Truyện Cổ Phật Giáo
Truyện Thơ Tập 3
Tâm Minh Ngô Tằng Giao
Diệu Phương xuất bản 2004
---o0o---
(11)
TU MƯỚN
Chàng trai Phật tử thuận thành
Lâu nay buồn chuyện gia đình mãi thôi
Vì cha chàng tuổi cao rồi
Vẫn ham làm việc suốt đời liên miên
Chăm kiếm bạc, lo làm tiền
Lơ là chẳng chịu ở yên tu hành.
Khi con nhắc nhở cha mình
Thì ông già cứ lặng thinh mỉm cười
Mãi sau mới nói: "Được thôi!
Nếu tu mà lại sinh sôi bạc tiền
Thì con nói cha nghe liền
Còn không được vậy chớ nên nói nhiều!"
*
Con phiền muộn chẳng dám kêu
Tìm thiền sư nọ và yêu cầu thầy
Giúp mình giải quyết chuyện này.
Nghe xong thầy bảo: "Chiều nay về nhà
Thưa cho cha rõ rằng ta
Độ này công việc thật là lu bu
Cho nên trễ nải đường tu
Tìm người "tu mướn", nhà chùa trả công
Việc làm thật dễ vô cùng
Ngồi lần tràng hạt ung dung tại nhà
Thành tâm tụng niệm Phật Đà
Cứ xong mười chuỗi tính ra thành tiền
Một quan tiền mười chuỗi liền,
Tiền ta để sẵn, cứ lên hỏi chùa!"
Con về thuật lại lời sư
Ông già nghe thấy rất ư bằng lòng
Chuyện làm ăn thật thong dong
Nhận lời tu mướn, tiền nong dễ dàng.
Kiếm tiền được một thời gian
Ông già hoan hỷ sẵn sàng tụng thêm
Ngoài mười chuỗi tụng ăn tiền
Tụng hai chuỗi nữa "biếu" thêm cho thầy.
Mới đầu tiền lãnh hàng ngày
Về sau dồn lại lĩnh ngay hàng tuần,
Mỗi ngày ngoài mấy bữa ăn
Ông già tu mướn bình an cứ ngồi
Cứ lần tràng hạt liên hồi
Trầm tư mặc tưởng trước nơi bàn thờ.
*
Thời gian trôi đẹp như mơ!
Chàng con một bữa bất ngờ nhìn cha
Thấy cha hơi thở điều hòa
Bàn tay lần chuỗi như là đã ngưng
Mắt lim dim, dáng ung dung
Rất ư thanh thản, vô cùng an nhiên.
Chàng con liền đến báo tin
Trình bầy mọi sự cho thiền sư hay
Thiền sư vội vã đến ngay
Nhìn ông già thấy thân gầy hơi nghiêng
Vì do tuổi tác cao niên
Nhưng mà nét mặt thần tiên, hồng hào,
Thiền sư khẽ nói thì thào:
"Cha con nhập định! Đạo mầu nở hoa!"
*
Thiền sư đã dạy ông già
Pháp môn thiền định thật là ích thay!
Bằng phương tiện "tu mướn" này
Rời luôn bể bạc, qua ngay bờ thiền.
(phỏng theo bản văn xuôi
TRUYỆN CỔ PHẬT GIÁO NHẬT BẢN)
(12)
NGƯỜI GIEO MẠ
Bình minh rực rỡ không gian
Nắng vàng phớt nhẹ trên làn cỏ xanh
Muôn chim đua hót trên cành
Mọi người sửa soạn tiến nhanh ra đồng
Cùng nhau lo việc canh nông
Cày sâu, cuốc bẫm cầu mong được mùa.
Phật Đà nhẹ bước chân đưa
Y vàng bình dị lại vừa trang nghiêm
Ngài đi khất thực trong miền
Tay ôm bình bát, dáng hiền, từ bi.
Khi đi ngang nhà giàu kia
Bạc tiền đầy ắp, thêm bề tiếng tăm
Phật dừng khất thực trước sân
Vừa khi gia chủ cúng thần buổi nay
Bao nhiêu lễ vật chất đầy
Cúng Thần Nông để mùa này thành công
Bà con đang tụ họp đông
Chợt nhìn thấy Phật một lòng như nhau
Người chắp tay, kẻ cúi đầu
Hay quỳ đảnh lễ trước sau tâm thành.
Lão nhà giàu nổi bất bình
Trong lòng sân hận nảy sinh, la rằng:
"Này Sa Môn có biết chăng
Tay chân ông đủ, cũng bằng người ta
Khoẻ thân người, tốt nước da
Mà không làm lụng thật là tệ thay
Sao xin ăn mãi hàng ngày?
