Các bạn
thân mến,
Các bạn
đều biết rằng Trung Quốc là một quốc gia ở Á Châu. Bao nhiêu người trong
quý vị biết chữ Hán về danh từ Trung Quốc? Ðó là Chun Kuo (Trung Quốc).
“Chun” nghĩa là ở giữa hoặc trung tâm, và “Kuo” là nước hay vương quốc.
Do đó, Trung Quốc là quốc gia ở trung tâm. Hàng nghìn năm qua, người
Trung Quốc tin rằng quốc gia của họ là trung tâm của thế giới và hoàng
đế của họ được xem như Thiên Tử (con của trời), và có uy quyền lớn nhất
ở thế gian. Chính vì thế mà người Trung Hoa tin rằng các dân tộc sống
những nơi ngoài Trung Quốc là thấp kém, và các vua chúa của họ đều là
chư hầu của hoàng đế Trung Quốc. Vào thời đó, nếu ai dám bảo rằng trên
thế gian này có nhiều nhà vua, và một vài vị còn có uy quyền hơn Thiên
Tử thì họ có thể bị chém đầu.
Mãi đến
đầu thế kỷ 18, khi văn minh Tây Phương du nhập Trung Quốc, người Trung
Hoa mới bắt đầu nhận thấy rằng trên thế giới còn có những quốc gia với
nhiều nhà cầm quyền có thế lực. Người Trung Hoa không còn ở trong tháp
ngà nữa, tầm quan sát của họ được mở rộng, và họ chia xẻ những trách
nhiệm với các quốc gia khác trên thế giới. Tuy vậy, điều đáng chú ý là,
bất chấp sự thừa nhận đó, vẫn không có cách gì làm giảm bớt trong đầu óc
người Trung Hoa sự quan trọng của vị nguyên thủ quốc gia của họ. Ðến
ngày nay, vị lãnh tụ của người Trung Hoa vẫn còn là nhân vật có uy quyền
và ảnh hưởng nhất trong đời sống của họ.
Lại
nữa, một vài trăm năm trước, mọi người nghĩ rằng mặt trời là trung tâm
của vũ trụ . Tuy nhiên, ngày nay, các nhà thiên văn học cho chúng ta
thấy rằng thái dương hệ, như chúng ta đã biết, với mặt trời, quả đất và
các hành tinh của nó, chỉ là một nhóm nhỏ của những thiên thể (clestial
bodies) bên cạnh giải Ngân Hà, gồm có hơn 100 ngàn triệu tinh tú như mặt
trời. Hơn nữa, giải Ngân Hà cũng chỉ là một đơn vị nhỏ trong số hàng
nghìn triệu giải Ngân Hà trong vũ trụ. Cho nên chúng ta thấy có vô số
mặt trời và là điều sai lầm, khi chúng ta bảo rằng chỉ có một mặt trời,
hay mặt trời của quả đất là trung tâm của vũ trụ. Tuy thế, việc công
nhận sự kiện này không làm giảm thiểu sự quan trọng của mặt trời đối với
trái đất của chúng ta. Do sự phát triển của kiến thức (khoa học), mặt
trời - nguồn sống và năng lượng của nhân loại đã trở nên quan trọng và
gần gũi với chúng ta hơn ngày xưa. Nó có ảnh hưởng trực tiếp đến đời
sống của chúng ta.
Hầu hết
các tôn giáo lớn, kể cả đạo Thiên Chúa dạy rằng chỉ có một Thượng Ðế.
Một vài tôn giáo lại bảo rằng Thượng Ðế của họ là Thượng Ðế chân chính,
còn những Thượng Ðế mà các tôn giáo khác kính thờ là sai lầm. Ðạo Phật
thì lại dạy khác. Tôi xin trình bày với quý vị một vài sự kiện lịch sử:
Hơn
2.500 năm trước, tại vương quốc mà ngày nay gọi là Nepal, dưới chân núi
Hy Mã Lạp Sơn (Himalaya), tại đó sinh trưởng một hoàng tử tên là Tất Ðạt
Ða Cồ Ðàm (Siddhartha Gautama). Vào lúc 30 tuổi, vì nhận thức được sự
khổ đau của kiếp người, nên thái tử đã rời bỏ cung điện, cắt đứt cuộc
đời vương giả, tu hành khổ hạnh trong sáu năm, để tìm con đường giải
thoát khổ đau cho chúng sanh. Sau cùng, bằng vào pháp môn tự mình tu tập
thiền định thái tử đã chứng đạo. Từ đó, thái tử được gọi là Ðức Phật
Thích Ca Mâu Ni. “Phật” là danh xưng để chỉ cho nhân vật đã hoàn toàn
giác ngộ, nghĩa là đấng có được trí tuệ tuyệt vời và lòng từ bi bao la.
Sau đó, đức Phật đi chu du khắp nơi tại Ấn độ, để giáo hoá cho các đệ tử
của Ngài và dân chúng trong hơn 45 năm, trước khi Ngài nhập diệt vào năm
80 tuổi.
Bằng
vào sự giác ngộ, đức Phật nhận thức rằng vũ trụ là vô hạn, cũng như có
hằng hà sa số thế giới như quả đất, và nhiều vị thần linh tương đồng với
đấng Thượng Ðế được dân chúng (Ấn Ðộ) tôn thờ vào thời Ngài còn tại thế.
