LỄ TƯỞNG NIỆM VÀ HỘI THẢO
"PHẬT
THÀNH ĐẠO"
TẠI
BỒ-ĐỀ ĐẠO TRÀNG, ẤN ĐỘ
Thích
Nữ Lệ Tâm tường thuật
Chiều 28-12-2000, phi
trường Quốc tế Indra Gandhi, New Delhi rộn rịp đầy bóng những tăng ni
sinh Việt Nam với những bó hoa tươi nhiều màu trên tay, những đôi
mắt long lanh ngời sáng, những nụ cười hoan hỷ luôn nở trên
môi… tất cả đang rộn ràng, hớn hở, chờ đợi đón phái
đoàn hành hương từ Việt Nam sang do HT. Thích Trí Quảng, Trưởng Ban
Hoằng pháp Trung Ương GHPGVN, Trưởng Ban Trị Sự Thành Hội TPHCM, và
Tổng Biên tập báo Giác Ngộ làm trưởng đoàn.
Vì đây là mùa hành hương cao nhất
(high season) trong năm, nên vé máy bay rất khó sắp xếp. 65 vị trong
đoàn phải chia thành 3 chuyến bay khác nhau. Chuyến đầu tiên gồm Hòa
thượng Trưởng đoàn và hai vị thị giả phải đi từ Kathmandu (thủ
đô của vương quốc Nepal) đến New Delhi lúc 6 giờ chiều trên chuyến
máy bay Ấn Độ (Indian Airlines). Đoàn thứ hai có 17 vị Phật tử cũng
từ thủ đô Kathmandu đến New Delhi lúc 9 giờ 30 tối trên chuyến máy
bay Aroplot và đoàn cuối cùng 45 vị trong đó có Thượng Tọa Giác
Toàn, Phó Viện trưởng Học viện Phật Giáo Việt Nam tại TPHCM, Phó
Tổng Biên Tập báo Giác Ngộ; Thượng Tọa Tịnh Diệu, Ủy viên Ban
Trị Sự Tỉnh Hội Phật giáo tỉnh Khánh Hòa, Chánh Đại Diện Phật
giáo huyện Vạn Ninh, Ni Trưởng Đàm Ánh ở miền Bắc; Ni trưởng
Diệu Nghĩa, Phó Trưởng Ban Trị Sự Tỉnh Hội Phật giáo tỉnh Tây Ninh;
Ni trưởng Chơn Hiền, Viện chủ chùa Diệu Hỉ, TP Huế, cùng quý thầy
cô và Phật tử từ Daka (Bangladesh) đến New Delhi lúc 10 giờ đêm
trên chuyến máy bay Aroplot .
Tất cả tăng ni sinh Việt Nam và công
ty Du Lịch tại New Delhi đã tiếp đón đoàn, tặng hoa và chụp ảnh lưu
niệm, rồi lần lượt đưa từng đoàn về khách sạn Ashok Country
Resource để nghỉ ngơi. Hơn 100 người Việt Nam đã gặp nhau tại đây.
Cuộc gặp gỡ giữa những người đồng hương với nhau tại xứ
người thật vui vẻ và đầy cảm động. Trời đã quá khuya, sương
xuống thấm lạnh, thế mà tăng ni sinh vẫn quyến luyến mãi chưa muốn
về. Cuối cùng hơn 12 giờ khuya quý tăng ni sinh đang tu học tại Ấn
Độ đành phải giả từ đoàn ra về để đoàn nghỉ ngơi và hẹn sẽ
gặp nhau lại tại Việt Nam Phật Quốc tự ở Bồ-đề Đạo Tràng từ
ngày 30-12-2000 đến ngày 3-1-2001.
Trưa 1 giờ ngày 29-12 phái đoàn VN
đã đáp chuyến bay Ấn Độ từ New Delhi về Patna (thủ phủ của tiểu
bang Bihar), rồi từ Patna có xe buýt đưa đoàn về Bồ-đề Đạo
Tràng. Trước đó 10 ngày, đại đức Thích Lệ Thọ đã lên Việt
Nam Phật Quốc Tự để chuẩn bị chu đáo mọi thứ cần thiết. Vào
tối 28-12-2000, quý đại đức Thích Nhật Từ, Thích Huệ Khai, Thích
Phước Chí, Thích Giác Hoàng, quý sư cô Thích Nữ Liên Hiếu và
Thích Nữ Liên Hoà đã rời sân ga đi Bồ-đề Đạo Tràng để
đoán đoàn tại đây. Riêng về phía tăng ni sinh VN tại Delhi có 51 vị
cùng 8 vị Phật tử hộ đoàn lúc 10:30 tối ngày 29-12 đã khởi hành
trên chuyến tàu Purshottam Express, số 2802 để đi Gaya. Vì là mùa
đông, phải mang nhiều đố ấm, thêm nữa thực phẩm như đậu hủ,
bún, nước tương, chén đũa …cho gần 200 người ăn, những thứ
phải mua trước ở chợ I.N.A tại New Delhi, nên hành lý chuyên chở
rất nhiều. Nhưng nhờ có quý đại đức Thích Tâm Pháp, Thích Thanh
Chương, Thích Quang Thạnh, Thích Thiện Quý, Thích Thiện Thành… rất
năng nỗ và nhanh nhẹn, và cũng nhờ sư cô Giới Hương đã phân
chia số ghế xe lửa trước trên xe buýt, nên quý thầy cô có thể
tự tìm số giường của mình và tất cả hành lý cũng đã được
ổn định tốt đẹp trước khi tàu chuyển bánh.
Chiều 1 giờ 30 ngày 30-12-2000 đoàn
đến Gaya. Tàu đã chạy gần 15 tiếng đồng hồ cho chặng đường dài
993 km. Tại sân ga Gaya, thầy Lệ Thọ đã thay mặt ban tổ chức ra đón
quý thầy cô. Vì số phòng trong Việt Nam Phật Quốc Tự có giới
hạn, và dành cho đoàn hành hương từ VN sang, nên quý sư cô ở
Delhi được bố trí nghỉ ở chùa Shechen Tennyi Dargyeling thuộc
Phật giáo Tây Tạng, còn quý thầy ở chùa Trung Quốc Maha Bodhi.
Cả hai chùa này nằm cạnh nhau và rất gần đại tháp. Mỗi ngày, ba
buổi đều có xe buýt đưa đón về chùa VN dùng cơm và dự lễ.
Vào buổi chiều cùng ngày, đoàn
nhận được điện thoại của Thầy Hạnh Chánh từ Delhi báo hung tin
Hòa thượng Thanh Kiểm viện chủ tổ đình Vĩnh Nghiêm tại TPHCM đã
viên tịch. Tin này khiến cho tất cả mọi thành viên trong đoàn ai
cũng bàng hòang và thương tiếc.