Ta đây mưa nắng cấy cày khổ công
Lo lúa mạ, lo ruộng đồng
Cơm ăn mới có, mới hòng kiếm ra
Nếu ông chịu khó như ta
Giờ đây đâu nhọc thân mà xin ăn!"
*
Phật từ tốn khẽ dạy rằng:
"Ta đây làm lụng cũng bằng nhà nông
Cũng cày, cũng cấy khổ công
Cũng gieo mạ giữa ruộng đồng như ngươi
Lúa ăn ta cũng có thôi!"
Nhà giàu hách dịch cướp lời hỏi luôn:
"Ông sao mạo nhận nông dân
Vậy thời lúa giống rất cần thiết đâu,
Không cày bừa, chẳng bò trâu.
Làm sao sản xuất hoa mầu cho ra?"
Phật bèn giảng giải gần xa:
"Với ta hạt giống tức là đức tin;
Việc lành việc thiện tạo nên
Chính là mưa thuận lại thêm gió hòa
Thấm nhuần cho lúa tốt ra;
Còn như ý chí cao xa kiêu hùng
Thêm lòng nhẫn nại vô cùng
Là cày bừa tốt cho đồng ruộng kia;
Sự tinh tấn có khác chi
Trâu bò nông trại thường đi kéo cày;
Còn như trí tuệ tràn đầy
Là dây buộc để dắt ngay trâu bò;
Phần ta luôn mãi âu lo
Cán cân giới luật giữ cho thăng bằng!
Ta cày ta cấy thật hăng
Để trừ cỏ xấu xâm lăng tâm người
Đâm chồi nảy lộc khắp nơi
Cỏ làm khốn khổ cuộc đời chúng sinh,
Lúa mà ta gặt tốt lành
Là nơi tuyệt đối an bình vui tươi
Lìa xa thống khổ mãi thôi
Bất sinh, bất diệt, thảnh thơi Niết Bàn!"
Lời vàng quý giá vô vàn
Lão nhà giàu chợt ngỡ ngàng ngộ ra
Vốn thông minh, lại thật thà
Thêm bao nhiêu kiếp vừa qua duyên lành.
*
Chủ nhà bạch Phật tâm thành:
"Lâu nay đồn đãi quả tình không sai
Ngài là ngọn đuốc tuyệt vời
Đưa đường chỉ lối muôn loài chúng sinh
Từ vùng tăm tối u minh
Đến nơi sáng suốt tinh anh rỡ ràng!"
Nói xong ông lấy đĩa vàng
Mang cơm cung kính cúng dường ngay thôi,
Chắp tay bạch Phật đôi lời:
"Xin ngài hoan hỷ nhận nơi lễ này
Để con được có cơ may
Gieo trồng cho kiếp tới đây duyên lành!"
(phỏng theo bản văn xuôi
của GIỚI ĐỨC)
(13)
BẢY NÀNG CÔNG CHÚA
Ba La Nại chốn kinh đô
Có hồ sen đẹp sắc phô dưới trời
Thật là thắng cảnh tuyệt vời
Hương sen tỏa ngát, lòng người đắm say
Nhà vua bèn chọn chốn này
Đạo tràng thiết lập thơm bay hương thiền
Vua cùng con gái thường xuyên
Tới đây thọ bát, tâm hiền nở hoa,
Bảy nàng công chúa mặn mà
Xinh tươi nhan sắc, nết na tính tình
Vua là Phật tử thuận thành
Trị vì trăm họ tốt lành, bình yên.
Từ khi hoàng hậu quy tiên
Bảy cô con gái ngộ liền được ngay
Cảnh vô thường cõi đời này
Cho nên quyết định từ nay tu hành
Và không chịu lập gia đình
Vua cha tỏ ý thuận tình ngay thôi,
Vua tuy không có con trai
Thấm nhuần Phật pháp nên ngài hiểu ra:
"Nghĩ chi đến chuyện về già
Chuyện người kế vị ngôi ta sau này!"
*
Bảy nàng công chúa một ngày
Muốn đi du ngoạn đó đây ngoài thành
Tới thăm nghĩa địa lạnh tanh
Chốn này tang tóc vây quanh chập chùng.
Nhà vua cảm thấy lạ lùng
Hỏi rằng: "Sao lại đến vùng tha ma
Nơi người chết hãy tránh xa
Hãy vào thượng uyển để mà vui chơi!"
Bảy nàng công chúa xinh tươi
Cùng nhau đồng loạt thốt lời thiết tha
Thưa rằng nơi bãi tha ma
Quán "pháp bất tịnh" thật là thuận duyên,
Chiều con vua chấp thuận liền
Bảy nàng sửa soạn thăm miền xương phơi.