Các bạn
cũng nên biết rằng mặc dù đức Phật đã khám phá ra sự hiện hữu của nhiều
Thượng Ðế trong vũ trụ, Ngài không bao giờ có ý đánh giá thấp quyền uy
của đấng Thượng Ðế được dân chúng lúc bấy giờ kính thờ. Ðức Phật chỉ
thuyết minh chơn lý. Và chơn lý đó không gây ảnh hưởng gì đến quyền lực
của đấng Thượng Ðế đối với một nhóm người đang kính thờ Ngài, đơn giản
chỉ vì đấng Thượng Ðế này đang còn tạo ảnh hưởng trực tiếp và thiết thực
nhất đối với nhóm người đó.
Ðiều
này cũng giống như người Trung Hoa nhận biết rằng hiện có nhiều nhà cầm
quyền trên thế giới. Nhưng điều đó không làm giảm bớt quyền uy của chính
phủ Trung Quốc đối với người dân Trung Hoa. Cũng như sự kiện biết rằng
có vô số mặt trời trong vũ trụ, không làm giảm thiểu sự quan trọng của
mặt trời đối với trái đất như một nguồn ánh sáng, nhiệt lượng, và chính
nó là mạch sống đối với con người trên quả đất.
Ðây là
điểm đầu tiên tôi muốn trình bày với quý vị: Chân lý cho rằng có nhiều
đấng Thượng Ðế trong vũ trụ, nhưng chân lý đó không nhằm chủ trương hạ
thấp quyền năng của đấng Thượng Ðế đang được kính thờ tại ngôi giáo
đường ở đây. Thực vậy, người Phật Tử hiểu biết chân chính giáo lý của
đức Phật luôn luôn kính trọng các đấng Thượng Ðế đang được nhân loại tôn
thờ. Ðiều này thuyết minh một sự kiện lịch sử rằng chưa bao giờ có chiến
tranh bùng nổ giữa các Phật Tử với những tín đồ của các tôn giáo khác.
Ðạo Phật không chủ trương có “chủ quyền tôn giáo” (religious
sovereignty), Ðức Phật không phải là Thượng Ðế.
Ðiểm
thứ hai tôi muốn nói là theo Phật Giáo, Thượng Ðế mặc dù rất có quyền
năng so với loài người, nhưng các ngài chưa giải thoát được sự khổ, và
có thể còn sân hận. Thọ mạng của Thượng Ðế là rất dài lâu. Cho nên nhiều
tôn giáo đã dạy rằng Thượng Ðế là vĩnh cửu. Nhưng theo đức Phật, Thượng
Ðế thời xưa dân chúng Ấn Ðộ tôn thờ là đấng còn trong vòng sinh tử luân
hồi. Bởi vậy, Thượng Ðế không thể gọi là đức Phật là đấng đã giác ngộ và
giải thoát khỏi luân hồi sinh tử.
Ðiểm
thứ ba và trọng yếu nhất mà đức Phật đã khai thị sau khi Ngài chứng đạo
là tất cả chúng sinh đều có thể thành Phật. Ðức Phật dạy rằng mọi chúng
sinh đều có cùng trí tuệ như Ngài đã có, nhưng trí tuệ đó đã bị vô minh
che lấp, không dễ dàng tự mình chứng ngộ.
Tưởng
nên nhấn mạnh rằng khi tôi bảo là mọi người, tôi muốn nói mỗi người và
tất cả quý vị ở đây đều có thể thành Phật. Ðây là giáo lý căn bản của
Phật Giáo. Nói cách khác, mọi chúng sinh đều có khả năng đạt đến trí tuệ
hoàn toàn và lòng từ bi bao la.
Bây
giờ, trước khi giải thích bằng cách nào con người có thể thành Phật, tôi
xin trình bày với quý vị hai ý niệm căn bản của Phật Giáo. Một là thuyết
luân hồi (samsara) và hai là nghiệp báo (karma). Cả hai danh từ này là
tiếng Phạn (sanskrit), một cổ ngữ được dùng tại Ấn Ðộ. Luân hồi là một
vấn đề của vũ trụ, không thể phát hiện (nhận thức) bằng mắt trần của con
người. Ðó là vòng luân hồi sanh tử của chúng sinh. Phật Giáo dạy rằng sự
sống và chết trong kiếp hiện tại của con người chỉ là một đoạn ngắn của
một chuỗi dài vô tận nhiều kiếp sống của chúng sanh đó. Sự chết của con
người không phải là hết.
Hơn
nữa, đạo Phật cũng dạy rằng có năm hình thức của cuộc sống hoặc thế giới
mà trong đó con người có thể tái sinh vào. Năm cảnh giới đó là cõi trời
của chư Thiên, loài người, súc sanh, ngạ quỷ và địa ngục. Sau khi chết,
con người sẽ đầu thai sinh vào thế giới khác. Nó có thể sinh làm người,
hoặc có thể làm trời, súc sanh, ngạ quỷ hay vào địa ngục. Cho nên, con
người có cơ hội để tái sinh làm chư thiên ở cõi trời. Nói rộng ra, chúng
sinh ở địa ngục cũng có thể tái sinh làm thú vật, làm người v.v..., và
người ở cõi trời cũng có thể chết để sinh lại làm người, vào địa ngục
v.v... Sự thay đổi các cảnh giới này sẽ tiếp diễn không cùng tận, trừ
phi và cho đến khi nào vòng xích (luân hồi) được chặt đứt; điều này xảy
ra khi ý niệm về sự sanh tử không còn nghĩa lý gì nữa đối với chúng
sinh.