Tối 30-12 tất cả tăng ni sinh VN tập
trung tại Thiền Đường Việt Nam Phật Quốc Tự để vấn an sức khỏe
H.T Trưởng đoàn và TT. Thích Huyền Diệu, trưởng ban tổ chức. Vẫn
xâu chuỗi tràng hạt trên tay, vẫn chiếc pháp tràng màu nâu vàng
trên cổ, vẫn ánh mắt từ bi độ lượng, lời huấn từ của Hòa
thượng Thích Trí Quảng thật từ tốn và cảm động:
Hòa thượng Thanh Kiểm đã viên
tịch. Ngày 1-1-2001 chúng ta sẽ chính thức làm lễ truy niệm Hòa
Thượng. Các Hòa thượng lớn đã lần lượt ra đi. Thầy rồi cũng
sẽ thế. Cho nên các anh em hãy tu học cho giỏi, sớm trở về quê
hương, trẻ hóa ban lãnh đạo của Giáo Hội, góp phần đem ánh sáng
từ bi và trí tuệ đến với con người Việt Nam.
Hôm nay thầy rất vui khi thấy các anh
em tụ hội về đây dự lễ thật đông đủ. Thầy cũng như Giáo Hội
kỳ vọng rất nhiều vào các tăng ni trẻ đang tu học tại Ấn Độ.
Đây là những mầm non tương lai của PGVN. Thầy rất mong mỏi các anh
em sau khi ra trường phải dấn thân phục vụ Phật pháp và nhân sinh.
Các Hòa thượng tuổi cũng đã lớn rồi, thầy tương đối nhỏ
tuổi hơn so với các Hòa thượng khác, nên thầy hy vọng có thể
cùng làm việc với các anh em trong vài năm nữa, trước khi thầy
về cõi Phật như HT. Thanh Kiểm.
Nhớ lại vào thời thầy còn trẻ
khi sang Nhật học, thầy cũng luôn theo dõi các sinh hoạt, tổ chức,
đoàn thể, giáo hội tại Nhật Bản để học những điều hay của
họ, để góp phần chấn hưng Phật giáo. Khi về nước, thầy thành
lập đạo tràng Pháp Hoa. Thầy giản dị hóa nghi lễ. Vì một xã hội
hiện đại thì không thể rườm rà nhiều nghi lễ. Hình thức càng
ngắn gọn càng tốt. Đạo tràng Pháp Hoa thành công là nhờ điều
này. Thời khóa tụng niệm của đạo tràng dài lắm chỉ có 30 phút,
vì vậy mà có nhiều người tham dự. Ý của thầy là làm sao ít
thời gian, ngắn gọn, dể hiểu mà đầy đủ ý nghĩa. Càng phức tạp
cầu kỳ thì không phổ cập quần chúng được, vì đại đa số quần
chúng Phật tử có trình độ bình dân và không có nhiều thời gian
rảnh do phải đối đầu với cuộc sống gian khó. Thầy mong sao khi các
anh em ra trường, viết lách hay giảng dạy Phật pháp nên thích ứng
nội dung cho cả hai giới trí thức và bình dân. Nghĩa là phải triển
khai giáo pháp theo cách mà người trí thức khi tiếp cận cũng không
cho là thấp trong khi người bình dân cũng?không cho là quá cao.
Thích ứng được như vậy thì việc hoằng pháp sẽ thành công và
mang nhiều lợi lạc.
Thầy muốn các anh em cùng tham gia
thảo luận về ý nghĩa Phật Thành Đạo và nhất là ứng dụng các
giá trị thực tiễn từ sự thành đạo của đức Phật vào trong
cuộc sống. Đây là công việc rất thiết thực, nhất là đối với
các anh em đang là những nghiên cứu sinh. Ý nghĩa Thành Đạo này
được chia làm hai thời kỳ: (1) Trước khi Thành Đạo, Đức Phật
chỉ là một sa môn chưa giáo hóa thuyết phục được mọi người, (2)
Sau khi Thành Đạo thì ngài đã độ vô số người không thể tính
kể trong suốt 49 năm và trải qua nhiều thế kỷ cho đến ngày nay.
Tuy chúng ta chưa bằng Đức Phật và
các vị Bồ-tát, nhưng chúng ta có thể thuyết phục được quần
chúng, có thể độ người trong số lượng nào đó thì đó cũng
là mức độ "thành đạo" mà chúng ta có thể có được.
Trong thiên niên kỷ thứ III, Phật
giáo phải thực sự đáp ứng đời sống tâm linh cho nhân loại.
Phật giáo sẽ trở thành cây cổ thụ cung cấp bóng mát đạo đức
và trí tuệ cho nhân sinh. Làm được như vậy thì chúng ta sẽ góp
phần làm cho ý nghĩa thành đạo trở nên thiết thực hơn. Sau khi
tốt nghiệp về nước theo khả năng của mình, các anh em phải phát
tâm bồ-đề, cống hiến tâm lực và trí tuệ của mình cho sự
nghiệp hoằng pháp độ sanh; đó cũng là một mặt khác của thành
đạo. Chúng ta hãy suy nghĩ để có nhiều cái "thành đạo"
đúng với khả năng và tâm nguyện của mình.
Đó là những lời dặn dò, nhắn
nhủ ngắn gọn của thầy. Một lần nữa, thầy mong các anh em luôn
luôn trau dồi đời sống đạo đức, trí tuệ và thiền định để
trang bị cho mình một hành trang tốt hơn cho tương lai của Phật giáo
Việt Nam và đất nước Việt Nam."
Bên ngoài thiền đường, trời tối
đen như mực. Cái lạnh của mùa đông đã từ những ô cửa sổ
len lén đi vào, nhưng lòng tất cả chúng tôi thật ấm lại và tràn
đầy cảm xúc trước những lời dạy đầy chân tình và trí tuệ
của Hòa thượng Trưởng đoàn. Bao nhiêu mệt nhọc đường xa đã
tan biến, chỉ còn lại sự nhận thức về bổn phận của mình đối
với Phật giáo, dân tộc và đất nước VN thân yêu, và sẽ sống
xứng đáng với sự quan tâm và tin cậy của chư tôn đức đối
với thế hệ tăng ni trẻ.
Sáng ngày 31-12-2000 khi ông mặt trời
chưa kịp ló dạng, thì đoàn VN đã tập trung đầy đủ tại tháp Đại
Giác (Maha Bodhi), đi kinh hành và lễ Phật. Thật là đẹp biết
bao trên tay của Hòa thượng Trưởng đoàn, quý tăng ni và Phật
tử…là mỗi đóa hoa sen nở tròn thơm ngát, những ngọn nến
thắp sáng lung linh…Tất cả đều nghiêm trang, im lặng mặc niệm kinh
hành xung quanh đại tháp và cây Bồ-đề. Sắc y vàng tươi của tăng
ni VN hòa với màu áo tràng lam của Phật tử đã làm cho đại tháp
trong buổi ban mai thêm rực rỡ và tôn nghiêm.
