinh kỳ nguyện. Lễ an vị lớn
nhỏ tùy theo khả năng của mình. Trong các lễ an vị tốt nhất nên
thỉnh được chư Tăng đến chú nguyện, tụng kinh để được thêm
công đức lành. Về hình thức lễ an vị gồm có : Sau khi lễ Phật,
khai chuông mõ, khai kinh, tới lúc tụng chú đại bi, người chủ lễ
(Tăng) cầm một cành hoa và ly nước đi chung quanh tượng Phật vừa
đọc chú, vừa rảy nước. Việc làm nầy có nghĩa là tẩy rửa,
tiêu trừ mọi phiền não, nghiệp chướng để cầu an lạc cho tất cả
mọi người. Người Phật tử tin tưởng rằng, từ khi có tôn
tượng đức Phật, như là một biểu tượng gần gũi với các sinh
hoạt hằng ngày của chúng ta lúc vui buồn, khi mừng giận, chán nản,
khổ tâm ... ta cũng mong đức Phật chứng minh cho với nụ cười hỹ
xã, đức tánh từ bi mà tha thứ cho việc làm do vô minh của mình
gây ra. Do sự tin ấy, có một số người đi tới chỗ mù quáng như
việc thần thánh hóa tượng Phật và kiêng cử những việc vô ích
như không cho đàn bà, trẻ con đi qua trước tượng Phật, hoặc dùng
vải che khuất mặt bức tượng lại.
Thờ Phật là do
lòng thành kính. Người Phật tử tin Phật không đặt ở sự cứu
rỗi tuyệt đối thì ý nghĩa của việc làm mới hợp tình hợp
lý.
18.-
Bình Bát Xử Dụng Vào Việc Gì ? (^)
Bình bát tiếng
Phạn là Bát-đa-la, tàu dịch là Ứng-lượng-khí, là cái bát để
đựng vừa lượng. Thức ăn của chư Tăng và ngay chính đức Phật
Thích-Ca cũng đã dùng bình bát mỗi khi đi khất thực.
Cái bát ăn cơm
của nhà sư hình tròn có nắp đậy hẳn hoi, lớn bằng cái tô
đựng canh đủ chứa chừng 2 - 3 lon sữa bò gạo. Về phẩm chất,
bình bát có thể bằng đất sét nung, bằng gỗ, thau, chì, và có thể
bằng đồng. Tuy nhiên, chất đồng thau, nhôm, thiếc dễ nóng khi cho cơm
vào thành khó bưng lên tay lâu được, nhất là trước khi ăn cơm
chư Tăng phải bưng bát cơm lên ngang tới chân lông mày trước
trán để cúng dường. Loại bình bát phổ thông hơn cả là thứ
bằng đất sét nung.
Giới tăng sĩ
khất thực thường dùng cái bình bát có kích thước lớn hơn để
thu nhận đồ cúng nhiều chỗ đều dồn vào đó. Sau khi thức ăn đã
đầy bình các vị ấy trở về chùa, chia ra cho các bạn đồng liêu
cùng nhau thọ dụng của cúng dường để cầu cho người cúng được
phước đức, kẻ nhận vì muốn làm nên được việc đạo.
Bình bát có thể
được lưu truyền lại đời đời cho các thế hệ kế tiếp để nối
dòng Phật Pháp gọi là truyền y bát. Người đệ tử nào được
Bổn-Sư truyền cho y bát thay thầy duy trì tông phái là mang cả sứ
mạng lớn lao trong công cuộc truyền pháp độ sanh. Người nhận y bát
phải có đủ nhân duyên, đã được thầy tín cẩn mới giao phó cho
trọng trách. Tổ Huệ-Năng nhận lãnh y bát từ tổ Hoằng-Nhẫn (tổ
thứ 5) để truyền bá phái thiền Lâm-Tế tại Trung-Quốc. Ngài
Ca-Diếp mĩm cười khi thấy Phật đưa hoa sen lên giữa đại chúng tại
hội Linh-Sơn, do đó được đắc truyền tâm pháp. Y bát hay tâm pháp
hẳn cũng chỉ là một, nhưng vì căn cơ và trình độ ngộ đạo có
khác, cho nên chúng ta phân biệt như thế cho người căn trí thấp
thấu hiểu rõ chỗ rốt ráo của Phật Pháp.
Ngày nay, chư Tăng
ít dùng tới bình bát để ăn cơm, chỉ còn một vài nơi giữ
được hình thức cổ truyền nầy vào mùa an-cư kiết-hạ. Việc duy
trì và bảo vệ cái cổ là điều cần thiết, các vị tăng sĩ trẻ
không thể không nghĩ tới điều nầy.
