THÔNG CÁO BÁO CHÍ LÀM TẠI PARIS NGÀY
2.4.2003
Trước áp lực quốc tế ngày càng mãnh liệt
đòi trả tự do cho Nhị vị Hòa thượng Thích Huyền Quang, Thích Quảng Ðộ và
phục hồi quyền sinh hoạt của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, ông
Phan Văn Khải, Thủ tướng CHXHCNVN tiếp kiến Ðại lão Hòa thượng Thích
Huyền Quang tại Hà Nội
Hôm nay, qua cuộc điện đàm vào lúc 20 giờ (giờ Hà Nội) Ðại lão Hòa thượng
Thích Huyền Quang thông báo cho ông Võ Văn Ái, Giám đốc Phòng Thông tin
Phật giáo Quốc tế, Phát ngôn nhân của Viện Hóa Ðạo, được biết nội dung
cuộc gặp gỡ giữa Hòa thượng và ông Phan Văn Khải, Thủ tướng CHXHCNVN hồi
17 giờ 30 ngày 2.4.03 và kéo dài khoảng 45 phút.
Một chiếc công xa của phủ thủ tướng đến chùa Kim Liên rước Ðại lão Hòa
thượng Thích Huyền Quang. Ðến nơi, phân ngôi chủ khách, Hòa thượng và Thủ
tướng ngồi trên hai ghế bành ngang nhau và mở đầu cuộc trao đổi. Ðại lão
Hòa thượng trình bày tình hình Ðảng và Nhà nước đàn áp Giáo hội Phật giáo
Việt Nam Thống nhất ngay từ khi chiến tranh chấm dứt năm 1975. Tất cả cơ
sở giáo dục, văn hóa, xã hội, từ thiện, chùa viện, tài sản của Giáo hội
đều bị tịch thu, cưỡng chiếm. Hàng giáo phẩm lãnh đạo Giáo hội bị bắt bớ,
tù đày, quản thúc. Rồi Hòa thượng nêu lên câu hỏi : Tại sao một tôn giáo
lớn như Phật giáo có công đóng góp với dân tộc suốt hai nghìn năm qua lại
bị ngược đãi, đàn áp như thế ? Trả lời điểm này, thoạt đầu Thủ tướng Phan
Văn Khải có vẻ như lúng túng hay đăm chiêu suy nghĩ, nhưng rồi ông cũng
công nhận là "Buổi đầu có thiếu sót, có nhiều sai trái, nay mọi sự sẽ
phải tháo gỡ và điều chỉnh dần ", rồi nói tiếp : "Xin Hòa thượng từ bi,
hoan hỷ". Chúng tôi thắc mắc về từ ngữ Phật giáo mà ông Khải sử dụng, thì
Hòa thượng xác nhận ông nói nguyên văn như thế.
Sau đó Hòa thượng đề cập đến trường hợp giam cầm Hòa thượng không lý do,
không xét xử suốt 21 năm qua, cũng như việc quản chế Hòa thượng Thích
Quảng Ðộ hiện nay tại Saigon. Hòa thượng hỏi ông Khải : "Tôi chỉ xin Thủ
tướng đứng trên mặt pháp lý mà giải thích cho các sự kiện này". Ông Khải
không trả lời trực tiếp mà chỉ nói đại khái là "Về trường hợp Hòa thượng
Thích Quảng Ðộ, cấp dưới xử lý không hợp lý" và trấn an rằng : "Chuyện cũ
có như thế, nhưng không phải là chính sách của nhà nước". Hòa thượng chất
vấn thêm : "Chuyện không phải mới đây, mà ngay từ thời kháng chiến giành
độc lập những năm 50, tôi cũng như đông đảo Phật tử đều hy sinh thân
mạng, công, của cho đại cuộc quốc gia. Nhưng tại sao lại bắt giam tôi ở
Liên khu V, và thời ấy cũng không cho biết lý do, không hề xét xử ? Nay
xin Thủ tướng cho tôi biết rõ sự thật và tội trạng của tôi". Ông Khải
không trực tiếp trả lời câu hỏi mà chỉ nói : "Công ơn của Hòa thượng đối
với quốc gia dân tộc, tổ quốc ghi ơn".