***
Rồi ngày đầu tiên của mùa xuân
năm 2001 cũng đã đến. Những hạt mưa bay lất phất não nề, buồn
bã như tiễn đưa giác linh cố Hòa thượng thượng Thanh hạ Kiểm quy
về cảnh Phật. Tại thiền đường Việt Nam Phật Quốc Tự, hương án
đã bày, bài vị đã cắm lên, khói nhang nghi ngút, tất cả quý chư
tôn Hòa Thượng, Thượng Tọa, đại đức tăng ni và Phật tử VN
đồng thanh mặc niệm cho Giác linh của Hòa thượng cao đăng Phật
quốc. HT. Thích Trí Quảng, TT. Thích Giác Toàn, Ni Trưởng Đàm Ánh
đã lần lượt nói lời truy niệm bộc bạch cảm xúc của mình. Kế
đó là tăng ni sinh đại diện 3 khóa học ở trường Cao Cấp Phật
học Việt Nam (nay là Học viện Phật giáo Việt Nam tại TP. HMC) đã
nói lên những dòng thương cảm và tôn kính của mình đối với
Hoà thượng, vị thân giáo sư đầy tận tụy trong nhiều năm dưới
các mái trường Phật học.
Đại Đức Thị Quả đại diện cho
Tăng Ni sinh Khóa I trường Cao cấp Phật học VN đang du học tại Delhi
đã nhắc lại những kỷ niệm, những đức hạnh hiền từ, khiêm
cung rất mực của Hòa thượng khi ngài còn sống như sau:
…Bạch Thầy! Nhớ năm xưa nơi
mái trường Cao Cấp Phật học, Thầy đã đem những tinh hoa giáo nghĩa
Đại thừa truyền dạy cho chúng con, giúp chúng con thấu rõ được
giáo lý thâm cao huyền diệu. Ngài đã để lại cho chúng con một
tấm gương sáng về giới hạnh trang nghiêm, tinh thần minh mẫn. Đời
sống của một bậc cao tăng, thạc đức sao mà vô cùng giản dị.
Viện chủ của một tổ đình nguy nga mà đi lại vẫn là những phương
tiện khiêm tốn thô sơ. Là giáo thọ sư của một học viện nổi
tiếng của PGVN mà lời nói vẫn một mực từ hòa, khiêm hạ của
Bồ-tát Thường Bất Khinh. Ngài đã thể hiên trọn vẹn là một bậc
đạo sư mẫu mực.
Giờ đây hàng sơ học hậu bối
chúng con làm sao khỏi chạnh lòng rơi lệ khi nghe tin ngài đã chích
lý Tây quy. . .
Đại đức Bửu Chánh đã đại
diện cho tăng ni sinh khóa II trường Cao Cấp Phật học dâng đôi dòng
ai điếu như sau:
…Chúng con làm sao quên được
hình ảnh từ bi đức độ của bậc thầy từ hòa, khả kính. Với
tấm lòng rộng lượng bao la như biển cả mênh mông, ngài đã ban
rãi cho chúng con những lời vàng ngọc làm kim chỉ nam cho cuộc sống
nhiêu khê khổ ải này. Chúng con không chỉ đón nhận nơi Hòa
thượng những lời chỉ dạy cao quý, giá trị mà chúng con còn học
hỏi ở Hòa thượng đức độ tu hành Từ, Bi, Hỉ, Xả. Trong kinh Pali
có dạy "Cái gì là lõi cây, cái đó sẽ tồn tại." Ngài
như một ngôi sao, càng nhìn càng sáng. Giữa cuộc đời thị phi, Hòa
thượng như một dòng nước cam lồ tưới xuống cho cây từ bi nở
hoa, kết trái. Giữa đêm đen mù mịt, Hòa thượng như vì sao Bắc
đẩu soi đường, định hướng. Giữa tị hiềm chia rẽ, Hòa thượng
như một chất keo làm kết lại tình người. Hòa thượng đã để
lại cho chúng con một tấm lòng quảng đại vì quần sanh, một của hồi
môn cho các tâm hồn hướng thiện . . .
…Lòng của chúng con, những
người học trò nhỏ bé năm xưa của Hòa thượng, quặng đau như
cắt khi vĩnh biệt bậc thầy từ ái.
Nào những tưởng ngọn đèn dù
trước gió
Mà trăm năm còn lưu
lại chốn sa-ba
Ngờ hay đâu mới 80
năm
Đã về cảnh Phật.
Chuông tiễn đưa vĩnh
biệt thầy hiền
Thuyền Bát Nhã
thuận buồm về bến giác…"
Kế đến là ai điếu của đại đức
Thiện Hữu, đại diện cho tăng ni sinh khóa I, Trường Cơ Bản Phật
Học TP. Hồ Chí Minh, và khóa III, trường Cao cấp Phật học VN đang du
học tại Delhi như sau:
…Hởi ôi!
Trời miền Nam vi vu
gió thảm
Mưa âu sầu ảm đạm
khắp già-lam
Tổ Đình Vĩnh Nghiêm
trắng xóa một màu tang
Nơi Phật quốc lòng
chúng con càng bi thống !
…Đau đớn thay !
Duyên trần phải mãn
Tụ tán thường tình
Bao đệ tử chưa rõ
tâm minh
Người vội Tây
Phương quảy gót!
Kể từ nay:
Lời di huấn vẫn còn
thanh thoát
Nhưng tôn nhan chẳng
thấy nơi đâu
Chúng con nơi xa chấp
tay nguyện cầu
Cho Hòa thượng trần
lao vãng phảng
Ao thất bảo, hàng
thọ kết bạn
Cửu phẩm liên hoa
có dáng ân sư
Chúng con tất dạ tạ
từ
Bậc thầy Giới- Thân
hóa độ
Ôi Thôi! Vĩnh Nghiêm
chín tầng mờ mịt
Mây đi bặt tích âm
bi
Sa-la lá rủ ngàn năm
Ấn Độ âm thầm
khóc tiễn
Trọn đời chúng con
cung nguyện
Noi chí xuất trần
Lời vàng thước
ngọc cao vân
Cúi đầu khắc
sâu tâm khảm . . .
Nam-mô Ma-ha Tỳ-kheo Vĩnh Nghiêm
Đường Thượng pháp húy thượng Thanh hạ Kiểm tác đại chứng
minh."
***
Sau buổi lễ truy niệm Hòa thượng
Thanh Kiểm là buổi hội thảo về "Ý Nghĩa Phật Thành Đạo"
với sự chứng minh của HT. Thích Trí Quảng, T.T. Thích Huyền Diệu, T.T.