19.-
Chuông Trống Bát Nhã Có Công Dụng Gì Trong Chùa ? (^)
Tại mỗi chùa khi
cử hành lễ, trước giờ khởi sự và sau khi chấm dứt cuộc lễ
đều có thỉnh chuông trống bát nhã.
Chuông trống bát
nhã dùng để thỉnh Phật tổ và thỉnh chư Tăng cùng nhau hướng về
điện Phật để chứng minh cho buổi lễ sắp diễn ra được thanh tịnh
trang nghiêm.
Bài kệ thỉnh
chuông trống bát nhã như sau :
Thỉnh Phật thượng
đường
Đại chúng đồng
văn
Bát nhã âm
Nhập bát nhã ba la
mật đa (đọc 3 lần)
Nghĩa là :
Thỉnh chư Phật vào
chánh điện,
Xin tất cả quý vị
hiện diện lưu ý
Âm vang của chuông
trống bát nhã sẽ hòa nhập theo cùng với trí tuệ sáng suốt của
chư Phật thành một thể tánh duy nhất.
Thường thường
chuông trống bát nhã được cử lên ba hồi lúc bắt đầu cuộc
lễ, nhưng khi chấm dứt có thể chỉ thỉnh một hồi và cũng đọc bài
kệ như trên. Ngoài việc đón rước và đưa chư Tăng, chư Phật, Hộ
Pháp.., việc đánh chuông trống bát nhã còn tượng trưng cho ý
nghĩa tinh thần rất lớn là nhân tiếng chuông trống để mọi người
có mặt trong giờ sắp hành lễ đều chú tâm vào việc nhiếp tâm
cầu nguyện.
Thật vậy, khi nghe
tiếng chuông trống bát nhã gióng lên ai nấy trong chánh điện đều
đứng dậy chấp tay cầu nguyện, đồng thời tâm hồn người nghe
cũng cảm thấy như lắng lặng thanh thoát. Về lịch sử, chuông trống
bát nhã không do ai bày ra, nhưng Phật giáo các nước thuộc vùng
Đông-Nam-Á châu đều xử dụng trống cùng một mục đích và với
một ý nghĩa về tinh thần rất lớn lao vậy.
Muốn cho cuộc lễ
được tươn tất và thành kính, chuông trống bát nhã không thể
thiếu được lúc bắt đầu và khi chấm dứt lễ.
20.-
Mõ Hình Thức Và Ý Nghĩa Như Thế Nào ? (^)
Mõ là Phật cụ
dùng trong việc tụng kinh để dẫn tiếng tụng đọc của nhiều người
hòa âm lên xuống cho được nhịp nhàng.
Trong lúc tụng kinh
có người phụ trách việc gõ mõ gọi là duyệt chúng. Duyệt chúng
có nghĩa là làm cho mọi người có mặt đều được vui vẽ. Về
hình thức, mõ hình tròn đục phổng trong ruột, chỉ chừa một
đường kẻ hở độ 1 - 2 cm, làm bằng gỗ, mít, dâu ... phía trên
mặt có chạm nổi hình con cá mở to đôi mắt, khi gõ mõ, dùi mõ
chạm ngay vào hình con cá ấy. Tại sao lại chạm hình con cá vào trong
mõ ? Loài cá lúc ngũ cũng như khi thức đều mở mắt cả, tức
là lúc nào cũng như vậy, cũng như người tu hành phải luôn luôn
tỉnh táo, không mê muội, u ám để chú tâm vào việc nhiếp tâm an
định trong tinh thần tỉnh thức.
Tiếng mõ lúc
đánh lên còn làm lấn át mọi sự xen tạp ngoài đời vào tâm
trí người đọc kinh trong giờ phút yên tỉnh trang nghiêm trước bàn
thờ Phật. Ngoài ra, người phụ trách thủ mõ còn phải rành để
đưa được âm điệu lên xuống điều hòa theo nhịp đọc kinh làm cho
mọi người thơ thới tâm tư nên gọi là "duyệt chúng"
vậy.
Mõ có hình thức
lớn nhỏ tùy theo vị trí của mỗi chùa. Tại tư gia cũng sử dụng
mõ vào việc tụng kinh, bái sám. Tiếng vang của mõ phải thanh thản,
nhẹ nhàng. Ở các ngôi chùa lớn phải chọn cái mõ cho cân xứng
với chuông để vừa với tầm nhìn cho được đẹp mắt.
