Lý nhân duyên
Phúc Trung
I.-
Định nghĩa : Nhân là phần chính có năng lực phát sanh, Duyên là
phần phụ để hổ trợ cho nhân phát sanh ra sự vật. Nhân duyên là
một định lý, theo đó mọi sự vật trong vũ trụ đều có nhân
duyên phối hợp với nhau mà thành, khi nhân duyên đã hết sự vật
ấy sẽ không còn.
II.-
Thí dụ : Hạt đậu là nhân, phải có người gieo trồng, có đất,
nước, không khí, tia nắng mặt trời là những phần phụ, chúng hòa
hợp lại, làm cho hạt đậu nẩy mầm, ra lá, lớn lên rồi đơm
bông, kết trái. Như cái chén ta dùng để ăn cơm, đất là nhân,
người thợ, khuôn, nước, lửa nung là phần phụ phối hợp với
nhau làm thành cái chén.
III.- Những đặc điểm của lý nhân duyên : Nhân duyên là một định lý hiện thực,
nêu rõ mọi sự vật được hình thành đều do nhân duyên phối
hợp mà sanh ra, cho nên Lý nhân duyên chi phối tất cả sự vật.
IV.-
Sự ứng dụng của lý nhân duyên : Chúng ta cần phải hiểu rõ
lý Nhân duyên để thấy được sự thật của cuộc đời, nhờ đó
nó giúp cho chúng ta tu học ngày càng tinh tấn hơn, nhất là trong các
trường hợp :
1) Lý nhân duyên cho chúng ta biết, mọi sự vật ( pháp ) do nhân
duyên phối hợp chớ không phải sự vật có thật mà nhân duyên
cũng chỉ là sự vật, chúng cũng do sự hòa hợp mà thành chớ
không có thật.
2) Lý nhân duyên nêu rõ sự tương quan của các sự vật, sự vật
hình thành nhờ sự tương hợp giữa các pháp. Trong các nhân duyên
hoà hợp thành sự vật, nếu nhân hay một duyên trong sự vật thay
đổi thì sự vật ấy thay đổi, ví dụ nếu ta lấy gỗ làm bàn, ta
có cái bàn gỗ, nếu ta lấy sắt làm bàn ta có bàn sắt, còn cũng
thời bàn gỗ, nếu gỗ ta lớn, ta đóng thành bàn lớn, nếy gỗ ta
nhỏ, ta đóng thành bàn nhỏ mà thôi.
3) Lý nhân duyên cho chúng ta thấy sự vật do nhân duyên phối hợp
tạo thành nhất thời chớ không phải tự nhiên có mà cũng không
do một đấng quyền lực nào tạo ra.
4) Lý nhân duyên cũng cho chúng ta biết rằng khi nhân đã có mà
không có đủ duyên thì sự vật cũng không thể hình thành được.
Ví dụ chúng ta có gạo, có nước, có củi, có nồi chúng ta muốn
có cơm ăn mà không có lửa thì chúng ta cũng không thể nấu cơm,
lại nữa, chúng ta có gạo, có nước, có củi, có lửa mà không
có nồi cũng không thể nấu cơm mà ăn. Lý nhân duyên nầy cũng
để chúng ta tự chủ đời của mình, nó tốt, xấu, giàu, nghèo
đều là những nhân duyên do chúng ta tạo tác nên.
5) Lý nhân duyên giải thích cho chúng ta biết vì sao người làm việc
nầy thành tựu nhanh, ta cũng làm việc ấy mà thành tựu chậm,
chẳng hạn như hai người cùng tu pháp môn như nhau mà người thành
tựu kẻ lại chưa kết quả ! Có người tu sao suông sẻ, mình tu lại
có lắm trở duyên ! Tất cả do nhân duyên, đầy đủ thì thành mà
chưa đủ nên còn chậm đó thôi. Tại sao anh B thích tu với Thiền sư
Nhất Hạnh, chị B thích tu với Thiền sư Thanh Từ, cô A thích tu với Ni
sư Huệ Giác theo pháp môn Niệm Phật, đó cũng do nhân duyên thầy
trò. Xưa Tế Công Hòa Thượng muốn cứu độ cho một người mà
không thể độ được, vì người đó không chịu làm theo, ngài buộc
miệng than : " Vô duyên bất năng độ " .
V.-
Kết Luận : Lý nhân duyên cho chúng ta thấy mọi sự vật hòa hợp
với nhau mà thành, khi nhân duyên không còn đủ chúng tự nhiên
thay đổi hay tan rã, sự vật đều không tự nhiên có nên không có
thật, hiểu được như thế chúng ta sẽ dễ dàng tu học, dễ dàng
thực hành hạnh bố thí, nhìn đời là một tuồng huyễn hóa, tan
hợp đều do nhân duyên. Nhờ đó tích cực tạo cho mình một đời
sống an lạc, tự tại và giải thoát.
Ghi chú : Pháp Dharma ( Phạn ngữ ) : Bất cứ việc
chi dầu nhỏ, dầu lớn, hữu hình hay vô hình, tốt hoặc xấu, hữu vi
hay vô vi, chơn thật hay hư vọng đều có thể gọi là PHÁP.
Sách tham khảo :
Minh-châu
Thiên-Ân Chơn-Trí Đức-Tâm Phật Pháp Tổng Hội Phật Giáo Việt Nam,
Sàigòn, 1951.
-- o0o --
| Mục lục tác giả|
Cập nhật ngày: 01-10-2001