Thích Giác Toàn, và T.T. Thích Tịnh Diệu. Quý tham luận viên là
những vị có tham gia bài viết trong tuyển tập dày hơn 400 trang, khổ
A-4, với tựa đề ""Bản Chất &Con Đường Giác Ngộ và
các Vấn Đề Thời Đại" do HT. Thích Trí Quảng và T.T. Thích
Huyền Diệu biên tập và đại đức Thích Nhật Từ làm trợ lý
biên tập. Tuyển tập gồm có 66 bài viết và dịch, được phân
thành bốn chủ đề chính: (1) Bản chất và con đường giác ngộ, (2)
Tưởng niệm Phật thành đạo và niên đại của ngài, (3) Phật giáo
và các vấn đề thời đại, (4) Bồ-đề Đạo Tràng: lịch sử và
chiêm bái.
Trước khi bắt đầu hội
thảo, tuyển tập này được trao tặng đến từng vị tăng ni và toàn
thể Phật tử hiện diện, kèm theo đó là một đĩa CD chứa nội dung
của tuyển tập cũng như hàng ngàn bài viết và dịch Anh-Việt về
Phật pháp trên trang nhà Đạo Phật Ngày Nay, http://www.buddhismtoday.com do đại đức Thích Nhật Từ biên tập và thiết
kế, cũng được biếu tặng chư tôn đức và Phật tử trong phái
đoàn hành hương từ Việt Nam sang. Phải nói thành quả của tuyển
tập và đĩa CD này là do đại đức Thích Nhật Từ, Sư Giác Hoàng
và một số quý thầy cô khác đã thức nhiều đêm trong thời gian
gấp rút để hoàn thành đúng vào thời gian ấn định.
Không khí buổi hội thảo thật sinh
động. Theo lời chỉ dạy của Hòa thượng chủ toạ, do vì thời gian
có giới hạn, mỗi tham luận viên chỉ được trình bày 5 phút. Điều
này cũng làm vài thuyết trình viên chưa kịp chuẩn bị đã hơi
"bối rối." Mỗi lần Hòa thượng nhìn đồng hồ, rồi gõ
chuông để báo thời gian trình bày đã hết, cả hội trường cười
vang thật vui nhộn...
Tham luận viên đầu tiên là đại
đức Thị Quả. Đại Đức đã bàn về cách tiếp cận nhị nguyên về
Đức Phật của các nhà nghiên cứu Phật học hiện đại cũng như
những người thuộc các tôn giáo khác.
Vị kế tiếp đó là Đại đức Giác
Ngôn đã bàn đến giá trị vô song của Bồ-đề Đạo Tràng và con
đường giác ngộ mà Đức Phật đã đi qua.
Sư cô Giới Hương với đề tài
"Vài nét về Phật giáo ở Châu Á và Châu Âu trong thế kỷ
XX" nhằm nhấn mạnh kinh nghiệm hoằng pháp của các bậc tiền
bối ở Châu Á và Châu Âu sẽ là nguồn tài liệu sống vô cùng
quý giá cho những nhà truyền giáo. Sư cô đã đặt giả thuyết nếu
đời sống càng phát triển về vật chất như phương Tây thì sẽ
càng thiếu hụt về tinh thần và do đó tìm về Châu Á để thăng
bằng đời sống, thì mảnh đất phương Tây sẽ trở thành mảnh đất
hứa hẹn cho các nhà truyền giáo của đạo Phật trong thiên niên kỷ
mới. Với bối cảnh của nền văn minh kỹ thuật, phương Tây có thể
sẽ trở thành nơi chủ lực cho sự phục hưng Phật giáo trên hành
tinh này.
"Đạo Phật là con đường
giác ngộ" là đề tài của sư cô Huệ Liên. Sư cô đã diễn
tả Giác ngộ như là sự chuyển hóa nhân tính một cách trọn vẹn
về bốn phương diện. Về nhận thức, giác ngộ là sự chuyển thức
thành trí; về tình cảm, giác ngộ là chuyển hóa các tính bất
thiện; về thái độ, giác ngộ là sự chuyển hóa lòng vướng mắc
thành xả bỏ; về cách cư xử, giác ngộ là chuyển hóa họat động
xấu ác thành họat động thiện ích.
Đại Đức Lệ Thọ đã kêu gọi
cần phải có một đạo Phật "thích nghi" để đáp ứng lại
một cách hiệu quả những nhu cầu đa dạng của thời đại, hòa nhập
trào lưu toàn cầu hóa, Việt hóa nghi thức tụng niệm, thay đổi
thời khóa nghi lễ, vận dụng triệt để các phương tiện thông tin
đại chúng, nhất là đưa ba tạng kinh điển và các phương diện ứng
dụng của giáo lý vào các trang nhà điện tử (website) để truyền
bá chánh pháp. Có như vậy Phật giáo chắc chắn sẽ trở thành tôn
giáo toàn cầu trong thiên niên kỷ thứ ba.
Sư cô Đồng Anh khẳng định chân lý
bất hủ mà Đức Phật đã tự mình khám phá và tuyên bố, đó
là "Tất cả chúng sanh đều có Phật tánh và con đường thể
nhập Phật tánh này không có gì khác hơn là sự tu tập đạo
đức, trí tuệ và thiền định của bản thân."
Dựa vào kinh điển Pali, sư cô Trí
Liên đã trình bày con đường giác ngộ là thực hành
Giới-định-Tuệ, tu tập Bốn Niệm xứ… Nói cách khác, thiền
định chính là nền tảng của giác ngộ và giải thoát trong Phật
giáo.
Sư cô Hương Nhũ với bài "Con
đường siêu thế" đã mong mỏi chư tôn đức lãnh đạo Giáo
Hội hãy quan tâm và trao gia tài thánh thiện cho thế hệ tăng ni sinh
trẻ, những người có thể tiếp chư tôn đức gánh vác trách
nhiệm tuyên bố thông điệp của Đức Phật hôm nay và mai sau.
Giác Ngộ là tinh hoa của sự nỗ
lực chân chánh trong tu học bản thân, không hề có yếu tố tha lực
hay ân sủng của siêu nhiên. Đó là nội dung bài thuyết trình của
thầy Quang Thạnh.
Thầy Thanh Chương đã ví quá trình
thực nghiệm tâm linh, chứng đắc giải thoát của Đức Phật bằng
bốn chặng đường: (1) vì lòng từ thương xót nhân sinh, (2) từ bỏ
đời sống vương triều để tìm cầu chân lý, (3) thể hiện và
chứng nghiệm tâm linh qua con đường trung đạo, và (4) sự giác ngộ
trọn vẹn và hoằng pháp lợi sanh.
Buổi hội thảo được tạm dừng
tại đây để tham dự lễ cúng dường trai tăng. Chương trình hội
thảo tiếp tục diễn ra vào 2 giờ chiều cùng ngày.
Thầy Huệ Khai mở đầu lại cuộc
hội thảo với đề tài "Đức Phật: Nhà giáo dục vĩ
đại," nhằm xác định tinh thần giáo dục của đức Phật rất
bao dung, bình đẳng và nhắm đến mục đích an lạc và giải thoát cho
nhân sinh.