Nghĩa trang cảnh trí rợn người
Nhấp nhô mồ mả nằm phơi khắp vùng
Vẳng lời than khóc não nùng
Tấm thân bất tịnh cáo chung nơi này
Thịt tan rữa, xương phô bày
Tanh hôi tử khí vương bay lạnh lùng.
Bảy nàng tâm sự cùng chung
Rủ nhau rời gót qua vùng kế bên
Gốc cây lặng lẽ ngồi thiền
Tập trung tư tưởng và liền nhận ra:
"Rồi đây chính xác thân ta
Sinh, già, bệnh, chết cũng qua chốn này
Thân người bất tịnh lắm thay
Vô thường cuộc sống thấy ngay hiện tiền!"
*
Sau khi thanh thản xả thiền
Bảy nàng cảm hứng luân phiên ngâm rằng:
- "Người đời thân quý như vàng
Thoa son chát phấn rộn ràng điểm trang
Chết rồi ra nấm mồ hoang
Xác thân chau chuốt cũng bằng ích chi?"
- "Ví như nhà ở chốn kia
Người đi, nhà sẽ tức thì đổ ngay
Thân ta cũng giống vậy thay
Thần đi, thì tấm thân này nát tan!"
- "Khi thần còn tại xác phàm
Tựa như ngựa nọ buộc ràng vào xe
Xe hư ngựa chạy mất đi
Mang theo tội ác tràn trề mãi thôi!"
- "Nương thuyền qua bến giác rồi
Đến bờ thời bỏ thuyền trôi đâu cần
Thần nương tu tập nơi thân
Thân hư, thần vẫn muôn phần an vui!"
- "Thân xưa vốn đẹp vốn tươi
Đến nay thân chết tức thời nằm trơ
Thời gian bụi đất phủ mờ
Thân tan, hồn sẽ vật vờ lông bông!"
- "Như chim nhốt ở trong lồng
Bốn bề rào kỹ chấn song tre rồi
Khi lồng rách chim bay thôi
Thân tan, thần chạy mất nơi cuối ghềnh!"
- "Đãy này dệt gấm rất xinh
Đựng viên ngọc quý để dành trong đây
Đãy mà rách ngọc rơi ngay
Thức mang nghiệp lực tràn đầy biết bao!"
Bảy nàng công chúa đẹp sao
Thay nhau ngâm vịnh lạc vào cõi thơ.
Chợt đi ngang rất tình cờ
Vua trời Đế Thích bất ngờ được nghe
Vội khen nức nở mọi bề:
"Bảy nàng công chúa bến mê đã rời!"
Các nàng trịnh trọng ngỏ lời
Tỏ bày đại nguyện một đời chẳng quên:
"Nguyện mình làm những con thuyền
Đưa người vượt thoát qua miền khổ đau!
Nguyện làm đèn sáng dài lâu
Soi màn đêm tối, phá mầu vô minh!
Nguyện làm hồ nước trong xanh
Rửa đi phiền não chúng sinh mọi nhà!
Nguyện thành Phật để rồi ra
Độ cho toàn cõi ta bà an vui!"
Vua trời Đế Thích nghe rồi
Thành tâm cầu chúc bảy người thành công.
*
Đời như khúc nhạc não nùng
Nghĩa trang là nốt cuối cùng đấy thôi!
(phỏng theo bản văn xuôi
của DẠ QUANG)
(14)
THẦY THUỐC GIỎI
Khi ngoài ba chục tuổi đầu
Phật đi truyền bá đạo mầu cho dân
Trên đường hoá độ một lần
Phật vào nhà nọ vô ngần giàu sang,
Chủ nhà thấy Phật nghiêm trang
Lại thêm tướng mạo rỡ ràng, uy nghi
Sinh lòng ái mộ tức thì
Muốn đem con gái gả đi cho ngài.
Phật nghe, từ chối nhẹ lời
Rồi ngài giáo hóa cho nơi chủ nhà.
*
Người đẹp tên Ma Đăng Già
Con "cưng" gia chủ tỏ ra bất bình
Nghĩ rằng Phật đã khinh mình
Cho rằng tự ái quả tình tổn thương
Nhủ lòng: "Ta sẽ tìm đường
Trả thù người dám coi thường thân ta!"
Thế rồi cô lên xe hoa
Kết hôn với kẻ thật là quyền uy
Đại vương thống trị xứ kia
Dân thì đông đúc, nước thì bao la.
Nhiều năm chờ đợi trôi qua
Hôm nay tin báo cho Ma Đăng Già:
"Người ta thấy bóng Phật Đà
Trên đường hoá độ sẽ qua vùng này!"
Ma Đăng Già mừng rỡ thay
Bàn mưu tính kế ra tay trả thù
Thuê phường ăn nói chanh chua
Chửi thuê, chửi mướn từ xưa lắm lời
Gom về chờ ở một nơi
"Dàn chào" đức Phật khi người qua đây.