Theo
Phật Giáo, sự kiện này có được khi con người đã chứng đạo. Và rồi ý niệm
về sanh tử cũng không còn nữa. Sự giác ngộ giải thoát này gọi là niết
Bàn (Nirvana), một danh từ phổ thông khác của Phạn Ngữ. Người đã chứng
ngộ Niết Bàn sẽ đoạn diệt vòng luân hồi, và chấm dứt sự tái sinh vào
trong năm cảnh giới nói trên. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là sự
hủy diệt. Không phải chỉ đức Phật Thích Ca Mâu Ni chứng đắc Niết Bàn, mà
nhiều đệ tử của Ngài cũng đã chứng ngộ Niết Bàn.
Câu hỏi
tiếp theo là ai hoặc cái gì tạo nên sự luân hồi? Ai hoặc điều gì quyết
định kiếp sau của một chúng sinh sẽ sinh lên cõi trời, đọa địa ngục, hay
làm thân người? Một câu hỏi tương tự khác người ta có thể đặt ra là ai
hoặc cái gì đã quyết định mọi người ở thế gian, và tất cả chúng sinh đều
khác biệt rất nhiều về hình dáng, tính tình, tài sản, cuộc sống, sức
khỏe, số mệnh v.v...? Thật là ý nghĩa để ghi nhận là bằng cách nào hoàn
cảnh trong đó con người sanh ra lại có thể ảnh hưởng đến số phận của nó.
Chủng tộc nào, quốc gia nào, da sắc màu gì, loại cha mẹ nào - tất cả
những yếu tố này đã tạo nên sự khác biệt lớn lao. Bây giờ, ai hoặc cái
gì quyết định những sự chọn lựa này? Phải chăng là không hợp lý khi bảo
rằng có cái gì đó xảy ra trước khi con người sinh ra đã tạo nên những
kết quả này hơn là nói rằng chúng hoàn toàn do sự ngẫu nhiên hoặc đó là
ý muốn của Thượng Ðế? Nếu một trẻ sơ sinh không có đời sống quá khứ, vậy
thì trên căn bản nào mà Thượng Ðế có thể phán quyết sự thưởng hay phạt
đứa trẻ đó bằng cách bắt nó phải sinh ra trong những hoàn cảnh quá khác
biệt như thế? Theo Phật Giáo, đó không phải do sự tình cờ, mà cũng chẳng
phải bởi ý muốn của Thượng Ðế. Chính hành động của chúng ta sẽ quyết
định số phận của chúng ta. Khi Phật Giáo dạy rằng đời sống quá khứ, hiện
tại và vị lai có nghĩa là những việc làm quá khứ bao gồm mọi hành động
trong nhiều kiếp trước đã gây nên kết quả trực tiếp đến đời này và đời
sau của chúng ta. Tưởng nên nhấn mạnh rằng khi tôi nói những hành động
quá khứ, nó bao gồm hành động trong hiện tại, bởi vì hiện tại chỉ là một
phút chốc không thể duy trì được. Ngay khi chúng ta nói “gây phút này là
hiện tại” thì nó đã đi qua rồi.
Cái
luật dạy rằng hành động của chính chúng ta quyết định số phận của chúng
ta, gọi là NGHIỆP (Karma). Tự điển Random House định nghĩa Nghiệp là
“những hành động mang lại cho chính mình những kết quả không tránh được,
tốt hoặc xấu, trong đời này hay kiếp sau”. Tôi muốn giảng rộng thêm định
nghĩa này để nói rằng Nghiệp là một hành động hay tổ hợp của nhiều hành
động gây nên bởi cá nhân hay một nhóm người để dẫn đến kết quả. Những
kết quả đó có thể tốt, xấu, hoặc không tốt không xấu sẽ quyết định tương
lai của cá nhân hay nhóm người đó. Thiện nghiệp dẫn đến quả lành, ác
nghiệp mang lại quả dữ. Ở đây, kết quả tốt hoặc xấu tạo nên bởi nghiệp
thiện hoặc ác; đơn giản chỉ là một hiện tượng tự nhiên được điều khiển
bởi những định luật thiên nhiên đã tự động gây ra với sự hoàn toàn công
bằng, chứ không phải là sự phán xét của một đấng quyền năng như Thượng
Ðế. Hơn nữa, điều thiện hoặc ác đề cập ở đây không phải được định nghĩa
bởi bất cứ điều lệ hay luật pháp nào do con người đặt ra, trừ phi điều
lệ hay luật pháp đó theo đúng những luật lệ thiên nhiên. Ví dụ, khi nền
dân chủ đầu tiên được thành lập, nữ giới đã không có quyền đi bỏ phiếu.
