NHƠN QUẢ, NGHIỆP & LUÂN HỒI
HT Thích
Thiện Hoa
---o0o---
CHƯƠNG BA
LUÂN HỒI
I. ĐỊNH NGHĨA
Luân hồi dịch ở tiếng Phạn là Samsara (lưu chuyển). Theo chữ Hán thì luân
là bánh xe, hồi là xoay tròn. Hình ảnh bánh xe quay tròn là một hình ảnh
rất rõ ràng mà Phật đã dùng để hình dung sự xoay chuyển lên xuống của
chúng sinh trong sáu cõi (lục đạo) và sự tiếp nối sinh tử, tử sinh không
cùng tận trong sáu cõi ấy. Luân hồi hay Samsara là một danh từ, một hình
ảnh do Phật đặt ra, nhưng cái nội dung của nó là một sự thật, một trạng
thái có thật trong cõi đời, có thể chứng nghiệm được, chứ không phải là
một lý thuyết xây dựng trong không tưởng. Khi chúng ta đã chứng nghiệm
được luật nhân quả trong vũ trụ, thì chúng ta cũng phải công nhận sự luân
hồi, luân hồi chẳng qua là nhân quả liên tục, nhưng vì khi nó biến, khi
hiện, khi lên, khi xuống, khi mất, khi còn, khi thay hình đổi dạng, nên
chúng ta tưởng như gián đoạn và không ảnh hưởng chi phối lẫn nhau.
II. DẪN CHỨNG SỰ LUÂN HỒI TRONG MỌI SỰ VẬT
Trong vũ trụ, tất cả sự vật, từ vật nhỏ như hạt bụi, đến vật lớn như quả
địa cầu, không vật nào chẳng luân hồi.
1. Đất luân hồi: Như cái bình bông đang ở trước mặt chúng ta đây,
trước kia nó là đất, người thợ gốm đem nó nhồi nặn làm thành cái
bình. Trải qua một thời gian, cái bình sẽ bị bể nát, tan thành cát bụi và
trở về lại trạng thái đất cát. Đất cát này làm thức ăn cho cây cỏ,
cây cỏ hoặc tàn lụi sau một thời gian để trở thành phân bón hay đất
cát, hoặc làm thực phẩm cho động vật. Động vật ăn cây cỏ này vào hoặc bài
tiết ngay ra ngoài để thành phân, thành đất hoặc biến thành máu
huyết da thịt, để một ngày kia thân thể động vật già yếu, sẽ tan rã thành
đất cát lại. Bao nhiêu lần thay hình đổi dạng, vì nhân duyên này
hoặc nhân duyên khác, nhưng đất cát, nó cũng lại trở thành đất
cát sau một thời gian, sau một vòng luân chuyển dài hay ngắn.
2. Nước luân hồi: Nước ở biển bị sức nóng mặt trời bốc thành
hơi, hơi bay lên không, gặp hơi lạnh biến thành mây, mây nhiều tụ lại rơi
xuống thành mưa, mưa chảy xuống ao hồ, hoặc gặp hơi lạnh quá, đông lại
thành băng thành giá. Băng giá gặp hơi nóng mặt trời tan ra nước
trở lại. Từ vô thỉ đến nay, nước thay đổi trạng thái biết bao nhiêu
lần, xoay vần mãi mãi như vậy, nhưng nước vẫn là nước. Hiện
tượng của nước thì biến đổi vô cùng, nhưng bản thể của nước
thì không bao giờ mất. Nó chỉ luân hồi mà thôi.
3. Gió luân hồi: Gió là sự luân chuyển của không khí. Không khí bị sức
nóng mặt trời bốc cháy, dãn ra, bốc lên cao làm thành những khoảng trống,
để bù vào khoảng trống ấy, không khí ở các nơi khác chạy tới điền vào, gây
thành luồng gió. Không khí xê dịch chậm thì gió nhỏ, không
khí xê dịch nhanh thì gió lớn, xê dịch nhanh nữa thì thành bão.
Gió có khi hiu hiu, khi thoang thoảng, khi hay hẩy, khi ào ào, khi
cuồn cuộn, nhưng bản chất của nó bao giờ cũng là sự rung dộng của không
khí.
4. Lửa luân hồi: Lửa là một sức nóng làm cháy được vật. Khi đủ
nhân duyên thì sức nóng phát ra lửa. Chẳng hạn hai thanh củi trong
trạng thái bình thường thì chúng ta chẳng thấy sức nóng ở đâu cả,
nhưng khi chà xát vào nhau một hồi thì lửa liền bật lên. Ngọn lửa
này có thể đốt cháy hai thanh củi này một phần hóa thành trong than, một
phần biến thành thán khí. những cây khác dùng rễ mình để thu hút tro than,
và dùng lá để thu hút thán khí, chất chứa lại sức nóng để một ngày
kia, gặp đủ nhân duyên lại bừng cháy lên. Như thế sức nóng bao giờ
cũng có sẵn, nhưng khi thì nó ở trạng thái tiềm phục, khi thì ở trạng thái
hiện thành lửa. Mắt chúng ta chỉ thấy khi nó phát hiện và chỉ khi
ấy mới cho là nó có, còn khi nó ở trạng thái tiềm phục thì ta bảo là nó
không có. Thật ra thì nó chỉ luân hồi qua những trạng thái khác nhau, chứ
không phải dứt đoạn hay mất hẳn.
