CHƯƠNG BỐN:
Những Thiền Sư Sau
Lục Tổ Huệ Năng
CHAPTER FOUR: Zen Masters After
the Sixth Patriarch Hui-Neng
61
- 76
61. Phù Dung Đạo Giai Thiền Sư
Zen master Fu-Reng-T’ao-Jai
Thiền sư Phù Dung Đạo Giai sanh năm 1043
tại Nghi Châu (nay thuộc tỉnh Sơn Đông), là đệ tử của Đầu Tử Nghĩa
Thanh—Zen master Fu-Reng-Yi-Qing was born in 1043 in Yi-Chou (now the
city in southern San-T’ong Province), was a disciple of
T’ou-Tzi-Yi-Qing.
·
Sư hỏi Đầu Tử: “Ngôn giáo
của Phật Tổ như việc cơm nước thường ngày trong nhà, lìa rời việc nầy
riêng có chỗ vì người hay chăng?” Đầu Tử đáp: “Ngươi nói sắc lệnh của
Thiên Tử trong cõi nầy, lại nhờ vua Võ, vua Thang, Nghiêu, Thuấn hay
chăng?” Sư suy nghĩ để đáp lại. Đầu Tử lấy phất tử bịt miệng sư, nói:
“Ngươi phát ý ra đã đáng ăn ba mươi gậy rồi.” Ngay câu nói nầy, sư tỉnh
ngộ, đảnh lễ, liền lui ra. Đầu Tử gọi: “Xà Lê hãy lại đây.” Sư chẳng ngó
lại. Đầu Tử nói: “Ngươi đến chỗ chẳng nghi chăng?” Sư liền bịt
tai—Fu-Rong asked T’ou-Tzi: “The words of the Buddhas and ancestors were
about everyday things such as drinking tea or eating rice. Besides this,
does the teaching have anything special for people or not?” T’ou-Tzi
said: “You speak the Cosmic Emperor’s edict. Are you pretending to be
Yao, Shun, Yu, and T’ang or not? Fu-Rong wanted to continue speaking but
T’ou-Tzi raised his whisk and placed it over Fu-Rong’s mouth, saying:
“If you have some intention, then you already deserve thirty hits with
the stick!” Fu-Rong then experienced enlightenment. He bowed and turned
to leave. T’ou-Tzi said: “Come back! Your reverence!” Fu-Rong ignored
him. T’ou-Tzi said: “Have you come to the place of no doubt?” Fu-Rong
then covered his ears with his hands.
·
Một hôm, sư theo Đầu Tử đi
dạo vườn trà. Đầu Tử trao cây gậy cho sư, sư nhận lấy liền đi theo sau
Đầu Tử. Đầu Tử bảo: “Lý nên thế ấy.” Sư thưa: “Cùng Hòa Thượng xách giày
cầm gậy, cũng chẳng phải việc phần ngoài.” Đầu Tử bảo: “Vẫn có người
đồng hành.” Sư thưa: “Đây là một người không nhận dạy.” Đầu Tử thôi hỏi.
Đến chiều, Đầu Tử bảo: “Sớm mai nói thoại chưa hết.” Sư thưa: “Thỉnh Hòa
Thượng nói tiếp.” Đầu Tử nói: “Mạo sanh nhật, tuất sanh nguyệt.” Sư liền
đốt đèn đem đến. Đầu Tử nói: “Ngươi đi lên đi xuống đều không luống
công.” Sư thưa: “Ở bên cạnh Hòa Thượng lý phải như thế.” Đầu Tử nói: “Kẻ
tôi đòi trong nhà nào mà không có.” Sư thưa: “Hòa Thượng tuổi cao thiếu
nó không được.” Đầu Tử hỏi: “Ân cần cái gì?” Sư thưa: “Có phần đền
ăn.”—One day, T’ou-Tzi and Fu-Rong were walking in the vegetable patch.
T’ou-Tzi came up to Fu-Rong and handed him his staff. Fu-Rong took it,
then walked behind T’ou-Tzi. T’ou-Tzi said: “Is this in accordance with
principle?” Fu-Rong said: “Carrying the master’s shoes or staff for him,
it can’t be otherwise.” T’ou-Tzi said: “There’s one walking with me.”
Fu-Rong said: “Who’s not learning from you?” T’ou-Tzi went back. When
evening came, he said to Fu-Rong: “The master we spoke of earlier isn’t
finished.” Fu-Rong said: “Master, please speak your mind.” T’ou-Tzi
said: “The morning gives birth to the sun. The evening gives birth to
the moon.” Fu-Rong then lit the lamp. T’ou-Tzi said: “Your comings and
goings, none of it is like that of a disciple.” Fu-Rong said: “Taking
care of the master’s affairs, this is in accordance with principle.”
T’ou-Tzi said: “Servants and slaves, what household doesn’t have them?”
Fu-Rong said: The master is advanced in years. Neglecting him is
unacceptable.” T’ou-Tzi said: “So this is how you apply your diligence!”
Fu-Rong said: “One should repay kindness.”
·
Vào ngày mười bốn tháng
tám âm lịch năm 1118, sư hỏi bút giấy, đoạn viết kệ:
“Ngô niên thất thập lục
Thế duyên
kim dĩ túc
Sanh bất
ái thiên đường
Tử bất phạ
địa ngục
Tán thủ
hoành thân tam giới ngoại
Đằng đằng
nhận vận hà câu thúc.”
(Ta tuổi bảy mươi sáu,
Duyên đời nay đã đủ
Sanh chẳng thích thiên đường
Chết chẳng sợ địa ngục
Buông tay đi ngang ngoài tam giới
Mặc tình vươn bổng nào buộc ràng).
Sau đó, sư thị tịch.
On the
fourteenth day of the eighth lunar month in the year 1118, Fu-Rong asked
for a brush and paper. He then wrote this verse:
“I’m seventy-six
years old,
My causational
existence is now completed
In life I did
not favor heaven
In death I don’t
fear hell
Hands and body
extend beyond the three realms.
What stops me
from roaming as I please?
Soon after writing this verse, the
master passed away.
62. Huệ Nam Hoàng Long Thiền
Sư
Zen master Hui-Nan-Huang-Lung
Thiền sư Huệ Nam Hoàng Long sanh năm 1002
tại Tín Châu, đệ tử của Thiền Sư Thạch Sương Sở Viên—Zen master
Hui-Nan-Huang-Lung was born in 1002 in Xin-Chou, was a disciple of
Shi-Shuanghu-Yuan.
·
Nhơn dịp sư và Văn Duyệt
cùng đi Tây Sơn, ban đêm nghỉ lại, hai người đàm đạo. Văn Duyệt nói:
“Thiền Sư Hoài Trừng tuy là con cháu Vân Môn, nhưng pháp đạo còn khác xa
Vân Môn.” Sư hỏi: “Khác ở chỗ nào?” Văn Duyệt đáp: “”Vân Môn như đơn sa
đã chín phen luyện, để vào sắt liền biến thành vàng; Hoài Trừng như được
Hồng Ngân nhìn thấy đẹp mắt, mà để vào lò liền chảy.” Sư nổi giận cầm
chiếc gối ném Văn Duyệt. Sáng ra Văn Duyệt xin lỗi lại nói: “Chí khí Vân
Môn như vua, cam chịu tử ngữ sao?” Hoài Trừng có pháp dạy người là tử
ngữ. Tử ngữ mà hay làm người sống được sao?” Nói xong, Văn Duyệt liền bỏ
đi. Sư kéo lại nói: “Nếu vậy thì ai có thể hợp ý thầy?” Văn Duyệt bảo:
“Thạch Sương Sở Viên thủ đoạn vượt cả mọi nơi, thầy muốn yết kiến thì
không nên chậm trễ.” Sư thầm nghĩ: “Đây là việc lớn của người hành khất
vậy, Văn Duyệt là đồ đệ Nham Thúy, mà dạy ta đến yết kiến Thạch Sương
thì có liên hệ đến ông đâu?”—Huang-Long was traveling with Zen master
Wen-Yueh. One night they were talking about Yun-Men’s Dharma and
Yun-Feng said: “Although Cheng-Kong came after Yun-Men, his Dharma is
different.” Huang-Long asked: “What’s different about it?”Yun-Feng said:
“Yun-Men’s Dharma is like making cinnabar with nine turns of the
grinder, or touching iron and turning it to gold. But Cheng-Kong’s
medicine is old hat to the disciples, and if you stick it in the forge
it melts away.” Huang-Long grew angry and threw a cushion at Yun-Feng.
The next day Yun-Feng apologized and said: “Yun-Men’s bearing is like
that of a king. Are you willing to die beneath his words? Cheng-Kong
also imparts a Dharma to people. Death words. But these death words,
can they also give people life?” Yun-Feng then turned to leave, but
Huang-Long pulled him back, saying: “If that’s so, then what teacher now
lives up to your meaning?" Y”n-Feng said: “Shi-Shuang-Chu-Yuan’s methods
are known everywhere and all the disciples can see that he’s
unsurpassed. Huang-Long thought to himself , Master Yueh is a student of
Da-Yu, but he’s sending me to see Shi-Shuang. How can this be?”
