LỜI KHẢI BẠCH
Không. Sự ra đi của Ngài còn
trăm lần mất mát thương đau hơn như thế. Sự ra đi của Ngài không thể dùng hình
ảnh điển cổ để có thể nói lên nghìn vạn nổi niềm!
Ngài-Đứng trên đôi chân giới đức
và trí tuệ, kiên chí bền lòng, suốt cả đời người vươn vai chống đỡ, góp phần xây
đắp ngôi nhà Phật Pháp.
Ngài-Một tay cầm bút trang trải
lên nghìn trang giấy trắng những kiến thức thâm uyên từ nội tâm kiên định của
bậc xuất trần thượng sĩ-Pháp tử Như Lai.
Ngài-Một tay cầm
phấn mài nhẵn bảng đen, làm người đưa đò nhẫn nại, nghìn đông trăm hạ, độ lớp
lớp người qua…
…Là người con ưu tú
của non sông và hồn thiêng đất Việt, Ngài vượt biển đông, đắm trong tuyết lãnh
Phù Tang để một sớm trời xuân, bừng ngát hương mai, rạng danh Thích tử.
Mượn ngọn trúc xanh,
thuận tay cảm phóng. Cùng hoa đào gió lộng, ngoạn mục thanh sơn; thông thái một
thiền tăng đạo phong trác tuyệt, nụ cười hỷ xả bên chén trà thiền…
…Hành trạng của Ngài
là tấm gương sáng cho hiện đời và hậu thế.
Tấm gương trong lành
không dính mảy bụi lợi danh.
Tấm gương sáng tròn
được làm nên bời chất liệu giới đức và trí tuệ.
Tấm gương hòa ái,
khiêm cung mà nghìn sau vẫn mãi sáng ngời, khi pháp lục hòa còn là suối nguồn
nuôi dưỡng mạng mạch tăng thân.
Tấm gương vị nhân
hoằng pháp, trong ngần, không chấp nê nơi cao nơi thấp, bỉ thử.
Tám mươi năm đi qua
cõi đời ngũ trược, Ngài là dòng sông vượt bao ghềnh thác để về với biển giác
nhiệm mầu, cũng là dòng sông mang hương sắc thanh lương cho vạn loại hữu tình
triêm ân công đức…
Tập Kỷ yếu này chỉ
là một lời giữa nghìn lời tán thán, chỉ là một nốt nhạc giữa trời nhạc, một cánh
hoa giữa rừng hoa, mà Tăng Ni, Phật tử khắp nơi đã đến và vọng hướng dâng lên
giác linh Hòa thượng khi Ngài thuận thế vô thường…
Xin tán thán công
đức Sơn môn pháp phái và bốn chúng đệ tử Tổ đình Vĩnh Nghiêm đã cố công hoàn
thành tập Kỷ yếu quý giá này để dâng cúng trong ngày lễ Tiểu tường Hoà thượng
Tôn sư.
Hòa thượng THÍCH HIỂN PHÁP
Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký
HĐTS. GHPGVN
---o0o---
TIỂU
SỬ
HÒA THƯỢNG THÍCH THANH KIỂM
I.THÂN THẾ
Hòa thượng Thích Thanh Kiểm, đạo
hiệu Chân Từ, thế danh Vũ Văn Khang, sinh ngày 23- 12-1921 (Tân Dậu) taị làng
Tiêu Bảng, Huyện Ý Yên , tỉnh Nam Định. Thân phụ cụ ông Vũ Văn Khánh, thân mẫu
là cụ bà Đỗ Thị Thinh. Hòa thượng là con thứ 3 trong 4 anh chị em (2 trai, 2
gáí).
II.XUẤT GIA TU HỌC
1.Xuất Gia
Lên 6 tuổi Hoà thượng được song
thân cho theo học chữ Hán vơí các Cụ đồ tại địa phương. Năm 15 tuổi, Hòa thượng
noi gương chị gái là sư bà Đàm Hữu , phát tâm xuất gia với sư cụ chùa Liên Đàm,
xã Linh Đường – Thanh Trì – Hà Nội. Về sau xin y chỉ với Thượng toạ Thích Thanh
Khoát trụ trì chùa Bạch Chữ, thuộc sơn môn Trung Hậu, tỉnh Vĩnh Phú. Đến năm 18
tuổi, Hòa thượng được Bổn Sư cho đăng đàn thọ giới Sa Di tại chùa Tây Thiên.