5. Cảnh giới luân hồi: Trong kinh Phật thường chép: “Thế giới nhiều
như cát sông Hằng”. Thật thế, ban đêm chúng ta nhìn lên trời, thấy hằng hà
sa số tinh tú. Mỗi tinh tú là một thế giới, và mỗi thế giới ấy đều không
thoát ra ngoài định luật chung là thành, trụ, hoại, không. Mỗi phút giây
nào cũng có những sự sanh diệt của thế giới. thế giới này tan đi, thì một
thế khác nhóm lên, như một làn sóng mất đi, thì một làn sóng khác nổi lên,
làm nhân quả, tiếp nối nhau, luân hồi không bao giờ dứt.
6. Thân người luân hồi: Thân người, hay thân thú vật cũng thế, xét cho
cùng thì cũng do tứ đại mà có là: đất, nước, gió, lửa. Những chất cứng dẻo
như da, thịt, gân, xương là thuộc về đất; những chất đượm ướt như máu, mỡ,
mồ hôi, nước mắt là thuộc về nước; hơi thở ra vào, trái tim nhảy, phổi hô
hấp, tay chân cử động là thuộc về gió; hơi nóng trong người là thuộc về
lửa. Như trên chúng ta đã thấy, tứ đại đều luân hồi, thì thân người do tứ
đại mà có, cũng phải luân hồi theo. Khi thân này chết và đến lúc tan rã,
thì chất cứng dẻo trả về cho đất, chất đượm ướt trả về cho nước, hơi nóng
trả về cho lửa, hơi thở và sự cử động trả về cho gió. Rồi bốn chất này tùy
theo nhân duyên chung hợp lại, làm thành cây cỏ hay thân người khác. Người
đến khi chết, bốn chất đó cũng trở về bản thể củ của chúng. Khi thành thân
người, lúc làm thân súc sinh, năm nay tụ họp ở đây, sang năm đã dời nơi
khác, không phải thường còn, cũng không phải mất hẳn mà là luân hồi.
Nhà
học giả có tiếng của Trung Quốc là ông Lương Khải Siêu trong khi nghiên
cứu về Phật giáo Ấn Độ, ông có nói: “... Con người luôn luôn, trong từng
phút từng giây, đều ở trong luân hồi, bất quá hoặc mau hoặc chậm. Chậm thì
gọi là sanh diệt, hoặc biến dị, còn mau thì gọi là luân hồi (luân hồi
chẳng qua cũng là một hình thức trong các loại biến dị). Xem như xác thân
chúng ta, biến hóa không ngừng, không đầy một tuần cũng có thể hóa ra đất
đai, bụi bặm bên đường”.
7. Tinh thần luân hồi: Con người không phải chỉ gồm có tứ đại. Ngoài
tứ đại còn có phần tâm linh nữa, hay nói một cách tổng quát hơn, còn có
tinh thần. Độc lập gồm tất cả những thứ mà đạo Phật gọi là: thọ, tưởng,
hành, thức.
Phần thể xác gồm tứ đại chỉ là phần mà đạo Phật gọi là sắc. Sắc đã không
tiêu diệt mà chỉ biến hóa luân hồi, thì tâm hay tinh thần cũng không tiêu
diệt mà chỉ biến chuyển, xoay vần mà thôi.
Như
trong chương 2 đã nói, tất cả những hành động của thân tâm tạo thành cho
mỗi chúng ta một cái nghiệp. Cái nghiệp ấy biến dịch, xoay vần mãi, khi
đội lốt này, khi mang hình dáng khác, khi rời cảnh giới này, khi vào cảnh
giới khác, quay lộn, trôi lăn trong lục đạo (sáu đường), mãi mãi cho đến
ngày nào được giác ngộ mới thôi.
Những sự lên xuống, trôi lăn, xoay vần của nghiệp trong ba cõi, sáu đường
ấy không phải tình cờ, ngẫu nhiên, may rủi, vô lý, mà trái lại, nó chìu
theo, khuôn theo một cái luật chung, đó là luật nhân quả.
Dưới đây chúng ta sẽ đề cập đến vấn đề ấy một cách rõ ràng hơn.