Phật Đà xuất hiện! Lành thay!
Đi hầu sau Phật là thầy A Nan
Hai thầy trò vẻ nghiêm trang
Lặng đi qua những con đường đông dân,
Chợt nghe vang tiếng dữ dằn
Bao lời chửi bới tục tằn thốt lên
Chửi thuê hai đám hai bên
Cố tình làm nhục cho tên tuổi ngài.
Phật Đà nhẹ bước khoan thai
Điềm nhiên gác bỏ ngoài tai, chẳng màng
Chỉ riêng tôn giả A Nan
Nghe lời thô tục tối tăm mặt mày
Bèn thưa: "Mình lánh xa ngay
Nơi đây tệ bạc, chốn này xấu xa
Qua thành phố khác đón ta
Tràn đầy lòng kính, chan hòa tình thân!"
*
Phật bèn hỏi: "Này A Nan
Những thành phố khác ân cần đón ta
Tại sao dân chúng thiết tha
Đón thầy trò lúc ghé qua trong vùng?"
A Nan: "Dân chúng đón mừng
Vì nghe được Pháp nên từng hiểu ra
Lại thêm trí tuệ cao xa
Biết phân lành, dữ để mà tu thân!"
Phật bèn hỏi: "Này A Nan
Vùng này sao lại dữ dằn đón ta
Thật là bạc đãi quá mà?"
A Nan: "Bạch Phật! chẳng qua trong vùng
Dân cư khắp cả nói chung
Chưa nghe được Pháp, chưa từng hiểu ra
Vô minh trùm lấp mọi nhà
Nào phân phải, trái để mà gắng tu!"
Phật liền giảng: "Ví dụ như
Nếu thầy thuốc nọ rất ư là tài
Thương dân, chữa bệnh cho người
Lẽ nào lại yết bảng nơi nhà mình
Nhận riêng người nhẹ bệnh tình
Hoặc là chữa chạy người lành mạnh thôi,
Còn ai bệnh nặng quá rồi
Thời thầy miễn tiếp mặc người thương đau,
Chẳng ai tàn nhẫn vậy đâu!
Như Lai cũng thế, trước sau tận tình
Ra đời để giúp chúng sinh
Những người bị bóng vô minh che mờ
Nào phân thiện, ác đôi bờ
Nay gây nghiệp dữ, mai chờ niềm đau.
Những người bệnh nặng mong cầu
Cầu thầy thuốc giỏi chữa mau cho lành
Thì nơi đây các chúng sinh
Từ lâu mê muội quả tình cần ta
Cũng tương tự như vậy mà
Cần ta giáo hóa chỉ ra con đường
Đưa qua tới chốn thơm hương
Thoát vòng sinh tử, tìm nương Niết Bàn
Nơi đây khổ ải gian nan
Thầy trò mình bỏ ai làm thay đây?"
"Bạch Thế Tôn nhưng chỗ này
Thế Tôn nói Pháp uổng thay mọi điều
Ai thèm nghe! Ai muốn theo!
Dân tuy bệnh nặng chẳng yêu cầu thầy
Dù thầy giỏi, dù thuốc hay
Cũng đều vô ích, bó tay đầu hàng!"
Phật bèn dạy: "Này A Nan
Ai càng bệnh nặng lại càng đáng thương
Thân, tâm họ chẳng bình thường
Hành vi, ngôn ngữ hay vương sai lầm
Khi thô tục, lúc dữ dằn
Nên thầy thuốc phải tận tâm vô cùng
Đừng xao xuyến, chớ ngại ngùng
Hết lòng cứu chữa mới mong bệnh lành,
Khi dân khỏi hết bệnh tình
Chẳng cần nhờ nữa, chúng mình sẽ đi!"
*
Lời vàng chan chứa từ bi
Như khơi nguồn cội lương tri con người,
Đám du đãng lén nghe lời
Đột nhiên thức tỉnh, tức thời ngộ ra
Từ lâu lầm bước nẻo tà
Giờ đây hối hận thật là xót xa
Cùng quỳ xin lỗi Phật Đà:
"Xin ngài lưu lại để mà giúp dân
Chúng con tựa đám bệnh nhân
Đang cơn hấp hối rất cần lương y!"
Thời gian thấm thoắt trôi đi
Đạo vàng rạng ánh từ bi khắp vùng.
Một ngày Phật lại lên đường
Thầy A Nan vẫn tháp tùng phía sau
Tìm nơi truyền bá đạo mầu
Bà con lũ lượt kéo nhau tiễn ngài
Như là con bệnh lâu đời
Tiễn đưa thầy thuốc đại tài cứu dân.