Năm 22 tuổi, Hoà thượng đăng đàn thọ giới cụ túc, viên mãn tam đàn giới pháp
tại chùa Linh Ứng, làng Trung Hậu, tỉnh Vĩnh Phú.
2.Tu học
Từ năm 1937-1950, Hòa thượng đã
lần lược tham học các trường Phật Học Bằng-Sở, Cao Phong, Trung Hậu, Bồ Đề,
Hương Hải, Quán Sứ, tốt nghiệp Cao đẳng Phật học tại Quán Sứ. Năm 1951, Hòa
thượng được cử làm Thư ký Giáo hội Tăng già Bắc Việt, kiêm Giảng sư. Trong
chương trình đào tạo Tăng tài cho Phật Giáo, năm 1954 Tổng hội Phật giáo Việt
Nam, Giáo Hội Tăng Già Bắc Việt cử Hoà thượng cùng hòa thượng Tâm Giác đi du học
Nhật Bản. Tại Đại học đường Rissho ở Thủ đô Tokyo, Hòa thượng đã lần lượt thi
đậu các Bằng Cử nhân Phật học, Thạc sĩ Phật học (1959), Bằng Tiến sĩ Phật học
(1961).
III. HÓA ĐẠO
1.Trước Giải Phóng
Sau khi tốt nghiệp, năm 1962 Hòa
thượng trở về quê hương phục vụ đạo pháp. Tại SàiGòn, năm 1963 Hòa thượng đã
cùng quý Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức Tăng Ni, Phật tử tích cực đấu tranh
chống sự đàn áp Phật giáo của chế độ độc tài gia đình trị Ngô Đình Diệm. Cuối
năm 1963, GHPGVNTN ra đời, Hòa thượng được cử làm Vụ trưởng vụ Phiên dịch thuộc
tổng vụ Hoằng Pháp do cố Hòa thượng Thích Trí Thủ làm Tổng Vụ Trưởng.
Năm 1964-1974, Hòa thượng cùng
Hòa thượng Thích Tâm Giác và chư tôn dưc Tăng Ni, Phật Tử miền Vĩnh Nghiêm xây
dựng Chùa Vĩnh Nghiêm làm trụ sở cho miền – Hòa thượng là Phó Đại diện miền, Phó
ban Kiến thiết kiêm Thủ quỹ xây dựng Chùa. Năm 1973, Hòa thượng Thích Tâm Giác
viên tịch, Hoà thượng được suy cử lên thay thế làm chánh Đại diện miền kiêm Trụ
trì Chùa Vĩnh Nghiêm cho đến ngày viên tịch.
2. Sau Giải Phóng
Năm 1975-1981, Hòa thượng là Ủy
viên Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước. Năm 1980, Hòa thượng là thành viên trong
Ban vận động thống nhất Phật giáo Việt Nam. Sau khi Phật giáo thống nhất, Giáo
Hội Phật Giáo Việt Nam thành lập, Hòa thượng được đaị hội suy cử làm Uûy viên
Ban Hoằng pháp TWGHPGVN, phó ban Trị sự Thành hội Phật Giáo Tp.HCM.
Từ đại hội Phật giáo
toàn quốc nhiệm kỳ I tới nay, Hòa thượng được suy cử vào nhiều chức vụ như sau:
+ Trưởng ban Phât giáo chuyên
môn (1981-1997)
+ Trưởng ban Kinh
tế tài chính Trung Ương, phó ban giáo dục Tăng Ni kiêm Phó ban Phật giáo quốc tế
(1992)
+ Phó
ban Tư tưởng Văn hóa – Đạo đức Phật giáo (1994) taị Phân viện Nghiên cứu Phật
học Việt Nam
+ Chứng
minh Ban hoằng pháp TW kiêm Phó viện Trưởng học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà
Nội
+ Phó
ban Trị sự Thành hội, ủy viên Phật giáo quốc tế, sau đó là Trưởng ban Phật giáo
quốc tế Thành Hộ Phật Giáo Tp. HCM.