Chùa không thể
thiếu mõ được, vì đó là một vật cần thiết trong các buổi lễ
trong Phật giáo. Ngoài công dụng dẫn tiếng tụng kinh ra, mõ còn để
nhắc nhở người tu hành luôn luôn phải định tỉnh tâm thức.
21.-
Người Phật Tử Nào Được Gọi Là Bổn Đạo Trong Phật Giáo ? (^)
Bổn đạo khác
với đạo hữu, vì chỉ dùng giới hạn trong phạm vi của một ngôi
chùa nào đó, như bổn đạo chùa A, chùa B chẳng hạn, là người tin
Phật - Pháp - Tăng và hướng về với ánh sáng Phật-đà.
Nghĩa nguyên thỉ
của danh từ thì không có gì để người khác ganh ghét, đố kỵ
cả, nhưng trong thực tế đã có một số Phật tử do thành kiến, cố
chấp, lòng nhỏ mọn đã đưa tới một vấn đề tranh chấp trầm
trọng với nhau giữa chùa nầy với chùa kia hay giữa thầy nầy với
các thầy khác. Tất cả đều do óc địa phương, bè phái và sự kỳ
thị vô ích là nguyên nhân chính làm cho đôi bên không phân biệt
được phải trái, chánh tà, do đó mới nảy sinh ra nhiều cuộc xung
đột trầm trọng đáng tiếc. Ở Việt-Nam năm 1964, có 2
Viện-Hóa-Đạo Ấn- Quang và Việt-Nam Quốc-Tự cũng do mối bất bình
vì sự hẹp hòi gây nên. Việc chia rẽ trên không do người Phật
tử bổn đạo thuần túy mà do chư Tăng tạo ra. Trên danh nghĩa thì
người bổn đạo nên lấy lòng từ bi đối xử với tất cả mọi
người, nhưng trong thực tế, những việc quá đáng gây ra ngoài ý
muốn như sự kình chống của người đệ tử 2 chùa và 2 thầy khác
nhau, đều khó mong tránh được.
Chỉ khi nào chúng
ta biết cố gắng khắc phục mọi khó khăn để cùng ngồi lại với
nhau chung lo công việc Phật sự và mỗi người đều tâm niệm rằng
đó là việc chung thì mới tạo được niềm hòa khí, để vui vẻ
bắt tay thực hiện trong tinh thần hoan hỷ hầu xây dựng ngôi nhà
Phật giáo.
Trong nội bộ có
sự chia rẽ cũng chứng tỏ rằng tác phong đạo đức và tư cách
của người học đạo từ bi và con đường giải thoát khó mong đạt
tới đích.
22.-
Cúng Dường Để Cầu Nguyện Việc Gì ? (^)
Cúng dường là
dâng lễ vật cúng để tỏ lòng biết ơn chư Phật, chư Tăng, do lòng
thành của mình, mong rằng sự chí thành nầy sẽ đạt được như
lời cầu nguyện.
Cúng dường gồm
có vật chất, cộng với thái độ của ta, tức là yếu tố tinh
thần. Đồ dâng cúng không cao quý bằng lòng thành thực hiến dâng.
Những người phát tâm cúng dường là hàng Phật tử có đạo
tâm muốn gieo trồng phước đức cho đời hiện tại và trong tương
lai. Người nhận của cúng là hàng tăng chúng đã sống trong tăng
đoàn với tinh thần hòa hợp. Việc cúng nầy thường được tổ
chức vào dịp lễ Vu-Lan, rằm tháng 7. Vì chư Tăng sau 3 tháng tịnh tu
giới đức tinh nghiêm, nhờ đó khiến cho người phát tâm cúng
dường tăng thêm phước đức và lợi ích. Thể thức cúng dường
gồm 4 món đồ thường dùng gọi là tứ sự cúng dường như : Y
phục, ẩm thực, ngọa cụ, y dược (quần áo, thức ăn, đồ ngủ,
thuốc men) để hồi hướng công đức lành về cho cha mẹ hiện tiền
được sống lâu và mạnh khỏe, cha mẹ trong nhiều đời được siêu
sanh vào cảnh giới an lành.
Tăng sĩ nhận vật
cúng phải nhiếp tâm cầu nguyện và người đem của cúng tới dâng
không cầu mong gì hơn là mong cho cả đôi bên đều được phước
lành, lợi lạc.
23.-
Nói Qua Hình Tướng Của Việc Bố Thí Như Thế Nào ? (^)
Bố thí là ban
phát cho những gì mà ta nghĩ là có lợi cho kẻ khác. Trong nghĩa của
chữ cho nầy theo Phật giáo có hai khía cạnh : cho pháp và đồ
vật.