III. LUÂN HỒI THEO NHÂN QUẢ
Có
thể nói một cách chắc chắn rằng, chúng ta lúc sinh tiền tạo nhân gì, thì
khi chết rồi, nghiệp lực dắt dẫn tinh thần đến chỗ đó thọ quả báo không
sai. Nếu tạo nhân tốt, thì luân hồi đến cảnh giới giàu sang, thân người
tốt đẹp. Còn tạo nhân tội ác thì luân hồi đến cảnh giới nghèo hèn, thân
hình xấu xa, đen đúa, hoặc tàn tật, khi thăng khi giáng, lúc bỗng lúc trầm
...
Sanh ở một cảnh nào, không phải sẽ ở luôn cảnh giới ấy. Nhân có hạn thì
quả cũng có chừng, Như người nắm trái banh liệng lên hư không, khi trái
banh đi hết cái sức của nó, tất sẽ rơi xuống đất lại. Chúng sinh ở cõi
trời, hay cõi súc sanh, địa ngục cũng thế, hễ nghiệp quả hết thì nghiệp
nhân bắt đầu trở lại. Trong khi hưởng quả tốt, nếu không gấp rút tiếp tục
gây nhân lành thì đời sau chắc sẽ không còn ở trong cảnh giới tốt đẹp nữa.
Cho nên vấn đề chính là phải luôn luôn cố gắng vượt lên mình, nếu muốn
mình được vươn lên cao hơn cảnh giới hiện tại. Một điều mà chúng ta không
bao giờ nên quên là: mỗi chúng sinh là một tay thợ tự xây dựng đời mình
trong quá khứ, hiện tại, và tương lai.
Dưới đây là những cảnh giới mà một chúng sinh có thể bị hay được nhập vào
tùy theo nghiệp nhân mà mình đã tạo.
NHÂN QUẢ LUÂN HỒI TRONG SÁU CÕI PHÀM
1.- Địa ngục: Tạo nhân sân hận, độc ác làm nhiều điều tội lỗi
vừa hại mình vừa hại người, phải luân hồi vào địa ngục, chịu đủ điều khổ
sở.
2.- Ngạ quỉ: Tạo nhơn tham lam, bỏn xẻn, không biết bố thí giúp
đỡ người. Trái lại, còn mưu sâu kế độc, để cướp đoạt của người, sau khi
chết luân hồi làm ngạ quỉ.
3.- Súc sinh: Tạo nhân si mê, sa đọa, theo thất tình lục dục,
tửu, tài, sắc, khí, không xét hay dở, tốt xấu, chết trồi luân hồi làm súc
sinh.
4.- A tu la: Gặp việc nhân nghĩa thì làm, gặp việc sái quấy cũng không
tránh, vừa cang trực, mà cũng vừa độc ác. Mặc dù có làm những điều phước
thiện, nhưng tánh tình hung hăng nóng nảy vẫn còn, lại thêm tà kiến, si
mê, tin theo tà giáo. Tạo nhân như vậy, kết quả sẽ luân hồi làm A tu la,
gặp vui sướng cũng có mà buồn khổ cũng nhiều.
5.- Loài người:
a)
Biết giữ gìn lòng nhân từ, không sát nhân hại vật, không làm những điều
đau khổ cho người.
b)
Không tham lam trộm cướp tiền của, từ vật lớn như ngọc, ngà, châu báu đến
vật nhỏ như cây kim, sợi chỉ.
c)
Không trêu hoa ghẹo nguyệt, dâm loạn vợ con, phá hoại gia cang của người.
d)
Không nói lời dối trá, xảo quyệt, thêm bớt, đâm thọc, không nói lời cộc
cằn, thô tục.
đ)
Không rượu trà say sưa, không làm những điều lầm lỗi. Tu nhân ngũ giới như
vậy, đời sau sẽ luân hồi trở lại làm người, cao quý hơn muôn vật.
6.- Cõi trời: Bỏ 10 điều ác: không sát sinh, hại vật, không trộm cướp,
tà dâm, không nói lời đâm thọc, hung ác, dối trá, thêu dệt, không tham
dục, giận hờn và si mê. Trái lại, còn làm 10 điều lành là: phóng sinh, bố
thí, giữ hạnh trinh tiết, nói lời chắc chắn, đúng lý và nhu hòa, trau giồi
đức hỷ xả, từ bi và trí huệ. Tu nhơn thập thiện như vậy, thì sau khi chết
được sanh lên cõi trời, nhưng nên nhớ cõi trời này cũng còn ở trong vòng
phàm tục, chịu cảnh sinh tử Luân hồi.
Muốn thoát ra ngoài cảnh sinh tử luân hồi và đến bốn cõi thánh thì phải tu
nhân giải thoát.
---o0o---
Mục Lục >>
01 >>
02 >> 03 >>
04 >>
05
---o0o---
Vi tính: Minh Trí.
Trình bày: Nhị Tường
Cập
nhật: 3-2008