Sư Cô Liên Chương với bài "Ý
nghĩa Phật thành đạo" đã khẳng định Giác Ngộ là khai mở
con đường giải thoát cho tất cả chúng sanh, là quá trình nỗ lực
bản thân, là cải cách các bất công xã hội…
Sư cô Huệ Nguyệt lập luận rằng
nếu đau khổ liên hệ và thuộc về cảm thọ, thì con đường giải
thoát là con đường làm chủ các giác quan, thanh tịnh hóa các cảm
giác.
Tuệ tri cái "bi" trong tinh thần
vô thường, vô ngã sẽ giúp hành giả sống trong cái "mỹ"
an lạc và hạnh phúc. Đó là nội dung đề tài "Gía trị thẩm
mỹ trong giáo lý vô thường- vô nga?quot; của sư cô Liên Dung.
Thầy Tâm Pháp với đề tài "Hai
tiêu chuẩn cần thiết của một sứ giả hoằng pháp" đã nghĩ
rằng một nhà hoằng pháp hiện đại phải có quan điểm nhất quán
trong giảng dạy giáo lý và cần nắm vững hệ thống giáo lý.
Thầy Nhật Từ kết thúc cuộc hội
thảo với đề tài "Ác ma" có hai: (1) Ác ma trước khi
Đức Phật thành đạo là quân ma nội tâm, tức phiền não lậu
hoặc, chớ không phải là thiên ma hay ma quỷ bên ngoài, (2) Sau khi
Đức Phật thành đạo, khái niệm "ác ma" trong sự kiện thỉnh
Đức Phật không chuyển pháp luân và sớm nhập Niết bàn, không
mang tính chính thống hay được "thêm thắt vào" về sau, nếu
nhìn từ góc độ văn bản học.
Vì thời gian có giới hạn, quý
tăng ni sinh có đóng góp các bài dịch như quý đại đức Thích Minh
Thành, Thích Giác Hoàng, Thích Phước Chí, Thích Thiện Quý, quý sư
cô Thích Nữ Liên Hiếu, Thích Nữ Liên Hoà đã phải nhường thời
gian trình bày của mình cho phần thảo luận của hội thảo.
Để bắt đầu cho buổi thảo luận, TT.
Thích Giác Toàn bày tỏ lòng hoan hỷ khi nhìn thấy tăng ni sinh du học
tại Ấn Độ đã tương đối trưởng thành qua các bài viết và
dịch. Điều này cho thấy tiềm năng của các tăng ni sinh rất lớn và
sau này có thể cống hiến rất nhiều cho Phật giáo và đất nước
Việt Nam. Thượng Tọa cũng dạy thêm rằng không phải chỉ ở Tây
Tạng mới có các bậc cao tăng hay thánh tăng như ngài Dalai Lama, mà
VN chúng ta cũng có, nếu chúng ta biết quay về tìm kiếm những viên
ngọc quý nơi quý Hòa Thượng, và chư Tôn Đức VN mình.
Thượng Tọa Tịnh Diệu phát biểu
rằng không có sự cúng dường nào bằng sự cúng dường Pháp,
mà trọn ngày đầu xuân 1-1-2001 phái đoàn hành hương từ Việt Nam
đã nhận được từ sinh hoạt trao đổi chánh pháp của buổi hội
thảo. Thượng toạ xin tùy hỷ công đức với Ban Tổ chức đã
dành cho phái đoàn món quà cao quý này…
TT. Thích Huyền Diệu, trưởng ban tổ
chức hội thảo và lễ tưởng niệm, mong muốn quý tăng ni phải "Tri
hành hợp nhất," "Trí đức song tu" nghĩa là lời
nói hay sáng tác và sự thực nghiệm giáo pháp phải song hành và
cùng hoàn thiện. Thượng Tọa mong mỏi quý tăng ni sinh đang tu học
tại Ấn Độ hấp thụ những tinh hoa của Phật giáo và đất nước
Ấn Độ để góp phần làm vững mạnh ngôi nhà Phật giáo Việt Nam.
Thượng toạ bày tỏ lòng cảm động trước sự tham dự đông đảo
và nhiệt tình của quý tăng ni và Phật tử tại buổi hội thảo lần
đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam Phật Quốc Tự. Thượng
toạ thiết tha mong đợi trong tương lai sẽ có thêm nhiều sinh hoạt
tương tự được diễn ra tại ngôi chùa Việt Nam đầu tiên tại
đất Phật này. Tất cả mọi người đã vỗ tay nhiệt liệt một cách
hoan hỉ cho sự kết thúc viên mãn.
***
Trưa ngày 1-1-2001, sau những giây
phút nghỉ giải lao của buổi hội thảo buổi sáng, HT. Thích Trí Quảng,
TT. Thích Giác Toàn, Ni trưởng Diệu Nghĩa, Ni sư Đàm Ánh v.v. . . đã
đại diện cho chư tôn đức và nhiều ân nhân VN khác hỉ cúng cho
hơn 100 tăng ni VN đang du học tại Ấn Độ, và hơn 40 vị Hoà thượng,
Thượng toạ, Đại đức đại diện cho các chùa, thiền viện nước
ngoài ở lân cận Bồ-đề Đạo Tràng. Được biết trong số tịnh
tài và tịnh vật mà quý phái đoàn đã cực khó mang sang Ấn Độ
còn có sự đóng góp đặc biệt của chư tôn đức Ban Trị Sự
Thành Hội Phật giáo, TP. HCM, HT. Ninh Hùng và TT. Tôn Thật của Phật
giáo Hoa tông, Phật tử Đạo Tràng Pháp Hoa tại TP. HCM và Hà Nội
v.v. . .
Các bàn ăn được sắp xếp cả
trong trai đường của Việt Nam Phật Quốc Tự và hành lang của trai
đường mới đủ chỗ cho gần 200 vị. Có 53 tăng ni sinh VN đang tu học
tại Ấn Độ tham dự lễ này đã được Hòa thượng biếu cho mỗi
vị 100 đô la Mỹ, bên cạnh đó còn có những gói quà kẹo bánh,
được biết đó là tấm lòng của quý Phật tử từ miền Bắc xa
xôi, đã gởi qua cho tăng ni đang du học ở xứ người chút tình
quê hương khi xuân về, tết đến. Trong gói quà trai tăng đó còn
có những cuốn lịch hình cây cảnh (bonsai) khoe hương sắc thắm của
Thành Hội Phật giáo TP.HCM, có những cuốn lịch hình Chư Phật và Bồ
Tát đặc trưng cho Từ bi-Trí Tuệ-Hạnh Nguyện và Hùng lực của Ban
Hoằng Pháp Trung Ương GHPGVN, Báo và Nguyệt san Giác Ngộ và cả
những cánh thiệp mai vàng tươi đẹp của Ban Trị Sự Thành Hội Phật
giáo TP.HCM tặng cho tất cả. Riêng quý tăng ni VN không có mặt do
bận rộn thi cử và nghiên cứu, cũng như quý khách tăng nước
ngoài cũng được Hoà thượng Trưởng đoàn cúng dường 40 đô
Mỹ mỗi vị. Cũng nhân dịp này, TT. Thích Giác Toàn đã
"lì-xì" cho quý tăng ni sinh có mặt 100 đồng Rupes Ấn Độ
(tương đương 35.000 đồng VN) mỗi vị, và TT. Thích Huyền Diệu đã
tặng cho toàn thể tăng ni VN đang học tại Ấn Độ mỗi vị 100 đồng
Rupes, một thiệp xuân và tờ giới thiệu về Việt Nam Phật Quốc
Tự.