·
Sư liền sửa soạn khăn gói
sáng hôm sau lên đường. Đi đến nửa đường, sư nghe Từ Minh mỗi việc đều
lừa đảo thiền sinh, liền thối chí không đi. Sư ở tại làng Bình nhiều
ngày. Kế, sư lên Hoành Nhạc đến chùa Phước Nghiêm yết kiến Thiền sư
Hiền, Thiền sư Hiền cử sư làm thơ ký. Chợt Thiền sư Hiền tịch, Quận thú
mời Từ Minh đến trụ trì. Được tin nầy, sư rất hoan hỷ có cơ hội để
nghiệm xét lời Văn Duyệt nói. Từ Minh đến, sư trông thấy thân tâm đều
cung kính. Nghe Từ Minh luận nói phần nhiều chê các nơi mỗi đều thuộc tà
giải. Chính chỗ Sư được mật chỉ nơi Phần Đàm cũng bị bác bỏ. Sư nhớ lại
lời nói của Văn Duyệt lúc bình nhật rất đúng. Sư liền thay đổi quan niệm
nói: “Đại trượng phu trong thâm tâm cứ nghi ngại hoài sao?”—Huang-Long
then went to seek out Shi-Shuang. While on the way he heard that
Shi-Shuang was not taking students, so he went instead to Mount Heng,
where he visited the teacher Fu-Yan Xian. Fu-Yan gave Huang-Long the job
of temple secretary. Shortly thereafter Fu-Yan died, and the governor
appointed Shi-Shuang to replace him. When Shi-Shuang arrived, he
disparaged everything at the temple, ridiculing everything he saw as
wrong. Huang-Long was deeply disappointed with Shi-Shuang’s manner. When
Huang-Long visited Shi-Shuang in his abbot’s room, Shi-Shuang said:
“Cheng-Kong studied Yun-Men’ Zen, so he must surpass Yun-Men’s teaching.
When Yun-Men spared T’ong-Shan Shou-Chu three blows with staff, did
T’ong-Shan suffer the blows or not?” Huang-Long said: “He suffered the
blows.” Shi-Shuang said fiercely: “From morning till night the magpies
ry and the crows caw, all of them in response to the blows they’ve
suffered.” Shi-Shuang then sat in a cross-legged position, and
Huang-Long lit incense and blowed to him. Shi-Shuang later asked:
“Zhao-Chou sai: ‘The old lady of Mount T’ai, I’ll go check her out for
you.’ But where was the place he checked her out?” Huang-Long sweated
profusely but he couldn’t answer.
·
Sư liền vào thất Từ Minh,
thưa: “Huệ Nam do tối dốt trông đạo mà chưa thấy, giờ tham thiền khi
hôm, nghe thầy dạy như người đi lạc đường được xe chỉ nam. Cúi xin Hòa
Thượng đại từ bố thí pháp khiến cho con dứt hết nghi ngờ.” Từ Minh cười
bảo: “Thơ ký đã lãnh đồ chúng và du phương nổi tiếng khắp tùng lâm, nếu
còn có nghi ngờ chẳng cần khổ cầu như vậy, hãy ngồi mà thương lượng.” Từ
Minh liền gọi thị giả đem ghế mời sư ngồi. Sư vẫn từ chối và thành khẩn
tha thiết cầu chỉ dạy. Từ Minh bảo: “Thơ ký học thiền Vân Môn ắt không
được yếu chỉ ấy. Như nói: “Tha Động Sơn ba gậy.” Động Sơn khi ấy nên
đánh hay chẳng nên đánh?” Sư thưa: “Nên đánh.” Từ Minh nghiêm nghị bảo:
“Nghe tiếng ba gậy liền cho là nên ăn gậy, vậy ông từ sáng đến chiều
nghe chim kêu trống đánh, tiếng chuông tiếng bảng, cũng nên ăn ba gậy.
Ăn gậy đến lúc nào mới thôi.” Sư chỉ nhìn sửng mà thôi. Từ Minh bảo:
“Tôi lúc đầu nghi không thể làm thầy ông. Giờ đây đã đủ tư cách làm thầy
ông. Ông hãy lễ bái đi. Sư lễ bái xong, đứng dậy. Từ Minh nhắc lời
trước: “Nếu ông biết được ý chỉ Vân Môn thì, Triệu Châu thường nói: ‘Bà
già ở Đài Sơn bị ta khám phá,’ thử chỉ ra chỗ khám phá xem?” Sư mặt nóng
hực, mồ hôi xuất hạn, không biết đáp thế nào—When Huang-Lung visited
Shi-Shuang in his abbot’s room, Shi-Shuang said, “Cheng-Gong sutdied
Yun-Men’s Zen, so he must surpass Yun-Men’s teaching. When Yun-Men
spared Dong-Shan Shou-Chou three blows with the staff, did Dong-Shan
suffer the blows or not?” Huang-Lung said, “He suffered the blows.”
Shi-Shuang said piercely, “From morning till night the magpies cry and
the crows caw, all of them in response to the blows they’ve suffered.”
Shi-Shuang then sat in a cross-legged position, and Huang-Lung lit
incense and bowed him. Shi-Shuang later asked, “Zhao-Chou said, ‘The old
lady of Mount Tai—I’ll go check her out for you.’ But where was the
placehe checked her out?” Huang-Lung sweated profusely but couln’t
answer.
·
Hôm sau sư lại vào thất,
bị Từ Minh mắng chửi. Sư hổ thẹn, nhìn những người hai bên nói: “Chính
vì chưa hiểu câu quyết nghi, mắng chửi đâu phải qui củ từ bi thí pháp!”
Từ Minh cười nói: “Đó là mắng chửi sao?” Ngay câu nói ấy, sư đại ngộ.
Làm bøi tụng:
“Kiệt xuất tùng lâm thị Triệu Châu
Lão bà khám sứ một lai do
Như kim tứ hải thanh như cảnh
Hành nhơn mạc dỉ lộ vi thù.”
(Giỏi vượt tùng lâm là Triệu Châu
Lão bà nơi khám không mối manh
Hiện nay bốn biển như gương sáng
Bộ hành thôi chớ ghét con đường).
The next day, Huang-Long went to
Shi-Shuang’s room again. Shishuang berated him unceasingly. Huang-Long
said: “Is cursing a compassionate way of carrying out the teaching?”
Shi-Shuang yelled: “Try cursing and see!” At these words Huang-Long
experienced a great awakening. He the wrote the following verse:
“The eminent adept Zhao-Chou
Had his reasons for checking out the old
lady.
Now the four seas are like a mirror,
And a pilgrim no longer hates the road.”
·
Sư thị tịch năm 1069—He
passed away in 1069.
63. Phương Hội Dương Kỳ Thiền
Sư
Zen master Fang-Hui-Yang-Qi
Thiền sư Phương Hội sanh năm 992 tại Viên
Châu (bây giờ thuộc tỉnh Giang Tây), đệ tử và là người kế thừa Pháp của
Thiền Sư Thạch Sương Sở Viện, và là thầy của Bạch Vân Thủ Đoan. Dương Kỳ
lập ra phái Thiền Lâm Tế mang tên ông, một trong hai nhánh thiền Lâm Tế
sau khi thầy Thạch Sương thị tịch. Phái Thiền nầy được các thiền sư
Trung Hoa và Nhật Bản mang vào Nhật Bản và hiện nay vẫn còn được lưu
truyền tại đây—Zen master Fang-Hui-Yang-Qi was born in 992 in Yuan-Chou
(now in Jiang-Xi Province), was a disciple and dharma successor of
Shi-Shuang-Chu-Yuan, and the master of Pai-Yun-Shou-Tuan. Yang-Qi
founded the Yogi school of Lin-Chi Zen, which bears his name. It is one
of the two lineages into which the tradition of the Lin-Chi school
divided after Master Shih-Shuang. The strict Zen of Yogi lineage was
brought to Japan by Chinese and Japanese masters and still flourishes
there today.
·
Đi du phương, sư đến yết
kiến Thiền sư Từ Minh ở Nam Nguyên. Sư dừng lại đây phụ tá cho Từ Minh
một cách siêng năng cần khổ. Từ Minh dời sang Thạch Sương Đạo Ngô, sư
cũng dời theo. Nơi đây sư làm Giám Tự (administrator). Tuy theo Từ Minh
đã lâu mà sư chưa tỉnh ngộ. Mỗi khi đến thưa hỏi, Từ Minh bảo: “Việc
trong ty khố quá nhiều hãy đi.” Hôm khác sư đến hỏi, Từ Minh bảo: “Giám
Tự ngày sau con cháu khắp thiên hạ cần gì vội gấp.” Một hôm Từ Minh vừa
đi ra chợt mưa đến, sư rình ở con đường tắt. Từ Minh đến, sư liền nắm
đứng lại nói: “Ông già này! Hôm nay phải vì tôi nói, nếu không nói tôi
sẽ đánh ông.” Từ Minh nói: “Giám Tự biết là việc quanh co liền thôi.”
Câu nói chưa dứt, sư đại ngộ, liền đảnh lễ ngay dưới bùn. Hôm sau, sư
đầy đủ oai nghi đến phương trượng lễ ta. Từ Minh quở: “Chưa phải.”—When
Shi-Shuang Chu-Yuan moved from Nan-Yuan to Mount T’ao-Wu, and then to
Shi-Shuang, Yang-Qi followed him, performing administrative affairs in
each place. Although Yang-Qi remained with Shi-Shuang for a long time,
he never attained enlightenment. Each time he would have an interview,
Shi-Shuang would say: “There are a lot of administrative affairs
requiring attention. Go do them.” On one occasion when Yang-Qi went to
see Shi-Shuang for instruction on practice, Shi-Shuang said: “Director!
Someday your descendants will cover the earth. Why are you in a hurry?”
One day, Shi-Shuang had just gone out when it suddenly began to rain.
Yang-Qi spied his teacher’s walking on a small path, chased him down,
and grabbed him, saying: “You’ve got to talk to me now, or else I’m
going to hit you!” Shi-Shuang said: “Director! You already completely
know how to take care of things, so that’s enough!” Before Shi-Shuang
had finished speaking, Yang-Qi experienced great enlightenment. He then
kneeled and bowed to Shi-Shuang on the muddy path.
·
Từ Minh thượng đường, sư
ra hỏi: “Khi chim núp kêu nẩm nẩm, từ mây bay vào núi loạn, là thế nào?”