Lúc ấy phụ nữ nào tuân theo tình trạng đó được xem như điều tốt, nhưng
ai phản đối lại thì coi như điều xấu. Tuy nhiên, sự phán quyết đó là
không đúng. Theo luật tự nhiên, mọi người đều bình đẳng, và như thế hệ
thống (luật pháp) dành cho người phụ nữ quyền bầu cử bình đẳng với nam
giới là luật pháp công bình chân chính. Cho nên những ai chống lại hệ
thống bầu cử bất công là những người tốt.
Luật
nghiệp báo hay nhân quả này rất mạnh mẽ có thể chi phối mọi vật trong vũ
trụ, ngoại trừ theo Phật Giáo, người nào đã chứng đạo. Nhờ giác ngộ,
luật nhân quả này không còn giá trị, cũng như vòng luân hồi (samsara) sẽ
chấm dứt khi con người đã chứng Ðạo.
Với
kiến thức về luân hồi hay nghiệp báo, quý vị có thể thích thú hiểu biết
theo Phật Giáo rằng các bạn, như một con người, thực sự có cơ hội tốt
nhất để trở thành Phật. Ðể giúp qý vị dễ hiểu hơn, tôi có thể bảo rằng
chúng sinh ở địa ngục, ngạ quỷ và súch sanh ít có thuận duyên tu tập để
thành Phật. Nhưng tại sao chư Thiên ở cõi trời có trình độ cao hơn con
người cũng khó thành Phật? Bởi vì cuộc sống ở cõi trời quá đầy đủ với
nhiều dục lạc. Người ở cõi trời quá bận rộn thụ hưởng thú vui, nên không
chú tâm vào sự tu tập. Chỉ có con người có khả năng trí tuệ để tiếp nhận
Phật Giáo, có thì giờ thực hành giáo lý, cùng chịu đựng mọi khổ đau,
phiền não mà chúng đóng góp như sự cảnh giác nhằm khuyến khích con người
tìm con đường giải thoát những khổ đau đó. Và trên hết, con người có
thuận duyên thấu hiểu giáo pháp của đức Phật, có khả năng giải thoát cho
chính mình để thành Phật.
Cho
nên, cũng là điều thú vị để ghi nhận rằng Phật Giáo không khuyến khích
con người tái sinh lên cõi trời, nhưng khích lệ con người theo gương
sáng của đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vị đại sư, và tinh tấn tự mình tu tập
ngay trong đời này để thành Phật.
Hiện
nay đời sống của các bạn có thể rất thuận lợi. Phần đông những người
đang sống tại nước Hoa Kỳ vĩ đại này với một cuộc sống vật chất đầy đủ,
nhưng quý vị đừng nên quên rằng có nhiều sự khổ đau mà con người không
thể tránh được. Hơn nữa, nhiều người trên thế giới hiện đang sống trong
một hoàn cảnh không có gì tốt đẹp hơn cảnh sống ở địa ngục, như đã được
diễn tả trong nhiều tôn giáo.
Như tôi
đã nói trên, những khổ đau cunh cấp như chất liệu khuyến khích con người
mong tìm sự giải thoát. Vậy chúng ta hãy tìm hiểu những điều khổ mà con
người đang phải chịu là gì.
Có tám
điều khổ căn bản mà đức Phật đã dạy 2.500 năm trước. Vào thời đó ở Ấn
Ðộ, tiện nghi vật chất kém sút nhiều hơn ngày nay và sự khổ của con
người rất dễ nhận thấy. Tuy nhiên, tám điều khổ căn bản, trải qua nhiều
năm, cũng không thay đổi gì mấy. Những điều khổ này là:
Sanh là
khổ
Già là
khổ
Bịnh là
khổ
Chết là
khổ
Khổ vì
phải xa lìa người mình yêu thương hoặc đồ vật mình ưa thích.
Khổ vì
phải sống gần với người hay vật mình oán ghét.
Khổ vì
mong cầu điều mình muốn mà không được
Khổ vì
sự tham đắm dục vọng tạo nên do năm ấm (sắc, thọ, tưởng, hành, thức) của
con người, hay nói giản dị, là sự thiêu đốt mãnh liệt ở tình cảm của con
người như tánh sân, giận, ganh ghét v. v...
Tiếc
rằng với sự tiến bộ của nền văn minh nhân loại đã mang con người đến
thời đại có thể du hành tới các hành tinh khác, con người vẫn chưa có
thể làm giảm thiểu hoặc tiêu diệt được những nỗi khổ đau căn bản. Quý vị
có thể đồng ý với tôi rằng trong một vài trường hợp, sự khổ đã được tăng
lên do bởi tốc độ xô bồ của cuộc sống và sự gia tăng của những cám dỗ
vật chất. Ðiều này đặc biệt có thể nhận thấy trong trường hợp của bốn
điều khổ sau cùng.
Sự ý
thức và nhận biết về nỗi khổ đau của con người là một bước tiến ý nghĩa
trong Phật Giáo. Nó thường được đề cập đến như chân lý đầu tiên trong Tứ
Diệu Ðế.
Ba
chân lý cao siêu còn lại kia là:
Dục
vọng và lòng tham là nguyên nhân của sự khổ,
Sự khổ
có thể chấm dứt, và
Con
đường dẫn đến chấm dứt sự khổ .