Một điểm nổi bật của lễ trai tăng
này là có sự hiện diện của chư tôn Hòa Thượng, Thượng Tọa,
Đại đức tăng từ các nước như Thái Lan, Tích Lan, Miến Điện,
Ấn Độ, Bhutan, Bangladesh, Tây Tạng, Đại Hàn, Trung Quốc, Đài Loan,
Sikkim, Nhật Bản và chư tăng Việt Nam đang sống ở hải ngoại.
Trong buổi lễ trai tăng đầu xuân
tại xứ Phật này, nơi Việt Nam Phật Quốc Tự đã hiện lên một
hình ảnh rất đẹp là cả ba hệ phái của PGVN đều hiện diện hài
hòa đầy đủ. Hình ảnh sống động này đã khiến cho chư tăng
nước ngoài rất ngạc nhiên và nể phục. Với lời giới thiệu
chương trình nhẹ nhàng của đại đức Thích Thanh Chương, với sự
mời gọi chân thành của TT. Thích Huyền Diệu, chư tôn đức VN và
nước ngoài đã lần lượt chia sẻ các kinh nghiệm hoà hợp các
tông phái Phật giáo để truyền bá thông điệp cứu khổ của đức
Phật.
Mở đầu cho buổi trao đổi kinh
nghiệm hoằng pháp này, HT. Thích Trí Quảng (đại đức Thích Nhật Từ
thông dịch ra tiếng Anh) đã giới thiệu với chư tôn đức nước
ngoài về sự cùng hiện hữu và phát triển của các truyền thống
Phật giáo Đại thừa, Thượng toạ bộ và Khất sĩ tại Việt Nam.
Hoà thượng đã khẳng định sự song hành và phát triển của các
truyền thống Phật giáo ở VN không chỉ thể hiện tinh thần hoà hợp,
đoàn kết mà đức Phật đã ân cần giảng dạy từ ngàn xưa, mà
còn cho thấy tinh thần "cùng tồn tại trong tôn trọng, hoà hợp
và cùng phát triển" sẽ là tiêu chí phục vụ nhân loại một
cách có hiệu quả trong thiên niên kỷ mới. Hoà thượng đã kêu
gọi các nhà lãnh đạo Phật giáo nên ngồi lại với nhau để cùng
chung sức truyền bá thông điệp giải thoát của đức Phật.
TT. Thích Giác Toàn (đại đức Thích
Minh Thành thông dịch) giới thiệu về cuộc đời và hạnh nguyện của
Tổ sư Minh Đăng Quang cũng như tinh thần phục vụ Phật pháp của hệ
phái Khất Sĩ tại Việt Nam. Thượng toạ xác định rằng mặc dù xuất
thân từ các truyền thống khác nhau, từ các quốc gia khác nhau,
nhưng tất cả chúng ta đều là những người con Phật, do đó, chúng
ta cần phải có trách nhiệm duy trì và truyền bá đạo giác ngộ của
đức Phật trong tinh thần đoàn kết.
Thay mặt chư tăng ni Thượng toạ bộ
Việt Nam, đại đức Bửu Chánh đã bày tỏ niềm hoan hỷ trước
sự hiện diện chư tôn đức Việt Nam và các nước và nói lên
tinh thần cùng tồn tại của các tông phái và hệ phái Phật giáo
tại Việt Nam.
Thay mặt cho chư tôn đức nước
ngoài, Thượng Tọa M. Wimalasara (đại đức Thích Nhật Từ thông dịch
ra tiếng Việt), người Tích Lan, Trợ lý Tổng Thư Ký của Hội Đại
Giác Ngộ (Maha Bodhi Society) trên toàn thế giới và cũng là vị
đương kim trụ trì chùa Maha Bodhi tại Bồ-đề Đạo Tràng, Ấn Độ,
đã xác định tinh thần Phật giáo là tinh thần hoà hợp, dang rộng
đôi tay đoàn kết, không phân biệt và không kỳ thị, dù dưới
bất kỳ hình thức nào. Thượng toạ đã lưu ý rằng vài nước
từ xa xưa vốn xem Phật giáo là quốc giáo chẳng hạn như Ba Tư,
Malaysia, Philipine, Indonesia đã trở thành các nước Hồi giáo; trong khi
đó, Ấn Độ là nơi sản sanh ra ánh đạo vàng đã trở thành Ấn
Giáo. Số lượng tín đồ Phật giáo tại phương Đông có chiều
hướng giảm dần trong khi số lượng Phật tử càng phát triển ở
Phương Tây. Thượng toạ mong mỏi chư tôn giáo phẩm, đại
đức tăng ni và quý Phật tử trên tòan thế giới hãy cùng nhau
nắm tay lại, hãy cùng nhau đóng góp những viên gạch để xây
dựng tòa nhà Phật giáo chung cho ngày càng tiến triển tốt đẹp.
Thượng toạ lần lượt kể về các hoạt động Phật sự của các
tự viện lân cận Bồ-đề Đạo Tràng và nhất là lập lại nghị
quyết của đại hội Phật giáo quốc tế được tổ chức tại Thái
Lan trong mấy tháng trước. Nghị quyết kêu gọi rằng (1) không nên có
tinh thần cạnh tranh và kỳ thị giữa các tông phái và hệ phái
Phật giáo, (2) không nên có thái độ cho truyền thống của mình, hệ
phái mình, tông chỉ mình, chùa mình, thầy mình là "nhất" và
tỏ ra khinh thường hay chê bai các truyền thống Phật giáo khác. Với
tinh thần đó, Thượng toạ tin tưởng rằng, trong thiên niên kỷ
mới, Phật giáo không chỉ khôi phục lại vị trí độc tôn của mình
trên mảnh đất châu Á mà còn trở thành trung tâm điểm của
phương Tây.
TT. Thích Huyền Diệu đã bày tỏ
niềm xúc động và hoan hỷ trước sự hiện diện đông đảo của
chư tôn đức các nước trong tinh thần thân mật đầy đạo tình.
Thượng toạ đã kêu gọi các đoàn thể, tổ chức Phật giáo trên
thế giới nên có nhiều buổi họp mặt "thân thiện" tương
tự, thay vì các buổi hội nghị mang tính cách "hành chánh,"
để tiến tới việc cùng ngồi lại, cùng bắt tay chấn hưng thánh
tích Bồ-đề Đạo Tràng cũng như cùng làm cho ngôi nhà Phật giáo
vững mạnh trong tương lai, để ánh sáng từ bi và trí tuệ của
đức Phật lan toả khắp quần sanh.