Từ Minh đáp: “Ta đi trong cỏ hoang, ngươi lại vào thôn sâu.” Sư thưa:
“Quan chẳng nhận kim, lại mượn một câu hỏi.” Từ Minh liền hét. Sư thưa:
“Hét hay” Từ Minh lại hét. Sư cũng hét. Từ Minh hét luôn hai tiếng. Sư
lễ bái. Từ Minh nói: “Việc nầy là cá nhơn mới gánh vác.” Sư phủi áo ra
đi—Yang-Qi asked Shi-Shuang: “How is it when the great dark bird cries
‘na! Na!’ and flies down from the clouds into the chaotic mountain
peak?” Shi-Shuang said: “I walk in wild grasses. You rush into the
village.” Yang-Qi said: “When the senses have no room for even a needle,
still there is another question.” Shi-Shuang then shouted. Yang-Qi said:
“Good shout.” Shi-Shuang shouted again. Yang-Qi also shouted. Shi-Shuang
then shouted twice. Yang-Qi bowed. Shi-Shuang said: “This affair
concerns one person taking up and carrying a lotus.” Yang-Qi shook his
sleeves and went out.
·
Dương Kỳ thường nói một
cách tích cực về an tâm lập mệnh và cái giàu phi thế tục của ngài. Thay
vì nói chỉ có đôi tay không, ngài lại nói về muôn vật trong đời, nào đèn
trăng quạt gió, nào kho vô tận, thật quá đủ lắm rồi như chúng ta có thể
thấy qua bài thơ sau đây diễn tả về ngôi nhà điêu tàn của sư:
“Nhà ta phên mái rách tơi bời
Nền trắng một màu tuyết trắng rơi
Giá lạnh toàn thân, lòng vạn mối
Người xưa nhà chỉ bóng cây thôi.”
—Zen master Yang Ch’i always talked
positively about his contentment and unworldly riches. Instead of saying
that he is empty-handed, he talked of the natural sufficiency of things
about him as we can see throught this poem concerning his deserted
habitation:
My dwelling is now here at Yang-Ch’i
The walls and roof, how weather-beaten!
The whole floor is covered white with
Snow crystal, shivering down the neck,
I am filled with thoughts.
How I recall the ancient masters whose
habitat was no better than the shade of a
tree!”
Theo Thiền sư D. T. Suzuki trong Thiền
Luận, Tập I, bài thơ nầy không ngụ ý tác giả ăn không ngồi rồi hay không
làm gì khác, hoặc không có gì khác hơn để làm hơn là thưởng thức hoa
đào no trong nắng sớm, hay ngắm vầng trăng trong tuyết bạc, trong ngôi
nhà đìu hiu. Ngược lại, ngài có thể đang hăng say làm việc, hoặc đang
dạy đệ tử, hoặc đang tụng kinh, quét chùa hay dẫy cỏ như thường lệ,
nhưng lòng tràn ngập một niềm thanh tịnh khinh an. Mọi mong cầu đều xả
bỏ hết, không còn một vọng tưởng nào gây trở ngại cho tâm trí ứng dụng
dọc ngang, do đó tâm của ngài lúc bấy giờ là tâm ‘không,’ thân là ‘thân
nghèo.’ Vì nghèo nên ngài biết thưởng thức hoa xuân, biết ngắm trăng
thu. Trái lại, nếu có của thế gian chồng chất đầy con tim, thì còn chỗ
nào dành cho những lạc thú thần tiên ấy. Kỳ thật, theo sư Dương Kỳ thì
sự tích trữ của cải chỉ toàn tạo nghịch duyên khó thích hợp với những lý
tưởng thánh thiện, chính vì thế mà sư nghèo. Theo sư thì mục đích của
nhà Thiền là buông bỏ chấp trước. Không riêng gì của cải, mà ngay cả mọi
chấp trước đều là của cải, là tích trữ tài sản. Còn Thiền thì dạy buông
bỏ tất cả vật sở hữu, mục đích là làm cho con người trở nên nghèo và
khiêm cung từ tốn. Trái lại, học thức khiến con người thêm giàu sang cao
ngạo. Vì học tức là nắm giữ, là chấp; càng học càng có thêm, nên ‘càng
biết càng lo, kiến thức càng cao thì khổ não càng lắm.’ Đối với Thiền,
những thứ ấy chỉ là khổ công bắt gió mà thôi—According Zen master D.T.
Suzuki in the Essays in Zen Buddhism, Book I, this poem is not to convey
the idea that he is idly sitting and doing nothing particularly; or that
he has nothing else to do but to enjoy the cherry-blossoms fragrant in
the morning sun, or the lonely moon white and silvery in a deserted
habitation. In the contrary, he may be in the midst of work, teaching
pupils, reading the sutras, sweeping and farming as all the master have
done, and yet his own mind is filled with transcendental happiness and
quietude. All hankerings of the heart have departed, there are no idle
thoughts clogging the flow of life-activity, and thus he is empty and
poverty-stricken. As he is poverty-stricken, he knows how to enjoy the
‘spring flowers’ and the ‘autumnal moon.’ When worldly riches are
amassed in his heart, there is no room left there for such celestial
enjoyments. In fact, according to Zen master Yang-Ch’i, the amassing of
wealth has always resulted in producing characters that do not go very
well with our ideals of saintliness, thus he was always poor. The aim of
Zen discipline is to attain to the state of ‘non-attainment.’ All
knowledge is an acquisition and accumulation, whereas Zen proposes to
deprive one of all one’s possessions. The spirit is to make one poor and
humble, thoroughly cleansed of inner impurities. On the contrary,
learning makes one rich and arrogant. Because learning is earning, the
more learned, the richer, and therefore ‘in much wisdom is much grief;
and he that increased knowledge increased sorrow.’ It is after all, Zen
emphasizes that this is only a ‘vanity and a striving after wind.’
·
Sư hỏi vị Tăng mới đến:
“Mây dày đường hẹp xe to từ đâu đến?” Vị Tăng thưa: “Trời không bốn
vách.” Sư hỏi: “Đi rách bao nhiêu giày cỏ?” Vị Tăng liền hét. Sư bảo:
“Một hét hai hét sau lại làm gì?” Vị Tăng nói: “Xem ông Hòa Thượng già
vội vàng.” Sư nói: Cây gậy không có ở đây, thôi ngồi uống trà.”—Yang-Qi
asked a monk who had just arrived: “The fog is thick and the road is
obscured, so how did you get here?” The monk said: “The sky does not
have four walls.” Yang-Qi said: “How many straw sandals did you wear out
coming here?” The monk shouted. Yang-Qi said: “One shout. Two shout.
After that, then what?” The monk said: “I meet you, Master, but you’re
quite busy.” Yang-Qi said: “I don’t have my staff. Sit and have some
tea.”
·
Sư hỏi vị Tăng mới đến:
“Lá rụng mây dồn sớm rời chỗ nào?” Vị Tăng thưa: “Quan Âm.” Sư nói:
“Dưới chơn Quan Âm một câu làm sao nói?” Vị Tăng nói: “Vừa đến thấy nhau
xong.” Sư hỏi: “Việc thấy nhau là thế nào?” Vị Tăng không đáp được: Sư
bảo: “Thượng Tọa thứ hai đáp thế Thượng Tọa thứ nhất xem?” Vị Tăng thứ
hai cũng không đáp được. Sư bảo: “Cả hai đều độn hết.”—When another monk
arrived, Yang-Qi said to him: “The leaves fall and the clouds gather.
Where did you come from today?” The monk said: “From Kuan-Yin.” Yang-Qi
asked: How would you say one word from beneath Kuan-Yin’s heels?” The
monk said: “I’ve just arrived to see you.” Yang-Qi said: “What is it
that you’ve seen?” The monk didn’t answer. Yang-Qi said to a second monk
who had also come: “You! Can you say something for this practitioner?”
The second monk didn’t answer. Yang-Qi said: “Here are a couple of dumb
horses.”
·
Sư thị tịch năm 1054—He
passed away in 1054.
Dương Kỳ Phương Hội Phái:
Yang-Qi-Fang-Hui Sect—Phái Thiền có nguồn gốc từ Thiền Sư Trung Quốc tên
Dương Kỳ Phương Hội. Đây là nhánh quan trọng nhất trong hai nhánh thiền
thoát thai từ thiền Lâm Tế sau khi Thiền sư Thạch Sương Sở Viện thị
tịch. Trong truyền thống thiền Lâm Tế người ta gọi nó là Lâm Tế Dương
Kỳ. Phái Dương Kỳ có nhiều thiền sư quan trọng, trong đó có Vô Môn Tuệ
Khai, người sưu tập bộ Vô Môn Quan. Sau nầy các môn đệ của Vô Môn, nhất
là Kakushin, đã du nhập vào Nhật Bản dòng thiền Lâm Tế Dương Kỳ, hiện
vẫn còn tồn tại. Vào cuối thời nhà Tống, khi Thiền tông bất đầu suy
thoái, dòng Lâm Tế Dương Kỳ trở thành nơi dung hợp cho tất cả các phái
Thiền khác cũng đang suy yếu và biến mất. Dưới thời nhà Minh, Thiền hòa
lẫn với Tịnh Độ nên mất đi tính chất riêng của nó, không còn tinh thần
“tâm truyền tâm” nữa—Yang-Qi-Fang-Hui, a school of Zen originating with
the Chinese Ch’an master Yang-Qi-Fang-Hui. It is one of the two most
important lineages into which the Lin-Chih split after Shih-Shuang
Ch’u-Yuan. As a traditional lineage of Lin-Chih Zen, it is also called
the Lin-Chih-Yang-Qi lineage. TheYang-Qi school produced important Zen
masters like Wu-Men-Hui-K’ai, the compiler of the Wu-Men-Kuan, and his
Dharma successor, Kakushin, who brought the Ch’an of Lin-Chih-Yang-Qi
lineage to Japan, where as Zen it still flourishes today. As Ch’an
gradually declined in China after the end of Sung period, the
Lin-Chih-Yang-Qi school became the catchment basin for all the other
Ch'an schools, which increasingly lost importance and finally vanished.