Kết thúc cuộc hội kiến, ông Phan Văn Khải đề nghị Hòa thượng cùng chụp
chung tấm ảnh khi ông trao tặng Hòa thượng tấm sơn mài có hình chùa Một
Cột.
Nhận thấy cuộc đối thoại tuy cởi mở, thân tình, nhưng còn nặng xã giao và
cách tiếp cận vấn đề thì phía Thủ tướng Phan Văn Khải chưa giải quyết các
điểm mấu chốt. Chúng tôi đặt ra bốn câu hỏi xin Ðại lão Hòa thượng Thích
Huyền Quang cho Phật giáo đồ trong và ngoài nước được biết những vấn đề
cụ thể :
1.
Bạch Hòa thượng, ông Khải có hứa hẹn gì về việc trả tự do
cho Hòa thượng và Hòa thượng Thích Quảng Ðộ không ? Hòa thượng đáp là Hòa
thượng lưu tâm nhấn mạnh vấn đề này, nhưng ông Khải không hứa hẹn gì cả.
2.
Bạch Hòa thượng, thế còn yêu sách phục hồi quyền sinh hoạt
của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, thì quan điểm của ông Khải
như thế nào ? Hòa thượng đáp là ông Khải nói :"Hiện nay có một Giáo hội
Phật giáo Việt Nam là đủ rồi".
3.
Bạch Hòa thượng, như vậy là chưa có vấn đề gì cụ thể được
giải quyết, nhất là việc trả tự do cho Hòa thượng và Hòa thượng Thích
Quảng Ðộ, cũng như phục hồi quyền sinh hoạt của Giáo hội Phật giáo Việt
Nam Thống nhất. Thế thì thành quả cuộc gặp gỡ này là gì ? Hòa thượng đáp
: "Những yêu sách chính đáng của Giáo hội phải tiếp tục đòi hỏi cho đến
khi được thực hiện. Nhưng nói chung cuộc gặp gỡ hòa nhã, thẳng thắn. Sự
việc rồi phải biến chuyển thôi, không thể nào còn tiếp diễn như trước
được. Thời gian sẽ trả lời cho chúng ta. Dù sao một ông Thủ tướng tiếp
kiến một người tù bị giam hãm suốt 21 năm mà không biết vì tội gì, thì
cũng là một dấu hiệu cần quan tâm.
4.
Bạch Hòa thượng có nghĩ rằng áp lực quốc tế dồn dập đến từ
các quốc gia Âu Mỹ không ngừng can thiệp trả tự do cho Hòa thượng và Hòa
thượng Thích Quảng Ðộ cũng như cho sự phục hồi quyền sinh hoạt của Giáo
hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, đã mở ra cơ hội gặp gỡ ngày hôm nay ?
Hòa thượng đáp : "Ðó là chuyện đương nhiên !". Và Hòa thượng nhờ chúng
tôi chuyển lời thăm hỏi đến các nhân sự ở Phòng Thông tin Phật giáo Quốc
tế, cũng như chuyển lời tán thán và tri ân đến các Quốc hội, các Chính
phủ Âu Mỹ, các tổ chức Nhân quyền quốc tế và đặc biệt đến các cơ quan
truyền thông, báo chí, đài phát thanh trên khắp năm châu đã không ngừng
lên tiếng hoặc thông tin hỗ trợ cho hàng Giáo phẩm và Phật tử bị ức chế
tại Việt Nam.
Hòa thượng cũng cho biết tin ngày hôm qua một Bí thư Ðại sứ quán Hoa Kỳ
đến thăm Hòa thượng lần thứ hai và hẹn với Hòa thượng trong hai ngày nữa
ông Ðại sứ Hoa Kỳ sẽ đến vấn an Hòa thượng. Khi chia tay ông này nói một
câu làm Hòa thượng suy nghĩ : "Xin tạm chia tay Hòa thượng và chắc chắn
sẽ có sự tốt đẹp xẩy ra vào giờ cuối".
Trả lời câu hỏi bao giờ Ðại lão Hòa thượng trở về Quảng Ngãi, thì Hòa
thượng cho biết sau khi gặp gỡ ông Ðại sứ Hoa Kỳ xong, Hòa thượng sẽ xuôi
Nam, ghé thăm chư Tăng Ni ở Huế trước khi về lại Quảng Ngãi.