(phỏng theo bản văn xuôi
của THÍCH NỮ NHƯ THỦY)
(15)
TIỂU THƯ LIÊN HOA
Ngày xưa có một phú ông
Tuy nhiều tiền bạc nhưng không khinh người
Sống lương thiện cả cuộc đời
Thú vui tao nhã thích loài hoa sen,
Ao sen vây khắp bốn bên
Nhà ông ở giữa một miền đầy hoa
Mỗi năm khi chúa Xuân qua
Đón mùa Hạ tới ao nhà đầy sen
Ngát hương, nở rộ đua chen
Khiến cho phong cảnh thần tiên tuyệt vời.
Phú ông có một gái thôi
Dung nhan mỹ lệ, tính người nết na
Như hoa sen hoá thân ra
Cho nên đời gọi cô là "Liên Hoa",
Tiểu thư nhan sắc mặn mà
Tiếc thay có tật tỏ ra lạ kỳ
Mỗi khi mở miệng nói gì
Chao ơi tiếng nói khác chi sấm rền
Người nghe bị chói tai liền
Nghe lâu sợ sẽ phát điên phát khùng
Vậy mà cô lại lạ lùng
Thích ca, thích hát tưng bừng mãi thôi.
*
Năm nay sen sắp nở rồi
Nhà vua hứng chí sai người tới đây
Báo tin cho phú ông hay
Rằng vua sẽ tới nơi này ngắm hoa.
Thật vinh dự cho cả nhà
Phú ông sửa soạn rất là trang nghiêm
Nhưng ông chợt thấy muộn phiền
Ngay khi nghĩ tới chuyện riêng gia đình
Âm thanh con gái của mình
Mỗi khi cất giọng quả tình khó nghe
Sợ rằng vua sẽ cười chê
Nếu vua nổi giận khó bề yên thân,
Cha con buồn bã vô ngần
Sau cùng cô gái bất thần nghĩ ra:
"Được rồi! Có cách! Thưa cha!
Trong khi vua đến xem hoa nhà mình
Con không nói cứ lặng thinh
Con không lên tiếng gia đình sẽ yên!"
Phú ông nghe đồng ý liền
Thương con có tật tâm hiền xót xa.
Hạ về rực rỡ muôn hoa
Hồ sen toả ngát hương ra khắp vườn
Sắc phô đẹp đẽ lạ thường
Liên Hoa ngắm cảnh vấn vương tâm hồn
Cô lên giọng hát thật buồn
Hoa sen nở rộ cánh vươn đón chào
Thương người con hiếu biết bao
Đẹp người. Đẹp nết. Tật sao lạ lùng!
*
Hôm sau một đám tùy tùng
Đến vườn sửa soạn tưng bừng rước vua
Tới xem hoa nở đúng mùa
Phú ông vinh dự đón chờ cung nghinh
Cô con gái đứng sau mình
Thật hân hạnh cho gia đình biết bao.
Sau khi gia chủ đón chào
Nhà vua dạo gót lối vào hoa viên
Đi quanh ngắm cảnh thần tiên
Dừng chân chợt thấy kề bên chủ nhà
Một cô gái đẹp như hoa
Vua lên tiếng hỏi: "Ai mà đẹp xinh?"
Phú ông kính cẩn tâu trình
Đó là con gái của mình kề bên
Vua xoay qua hỏi cô liền:
"Hãy cho ta biết cô tên là gì?"
Liên Hoa lúng túng kể chi
Sợ mình lên tiếng vua nghe giật mình
Cho nên cô cứ nín thinh
Mặc vua thúc giục cô đành lặng yên,
Phú ông thay thế tâu liền:
"Kính mong bệ hạ cảm phiền thứ tha
Con thần nếu mở miệng ra
Âm thanh rất lớn nghe mà chói tai
Sợ làm náo động mọi người
Gây điều thất lễ cho nơi triều đình!"
Vua nào hiểu thấu sự tình
Cứ luôn ra lệnh cô đành tuân theo.
Liên Hoa cô gái diễm kiều
Buồn sao tiếng nói gây nhiều khó khăn,
Cô lên tiếng, giọng vang ầm
Vua quan và cả phái đoàn thất kinh
Chẳng còn có hứng dạo quanh
Cho nên lần lượt bỏ nhanh ra về.
*
Phú ông buồn khổ não nề
Rồi lâm bệnh nặng, hôn mê, liệt giường
Liên Hoa chan chứa tình thương
Đón thầy, chạy thuốc tìm đường cứu cha
Nhiều thầy thuốc giỏi ghé nhà
Nhưng đều thất bại, thật là nguy nan
Liên Hoa lòng dạ nát tan
Một thầy lớn tuổi khuyên nàng đôi câu:
"Cô nên tìm đến đạo mầu
Thỉnh lời Phật dạy chắc mau an lành!".