After becoming mixed with the Pure Land school of Buddhism, in the Ming
period Ch’an lost its distinctive character and ceased to exist as an
authentic lineage of transmission of the Buddha-dharma “from heart-minf
to heart-mind.”
64. Đơn Hà
Tử Thuần
Zen master Dan-Xia-Zhi-Chun
Thiền sư Đơn Hà Tử Thuần sanh năm
1064 tại tỉnh Tứ Xuyên, là một trong những đại đệ tử của Thiền sư Phù
Dung. Ông thọ cụ túc giới vào năm hai mươi tuổi. Sư trụ tại núi Đơn Hà,
thuộc tỉnh Tứ Xuyên—Zen master Dan-Xia-Zhi-Chun was born in 1064 in
Si-Chuan province, one of the great disciples of Zen master Fu-Rong. He
was ordained at the age of twenty. He resided at Mount Dan-Xia.
·
Một hôm sư thượng đường
thuyết pháp: “Trong càn khôn giữa vũ trụ, ở trong có một hòn ngọc ẩn tại
hình sơn. Triệu Pháp Sư nói vậy, chỉ có thể chỉ vào dấu và nói về vết,
chứ không thể cầm lấy mà chỉ bày cho người. Ngày nay Đơn Hà mở toát vũ
trụ đập nát hình núi, cầm lấy mà chỉ bày cho mọi người quan sát. Những
người có tuệ nhãn có thể thấy được.” Đơn Hà cầm gậy dọng xuống sàn nói:
“Có thấy không? Cò trắng trên tuyết sắc vẫn khác, Trăng sáng hoa lau
chẳng giống nhau.”—One day he entered the hall and addressed the monk,
saying, “Within the cosmos, inside the universe, at the very center,
there is a jewel concealed in form mountain. Dharma master Zhao says
that you can only point at tracks and speak of traces of this jewel, and
that you cannot hold it up for others to see. But today I split open the
universe, break apart form mountain and hold it forth for all of you to
observe. Those with the eye of wisdom will see it.” Dan-Xia hit the
floor with his staff and said, “Do you see? A white egret stands in the
snow, but its color is different. It doesn’t resemble the clear moon or
the water reeds!”
·
Sư thượng đường, nhắc lại
Đức Sơn dạy chúng nói: “Tông ta không ngữ cú, không một pháp cho người.”
Đức Sơn nói thoại thế ấy, đáng gọi là chỉ biết vào cỏ tìm người, bất
chợt toàn thân bùn nước. Chín chắn xem ra, chỉ đủ một con mắt. Nếu là
Đơn Hà thì không thế. Tông ta có ngữ cú đao vàng cắt chẳng mở, sâu xa
chỉ huyền diệu, ngọc nữ đêm mang thai—Dan-Xia entered the hall and said,
De-Shan spoke as follows: “My doctrine is without words and phrases, and
truthfully, I have no Dharma to impart to people.” You can say De-Shan
knew how to go into the grass to save people. But he didn’t soak the
whole body in muddy water. If you look carefully you see he has just one
eye. But as for me, my doctrine has words and phrases, and a golden
knife can’t cut it open. It is deep, mysterious, and sublime. A jade
woman conceives in the night.”
·
Sư thượng đường: “Dừng
dừng đúng ngọ còn thiếu nửa, lặng lặng canh ba vẫn chửa tròn, sáu cửa
chẳng từng biết hơi ấm, lại qua thường ở trước trăng trong.”—Dan-Xia
entered the hall and said, “At high noon is still lacks half. In the
quiet night it is still not complete. Households haven’t known the
intimate purpose, always going and coming before the clear moon.”
·
Sư thượng đường thuyết:
“Trăng sáng chiếu soi đầm trong bày bóng, nước không có ý thấm trăng,
trăng không có tâm soi nước, trăng nước cả hai đều quên mới đáng gọi là
đoạn. Vì thế nói: Việc lên trời cần phải thổi mất, việc thập thành cần
phải dẹp mất, ném vàng vang tiếng chẳng cần xoay nhìn. Nếu hay như thế
mới hiểu nhằm trong dị loại mà đi. Quý vị đến trong ấy lại thấu hiểu
chăng? Sư im lặng một lúc lại nói: Thường đi chẳng cất nhân gian bước,
mang lông đội sừng lẫn đất bùn.”—Dan-Xia entered the hall said, “The
precious moon streams its shining light, spreading out vast and clear.
The water reflects, but does not absorb its essence, nor does the moon
rend its shining mind. When water and moon are both forgotten, this may
be called cut-off. Therefore, it is said: Things rising to heaven must
fall back to earth. What is fully completed is inevitably lacking. Cast
off the desire for reputation and don’ look back. If you can do this,
you can then walk in the fantastic diversity. And when you have reached
this place, have you seen it all? After a long pause Dan-Xia said: If
you are not devoted to walking among people, then you fall into the dirt
and mud wearing feathers and horns.”
Thiền Sư Đơn Hà thị
tịch vào mùa xuân năm 1117. Tháp cốt của sư được dựng lên ở phía nam
Hồng Sơn, bây giờ là thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc—Dan-Xia died in the
spring of the year 1117. A monment and the master’s complete remains
were placed in a stupa south of Mount Hong, now is Wu-Han city, Hubei
province.
65. Duy Chiếu Bảo Phong
Zen master Wei-Zhao-Bao-Feng
Thiền Sư Duy Chiếu Bảo Phong quê ở Giản
Châu (bây giờ là Giản Dương thuộc tỉnh Tứ Xuyên)—Zen master
Wei-Zhao-Bao-Feng’s home town was in ancient Jian-Chou (now is Jian-Yang
in Si-Chuan province).
·
Một hôm đọc sách, ông giật
mình với câu, “Tánh tương cận dã, tập tương viễn dã.” Sư nói: “Phàm
Thánh vốn một thể, do tập nên sai khác, tôi biết đó rồi.” Liền đó sư đến
Thành Đô làm đệ tử Sư Thanh Thới ở Lộc Uyển. Sư thọ cụ túc giới năm mười
chín tuổi—One day while reading a book, he was startled by the phrase,
“One’s self-nature is near, but realizing it is remote.” He then said:
“The mundane and the sacred are of one body, but because of habit and
circumstances they are differentiated. I know this to be true.” He then
hastened to the city of Cheng-Tu and studied under the teacher
Shing-T’ai in Lu-Yuan, receiving full ordaination at the age of
nineteen.
·
Một hôm sư thượng đường
thuyết pháp: “Phật xưa nói, ‘Khi ta mới thành Chánh Giác chính thấy
chúng sanh trên đại địa thảy đều thành Chánh Giác.’ Sau Ngài lại nói,
‘Sâu thẳm xa xôi không người biết nổi.’ Kẻ không kiến thức, khéo đầu
rồng đuôi rắn.” Sư liền xuống tòa—One day Bao-feng entered the hall and
addressed the monks, saying: "A“ ancient Buddha said, 'W‘en I first
gained complete awakening I personally saw that all beings of the great
earth are each fully endowed with complete and perfect enlightenment.’
And later he said, ‘It’s a great mystery. No one can fathom it.’ I don’t
see anyone who understands this. Just some blowhards.” He then got down
from the seat.
·
Sư thượng đường thuyết
pháp: “Chư Phật quá khứ đã nhập Niết Bàn rồi, cả thảy các ngươi không
nên vói nhớ; chư Phật vị lai chưa ra đời, cả thảy các ngươi không nên
vọng tưởng; chính hiện ngày nay ngươi là người gì? Hãy tự xét
lấy!.”—Bao-Feng entered the hall and addressed the monks, saying: “All
the Buddhas of bygone have already entered nirvana. You people! Don’t be
nostalgic about them. The Buddhas of the future have not yet appeared in
the world. All of you, don’t be deluded! On this very day who are you?
Study this!
·
Một lần khác sư thượng
đường thuyết pháp: “Xưa tự chẳng sanh, nay cũng chẳng diệt, là chết
chẳng được mẫu mực. Nơi đây xuất sanh chồn nầy diệt hết, là hàm sanh
chịu quy củ. Bậc đại trượng phu cần phải ở trong dòng sanh tử, nằm trong
rừng gai gốc, cúi ngước co duỗi tùy cơ lập bày, hay như thế đó là dùng
vô lượng phương tiện trang nghiêm tam muội, cửa đại giải thoát liền mở
rộng thênh thang. Nếu chưa như thế, vô lượng phiền não tất cả trần lao
đứng sựng trước mặt bít lấp đường xưa.”—Another time, Bao-Feng entered
the hall addressed the monks, saying: “The fundamental self is unborn,
nor is it annihilated in the present. It is undying. But to be born in a
certain place, and to die someplace else, is the rule of being born in a
life. Great persons must position themselves in this flow of life and
death. They must lie down in the thorny forest. They must be pliable and
able to act according to circumstances. If they are thus, then
immeasurable expedients, grand samadhis, and great liberation gates are
instantly opened. But if they are not yet this way, then defilements,
all toilsome dust, and mountains loom before them and block the ancient
road.”
Thiền Sư Duy Chiếu
Bảo Phong thị tịch năm 1128. Xá lợi của sư lóng lánh như bảo châu ngọc
bích. Lưỡi và răng của sư không bị lửa đốt cháy. Tháp thờ xá lợi của sư
hiện vẫn còn, bên đỉnh phía tây của tự viện—Zen master Wei-Zhao-Bao-Feng
died in 1128. His cremated remains were like jewels and blue pearls. His
tongue and teeth were undamaged by the flames. His stupa was placed on
the western peak near the temple.