Tôi đã
trình bày quá nhiều để quý vị theo dõi và thời giờ không cho phép đi vào
chi tiết của Tứ Diệu Ðế . Cho nên, tôi sẽ giải thích tóm lược về con
đường dẫn đến chấm dứt sự khổ, Chân Lý Cao Siêu Thứ Tư, vì còn vài điểm
quan trọng tôi muốn giải bày liên quan đến con đường đạo tu tập để thành
Phật.
Có tám
thành phần tạo nên con đường chấm dứt sự khổ Chúng được gọi là Bát Chánh
Ðạo và là những nguyên tắc hướng dẫn căn bản cho cuộc sống. Bát Chánh
Ðạo là:
Chánh
Kiến
Chánh
Tư Duy
Chánh
Ngữ
Chánh
Nghiệp
Chánh
Mạng
Chánh
Tinh Tấn
Chánh
Niệm và
Chánh
Ðịnh.
Danh từ
căn bản ở đây là “chánh”. Ðể giúp dễ hiểu trong việc áp dụng nó vào đời
sống hằng ngày, tôi định nghìa từ ngữ “chánh” như sau:
1)Không
làm hại người khác, nếu có thể nên giúp đỡ họ;
2) Hiểu
luật nhân quả là Nghiệp (Karma), và cẩn thận quan sát nó; và
3) Hiểu
biết rằng thân thể của các bạn là cổ xe mà quý vị cần nương vào đó để
vượt thoát từ bến khổ đau này đến bờ giải thoát bên kia; và do đó, các
bạn nên chăm sóc nó.
Nếu
con người có thể sống theo những nguyên tắc hướng dẫn này, dục vọng và
lòng tham sẽ bớt đi và sự khổ sẽ được giảm thiểu.
Xin
lưu ý quý vị là giáo pháp của đức Phật chú trọng nhiều đến đoàn thể và
đòi hỏi các đệ tử của Ngài một trình độ cao về tinh thần tự giác. Ðức
Phật đã thành lập Tăng Già (Sangha) - một đoàn thể có tổ chức của chư
Tăng để họ tự hướng dẫn theo con đường sống chân chính. Tăng Già tạo nên
một gương mẫu cho quần chúng hiểu rằng bằng cách nào nguồn gốc của mọi
khổ đau có thể kiểm soát, làm giảm thiểu, và sau cùng được giải thoát.
Bất cứ hoạt động hay phương thức sống nào, dù lấy danh nghĩa tôn giáo,
hay Phật Giáo làm phiền tập thể hoặc gây khó khăn cho người khác, đều
không được xem như là chân chính Phật Giáo, vì hành động như thế là
chống lại giáo lý của đức Phật.
Khi các
bạn nghiên cứu Phật Pháp, quý vị sẽ thấy rằng đức Phật thường thuyết
giảng theo hai trình độ, tùy thuộc vào khả năng hiểu biết của thính giả.
Một trình độ dành cho người đã giác ngộ và trình độ kia cho người thế
tục.
Có ai ở
đây đã giác ngộ hoặc hiểu giáo lý của đức Phật theo trình độ giác ngộ?
Tôi không biết. Tôi không có. Tôi không có kinh nghiệm thực tế của sự
giác ngộ. Tôi xin kể cho quý vị nghe mẫu chuyện này:
Một
ngày nọ, một con ếch mẹ từ bờ nước trở về và kể cho mấy chú nòng nọc tí
hon chưa bao giờ nhảy ra khỏi mặt nước, biết về nắng ấm của mặt trời
cũng như gió mát, và chúng cảm thấy thật là kỳ diệu. Những con nòng nọc
không thể hiểu được điều mẹ chúng nói, nên yêu cầu mẹ giải thích. Ếch mẹ
cố gắng tìm hết phương cách để diễn tả kinh nghiệm của mình nhưng vô
hiệu quả. Cho đến một ngày kia khi những chú nòng nọc chân lớn mạnh
nhảy vượt khỏi nước lên mặt đất, chúng mới biết rằng: “Ồ, đó là điều mẹ
chúng đã diễn tả”.
Cũng
vậy, hôm nay tôi kể một chút ít để giới thiệu với quý vị về trình độ
giác ngộ, được xem giống như con nòng nọc này nói với con kia, nghe nhắc
lại câu chuyện của ếch mẹ về cảnh nắng ấm của mặt trời và gió mát mà nó
biết được trên mặt đất.
Nhờ
giác ngộ, đức Phật thấu triệt rằng tất cả các hiện tượng và ý niệm đều
không thực và vô thường, khởi dấy lên từ nhận thức sai lầm và thiếu sót
của con người về vũ trụ. Ðức Phật gọi là sùnyata
Sùnyata
là điều cần trước hết để đạt đến trí tuệ hoàn toàn. Nhưng Sùnyata
là gì?
Sùnyata
là danh từ tiếng Phạn (Sanskrit), Anh ngữ dịch là “Không”
(emptiness). Nhưng tôi cần nhấn mạnh rằng Sùnyata không phải là “sự
không có”, nó cũng không có nghĩa là trống không. Sùnyata là
một từ ngữ được các bậc giác ngộ dùng để diễng tả bản chất chân thực của
vũ trụ. Tôi sẽ giảng điều này theo hai khía cạnh:
Trước
hết, tôi xin hỏi quý vị: Có vật gì trong khoảng trống trước mặt tôi
không? Vài trăm năm về trước, tất cả quý vị chắc chắn trả lời rằng: “Không.