Chúng con, những tăng ni sinh VN đang du
học tại Ấn Độ thật vô cùng cảm động trước sự quan tâm chu
đáo của Hòa thượng Trưởng đoàn cùng quý ân nhân khác đã
từ VN xa xôi đáp máy bay qua Ấn Độ dự lễ Phật thành đạo và
sách tấn chúng con tu học. Chúng con cũng vô cùng xúc động trước
sự giúp đỡ của Hòa thượng Trưởng đoàn cho những chi phí xe
lửa từ Delhi đến Gaya và trở về, những chi phí xe buýt đi lại
đưa đón, phòng ốc cư trú tại chùa Tây Tạng và Trung Hoa, chi phí
ăn uống và nhiều chi phí khác… trong những ngày chúng con tham
dự lễ. Chẳng những thế, ngài còn tặng cho chúng con- những vị có
mặt tại Bồ-đề Đạo Tràng hay vắng mặt những tịnh tài, tịnh vật
… để hỗ trợ phương tiện cho chúng con trên bước đường du
học ở xứ người. Đức từ bi quãng đại của Hòa thượng thật
lớn, mà chúng con không biết làm thế nào để đáp đền cho đủ,
chỉ biết sẽ cố gắng tu học, mở mang kiến thức trí tuệ, ngỏ hầu
sau này về nước có thể góp tay cụ thể vào việc xây dựng ngôi
nhà Phập pháp, xứng đáng với lòng trông mong của Hòa Thượng.
***
Chương trình lễ Phật Thành đạo,
Phật lịch 2545 được tổ chức vào ngày 2-1-2001 tức nhằm mồng 8,
tháng chạp, năm Canh Thìn. Lúc 8:30 sáng, tất cả đã tề tựu đông
đủ tại Đại tháp Bồ-đề. Thật là xúc động biết bao, khi đoàn
vừa đến, hình ảnh đầu tiên đập vào mắt chúng tôi là tấm
biểu ngữ màu xanh dương với những nét chữ Anh-Việt to tròn màu
trắng trông thật nổi:
Kính Mừng Đại
lễ Phật Thành Đạo
Celebration of the Buddha's Enlightenment Day
02-01-2001
Hai tấm biểu ngữ có
cùng nội dung được dán ngay tại cổng chính ra vào Đại tháp và
hàng rào của cây Bồ-đề. Chúng tôi đã đứng thật lâu để
chiêm ngưỡng tấm biểu ngữ này và thầm cám ơn Thầy Huệ Khai rất
nhiều, người đã thức nhiều đêm để hòan thành khâu trang trí
từ trong chùa đến ngòai tháp và đã gợi lên niềm cảm xúc yêu
thương giống nòi của những người con Việt đang có mặt tại đây.
Có lẽ đây là lần đầu tiên chúng tôi được thấy chữ Việt Nam
được hiện diện một cách hiên ngang và nhu hòa tại Đại Tháp
Giác Ngộ - một di tích lịch sử Phật giáo thiêng liêng nhất trên
thế giới.
Hơn 100 chư tăng ni của từ các
nước Thái Lan, Tích Lan, Miến Điện, Ấn Độ, Bhutan, Bangladesh, Tây
Tạng, Đại Hàn, Trung Quốc, Đài Loan, Sikkim, Nhật Bản, Việt Nam và
đặc biệt còn có mặt của vị hài đồng lama, hậu thân của Kulu
Rinpoche, vị thầy giáo thọ của đức Dalai Lama, cũng đã đến tham dự
lễ dưới cội Bồ-đề thiêng, nơi hơn 2500 năm trước Đức Phật
Thích Ca Mâu Ni đã thành đạo.
Để khai mạc cho buổi lễ tôn nghiêm
lịch sử này chư tăng các nước Nam Tông được mời tụng kinh Pali;
chư Tôn đức, tăng ni Phật tử VN tụng kinh Bát-nhã và chư tăng
Tây Tạng tụng theo truyền thống Tây Tạng. Sau đó là phần phát
biểu của các nước. Ngài Rinpoche người Tây Tạng, phụ tá của
Đức Dalai Lama đời thứ XIV và cũng là người chủ lễ của đại
giới đàn truyền giới diễn ra cùng ngày, đã nói lời cảm
tưởng (đại đức Thích Nhật Từ dịch) rằng:
Phái đoàn Phật giáo Tây Tạng đang
có mặt tại Bồ-đề Đạo Tràng dự lễ Phật Thành đạo đã vô
cùng xúc động đón tiếp chư tôn Hòa Thượng, Thượng Tọa, Đại
đức tăng ni VN sang dự lễ Phật thành đạo dưới cội cây
Bồ-đề. Chúng ta đồng là con của một vị cha tinh thần ở khắp nơi
trên thế giới về đây tham dự ngày Thành Đạo của Đức
Phật… Xin cầu chúc cho phái đoàn VN thân tâm thường lạc, tinh
tiến hành đạo và được viên mãn phước huệ vô thượng
Bồ-đề.
Hòa thượng Thích Trí Quảng đại
diện cho Phật giáo Việt Nam phát biểu (đại đức Thích Quang Thạnh
dịch) như sau:
Chúng tôi phái đoàn tăng ni Phật
tử VN lần đầu tiên đến làm lễ tưởng niệm Phật Thành Đạo
dưới cội Bồ-đề với sự tham dự đông đảo của chư tôn đức
trên khắp thế giới. Chúng tôi vô cùng hoan hỉ được gặp gỡ chư
Tôn giáo phẩm và tăng ni các nước trên thế giới hôm nay và
nhất là cùng nhau tưởng niệm ngày Thành Đạo của đức Phật theo
truyền thống Bắc tông. Chúng tôi xin thành tâm cầu nguyện cho đất
nước VN luôn được phát triển về mọi mặt, thế giới hòa bình,
nhân sanh an lạc.
Thượng Tọa Tổng Thư Ký của Ban
Quản Trị Tháp Đại Giác (đại đức Thích Nhật Từ dịch) cũng đã
nói lời cảm tưởng như sau:
Chúng tôi vô cùng phấn khởi hôm
nay cùng về Bồ-đề Đạo Tràng làm lễ với các nước trên thế
giới. Tất cả đều thể hiện niềm tin trong sạch và nhiệt thành. Dù
chúng ta mang nhiều quốc tịch khác nhau, màu da, chủng tộc khác
nhau… nhưng chúng ta đều thương yêu lẫn nhau như anh em trong một
nhà. Nhân dịp lễ này chúng tôi cũng xin cầu nguyện cho tòan thể
chư quý vị pháp thể khinh an, Bồ-đề tâm tăng trưởng để chúng ta
cùng tiến tu trên bước đường giác ngộ, giải thoát, tự giác
và giác tha viên mãn.