66. Tổ Tâm Hối Đường Hoàng
Long
Zen master Hui-T’ang-Tsu-Hsin
(1025-1100)
·
Thiền sư Tố Tâm Hối Đường
sanh năm 1025 tại tỉnh Quảng Đông. Năm mười chín tuổi sư bị mù, cha mẹ
nguyện cho sư xuất gia, liền đó mắt sư sáng lại. Sau khi tòng học ba năm
với vị thầy thiền đầu tiên của sư là thiền sư Vân Duyện ở Vân Phong, sư
bèn từ giả thiền sư Vân Duyệt ra đi. Sư Vân Duyệt bảo sư nên đến nương
với Sư Huệ Nam ở Hoàng Bá. Sư đến Hoàng Bá ở bốn năm, nhưng không kết
quả, sư lại trở về Vân Phong; tuy nhiên lúc ấy sư Vân Duyệt đã thị tịch,
nên sư tìm đến với sư Thạch Sương—Zen master
Tsu-Hsin-Hui-T’ang-Huang-Lung was born in 1025 in Kuang-T’ung province.
After he was blind at the age of nineteen, his parents vowed to let him
to leave home and to join the order. His eyes were back to normal again.
After studying for three years with his first Zen teacher, Wen-Yueh in
Yun-Feng, he left Yun-Yueh. Master Wen-Yueh advised him to go to see Zen
master Hui-Nan at Huang-Bo. Tsu-Hsin then went to study under Hui-Nan;
however, he returned to Yun-Feng after four years without gaining any
clarity. Tsu-Hsin-Hui-Tang discovered that Wen-Yueh had passed away, so
he stayed with Shih-Shuang.
·
Một hôm sư đọc Truyền Đăng
Thực Lục đến đoạn “Tăng hỏi Thiền sư Đa Phước: Thế nào là một vườn tre
của Đa Phước? Đa Phước đáp: Một cây hai cây nghiêng. Tăng thưa: Chẳng
hiểu. Đa Phước nói: Ba cây bốn cây cong.” Khi ấy sư liền giác ngộ hiểu
rõ được hai thầy. Sư liền đi thẳng đến Hoàng Bá. Vừa mới trải tọa cụ,
Huệ Nam cười nói: Ngươi vào thất của ta. Sư cũng thích thú vui mừng
thưa: Việc lớn xưa nay như thế, Hòa Thượng cần gì dạy người khán thoại
đầu và rán hết sức vạch tìm ra ý nghĩa ? Huệ Nam đáp: Nếu chẳng dạy ông
tầm cứu như thế, đến chỗ không dụng tâm tự thấy tự nhận, là ta đã chôn
vùi ngươi vậy.”—One day he was reading A Lamp Record, when he came upon
the passage, “A monk asked Zen master T’o-Fu, ‘What is T’o-Fu’s bamboo
grove?’ T’o-Fu replied, ‘One stalk, two stalk slanted.” The monk said,
‘I don’t understand.’ T’o-Fu then said, ‘Three stalks, four stalks
crooked.” Upon reading these words Tsu-Hsin-Hui-T’ang experienced great
awakening and finally grasped the teaching of his previous two
teachers. Tsu-Hsin returned to see Huang-Bo. When he arrived there and
prepared to set out his sitting cushion, Huang-Bo said, “You’ve already
entered my room.”Tsu-Hsin jumped up and said, “The great matter being
thus, why does the master teach koans to the disciples and study the
hundred cases of the koan collections?” Huang-Bo said, “If I did not
teach you to study in this manner, and you were left to reach the place
of no-mind by your own efforts and your own confirmation, then I would
be sinking you.”
·
Một hôm quan Thái Sử Hoàng
Sơn Cốc là một nhà nho, một nhà thơ, đến gõ cửa sư xin học Thiền. Sư
nói: “Có một đoạn sách Nho ắt ngài đã nằm lòng dạy đúng như Thiền dạy.
Ngài nhớ lại coi có phải Thánh Khổng nói ‘Ông nghĩ rằng tôi có điều dấu
ông. Nầy các ông ơi, thật tôi không dấu diếm điều gì hết.’ Nhà Nho toan
đáp, nhưng sư một mực nói: “Không! Không!” khiến cho quan Thái sử không
mở miệng được, bối rối cả tâm thần, nhưng không biết thưa thốt gì. Sau
đó hai người có dịp đi chơi núi. Gặp mùa hoa quế rừng nở rộ, hương thơm
ngát cả một vùng. Sư hỏi: “Ngài có ngửi thấy mùi hương không?” Quan Thái
sử đáp: “Vâng.” Sư tiếp: “Đó, tôi có dấu gì ngài đâu?” Câu nói tức thì
mở tâm quan Thái sử. Thật hiển nhiên ‘ngộ’ há phải từ bên ngoài đến, hay
do người khác cưỡng ép vào ta đâu, mà chính tự nó nó mọc lên ở trong ta?
Dầu vị thầy không có dấu gì ta hết, nhưng ta phải ngộ mới thấy được, và
tin quyết rằng không gì thiếu hết trong chính ta—One day Huang-Shan-Ku,
a Confucian poet and a mandarin, came to Hui-T’ang to be initiated into
Zen. Hui-T’ang said: “There is a passage in the text you are so
thoroughly familiar with which fully describes the teaching of Zen. Did
not Confucius declare: ‘Do you think I am holding back something from
you, O my disciples? Indeed, I have held nothing back from you?’
Huang-Shan-Ku tried to answer, but Hui-T’ang immediately made him keep
silence by saying: “No! No!” The mandarin felt trouble in mind, and did
not know how to express himself. Some time later they were having a walk
in the mountain. The wild laurel was in full bloom and the air was
redolent. Hui-T’ang asked: “Do you smel it?” Huang-Shan-Ku said: “Yes!”
Hui-T’ang said: “There, I have kept nothing back from you!” This
suggestion from the master at once led to the opening of Huang-Shan-Ku’s
mind. Is it not evident now that enlightenment is not a thing to be
imposed upon another, but that it is self-growing from within? Though
nothing is kept away from us, it is through enlightenment that we become
cognizant of the fact, being convinced that we are all sufficient unto
ourselves.
·
Một lần sư thượng đường
đọc kệ—One time, he entered the hall to read this verse:
“Tích nhơn khứ thời thị kim nhật
Kim nhật y nhiên nhơn bất lai
Kim ký bất lai tích bất vãng
Bạch vân lưu thủy phong bồi hồi.
Not going,
Not leaving,
Thoughts of South Mountain and Mount
T’ien-T’ai,
The silly white cloud with no fixed
place,
Blown back and forth by the wind.
(Người xưa ra đi ngày này thực,
Ngày nay như cũ người chẳng về,
Nay đã chẳng về xưa chẳng đến,
Mây trắng nước trôi gió quẩn quanh.
Thích Thanh Từ dịch).
Sư thị tịch năm
1100. Cốt của sư được đưa vào phía đông của “Phổ Giác Tháp.” Ngài được
vua ban hiệu “Bảo Giác” Thiền Sư—Tsu-Hsin died in 1100. His remains were
intered on the east side of the “Universal Enlightenment Stupa.” The
master received the posthumous title “Zen Master Precious
Enlightenment.”
67. Thủ Đoan Bạch Vân Thiền Sư
Shou-Tuan-Bai-Yun
Thiền Sư Thủ Đoan Bạch Vân sanh năm 1025
tại Hàn Giang, thuộc tỉnh Hồ Nam. Từ thuở thiếu niên sư đã có khiếu về
nghệ thuật. Năm hai mươi tuổi sư thọ cụ túc giới với Thiền sư Úc ở Trà
Lăng. Về sau sư đến tham vấn với sư Dương Kỳ, một vị thầy lớn của trường
phái Lâm Tế, và sư giác ngộ ở đây—Shou-Tuan-Bai-Yun was born in 1025 in
Heng-Yang, Hunan province. As youth, he was skilled at scholarly arts.
He received ordinationation at age twenty from Zen master named You in
Cha-Ling. Later he traveled to study with Yang-Xi, the great teacher of
the Lin-Chi lineage, with whom he attained enlightenment.
·
Một hôm Dương Kỳ thình
lình hỏi sư: “Bổn sư ngươi là ai?” Sư thưa: “Hòa Thượng Úc ở Đồ Lăng.”
Dương Kỳ bảo: “Ta nghe ông ấy qua cầu bị té có tỉnh, làm một bài kệ kỳ
đặc, ngươi có nhớ không?” Sư bàn nói lại bài kệ
“Ngã hữu minh châu nhất khỏa,
Cửu bị trần lao quan
tỏa,
Kim triệu trần tận
quang sanh,
Chiếu phá sơn hà vạn
đóa.”
(Ta có một viên minh châu,
Đã lâu vùi tại trần
lao,
Hôm nay trần sạch sáng
chiếu,
Soi tột núi sông muôn
thú.
Zen Master Thích Thanh
Từ dịch).
One day Yang-Xi suddenly asked Bai-Yun:
“Under what teacher were you ordained?” Bai-Yun said: “Master You in
Tu-Ling.” Yang-Chi said: “I heard that he stumbled while crossing a
bridge and attained enlightenment. He then composed an unusual verse. Do
you remember it or not?” Bai-Yun then recited the verse:
“I possess a lustrous pearl
Long locked away by
dust and toil.
Now the dust is gone
and a light shines forth,
Illuminating myriad
blossoms with the
mountains and rivers.”