Bố thí là một
páp tu thuộc hạnh Bồ-Tát trong 6 độ như : Bố-thí, Trì-giới,
Nhẫn-nhục, Tinh-tấn, Thiền-định, và Trí-tuệ. Đem pháp lành hay đồ
vật ban cho kẻ khác để trừ được lòng tham. Một khi lòng tham đã
dứt thì mọi tánh tốt đều thể hiện. Việc bố thí có rất nhiều
hình thức khác nhau : Bố thí vật chất như tiền bạc, thuốc men, cơm
áo cho người nghèo khổ ; còn bố thí tinh thần là dùng lời êm
nhẹ đẹp đẽ khuyên răn mọi người tu theo pháp lành để giúp họ
cùng nhau thực hành pháp giải thoát sự khổ để được an vui. Ví
như nhà tu là kẻ đem pháp giải thoát ra bố thí cho mọi người, còn
người Phật tử là người bố thí vật như áo quần, thức ăn,
thức uống ... Bố thí có hai ý nghĩa : Bố thí bất vụ lợi và bố
thí vụ lợi. Bố thí mà không mong kẻ nhận đền ơn trả nghĩa, nhưng
tự nghĩ rằng đó là bổn phận phải làm ; còn bố thí mà chỉ mong
có lợi cho mình và muốn được đền ơn xứng đáng, nhưng một khi
sự mong mỏi không thành lại đâm ra chán nản, kém vui, như thế gọi
là việc đem cho có hàm ý còn vụ lợi.
Phần nhiều ở
đời mọi người muốn giúp ai một việc từ nhỏ tới lớn đều
có ý tưởng mong cho họ giúp trở lại, đó là người làm việc
chỉ mới thực hiện trong sự tướng của việc bố thí mà thôi.
Khi nào ta thực
hành theo hạnh Bồ-Tát thì việc ban cho kẻ khác mới không còn trụ
vào hình thức, là đã thể hiện cách cho đúng theo pháp không vụ
lợi.
24.-
Trong Phật Giáo Có Chẩn Tế Cô Hồn Và Thí Thực Cô Hồn Sự Khác
Biệt Nhau Như Thế Nào ? (^)
Chẩn tế cô hồn
là lập đàn cúng chay thật trọng thể để cầu nguyện những vong
hồn chết oan được siêu độ. Thời gian lập đàn chay một tuần
hoặc 3 ngày, thường thường vào dịp rằm tháng 7, lễ Vu Lan, nên
cũng gọi mùa chay hội.
Lễ chẩn tế có
ít nhất ba tăng sĩ giới đức ngồi đàn. Người chủ đàn phải
lớn tuổi, có tu hành đạo hạnh nghiêm chỉnh mới lãnh trọng trách
được. Cô hồn thường hay hung dữ, phá phách, nếu người thiếu
đạo đức đứng vai chủ lễ, chẳng những không thuyết phục được
những hồn bị sa đọa, trái lại còn bị cô hồn làm hại nữa là
khác. Ở trong thôn xóm có những bóng ma hay quỉ dữ thường hiện
về ban đêm để khuấy phá dân làng, do đó dân chúng hay lập đàn
cúng cầu siêu độ. Tại Việt-Nam có tục lệ chẩn tế cô hồn vào
tiết Trung-Nguyên, mà Phật giáo gọi là ngày xá tội vong nhân. Địa
điểm thường ở những nơi có nhiều người bị chết oan như tai
nạn, do tự tử hoặc tại các nhà thương. Lễ chẩn tế vì thế rất
tốn kém, trong khi đó thì thí thực cô hồn không cần tổ chức linh
đình. Chẩn tế xảy ra bất thường và thí thực cô hồn là việc
làm hàng ngày của mỗi chùa, chỉ cần cháo lỏng và nước trong là
đủ.
Tuy cả hai việc
làm đều cùng chung mục đích để cầu siêu thoát các oan hồn, nhưng
chẩn tế có hàm ý nói rằng nhiều người chết tập thể, linh hồn
có tầm hoạt động mãnh liệt hơn, khiến cho dân chúng phải lo
sợ.
Trong bài : Chiêu
hồn thập loại chúng sinh của Nguyễn-Du có đoạn tả như sau :
"Trong trường
dạ tối tăm trời đất,
Có khôn thiêng
phảng phất u minh.
Thương thay thập
loại chúng sinh,
Hồn đơn, phách
chiếc lênh đênh quê người.