Cô bèn đi, chùa vắng tanh
Phật còn giáo hoá nơi thành phố xa
Thầy già đại diện ở nhà
Nghe cô kể lể, thiết tha chỉ bày:
"Ba trăm dặm về phương Tây
Núi cao một dãy nơi này nhấp nhô
Ngọn Long Sơn có một hồ
Dưới hồ cung điện thâm u nhiệm mầu
Một nơi có chỗ thẳm sâu
Nước dòng trong suốt chảy mau ra ngoài
Con nên lặn lội tới nơi
Múc về chữa bệnh cha thời khỏi ngay,
Nếu con uống được nước này
Nước như thần dược chữa hay tuyệt vời
Âm thanh êm dịu lại thôi
Giọng như chim hót ai người sánh ngang!"
Vừa vui sướng, lại ngỡ ngàng
Liên Hoa lạy tạ vội vàng định lui
Chợt nghe thầy khẽ thốt lời:
"Cha con khỏi bệnh do nơi tấm lòng
Vì con hiếu thảo vô cùng
Nước thần ứng nghiệm lạ lùng lắm thay!"
*
Liên Hoa từ tạ đi ngay
Lòng thương cha mãi dâng đầy tim côi
Leo ghềnh thác, vượt núi đồi
Cuối cùng cũng tới được nơi nước thần
Lấy bình múc nước trong ngần
Mong cha khỏi bệnh khấn thầm ơn trên.
Rồi nàng vốc nước uống liền
Nước trong như có phép tiên nhiệm mầu
Giọng nàng êm dịu lại mau
Nàng vui trong dạ hát câu ân tình
Tạ ơn tu sỹ giúp mình
Tạ ơn dòng nước thần linh hồ này
Vội vàng quay gót về ngay
Dâng lên cha uống, thuốc hay vô cùng
Cha lành bệnh, nàng vui mừng.
Vua nghe tin tức lạ lùng loan ra
Một ngày quay lại xem hoa
Khen cô hiếu thảo thật là quý thay!
(phỏng theo bản văn xuôi
của CHÂN TỪ)
(16)
PHÓNG RỘNG TÌNH THƯƠNG
Nơi thành Xá Vệ xưa kia
Vợ chồng nhà nọ rất chi là giàu
Vì cha ông họ từ lâu
Chết đi để lại đời sau gia tài.
Vợ chồng cả chục năm trời
Lấy nhau sinh được một người gái ngoan
Đẹp xinh, đức hạnh vẹn toàn
Mẹ cha chiều chuộng, khỏi làm lụng chi
Số cô sướng ít ai bì
Hưởng nhiều phước báu từ khi chào đời.
Vợ chồng sống rất thảnh thơi
Về sau thêm được hai người con trai
Gia đình êm ấm trong ngoài
Gái đầu lòng thấy tương lai rực hồng.
*
Khi cô lớn, định kén chồng
Nhắm chàng kia thấy cũng không thua gì
Bạc tiền, danh giá kể chi
Tâm đầu ý hợp, đôi bề luyến thương.
Đời người sinh tử vô thường
Cha chàng rồi đến mẹ chàng quy tiên
Một năm hai cái tang liền
Gia tài để lại bạc tiền sẵn đây
Chàng con được thừa hưởng ngay
Nhưng rồi sinh tật vui vầy ăn chơi
Nhiều gia sản, lắm cơ ngơi
Đua đòi hư hỏng sống đời tự do.
Cha cô gái chẳng âu lo
Nghĩ chàng tang chế khiến cho muộn sầu
Bước đường phóng túng chẳng lâu
Thói hư tật xấu sẽ mau ngưng liền
Thế là chấm dứt ưu phiền,
Anh chàng có sẵn bạc tiền trong tay
Con ông vẫn thoải mái ngay
Không lo vất vả đọa đày tấm thân
Cho nên ông chẳng phân vân
Đồng lòng cho cưới ngại ngần gì đâu.
Thế rồi chàng rể mau mau
Linh đình tiệc cưới rước dâu về nhà,
Chàng yêu vợ rất thiết tha
Từ sau ngày cưới chẳng xa vợ hiền
Chỉ quanh quẩn ở kề bên
Con đường trụy lạc tưởng quên hẳn rồi.
*
Nào ngờ ngày tháng dần trôi
Ngựa quen đường cũ có rời xa đâu
Chàng kia một sớm quay đầu
Về đường phóng đãng buồn đau thuở nào,
Bạn bè đông đảo biết bao
Say sưa ăn uống, ồn ào nói năng
Đua nhau nịnh hót rộn ràng
Gia tài do đó lẹ làng trôi đi,
Vợ khuyên can có ích chi
Chàng vung tay mãi đến khi hết tiền
Bạn bè xa lánh ngay liền
Khi chồng nhận rõ đảo điên cuộc đời
Than ôi thì đã muộn rồi
Còn đâu nhung lụa một thời xa xưa
Tuy nhiên sĩ diện có thừa
Nên chàng vẫn cố giữ như bình thường
Tỏ ra sang trọng phô trương
Vợ chồng do đó tìm phương kiếm tiền.