3. Các Phật Sự Khác
Với trình độ Phật học uyên thâm,
quảng bác và giới đức trang nghiêm, thanh tịnh mô phạm chốn tòng lâm, Hòa thượng
đã tham gia giảng dạy, giáo dục và đào tạo tăng tài cho Phật giáo, là Giáo sư
Viện cao đẳng Phật học, Đại học Vạn Hạnh, Trường Cao cấp Phật học, Trung cấp
Phật học, Hoc viện Phật giáo Việt Nam…
Từ những thập niên 60 đến nay,
Hòa thượng được thỉnh làm Giới sư, Tôn chứng sư, Yết ma A Xà Lê, Tuyên Luật sư,
Chứng minh truyền giới, Đàn đầu Hòa thượng trong các giới đàn taị Tp.HCM, Đồng
nai, Lâm Đồng, Long An…
Ngoài các công tác hoằng dương
Phật pháp, tiếp dẫn hậu lai, báo Phật ân đứùc, Hòa thượn còn lưu lại nhiều tác
phẩm văn hóa giáo dục Phật giáo:
+ Diễn Thuyết tập – Hà Nội, 1951
+ Phật Pháp Sơ học – Hà Nội,
1952
+ Nghiên cứu về tư tưởng bản
giác của Phật giáo (Nhật Ngữ)
+ Lịch sử Phật giáo Trung Quốc
+ Lược sử Phật giáo Ấn Độ
+ Lược giảng Kinh Pháp Hoa
+ Khóùa Hư Lục
+ Kinh Viên Giác
+ Thiền Lâm Baỏ Huấn
+ Pháp Hoa Yếu Lược
+ Luật học Đại cương
+ Luận A Tỳ Đàm Câu Xá
+ Sách dạy cắm hoa
Và nhiều bài đăng trên các báo
Phật giáo: Phương Tiện, Đuốc Tuệ, Vạn Hạnh, Từ Bi,
Giác Ngộ…
Từ năm 1987, Tổ đình
Vĩnh Nghiêm được chọn làm nơi mở Trường hạ cấp Thành phố, Hòa thượng luôn đảm
nhiệm ngôi vị Phó Thiền chủ kiêm Hóa chủ, chuyên lo việc tu học, ẩm thực cho chư
Tăng. Năm 1988, trường cơ bản Phật học mở tại chùa Vĩnh Nghiêm Hòa thượng làm
hiệu Phó đặc trách giám luật cho đến ngày xả báo an tường.
Để đền đáp công ơn
Thầy Tổ và trang nghiêm ngôi tam bảo, Hoà thượng đã cùng sơn môn pháp phái nỗ
lực trùng tu chốn Tổ Trung Hậu, tỉnh Vĩnh Phú hoàn thành trang nghiêm tú lệ,
xứng đáng là cơ sở Phật giáo tại địa phương và Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Đối với công đức
của Hòa thượng đã hiến dâng trọn đời cho đạo pháp và chúng sinh cũng như xã hội,
Ủy ban Trung ương Mặt Trận Tổ Quốc Việt Nam tặng huy chương Vì sự nghiệp đoàn
kết toàn dân, bằng khen Người tốt việc tốt của Ủy ban nhân dân Thành phố, Mặt
Trận Tổ Quốc Thành phố và nhiều bằng khen giấy khen khác cũng như bằng Tuyên
dương công đức của GHPGVN.
IV.VIÊN TỊCH
Những tưởng Hòa thượng trên
bước đường phục vụ Đạo pháp và chúng sinh còn đóng góp nhiều hơn nữa, thế nhưng
vào ngày 26-10-2000, Hòa thượng lâm trọng bệnh. Mặc dù đã được Giáo hội, Thành
hội Phật giáo, Ban Đại diện Phật Giáo quận 3, môn phái tổ đình Vĩnh Nghiêm và
các Y Bác sĩ bệnh viện Chợ Rẫõy tận tình cứu chữa, nhưng Hòa thượng đã thuận lý
vô thường, thâu thần an nhiên thị tịch vào lúc 1 giờ 30 ngày 30-12-2000 (nhằm
ngày 5 tháng 12 năm Canh Thìn), trụ thế 80 năm, hạ lạp 58 năm. Thế là Hoà
thượng đã từ bỏ huyễn thân, trỏ về thế giới Niết bàn vô tung bất diệt, nhưng
công đức và đạo hạnh của Hoà thượng vẩn còn lưu lại thế gian, trong tâm tư ký ức
của Tăng Ni, Phật tử Việt Nam, trong lịch sử Phật giáo Việt Nam hiện tại và mai
sau.
NAM MÔ MA HA SA MÔN TỲ KHEO BỒ
TÁT GIỚI PHÁP HÚY THÍCH THANH KIỂM HIỆU CHÂN TỪ, VŨ CÔNG ĐẠI LÃO HÒA THƯỢNG
THUYỀN TỌA HẠ.