Hương khói đã
không nơi nương tựa,
Hồn mồ côi lần
lửa đêm đen.
Còn đâu ai khá,
ai hèn,
Còn chi mà nói ai
hiền, ai ngu..."
Vào dịp các lễ
chẩn tế cô hồn tổ chức lớn lao, thường có lễ rước vong hồn.
Hình thức nầy có lẽ đã pha trộn với đạo phù thủy, và trở
thành tập tục trong Phật giáo. Cuộc rước diễn ra như : Có một hai
hay ba chiếc ghe và một thiền sư đứng tụng các bài thần chú, tay
bắt ấn để phá 10 cửa ngục cho các oan hồn ra khỏi.
Việc làm có đạt
được kết quả hay không chưa ai chứng minh được cả, và nó chỉ
có trong thời buổi chiến tranh, dân chúng lầm than, khổ sở.
25.-
Trí Tự Là Gì ? (^)
Phần nhiều ở
những ngôi chùa lớn đều có tài sản như đất ruộng, nhà cửa,
trường trại ... Những của cải vật chất ấy một phần đều do của
trí tự mà ra. Trí tự nghĩa là gì ?
Trí tự là để
(cúng hiến) vào cho chùa những tài vật, cầu phước đức cho con
cháu mai sau. Người giàu có thường phát nguyện cúng cho chùa
những bất động sản để chùa thu lợi chi cấp vào việc nuôi
dưỡng tăng chúng. Có những trường hợp người sắp chết nhóm
họp con cháu lại dặn dò lời cuối cùng như để mẫu đất A hay
ngôi vườn B cúng cho chùa mà lúc còn sanh tiền người ấy thường
lui tới. Tài sản đã cúng vào chùa rồi, con cháu không có quyền
lấy lại, dù dưới bất cứ hình thức nào. Việc trí tự trước
đây rất được nhiều tín đồ Phật giáo áp dụng tại Việt-Nam,
nhưng ngày nay đã trở thành xa lại đối với lớp người trẻ, có
lẽ chúng ta đang sống trong xã hội đầy đủ văn minh vật chất, ai
cũng phải ra sức làm việc mới có sống, hình như ít người nghĩ
tới việc tạo phước đức nầy. Ngoài ra, ở những ngôi chùa
mới hiện tại, việc lui tới lễ bái của hàng Phật tử cũng không
đông đảo lắm, vì một phần bị ảnh hưởng bởi cuộc sống vật
lộn bon chen ở ngoài xã hội gây nên. Người Phật tử khi đã
biết việc phước thiện là thế nào rồi thì nên chú tâm làm
phước và tu huệ.
Ở những ngôi
chùa tại Việt-Nam xưa như Quán-Sứ (Hà-Nội), chùa Linh-Mụ (Huế),
Non-Nước (Đà-Nẵng), Chúc-Thánh (Hội-An), Thập-Tháp (Bình-Định),
Hải-Đức (Nha-Trang), Giác-Lâm (Gia-Định), Vĩnh-Tràng (Mỹ-Tho) v.v...
đều là những nơi có đất ruộng để cho người canh tác. Khi đến
mùa thu hoạch chùa thu về được một số lợi tức khá lớn. Số
ruộng đất đó một phần lớn đều do của trí tự và một phần do
chùa bỏ tiền ra mua làm kinh tế tự túc.
Trí tự là một
hình thức tu phước đối với người Phật tử biết đầu tư của
cải cho các thế hệ con cháu mai sau, bằng cách hy sinh một phần tài
sản hiện tại đem hiến vào chùa, và của ấy khó lấy ra nhưng rất
chắc chắn, an toàn.
26.-
Trụ Trì, Tọa Chủ, Viện Chủ Khác Nhau Thế Nào ? (^)
Một số các danh
từ trong Phật giáo có nghĩa gần giống nhau như dưới đây :
Trụ-trì là một
tăng sĩ coi sóc, điều hành một ngôi chùa với một số tín đồ
để duy trì và phát triển Phật giáo. Tọa-chủ là người là chủ
chốt của một ngôi chùa. Viện-chủ là vị trông coi tổng quát một
cơ sở Phật giáo. Nói chung cả 3 cách gọi đều chỉ chung cho vị lãnh
đạo tinh thần nắm quyền đầu não của một trung tâm Phật giáo. Tuy
nhiên chữ Trụ-trì và Tọa-chủ đã được sử dụng lâu và thành
thói quen để chỉ các vị sư lớn tuổi chủ của ngôi tự viện, còn
trường hợp chữ Viện-chủ mới có sau nầ