·
Bất chợt Dương Kỳ cười rồi
nhẩy tửng lên. Sư Bạch Vân ngạc nhiên suốt đêm không ngủ. Hôm sau sư đến
thưa hỏi, gặp ngày cuối năm, Dương Kỳ hỏi: “Ngươi thấy mấy người hát sơn
đông đêm qua chăng?” Sư thưa: “Thấy.” Dương Kỳ bảo: “Ngươi còn thua y
một bậc.” Sư lấy làm lạ thưa: “Ý chỉ thế nào?” Dương Kỳ bảo: “Y thích
người cười, ngươi sợ người cười.” Sư liền đại ngộ. Sư hầu Dương Kỳ thời
gian khá lâu mới giả từ đi Viên Thông. Sư được Thiền Sư Nột cử sư trụ
trì chùa Thừa Thiên.Tại đây tiếng tăm của sư lừng lẫy—Yang-Xi sudenly
laughed out loud and jmped up. Bai-Yun was shocked by this behavior so
much that he hardly slept that night. Early the next morning Bai-Yun
came to question Yang-Xi about what had happened the night before.
Yang-Xi asked: “Did you witness an exorcism last night?” Bai-Yun said:
“Yes.” Yang-Xi said: “You don’t measure up to it.” This startled
Bai-Yun. He asked: “What do you mean?” Yang-Xi said: “I enjoyed
someone’s laughter. You fear someone’s laughter.” Upon hearing these
words, Bai-Yun experienced great enlightenment. Bai-Yun then served as
Yang-Xi’s attendant for a long period of time. He later traveled to
Yuan-T’ung temple where, at the recommendation of the abbot Zen master
Yuan-T’ung Na, he then assumed the abbacy of the temple and taught at
Cheng-T’ien temple. There his reputation became widely known.
·
Một ngày nọ có một vị Tăng
hỏi sư: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Chảo dầu không chỗ lạnh.” Tăng hỏi:
“Thế nào là đại ý Phật pháp?” Sư đáp: “Đáy nước thả trái bầu.” Tăng hỏi:
“Thế nào là ý Tổ sư từ Tây sang?” Sư đáp: “Quạ bay thỏ chạy.” Tăng hỏi:
“Chẳng cầu chư Thánh, chẳng trọng kỷ linh, chưa phải là việc phần trên
của nạp Tăng, thế nào là phần trên của nạp Tăng?” Sư đáp: “Nước chết
chẳng chứa rồng.” Tăng hỏi: “Khi thế ấy đi thì sao?” Sư đáp: “Lừa chết
ngươi.”—A monk asked Bai-Yun: “What is Buddha?” Bai-Yun said: “A hot
soup pot has no cool spot.” A monk asked: “What is the great meaning of
Buddhism?” Bai-Yun said: “Push the gourd beneath the water.” A monk
asked: “Why did Bodhidharma come from the west?” Bai-Yun said: “Birds
fly, rabbits walk.” A monk asked: “Praying to the holy ones, believing
in one’s self, there are not the concenrs of a monk. What are the
concerns of a monk?” Bai-Yun said: “Dead water does not conceal a
dragon.” The monk asked: “And when it’s like that, then what?” Bai-Yun
said: “Gain kills you.”
·
Một hôm sư thượng đường
thuyết pháp: “Cổ nhân để lại một lời nửa câu, khi chưa thấu sờ đến giống
hệt vách sắt, bỗng nhiên một hôm sau khi nhìn được thấu, mới biết chính
mình là vách sắt. Hiện nay làm sao thấu? Sư lại nói: Vách sắt! Vách
sắt!”—One day Zen master Bai-Yun entered the hall and addressed the
monks, saying: “The ancients have passed down a few words, and before we
penetrate them they are like an iron wall. Suddenly, one day, after we
see through it, we know that we ourselves are an iron wall. What can be
done to see through this question?” Zen master Bai-Yun also said: “An
iron wall! An iron wall!”
·
Một hôm khác sư thượng
đường thuyết pháp: “Nếu quả thực được một phen xuất hạn, liền nhằm trên
một cọng cỏ hiện lầu quỳnh điện ngọc; nếu chưa quả thực được một phen
xuất hạn, dù có lầu quỳnh điện ngọc lại bị một cọng cỏ che lấp mất, thế
nào xuất hạn? Tự có một đôi tay khéo ấy, đâu từng xem nhẹ vũ tam
đài.”—Another day Zen master Bai-Yun entered the hall to address the
monks, saying: “If you go out and really work up a sweat, then when you
see a single stalk of grass a jade palace is revealed. But if you don’t
put forth this type of effort, then even if you have a jade palace, a
single stalk of grass will confound you. How can you really work up a
sweat like this? As long as your two hands are tired, you’ll never dance
gaily in the three palaces.”
Sư thị tịch năm
1072—Zen master Shou-Tuan-Bai-Yun died in 1072.
68. Nhơn Dũng Bảo Ninh Thiền
Sư
Zen master Ren-Yong-Bao-Ning
Thiền sư Nhơn Dũng Bảo Ninh quê ở Tứ Minh.
Từ nhỏ sư đã có một phong thái đỉnh đạt thông minh khác thường. Sư thông
đạt Thiên Thai giáo. Sau sư đến tham vấn với Thiền sư Tuyết Đậu thuộc
phái Vân Môn. Sư Tuyết Đậu nhận ra khả năng tuyệt diệu của sư và thầm
biết về sau nầy sư sẽ gánh vác đại pháp, bèn nói cợt bằng cách ban cho
sư danh hiệu “Tọa Chủ Anh Tường.” Sư bỏ núi Tuyết Đậu mà thệ rằng: “Tôi
đời nầy hoằng hóa nếu không tìm được một minh sư giỏi hơn Tuyết Đậu, thề
chẳng trở về quê.” Sau đó sư đến ra mắt Thiền Sư Dương Kỳ. Người ta nói
rằng Dương Kỳ nói chưa dứt một câu thì sư đã “đốn sáng tâm ấn.” Sau khi
Dương Kỳ thị tịch, sư cùng Thủ Đoan hành hiệp. Cuối cùng sư trụ lại và
dạy pháp tại Bảo Ninh cho đến khi thị tịch—Zen master Ren-Yong-Bao-Ning
was from Si-Ming. As a young man he possessed a remarkably dignified
appearance as well as extraordinary intelligence. He excelled at the
study of T’ien-T’ai Buddhism. Later he studied under the great Yun-Men
lineage teacher Xue-Tou. Xue-Tou recognized the young man’s wonderful
potential as a vessel for the Dharma, but offended Bao-Ning by
addressing him with a title “Academic Schoolmaster.” Bao-Ning left
Xue-Tou’s mountain with the vow, “I will continue in this life to travel
on a pilgrimage to study Zen, and if I don’t find a teacher who
surpasses Xue-Tou, I vow to never return home.” Later he came to see Zen
master Yang-Xi. It is said that at their first meeting, Yang-Xi did not
complete even a single sentence before Bao-Ning attained the “Mind-seal
of illuminated awakening” (complete enlightenment). Eventually he
settled and taught at the Bao-Ning Temple.
·
Một hôm sư thượng đường
thuyết pháp: “Sơn Tăng hơn hai mươi năm quảy đãy mang bát vân du tứ hải,
đã tham vấn thiện tri thức hơn mười vị, nhà mình trọn không có chỗ thấy;
giống như đá cứng vô tri vô giác, tham vấn cũng không có chỗ hay để lợi
ích cho nhau, từ đây một đời chỉ làm người không hiểu chi cả, thật tự
đáng thương. Bỗng bị gió nghiệp thổi đến phủ Giang Ninh, vô cớ bị người
xô đến đầu đường chữ thập, trụ cái viện rách, làm chủ nhơn cơm cháo tiếp
đãi kẻ Nam người Bắc, việc bất đắc dĩ, tùy thời có muối có giấm đủ cháo
đủ cơm, mặc tình qua ngày. Nếu là Phật pháp, chẳng từng mộng thấy.”—One
day Bao-Ning entered the hall to address the monks, saying: “For more
than twenty years I carried a pack and bowl, traveling everywhere within
the four seas, studying with more than ten different Zen good advisors.
But I never caught a glimpse of my own house, and I was just like a
senseless stone. All the worthies I practiced with couldn’t provide me a
single positive benefit. During that entire time I didn’t learn a thing.
But fortunately, my pitiable life was suddenly blown by the karmic winds
into Jiang-Ning, where, jostled by the crowd, I was pushed into an old
run-down temple on a busy intersection. There, I just served as a
porridge vendor, receiving and helping everyone who came along. My
duties never let up. There was sufficient salt and vinegar and there was
enough gruel and rice. I passed some time in this fashion. I previously
never imagined, even in a dream, that I would realize the Buddhadharma
in this way."
·
Một hôm khác, vị Tăng đến
hỏi sư: “Thế nào là Phật?” Sư đáp: “Gần lửa trước phỏng.” Vị Tăng hỏi:
“Thế nào là đạo?” Sư đáp: “Trong bùn có gai.” Vị Tăng hỏi: “Thế nào là
người trong đạo?” Sư đáp: “Rất kỵ đạp đến.” Vị Tăng hỏi tiếp: “Cổ nhân
nói gió lạnh thổi lá rụng, vẫn vui cố nhân về, chưa biết ai là cố nhân?”
Sư đáp: “Hòa Thượng Dương Kỳ viên tịch đã lâu.” Vị Tăng hỏi: “Chính hiện
nay lại có người nào là tri âm?” Sư đáp: “Ông mù trong thôn thầm gật
đầu.”—Another day a monk asked Bao-Ning: “What is Buddha?” Bao-Ning
said: “Add wood to the fire.” The monk asked: “What is the way?”
Bao-Ning said: “There are thorns in the mud.” The monk asked: “Who are
people of the Way?” Bao-Ning said: “Those that hate walking there.” The
monk asked: “An old worthy said ‘Though the cold wind withers the
leaves, it is still a joy when an ancient returns.’ Who is an ancient?”