Chàng bèn nhờ cô vợ hiền
Về xin tiền bạc ở bên nhà nàng
Đặt điều nói dối mọi đường
Khi thì mua sắm nữ trang đắt tiền
Khi thì ruộng đất tậu thêm
Khi thì buôn bán ở miền xa xôi,
Dối quanh dối quẩn mãi rồi
Cuối cùng thú thật đầu đuôi sự tình
Cảnh sa sút của gia đình
Vì chồng chót dại gây thành khổ đau.
*
Cha cô gái rất buồn rầu
Giận chàng con rể trước sau gây phiền
Ăn chơi phung phí bạc tiền
Nhưng thương con gái ông liền giúp cho:
"Cứ xin mãi, chẳng hay ho
Giúp cho lần cuối, tự lo sau này!"
Tưởng rằng chàng rể đổi thay
Nào ngờ chỉ được ít ngày mà thôi
Cô con gái lại tới rồi
Lại xin tiền bạc ở nơi gia đình.
Cha cô thật rất bất bình
Không còn muốn giúp rể mình thêm chi
Ông thương con thuở xưa kia
Sống đời sung sướng có gì khổ đâu
Giờ đây đầy những lo âu
Vì chồng gieo khổ, gieo sầu mênh mông,
Ông bàn tính với vợ ông
Muốn cho con gái bỏ chồng này luôn
Sau rồi ông sẽ mang con
Gả cho người khác mới mong tốt lành.
Gái kia nghe lọt sự tình
Vội về kể lại ngọn ngành chồng nghe
Anh chồng chua xót tái tê
Suốt đêm trằn trọc bộn bề tâm can
Quẩn quanh suy nghĩ miên man
Trong niềm tuyệt vọng nát tan lòng người
Chợt chồng mất trí nhất thời
Kiếm dao giết vợ, giết người mình yêu
Rồi chàng tự sát chết theo
Xác nằm chung chỗ, máu gieo quanh vùng.
Được tin cấp báo hãi hùng
Cha cô gái tới, vô cùng đớn đau
Oán trời, trách đất hồi lâu
Than cho số mạng thảm sầu tang thương
Thần kinh rối loạn bất thường
Ông lang thang bước tìm đường hỏi thăm:
"Sao tôi số phận nhọc nhằn?
Sao tôi lâm cảnh khó khăn phũ phàng?"
*
Một ngày nắng đẹp thênh thang
Phú ông gặp Phật vội vàng quỳ tâu
Đầu đuôi gia cảnh thảm sầu
Dốc lòng thuật lại trước sau tâm thành
Thỉnh cầu Phật chỉ cho mình
Cội nguồn dẫn đến tội tình ngày nay.
Phật nghe xong phân tích ngay
Nguyên do sự việc đọa đày vương mang
Rồi ngài khuyên dạy nghiêm trang:
"Chúng sinh coi nặng tình thương gia đình
Nên thường chỉ để lòng mình
Hướng vào một chỗ mà thành khổ đau,
Tình thương phóng rộng ra mau
Thương yêu tất cả như nhau trên đời
Con ta nào khác con người
Niềm đau quằn quại tức thời tiêu tan!"
(phỏng theo bản văn xuôi
của QUẢNG HUỆ )
(17)
TỊNH XÁ KỲ HOÀN
Thành Xá Vệ nước Ấn xưa
Có ông trưởng giả rất ư là giàu
Tính tình hào hiệp từ lâu
Sẵn lòng bố thí trước sau mọi nhà
Tên ông là Tu Đạt Đa
Người đời quý mến ông ta vô cùng
Cấp Cô Độc họ gọi ông
Danh xưng quý mến tỏ lòng ngợi khen.
Bảy con trai sống kề bên
Đều thành gia thất, lành hiền, bình an
Trừ người con út độc thân
Ông nhờ mai mối xa gần giúp cho
Họ bèn giới thiệu một cô
Đẹp xinh nhan sắc, tuổi vừa cập kê
Là con gái ông Hộ Di
Hai bên hợp ý, đôi bề đẹp duyên
Nên ông trưởng giả đi liền
Thăm bên nhà gái kết thêm thắm tình,
Sau khi nhà gái tiếp mình
Họ bèn chuẩn bị linh đình đón ai
Tò mò ông hỏi đôi lời
Mới hay họ đợi thỉnh mời thầy tu
"Cúng dường Phật, đấng đạo sư
Cùng chư Tăng", vốn từ xưa nếp nhà.