---o0o---
ĐIẾU VĂN
TƯỞNG NIỆM
ĐIẾU VĂN
TRUNG ƯƠNG GIÁO HỘI PGVN
THÀNH HỘI PHẬT GIÁO TP. HCM
Kính bạch Giác linh Hòa thượng,
Trước khi cử hành lễ
cung tống kim quan Hòa thượng nhập Tháp tại khuôn viên Tổ đình Vĩnh Nghiêm, nơi
an nghỉ nghìn thu của trần thế, chúng tôi được mạn phép thay mặt Hội đồng Chứng
minh, Hội dồng Trị sự Giáo hội phật Giáo Việt Nam, Thành hội Phật giáo Tp. HCM
xin có đôi lời tưởng niệm.
Kính bạch Giác linh
Hòa thượng,
Mây trời Nam Định
còn in bóng
Vĩnh Nghiêm – Trung
Hậu còn lồng lộng
Mãi mãi sáng ngời
thể pháp thân
Giáo hội kính ghi công đạo hạnh
Thế gian hằng lưu bóng chân nhân
Nhớ Giác linh xưa,
từ chân tính hiện thân Đại sĩ, giữa phàm trần không nhiễm hồng trần, sông nước
Vị Hoàng thao thao dòng Phật thủy, đất Non Côi gió quyện mây từ, xứ Nam Định
một đời thụ mạng.
Hòa thượng vốn đã
sẵn có duyên lành, phát chí xuất trần từ thuở nhỏ, chốn Không môn tìm đạo xuất
gia, nêu cao chí cả, nhẹ bước vân du trên đường giải thoát, bỏ ngoài ngàn dặm
lòng tham ái, để lẻ huyền vi còn mãi trong tâm.
Bằng thuận duyên có
đủ, hạnh nguyện có thừa, Hòa thượng đã bao năm chầy tháng quyết chí học hành,
nấu sử sôi kinh, nghiên tầm áo nghĩa khắp chốn Tùng Lâm, chốn Tổ, Nhật Bản Đông
Kinh hải ngoại, thấu lẽ huyền vi, đèn lòng sáng tỏ, tùy thuận chân như. Rồi đến
độ tâm hoa khai phát, suố nghĩa dạt dào dụng vô phương.
Bằng giới đức trang
nghiêm, Đạo hạnh song toàn, Đạo tâm trác thế, trí tuệ cao siêu, tục Phật tuệ
đăng, báo Phật ân đức, Hòa thượng đã đăng đàn thuyết pháp, thí giới khai tâm qua
bao Đạo tràng, các Trường Phật học, Trường Hương, Khóa Hạ, Học viện PGVN, từng
Đàn Giới tử, Phậït tử xa gần, Giới thể chu viên, Đạo tâm kiên cố, vững chí tiến
tu trên đường phụng sự Đạo pháp, phụng sự chúng sinh, làm tốt Đạo đẹp đời.
Hòa thượng là hiện
thân của giới luật, là sức sống miên viễn của Phật pháp, là thạch trụ chốn Tùng
lâm, với đức tính khiêm cung vô ngã, vị tha, từ bi, hỷ xả, nhiếp hóa mọi người.
Mổi lời nói là những âm ba giải thoát xoa dịu lòng người, mổi cử chỉ, mỗi bước
đi là dấu chân của Đạo pháp xuôi dòng bản thể thuận lý chân như! Qua đó, những
ai đủ thiện duyên một lần diện kiến Hoà thượng thì đều được nhuần ân giải thoát,
tiến tu Đạo nghiệp.
Với tin thần đoàn
kết, hòa hợp một lòng, Lục hòa cộng trụ, Hoà thượng đã thể hiện tinh thần thống
nhất cao độ của người con Phật, động viên Tăng Ni Phật tử góp phần xây dựng
thành công ngôi nhà thống nhất Phật giáo Việt Nam trải qua 2000 năm lịch sử
truyền thừa, mà Giáo hội Phật giáo Việt Nam là đỉnh cao của thời đại, đã và đang
phát triển vững mạnh trang nghiêm trong lòng dân tộc, mà Hòa thượng có phần đóng
góp lớn lao và trân trọng.
Quả Vậy!
Mỗi người mỗi nước mỗi non,
Khi vào cửa Phật như con một nhà,
Cùng nhau thực hiện Lục hòa,
Chúng sinh lợi lạc chan hòa tình
thương.