Nó là trống không”. Ngày nay, có thể các bạn đang còn xem nó là
khoảng trống, nhưng vài người trong quí vị có thể bảo là có không khí
hoặc bụi trong đó. Người nào nghiên cứu môn hóa học có thể tiến xa hơn
và nói rằng trong đó có chứa ốc-xy (oxygen), ni-tơ (nitrogen) và vi
khuẩn (bacteria). Nhà vật lý học chắc sẽ tuyên bố là nó chứa đựng nhiều
hơn nữa, liên hệ đến tia vũ trụ, làn sóng máy thu thanh (radio), và
nhiều thứ khác mà chỉ các khoa học gia mới hiểu biết được. Bây giờ, các
điều trên cho quý vị thấy gì? Chúng chứng minh rằng khoảng không gian
này không phải trống không. Chúng ta có kết luận sai lầm cho rằng khoảng
trống này là không có gì hết, bởi vì nó chứa nhiều vật thể và sinh hoạt
trong đó tai và mắt trần chúng ta không thể trong thấy.
Thứ
hai, tôi xin hỏi: Thân thể của tôi thế nào? Các bạn bảo nó là không có
gì được không? Hầu hết quý vị sẽ trả lời: “Không phải. Ðây là thân thể
rắn chắc”. Nhưng trả lời như thế có đúng không?
Chắc
quý vị đã thấy hình chụp quang tuyến X? Nếu thân thể tôi được chụp quang
tuyến X, các bạn thấy gì trong hình? Quý vị không còn thấy thân thể tôi
nữa, mà chỉ thấy một bộ xương người không khác gì bộ xương của con khỉ
to lớn. Lại nữa, nếu thân thể tôi được xem xét dưới một kính hiển vi
lớn, chúng ta thấy gì? Hình dáng của một thân thể sẽ không còn nữa. Ðiều
chúng ta thấy có thể là một chuỗi phức tạp của những phân tử. Nếu chúng
ta khuyếch đại thêm nữa đến trình độ nguyên tử, những vật người ta có
thể nhìn thấy sẽ rất ít, ngoại trừ một khoảng trống không rộng lớn. Trên
lý thuyết, mọi vật có thể phân tích đến căn nguyên như năng lượng và
năng lượng thì không có hình tướng, không có thể nhìn thấy, nó là không.
Thật
thú vị làm sao! Khi người ta bảo khoảng trống này là không có gì, thực
ra nó chứa nhiều vật trong đó. Khi người ta bảo thân thể tôi là rắn
chắc, nó lại là trống không.
Tôi đưa
một ví dụ khác có thể là giản dị hơn để dễ hiểu. Chúng ta bảo không khí
là trống không và chúng ta có thể tự do di chuyển trong đó, nhưng nước
đối với chúng ta không phải là trống không. Tuy nhiên, cá có thể nhìn
nước hoàn toàn khác. Loài cá sẽ xem nước, trong đó chúng có thể tự do di
chuyển như trống không; trong khi không khí đối với cá thì không phải
thế. Thật vậy, không khí có thể cứng rắn như đá đối với loài cá. Rất khó
khăn cho cá có thể di chuyển một inch trong không khí.
Tôi có
thể cho quý vị nhiều ví dụ khác dẫn đến kết luận răng mắt và tai chúng
ta cũng như các giác quan khác không cho chúng ta một cái thấy biết hoàn
toàn về vũ trụ, và kết quả của kiến thức thiếu sót đó có thể rất lầm
lạc. Thật không may là sự hiểu biết và hành động của chúng ta hoàn toàn
xây dựng trên kiến thức sai lầm và thiếu sót được tiếp nhận bởi những
giác quan của chúng ta, ngay từ phút đầu tiên chúng ta ra chào đời.
Một
cách khoa học, hình ảnh điện từ (electro-magnetic) cho chúng ta biết
rằng mắt của chúng ta chỉ có thể phát hiện một đoạn rất ngắn của hình
ảnh - làn sóng ánh sáng. Mắt trần của chúng ta không thể nhìn thấy sự
vật ở quá xa hay những vật rất nhỏ.
Không
phải chỉ có mắt chúng ta là không hoàn toàn. Cá heo có thể nghe âm thanh
ở tầng số cao đến 150.000 chu kỳ trong một giây. Loài chó có thể nghe
tiếng động ở tầng số giữa 15 đến 50.00 chu kỳ trong một giây. Nhưng loài
người chúng ta nghe âm thanh chỉ khoảng giữa 20 đến 20.000 chu kỳ trong
một giây.
Tai hại
hơn nữa là bản chất ngoan cố của óc não chúng ta luôn luôn từ chối chấp
nhận sự kiện cho rằng các giác quan của chúng ta là sai lầm. Lý do vì
kiến thức cung cấp một cách liên tục và thích hợp vào óc não chúng ta
bởi các giác quan là quá thiếu sót. Cho nên, mặc dù các bạn nhận biết
điều tôi nói vào lúc này, lát sau quý vị quên hoặc loại bỏ nó hoàn toàn,
bởi vì tai và mắt quý vị đã cho quý vị một hình ảnh hoàn toàn khác, mà
trí óc của các bạn thường chấp nhận xem như hình ảnh chân thực.