Bao-Ning said: “Master Yang-Xi is long gone.” The monk said: “Right here
and now, is there someone who can comprehend this?” Bao-Ning said: “The
eyeless old villager secretly taps his head.”
·
Hôm khác sư thượng đường
nói kệ:
“Gió thu mát,
Vận tùng
hay,
Khách chưa
về,
Nhớ cố
hương.”
Another day Zen master Bao-Ning entered
the hall to recite a verse:
“A cold autumn wind,
The wind
drones in the pines,
The
wayward traveler,
Thinks of
his home.”
69. Thanh Liễu Chơn Yết Thiền
Sư
Xing-Liao-Zhen-Yieh
Thiền sư Thanh Liễu Chơn Yết sanh năm 1089
tại tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Sư xuất gia năm mười một tuổi, đến năm
mười tám tuổi sư thi đậu Kinh Pháp Hoa. Sau đó sư tiếp tục đi đến Thành
Đô tiếp tục học tập kinh điển—Xing-Liao-Zhen-Yieh was born in 1089 in
Si-Chuan province, China. He left home at the age of eleven and passed
his scriptural examinations on the Lotus Sutra at the age of eighteen.
He then traveled to Cheng-Tu, where he continued his scriptural study.
·
Một lần trên đường vân du,
sư gặp thiền sư Đơn Hà. Đơn Hà hỏi sư: “Thế nào là chính mình trước
không kiếp?” Sư suy nghĩ để trả lời, thì Đơn Hà đã chận lại bảo: “Ngươi
còn ồn ào thế sao, hãy đi đi!”—One time on the way of traveling, he met
Tan-Xia. Tan-Xia asked him: “What is the self before the empty eon?”
When Xing-Liao began to answer, Tan-Xia stopped him and said: “You are
disturbed now. Go!”
·
Một hôm sư lên ngọn
Bát-Vu, bỗng nhiên khế ngộ. Trên đường sư trở về gặp Đơn Hà, thì Đơn Hà
đã biết, tát ông một cái và nói: “Đã nói là ông sẽ chạy về đây nói cho
ta biết mà.” Sư lễ bái rồi lui ra. Hôm sau, Đơn Hà thượng đường nói kệ:
“Nhật soi cô phong biếc,
Nguyệt đến nước trong khe,
Tổ sư huyền diệu quyết,
Chớ hướng tất lòng an.”
Nói xong Đơn Hà liền xuống tòa.
Thanh Liễu bèn tiến đến trước tòa thưa:
“Ngày nay đăng tòa lại chẳng lừa được con.” Đơn Hà hỏi: “Ngươi thử nhắc
lại ngày nay ta đăng tòa xem?” Sư im lặng giây lâu. Đơn Hà bảo: “Sẽ nói
ông khắp đất.” Sư liền đi ra.
One day he
went to nearby Bo-Yu Peak, he suddenly experienced enlightenment. Upon
returning to see Tan-Xia, his teacher immediately knew what had
transpired. Before Tan-Xia could speak, Tan-Xia slapped him saying: “You
were going to tell me what you know!” He bowed and retreated. The next
day, Tan-Xia entered the hall and said to the monks this verse:
“The sun shines on a solitary green peak,
The moon reflects in
the cold creek water.
The sublime mystery of
the ancestors,
Is not found in the
small mind.”
Tan-Xia then got down from the seat.
Xing-Liao came forward and said: “A talk like the one you gave today
won’t deceive me again.” Tan-Xia said: “Then explain it to me and we
will see if you understand.” Xing-Liao was silent. Tan-Xia said: “I will
say you caught a glimpse of it.” Xing-Liao then went out.
·
Có vị Tăng hỏi: “Chư Phật
ba đời nhằm trong đống lửa xoay bánh xe đại pháp, lại quả thực đấy
chăng?”Thanh Liễu bảo: “Ta lại nghi đấy.” Vị Tăng bảo: “Hòa Thượng vì
sao lại nghi?” Sư đáp: “Hoa đồng thơm đầy đất, chim rừng chẳng biết
thơm.”—A monk asked Xing-Liao: “All the Buddhas in the three worlds have
turned the great wheel of Dharma into the flames. Has this ceased or
not?” Xing-Liao laughed out loud and said: “I have doubts about it.” The
monk said: “Master, why do you have doubts about this?” Xing-Liao said:
“The fragrance of wild flowers fills the road. The secluded bird does
not know it’s spring.”
·
Vị Tăng thưa: “Chẳng rơi
phong thể lại nhận chuyên thân hay không?” Sư đáp: “Chỗ đi người đá
chẳng đồng công.”—A monk asked: “Without letting go of wind and color,
is it still possible to pivot oneself or not?” Xing-Liao said: “Whre the
stone person walks, there is no other activity.”
·
Một hôm sư vào nhà trù xem
làm bún, chợt thùng thông lủng đáy. Tăng chúng la hoảng: “Uổng lắm!” Sư
bảo: “Thùng thông lủng đáy tự nên vui mừng, vì sao lại phiền não?” Tăng
chúng thưa: “Hòa Thượng thì được.” Sư nói: “Quả thực đáng tiếc một thùng
bún.”—One day Xing-Liao went into the kitchen and saw a pot of boiling
noodles. Suddenly, the bottom fell out of the pot. The monks there were
crestfallen, saying: “Oh, what a waste!” Xing-Liao said: “An overturned
bucket is a joy. Why are you disturbed?” the monks said: “The master can
take delight in it.” Xing-Liao said: “Really, it’s a shame to waste a
pot of noodles!”
Thiền sư Thanh Liễu
thị tịch năm 1151, ngài được vua ban danh hiệu “Ngộ Không Thiền
Sư.”—Xing-Liao died in 1151. He received the posthumous name “Zen Master
Enlightened Emptiness.”
70. Ngộ Tân Tử Tâm Thiền Sư
Zen master Wu-Xin-Tzu-Xin-Huang-Lung
Thiền Sư Ngộ Tân Tử Tâm ở Hoàng Long, sanh
năm 1044 tại Thiều Châu. Sư xuất gia và thọ cụ túc giới tại tuviện Phật
Đà lúc còn rất trẻ. Về sau sư vân du tới viếng Thiền Sư Hoàng-Long-Tổ
Tâm thuộc dòng Lâm Tế—Zen master Wu-Xin-Tzu-Xin-Huang-Lung was born in
1044 in Shao-Chou. As a very young man, he entered Fo-Tuo Monastery
where he gained ordination. Later he traveled to visit the teacher
Huang-Lung-Zu-Xin of the Lin-Chi lineage.
·
Một hôm ngài thượng đường
thuyết pháp: “Này chư Thượng Tọa, thân người khó được, Phật pháp khó
nghe. Thân nầy không nhắm đời nay độ, còn đợi đời nào độ thân nầy? Nay
còn sống đó, các ngài hãy tham thiền đi, tham thiền là để buông bỏ.
Buông bỏ cái gì? Buông bỏ tứ đại, ngũ uẩn; buông bỏ bao nhiêu nghiệp
thức từ vô lượng kiếp đến nay; hãy nhìn xuống dưới gót chân của mình mà
suy xét cho thấu đáo để thấy đạo lý ấy là gì? Suy tới lui hốt nhiên tâm
hoa bừng nở, chiếu khắp mười phương. Sự chứng ngộ thì không thể trao
truyền dù chính các ngài biết rõ nó là cái gì. Đây là lúc các ngài có
thể biến đất lớn thành vàng ròng, quậy sông dài thành biển sữa. Há không
sướng khoái bình sinh hay sao! Vậy thì đừng phí thì giờ niẹm ngôn niệm
ngữ mà hỏi đạo hỏi thiền nơi sách vở; bởi vì đạo thiền không ở nơi sách
vở. Dù cho thuộc lòng một bộ Đại Tạng cũng như Bách gia chư tủ, chẳng
qua là những lời rỗi rãi, khi chết đi chẳng dùng được gì.”—One day he
entered the hall to preach his disciples: “O brothers, to be born as a
human being is a rare event, and so is the opportunity to listen to
discourses on Buddhism. If you fail to achieve emancipation in this
life, when do you again expect to achieve it? While still alive, be
therefore assiduous in practicing meditation. The practice consists of
abandonments. The abandonments of what? You may ask. Abandon your four
elements (bhuta), abandon your five aggregates (skandha), abandon all
the workings of your relative consciousness (karmavijnana), which you
have been cherishing eternity; retire within your inner being and see
into the reason of it. As your self-reflection grows deeper and deeper,
the moment will surely come upon you when the spiritual flower will
suddenly burst into bloom, illuminating the entire universe. The
experience is incommunicable, though you yourselves know perfectly well
what it is. This is the moment when you can transform this great earth
into solid gold, and the great rivers into an ocean of milk. What a
satisfaction this is then to your daily life! Being so, do not waste
your time with words and phrases, or by searching for the truth of Zen
in books; for the truth is not to be found there. Even if you memorize
the whole Tripitaka as well as all the ancient classics, they are mere
idle words which are of no use whatever to you at the moment of your
death. ”
Sư thị tịch năm
1115. Tháp cốt của sư đã được xây về phía bắc của tu viện Hối Đường—He
died in 1115. The master’s stupa was built north of the abbot’s room at
Hui-T’ang Monastery.
71.
Tùng Duyệt Thiền Sư
Zen master Tzong-Yueh Tou-Shuai
Thiền sư Tùng Duyệt Đẩu Suất sanh
năm 1044 tại Cám Châu, bây giờ là tỉnh Giang Tây—Zen master Tzong-Yueh
Tou-Shuai was born in 1044 in Kan-Chou, a place in modern Jiang-Xi
province.