Tiếp theo là phần dâng y cúng
dường Phật. Những chiếc thượng y này do gia đình Phật tử Thiện
Phước và Thoa ở Úc cúng dường và do hai Sư cô Vân Liên và
Hằng Liên may. HT. Thích Trí Quảng, TT. Thích Giác Toàn và chư tôn
đức nước ngoài đã trân trọng, nhẹ nhàng quấn ba tấm y vàng
tươi, màu giải thoát xung quanh dưới cội bồ-đề. Cây Bồ-đề hôm
nay trông rực rỡ hẳn lên, ánh đạo vàng giải thoát từ cây đã
lan tỏa khắp nơi vượt ngòai không gian và thời gian mặc định này,
khiến cho tất cả những ai có mặt hiện tiền hay ở nơi xa như đang
đượm nhuần hương thanh khiết giải thoát của Đức Phật.
Trời mát dìu dịu của tiết đầu
xuân, gió mơn man thổi nhè nhẹ làm những nhánh lá Bồ-đề non xanh
mướt đong đưa reo hát; tiếng tụng kinh trầm bổng từ đáy lòng
của những người con Phật ở nhiều quốc gia văng vẳng lên tại
cây Bồ-đề, và xung quanh cội bồ đề; hình ảnh trang nghiêm, sắc y
vàng giải thoát của Chúng Trung Tôn; hoa hương, đèn nến lung linh
cháy sáng…Tất cả đã hòa nhau và tạo lên một hình ảnh siêu
thoát, nhẹ nhàng, khiến cho lòng chúng tôi trong im lặng đã cảm
nhận được một sự thiêng liêng kỳ diệu khó tả.
Buổi lễ Phật Thành Đạo còn có
sự kiện đáng ghi nhớ nữa là Thượng Tọa Huyền Diệu đã đề
nghị mỗi vị tham dự lễ hãy đến "cụng đầu" vào cây
Bồ-đề và sau đó nắm tay đoàn kết lại với nhau đi kinh hành ba
vòng xung quanh đại tháp. Thật là dễ thương biết bao! Quý Hòa
Thượng, Thượng Tọa, đại đức tăng ni Phật tử VN và các nước
đã nắm chặt tay nhau thành một vòng tròn nối lớn mà chính giữa
là chánh điện nơi Đức Phật Thích Ca đang ngồi thiền. Bức tranh
tuyệt tác này như gợi niềm suy nghĩ rằng hôm nay các người con
Phật từ nhiều chủng tộc khác nhau đã quy tụ về đây đảnh lễ
Đức từ phụ chung của tất cả và nguyện hứa sẽ cùng nhau hòa
hợp đoàn kết thay Đức Từ Tôn mang thông địêp hạnh phúc và an
lạc của ngài đến với mọi loài. Hình ảnh tuyệt vời từ lời
đề nghị này đã khiến cho các đại đức Thích Lệ Thọ, Thích
Phước Chí, Thích Giác Tín… các "phó nhòm" VN và các
nhiếp ảnh gia nước ngòai đã liên tục bấm máy và quay phim hình
như không kịp thở !
Sau đó là phần tặng quà lưu niệm,
gồm có hai cuốn sách, (1)?Kinh Pháp Cú do HT. ThíchTrí Đức
dịch, (2) The Way to Freedom của Đức Dalai Lama đời thứ XIV viết,
do đại đức Minh Hạnh, người Việt quốc tịch Mỹ đang học tại
Trường Đại Học Delhi ấn tống, và đĩa CD chứa trang nhà Đạo Phật
Ngày Nay do tập thể tăng ni VN đang học tại Ấn Độ cúng dường.
Những món quà này được hai Sư cô Thích Nữ Liên Hiếu và Liên
Hoà gói xinh xắn trong giấy hoa kiếng rất đẹp và được dâng cúng
dường cho tất cả chư tăng nước ngoài và đoàn VN.
Cuối buổi lễ Thượng Tọa Huyền
Diệu đã thay mặt Ban Tổ chức cảm tạ chư tôn đức và Phật tử
ở các nước đến tham dự, góp phần làm cho buổi lễ tưởng niệm
Phật Thành Đạo, Phật lịch 2545 này thành công tốt đẹp. Sau đó
Thượng Tọa đã mời tất cả cùng chụp ảnh lưu niệm cho sự kiện
đáng ghi nhớ này.
Chiều 5:30 ngày 2-1-2001, đoàn hành
hương chiêm bái thánh tích VN được chia thành hai đoàn. Đoàn I có
49 vị do HT. Thích Trí Quảng làm trưởng đoàn đã rời Bồ-đề Đạo
Tràng đi Calcutta bằng chuyến xe lửa Jodhpur Haivarah; rồi từ Calcutta
đáp máy bay qua Bangkok (Thái Lan), rồi từ Bangkok sẽ đáp máy bay
Thái về VN. Đoàn II có 16 vị do TT. Thích Giác Toàn làm trưởng
đoàn sẽ tiếp tục đi thăm các thánh tích Phật giáo khác, khoảng 10
ngày sau nữa mới về VN.
Riêng tăng ni sinh VN đang du học tại
Ấn Độ lúc 4 giờ chiều ngày 3-1-2001 khởi hành từ Gaya về Delhi
trên chuyến tàu Poorva Express số 2381D. Lúc đi hành lý rất nhiều vì
Đại Đức bếp trưởng Thiện Thành và hai sư cô bếp phó Liên
Hiếu và Liên Hoà đã phải mua rất nhiều thực phẩm, chén
đũa…từ Delhi chở xuống Bồ-đề Đạo Tràng, lúc về mặc dù
đã hết thực phẩm rồi nhưng quà lưu niệm…rồi hành lý cá
nhân của 60 vị nữa, nên đoàn đã phải thuê hai chuyến xe buýt
mới chở hết.
Cuộc lễ đã chấm dứt. Tất cả ai
nấy như những cánh chim trở về trú xứ của mình tiếp tục chuyện
bút nghiên và tu tập. Xin cầu chúc tất cả quý thầy cô pháp hữu
ngày đêm thường an lành. Xin hẹn gặp lại nhau trong dịp Lễ Thành
đạo năm tới tại Bồ-đề Đạo Tràng. Xin hẹn sẽ gặp lại nhau
trên bước đường phụng sự đạo pháp và dân tộc trong niềm hoan
hỉ. Và ngoài kia, còi tàu đã hụ đang chờ đợi tất cả chúng ta.
--- o0o ---
| Mục Lục |
Mục lục
chi tiết |
|Phần I |
Phần II
|
Phần III
| Phần IV
|
--- o0o ---
| Thư
Mục Tác Giả |
--- o0o ---
Chân thành cảm ơn Đại
Đức Nhật Từ đã gởi tặng phiên
bản điện tử tuyển tập này.
--- o0o ---
Vi tính: Hải Hạnh - Giác
Định
Cập nhật ngày:
01-05-2002