Cho nên
điều quan trọng cần nhấn mạnh là chỉ hiểu biết không chưa đủ để chiến
thắng thói quen chấp nhận ý kiến thiếu sót và sai lầm về thế giới này.
Phải cần có sự giác ngộ. Với sự giác ngộ, các bạn quan sát trực tiếp, rõ
ràng và thường xuyên rằng vũ trụ là không; tất cả mọi hiện tượng và ý
niệm giống như giấc mộng hay những đám mây bay trên bầu trời; nó đến và
đi mà không đểlại một dấu vết gì đàng sau. Rồi các bạn sẽ không bị ảnh
hưởng bởi bất cứ hiện tượng xuất hiện nào. Bản chất của chúng là không.
Chúng là không thật có và vô thường. Ðây là đại trí tuệ.
Làm sao
con người có thể giác ngộ? Bằng kinh nghiệm của chính mình, đức Phật dạy
rằng ngài giác ngộ nhờ tu tập chánh định và chánh niệm. Quý vị còn nhớ
câu chuyện về con ếch mẹ và mấy chú nòng nọc con mà tôi đã kể vài phút
trước đây. Trong trường hợp này, tôi giống như con nòng nọc và rất khó
để giải thích cho các bạn thấu hiểu được về sự chứng nghiệm của giác
ngộ. Tôi xin ngừng ở điểm này để đi vào điểm sau mà quý vị cần muốn biết
để thành Phật; đó là sự thành tựu của lòng đại bi.
Nói về
lòng đại bi, tôi xin giới thiệu với quý vị một từ ngữ Phật Giáo quan
trọng là Bồ Tát (Bodhisattva). Bodhi (Bồ Ðề) có nghĩa là tự giác hay
giác tha; và sattva nghĩa là chúng sanh. Vậy Bodhisattva nghĩa là người
đã giác ngộ hoặc người hướng dẫn cho chúng sinh khác giác ngộ. Cho nên
Bồ Tát là người đang tiến trên con đường thành Phật, và người được giao
phó (hạnh nguyện) giúp đỡ chúng sinh khác đạt đến giác ngộ.
Thật là
thú vị để ghi nhận rằng Bồ Tát có thể là vị Tăng, Ni Cô, hoặc một người
thường như các bạn. Thật vậy, hầu hết các vị bồ tát trong lịch sử Phật
Giáo là cư sĩ. Sở dĩ vậy, vì làm những hành động mà một vị bồ tát cần
làm, bồ tát phải tiếp xúc với mọi người trong xã hội.
Ðức
hạnh quan trọng nhất mà một vị bồ tát cần có là lòng từ bi. Ðức Bồ Tát
Avalokitesvara hoặc Quan Âm (Kuan Yin) ở Trung Hoa hay Nhật Bản là một
biểu tượng của lòng đại bi. Ðại nguyện của vị bồ tát này là cứu thoát
tất cả chúng sanh khỏi sự sợ hãi. Tôi xin trích dẫn hai câu kinh sau
đây:
“Tôi sẽ
đi đến hàng nghìn nơi,
Ðáp ứng
lại hàng nghìn lời kêu cầu,
Trong
bể khổ bao la;
Tôi sẽ
luôn luôn như chiếc thuyền từ để cứu độ tất cả chúng sanh.”
Trong
câu kinh này, quý vị có thể ghi nhận:
1)
Không có giới hạn địa dư.
2)
Không có hạn chế số người kêu cầu mà vị Bồ Tát sẽ cứu độ.
3)
Không có giới hạn về loại người kêu cầu để được cứu độ.
4)
Không có phân biệt người đang mong cầu cứu độ.
5)
Không có sự gián đoạn trong khi cứu độ, nó tiếp tục ngày và đêm.
6)
Không mong cầu sự đền trả dưới bất cứ hình thức nào. Ðây là hạnh đại bi
mà chúng ta nên tu học.
Về điểm
này, quý vị có thể thấy nó hoàn toàn giống với lòng “bác ái” mà đấng
Christ đã dạy. Ðúng vậy, vì theo sự diễn đạt của Phật Giáo, Chúa Jesus
Christ thật sự là một đại bồ tát. Trong nhiều trường hợp, Chúa Giê-Su đã
dạy đệ tử của ngài hãy cho tất cả (tài sản) của mình để giúp đỡ kẻ khác.
Chính Chúa Giê-Su cũng cho cả mạng sống của ngài.
Bố thí
rõ ràng là biểu hiện của lòng từ bi. Trong Phật Giáo nó được gọi là Dàna
(Bố thí), một danh từ của tiếng Phạn (Sanskrit). Bố thí có ba loại:
1) Tài
Thí: Cung cấp của cải cho người nghèo khổ.
2) Pháp
Thí: Giảng dạy cho người khác sự hiểu biết chân chính, giúp họ thoát
khỏi sự khổ vì vô minh, và
3) Vô
úy Thí: Cứu giúp người khác thoát khỏi mọi sự sợ hãi.