·
Sư làm “thủ chúng” ở tu
viện Đạo Ngộ, trong một dịp hướng dẫn Tăng chúng đến yết kiến Hòa Thượng
Trí ở Vân Cái. Sau một vài câu đàm luận, thiền sư Trí đã biết được biệt
tài của sư. Hòa Thượng Trí bèn cười bảo: “Xem thủ tọa khí chất phi phàm,
tại sao thốt ra lời dường như kẻ say?” Sư đỏ mặt xuất mồ hôi thưa: “Cúi
mong Hòa Thượng chẳng tiếc từ bi.” Hòa thưuợng Trí lại dùng lời châm
chích thêm. Sư mờ mịt, liền xin nhập thất tham vấn riêng với Hòa Thượng.
Hòa thượng Trí hỏi: “Ông đã từng thấy Hòa thượng Pháp Xướng chăng?” Sư
thưa: “Có từng xem ngữ lục của Ngài, tự hiểu rõ, chứ không mong
thấy.”—Tzong-Yueh was the head monk at Tao-Wu Monastery, and on one
occasion he led a group of monks on a journey to visit Zen master
Yun-Kai Zhi. After only a few sentences of conversation, Zhi knew that
Tzong-Yueh possessed special ability. Zhi laughed and said: “I observe
that your breath is unusual. Why is it that when you speak your breath
is like that of a drunkard?” Tzong-Yueh’s face became flushed and he
broke out in sweat, and he said: “Ihope the master won’t spare your
compassion.” Zhi continued to talk to Tzong-Yueh, goading him.
Tzong-Yueh was flushed and didn’t understand. He asked to have a private
interview with Zhi. In the abbot’s room, Zhi asked Tzong-Yueh: “Have you
ever seen Zen master Fa-Chang?” Tzong-Yueh said: “I have read the record
of his talks. I understood it all, so I don’t want to see him.”
·
Hòa Thượng Trí hỏi tiếp:
“Từng thấy Hòa thượng Văn ở Động Sơn chăng?” Tùng Duyệt thưa: “Người
Quan Tây vô não, mang một cái quần vải khai nước đái, có chỗ nào hay?”
Hòa thượng Trí nói ngay: “Ông nên đến ngay chỗ khai nước đái ấy mà tham
vấn.” Sư theo lời dạy của Hòa thượng Trí, tìm đến yết kiến Hòa thượng
Văn và thâm nhận được áo chỉ. Sư trở lại yết kiến Hòa thượng Trí. Trí
hỏi: “Sau khi thấy người Quan Tây đại sự thế nào?” Sư thưa: “Nếu chẳng
được Hòa thượng chỉ dạy, đã luống qua một đời.” Sư bèn lễ tạ Hòa thượng
Trí mà lui ra—Zen master Zhi continued to ask Tzong-Yueh: “Have you seen
Zen master Tung-Shan Wen?” Tzong-Yueh said: “Kuan-Xi’s disciples don’t
have any brains. If you put on a cotton garment that smells like piss,
what good is it?” Zhi said: “You should go and practice at that place
that smells like piss.” Following Zhi’s instructions, Tzong-Yueh went
and practiced with Zen master Wen at Tung-Shan, and deeply realized his
great teaching. Later Tzong-Yueh returned to see Zen master Zhi. Zhi
asked: “Now that you’ve seen Kuan-Xi’s disciples, what about the great
matter?” Tzong-Yueh said: “Had it not been for your instructions=, it
would hae slipped past me my entire life.” Tzong-Yueh then bowed and
retreated.
·
Một lần sư thượng đường
thuyết pháp: “Tai mắt một bề trong, ỏ yên trong hang vắng, gió thu vào
cổ tùng, trăng thu sanh sông biếc. Thiền Tăng khi ấy lại cầu chơn, hai
con khỉ đột bốn đuôi duỗi.” Nói xong sư bèn hét lên một tiếng—One time
he entered the hall to address the monks, saying: “When a person’ eyes
and ears are clear, then he resides in a remote mountain valley. The
autumn wind rustles the ancient pines and the autumn moon reflects from
the cold waters. A patch-robed monk who reaches that place must go still
further to realize the truth, for this is still just two apes with four
tails hanging down.” Afetr saying this the master shouted.
·
Một lần khác sư thượng
đường thuyết pháp: “Đẩu Suất trọn không biện biệt, lại kêu rùa đen là
trạnh, không thể nói diệu bàn huyền, chỉ biết khua môi động lưỡi, khiến
cho Thiền Tăng trong thiên hạ xem thấy trong mắt một giọt máu, chớ có
đổi sân làm hỷ người tiếu ngạo yên Hà đó chăng? Sư im lặng giây lâu nói:
“Thổi lên một bản thăng bình nhạc, mong được sanh bình chưa hết
sầu.”Another time Tou-Shuai entered the hall to address the monks,
saying: “I can’t differentiate anything. I see a hard-shelled turtle and
I mistakenly call it soft-shelled. I can’t talk any wondrous talk, or
speak about truth. I just flap my lips and drum my tongue. When all the
monks in the world see me, they laugh so hard in derision that their
tears turn to blood. Don’t I turn their derision to happiness? Are you
laughing at me now?” After a pause, the master said: “I blowe a light
hearted tune on my flute and it causes people to forget a lifetime of
troubles.”
·
Một hôm sư thượng đường
thuyết pháp: “Mới thấy tân xuân lại sang đầu hạ, bốn mùa dường tên sáng
tối như thoi, bỗng chợt mặt hồng trở thành đầu bạc, cần phải nỗ lực
riêng dụng tinh thần, cày lấy vườn ruộn của mình, chớ phạm lúa mạ của
người, tuy nhiên như thế kéo cày mang bừa, phải là con trâu trắng ở núi
Tuyết mới được. Hãy nói lỗ mũi ở chỗ nào? Sư im lặng giây lâu lại nói:
“Bậy! Bậy!”—One day Zen master Tou-Shuai enterd the hall to address the
monks, saying: “Fist comes the new spring, and then it’s the beginning
of summer. The four seasons pass like a shuttle. Before you know it, a
red-faced babe has turned into an old white-hair. You must truly exert
yourself and use extraordinary effort. Cultivate your own field, and
don’t steal someone else’s seedings. Applying yourself in this way, your
cultivation will certainly result in finally seeing the white ox on snow
mountain.”
·
Vào mùa đông năm 1091, sau
khi tắm gội, sư họp Tăng chúng lại nói kệ:
“Bốn mươi tám năm,
Thánh phàm
giết sạch,
Chẳng phải
anh hùng,
Long An
đường trơn.”
Nói xong sư ngồi yên thị tịch, được vua
ban danh hiệu “Chơn Tịnh Thiền Sư.”
In the winter of 1091, after bathing,
the master assembled the monks and recited this verse:
“After forty-eight years,
Sacred and mundane are
completely killed off,
Although not heroic,
The Longan road is
slippery.”
Upon finishing the
verse, the master passed away (still sitting). He received posthumous
title of “True Stillness Zen Master.”
72.
Pháp Diễn Thiền Sư
Fa-Yan (1024-1104)
Thiền Sư Pháp Diễn ở Ngũ Tổ sanh năm 1024,
đệ tử của Thiền Sư Bạch Vân Thủ Đoan. Khởi đầu sư học triết lý Bách Pháp
Luận của phái Duy Thức, ông đọc thấy câu nầy ‘Khi Bồ Tát vào chỗ thấy
đạo thì trí hay ý thức suy luận và lý hay tâm thể trực giácngầm hợp
nhau, cảnh hay ngoại giới và thần hay nội tâm gặp nhau, không còn phân
biệt có chủ thể hay năng chứng và khách thể hay sở chứng nữa. Giới ngoại
đạo Ấn Độ từng vấn nạn phái Duy Thức rằng đã không phân biệt năng chứng
sở chứng thì làm sao có chứng. Các nhà Duy Thức không đáp được lời công
kích ấy. Pháp sư Tam Tạng Huyền Trang lúc ấy đang ở Ấn Độ, đến cứu nguy
phái Duy Thức bằng câu nói ‘Như người uống nước, nóng lạnh tự biết.’ Đọc
câu ấy Pháp Diễn tự hỏi ‘Nóng lạnh có thể biết được, vậy cái gì khiến ta
tự biết.’ Sư mang nỗi thắc mắc ấy đến hỏi các pháp sư thông thái của
phái Duy Thức, nhưng không ai đáp được. Có người đáp: “Ông muốn rõ ý ấy
hãy sang phương nam gõ cửa phái Thiền truyền Tâm ấn Phật.” Thế là rốt
cùng Pháp Diễn đi đến với Thiền tông—Zen master was born in 1024, was a
disciple of Bai-Yun-Shou-T’uan. He first studied the Yogacara school of
Buddhist philosophy and came across the following passage, ‘When the
Bodhisattva enters on the path of knowledge, he finds that the
discriminating intellect is identified with Reason, and that the
objective world is fused with Intelligence, and there is no distinction
to be made between the knowing and the known.’ The anti-Yogacarians
refuted this statement, saying that if the knowing is not distinguishing
from the known, how is knowledge at all possible? The Yogacarians could
not answer this criticism, when Hsuan-chang, who was at the time in
India, interposed and saved his fellow-monks in the Yogacara. His answer
was: “It is like drinking water; one knows by oneself whether it is cold
or not.” When Fa-Yan read this answer, he questioned himself ‘What is
this that makes one know thus by oneself.’ This was the way he started
on his Zen tour, for his Yogacara friends, being philosophers, could not
enlighten him, and he finally came to a Zen master for instruction.
·
Khi gặp Bạch Vân, Pháp
Diễn hỏi Thủ Đoan về câu chuyện của Thiền Sư Nam Tuyền và Châu Ma Ni.
Khi vừa dứt câu hỏi thì sư Bạch Vân Thủ Đoan liền nạt, ngang đây sư lãnh
ngộ, bèn dâng bài kệ lên thầy<