Thế rồi ông hỏi thêm ra
Khi nghe giảng giải, rất là ngạc nhiên
Trong lòng phát khởi niềm tin
Cầu sao gặp Phật thỏa niềm ước mong.
*
Hôm sau vừa rạng ánh hồng
Ông bèn dậy sớm tìm đường tới thăm
Ghé vào tịnh xá Trúc Lâm
Ông ra mắt Phật, thành tâm, cúi đầu
Ngồi nghe Phật giảng pháp mầu
Như vầng dương phá đêm thâu mịt mùng
Lòng ông quá đỗi vui mừng
Bèn quỳ thỉnh Phật qua vùng của ông
Nơi thành Xá Vệ thân thương
"Đánh chuông cảnh tỉnh những phường u mê
Nhận ra chánh đạo quay về
Bỏ tà theo chánh còn gì phước thêm!"
Phật ưng thuận nhưng dạy liền:
"Xuất gia rồi phải ở riêng một vùng
Đó là theo phép tắc chung
Nếu không riêng biệt, vô cùng khó khăn,
Ta cần tịnh xá khang trang
Làm nơi cư trú cho hàng chư Tăng."
Ông trưởng giả vội thưa rằng:
"Xây ngôi tịnh xá dễ dàng lắm thay
Riêng con xin phát tâm ngay
Sẽ hoàn thành sớm một ngày gần đây!"
Phật cười: "Thật quả lành thay
Nếu mà được vậy thời hay vô cùng!"
*
Sau khi lo chuyện con xong
Vội vàng trưởng giả khởi công ngay liền
Tìm nơi cất tịnh xá lên
Ngài Xá Lợi Phất kề bên giúp giùm
Chọn khu vườn rất um tùm
Đất bằng, cây cối xanh um mượt mà
Của ông thái tử Kỳ Đà
Chỗ này xây cất thật là tiện thay.
Nào ngờ thái tử nói ngay
Vì không muốn bán vườn này của ông
Muốn làm trưởng giả nản lòng
Đùa rằng: "Mua bán cũng không khó gì
Hãy mang vàng tới đây đi
Phủ đầy mặt đất tôi thì bán cho!"
Tưởng rằng trưởng giả khó lo
Nào ngờ ông lại vội cho người về
Chở vàng đến phủ đất kia
Quyết mua cho được có chi ngại ngùng.
Lót vàng mua đất đã xong
Chỉ còn các gốc cây trong vườn này
Phân vân biết tính sao đây
Thời ông thái tử lòng đầy ngạc nhiên
Thấy người mua coi bạc tiền
Khác chi đất cục phủ trên mảnh vườn
Thật kỳ lạ! Thật bất thường!
Cho nên thái tử vội vàng hỏi thăm
Hỏi về Phật và chư Tăng
Sau khi nghe giảng rõ ràng phân minh
Giờ đây thái tử hiểu rành
Bèn đem cây cối nhiệt tình cúng luôn
Cúng dường Phật rất thành tâm
Thế là xong chuyện bán buôn vườn này.
*
Ông già trưởng giả mừng thay
Khởi công xây cất ngay ngày hôm sau
Nào ngờ trở ngại tới mau
Do phường ngoại đạo vào tâu triều đình
Cùng nhau phản đối công trình
Muốn đâu tịnh xá tiến hành cất xây,
Đòi tranh tài ngay tại đây
Để xem Phật Giáo có hay hơn người.
Vừa lo lắng, vừa bồi hồi
Sợ rằng ngoại đạo người thời rất đông
Lại thêm pháp thuật cao cường
Ngài Xá Lợi Phất khó đường đua tranh
Vì ngài đơn độc một mình,
Nào ngờ khi rõ sự tình kể trên
Ngài bèn nói với ông liền:
"Ông đừng lo lắng muộn phiền cho tôi
Một tia ánh sáng mặt trời
Đủ xua bóng tối khắp nơi mịt mùng!"
Thế rồi vua với hoàng cung
Cùng bao dân chúng tập trung một ngày
Xem tranh tài tại nơi này
Riêng ông trưởng giả tràn đầy lo âu.
Nhớ lời Phật dạy từ lâu
Trong khi truyền bá đạo mầu Thế Tôn
Chớ nên xử dụng thần thông
Sợ làm kinh dị tới lòng người xem
Ngài Xá Lợi Phất nào quên
Hôm nay đặc biệt cho nên phải dùng
Phép mầu, biến hóa thần thông
Thắng phường ngoại đạo khi cùng đua tranh.
*
Thế rồi khởi sự công trình
Cất xây tịnh xá, hoàn thành cho mau
Dù cho cực nhọc trước sau
Dù cho vất vả cũng đâu ngại ngần
Suốt ba bốn tháng nhọc nhằn