Ðối với
bậc giác ngộ, bố thí là một hành động tự nguyện phát sinh từ lòng đại
bi. Nó không có điều kiện, không có sự phân biệt, và không có giới hạn.
Ðối với người đời chúng ta, bố thí là đức hạnh quan trọng nhất của lòng
đại bi, nhằm dẫn đến con đường thành Phật
Bây
giờ, có thể quý vị muốn nói với tôi: “Ðiều ông vừa giảng thật hay và thú
vị . Nhưng liệu ông có thể giúp cho chúng tôi ý kiến thực tế, hầu chúng
tôi có thể thực hành, để tạo cho chúng tôi cuộc sống an lành và giúp
chúng tôi ngủ ngon giấc hơn được không?”
Tôi sẽ
hân hạnh làm thế. Tôi xin kể một câu chuyện, gọi là “Tại sao thầy còn
mang cô gái trên lưng”. Câu chuyện xảy ra ở Trung Hoa khoảng 1.000
năm trước, và để hiểu rõ hơn, tôi xin đưa ra một vài kiến thức căn bản.
Vào thời điểm của câu chuyện này xảy ra, sự liên lạc xã hội giữa nam và
nữ tại Trung Hoa rất là nghiêm ngặt. Các bạn có thể đã nghe đến sự kiện
rằng những cô gái ít khi ra khỏi nhà trước khi họ lập gia đình. Sự hạn
chế này đặc biệt bắt buộc phải tuân theo trong đoàn thể Tăng Già. Vào
thời đó, một vài tông phái Phật Giáo tại Trung Hoa, chư Tăng cấm không
được đùa giỡn hay cười mỉm trước phụ nữ. Họ không được sờ mó thân thể
của người đàn bà, hoặc phơi bày ngực và chân trước nữ giới. Nếu không họ
sẽ phạm trọng giới. Câu chuyện như sau:
Có hai
nhà sư tuổi độ trung niên. Họ cùng trải qua nhiều năm nghiên cứu, tu học
tại một ngôi chùa theo tông phái nọ, nên cả hai vị đều thông suốt những
giới luật đã nói trên. Ngày kia, họ đi bộ để du hóa, và đến gặp một con
sông vào lúc xế chiều. Cầu và đò đều không có, nhưng nước sông thì cạn,
nên họ tin rằng không khó khăn gì để lội qua. Thình lình hai nhà sư gặp
một người đàn bà trẻ cũng đang nghĩ chuyện đi qua sông, nhưng do dự
không dám đặt chân xuống nước.
Cô ta
lo lắng. Một trong hai nhà sư thấy vậy, đến gần giúp đỡ, mang cô ta trên
lưng để vượt qua sông. Vị sư kia rất ngạc nhiên về điều mà nhà sư bạn đã
làm. Bối rối và thất vọng, nhà sư này khổ sở theo sau họ để đến bờ sông
bên kia. Nhà sư đầu tiên để người đàn bà xuống đất, cô ta cám ơn vị sư
rồi từ biệt. Hai nhà sư tiếp tục cuộc hành trình. Trong khi đi, vị sư
thứ hai không thể quên việc mới xảy ra. Ông ta cứ thắc mắc tại sao nhà
sư bạn của mình có thể phạm những giới mà họ đã thọ trì trong nhiều năm
qua. Ông ta đã phạm trọng giới ngay cả trước mặt người khác! Huống là
khi sống một mình, ông ta còn phạm nhiều giới quan trọng khác đến đâu?
Lúc bấy giờ trời đã tối, và cả hai tìm đến một ngôi đền bỏ hoang. Họ cảm
thấy mệt mỏi nên cùng đi vào trong đền để nghỉ ngơi. Vừa nằm xuống, nhà
sư thứ nhất tức thì ngủ liền, nhưng nhà sư thứ hai không ngủ được. Ðầu
tiên ông ta thất vọng, rồi cảm thấy thương hại cho vị sư bạn đã phạm
trọng giới nặng như thế. Ông ta cố gắng cầu nguyện để làm nhẹ tội bớt
cho nhà sư bạn, nhưng đầu óc ông ta cứ nghĩ tưởng lung tung. Ông ta mãi
trằn trọc, bực bội, không cách nào nhắm mắt ngủ được. Lúc gần sáng, ông
ta nghe tiếng ngáy của nhà sư bạn trong lúc say ngủ, ông ta nổi giận và
làm ồn khiến nhà sư thứ nhất phải thức giấc. “Cái gì xảy ra vậy hả thầy?
Tại sao thầy không ngủ được?” vị sư thứ hai giận dữ trả lời: “Thầy
biết thầy đã phạm điều gì chưa? Những gì là giới luật của chúng ta? Sao
thầy có thể mang người con gái trên lưng để lội qua sông? Tôi không ngủ
được vì phải cố gắng hết sức để cầu nguyện cho tội của thầy nhẹ bớt,
nhưng thầy đã không cần để ý và ngủ ngon lành”. Nhà sư thứ nhất trả
lời: “Ồ, thầy nói về cô gái đó hả. Tôi đã rời bỏ cô ta lâu rồi, ngay
khi chúng tôi vưa mới vượt qua sông, nhưng tại sao thầy, bạn của tôi,
đang còn mang cô ta trên lưng?”
Xin cám
ơn quý vị .