Qua công đức trang
nghiêm ngôi Tam Bảo, Hòa thượng đã cùng Sơn môn, pháp phái, nỗ lực duy trì trùng
tu chốn Tổ Trung Hậu, Vĩnh Nghiêm, hoàn thành trang nghiêm, thanh tịnh xứng đáng
là cơ sở của Giáo Hội Phật giáo Việt Nam hiện hữu trong lòng dân tộc. Phật giáo
toàn quốc và địa phương, đất nước Hùng Vương chốn Tổ, Tp. Hồ Chí Minh lịch sử
tên vàng mãi mãi khắc ghi công lao xây dựng, bảo tồn của Hòa thượng, để mãi mãi
còn trong ý nghĩa:
Giữ gìn Tổ ấn Tông phong,
Tốt đời đẹp đạo giữa lòng nhân
gian.
Thế những tưởng,
trên bước đường phụng sự Đạo, phụng sự chúng sinh, Hòa thượng còn đóng góp nhiều
hơn nữa, để làm bóng cây che mát cho Tăng Ni, Phật tử, Giáo hội Phật giáo Việt
Nam, Phật giáo Tp. Hồ Chí Minh, hoạt động ngày càng có hiệu quả, tốt Đạo đẹp Đời,
vững mạnh trang nghiêm trong lòng dân tộc. Nào ngờ đâu, lẽ vô thường, âm dương
cách biệt, Hòa thượng đã thâu thần thị tịch:
Quảy dép về Tây chốn nghỉ ngơi,
Hạc vàng cất cánh hướng chân
trời.
Dung nhan đã khuất nơi trần thế.
Kẻ ở người đi luống ngậm ngùi.
Vẫn biết
rằng:
Sinh như thể đắp chăn đông.
Thác như cởi áo hạ hồng khác
chi.
Xưa nay các pháp hữu vi.
Không sao tránh khỏi hiệp ly vô
thường.
Nhưng sự ra đi vĩnh viễn của
Hòa thượng là một sự mất mát to lớn đối với Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Thành
hội Phật giáo, và Sơn môn Pháp phái Vĩnh Nghiêm. Sự mất mát này, chúng tôi làm
sao tìm lại được hình bóng đạo phong khả kính, công đức cao dày của một bậc Đại
sĩ, vì Đạo và chúng sinh của Phật giáo Việt Nam thời hiện đại.
Than ôi!
Người xưa nay đã còn đâu,
Chỉ còn mây bạc sầu tiếc thương.
Ra vào lòng dạ vấn vương.
Bóng hình Đại sĩ muôn phương một
mầu.
Thế nhưng, dù thời gian có qua
đi, không gian có biến dịch, công đức, Đạo nghiệp của Hòa thượng đã suốt đời
hiến dâng cho Đạo pháp và dân tộc cùng chúng sinh sẽ còn sống mãi trong tâm tư,
ký ức của người con Phật, trong trang sử muôn màu của Phật giáo Việt Nam thời
hiện đại.
Quả thật!
Một mai thân xác tiêu tan.
Danh thơm vẫn ở thế gian muôn
đời.
Pháp thân lồng lộng tuyệt vời.
Chiếu soi Pháp giới, rạng ngời
Chân như.
Hôm nay, trong giờ phút nghìn
thu vĩnh biệt này, chúng tôi một lần nữa thay mặt Hội đồng Chứng minh, Hội đồng
Trị sự, Thành hội Phật giáo Tp. Hồ Chí Minh và Tăng Ni, Phật tử Việt Nam xin
thắp nén tâm hương tưởng niệm và kính nguyện cầu giác linh Hoà thượng: Vận thần
thông tọa ngự cửu Liên đài, xả báo thân chứng nhập Pháp thân, siêu Tịnh độ không
rời uế độ, gia hộ cho chúng tôi là những người bạn đạo, đồng sự Pháp lữ Đại thừa
trong chính pháp, đầy đủ nghị lực, đầy đủ sức gia trì, hòa hợp đoàn kết một lòng,
để đi suốt đoạn đường còn lại và hoàn thành công tác Phật sự mà Hoà thượng còn
bỏ dở, góp phần thực hiện phương châm hoạt động của Giáo hội: Đạo pháp – Dân
tộc – Chũ nghĩa Xã hội. Thôi! Nơi Bảo tháp trang nghiêm tại chốn Tổ đình Vĩnh
Nghiêm, nhục thân Hoà thượng hãy an nghỉ; nơi thế giới Niết Bàn vô tung bất diệt,
Giác linh Hòa thượng hãy ngao du tự tại với Pháp thân lồng lộng tựa hư không, sẽ
sống mãi trong lòng Pháp lữ, trong tư duy cùng Pháp giới chân hư. Cuối cùng xin
kính nguyện:
Linh Sơn nghĩa cũ tình xưa
Ta bà tịnh độ say sưa pháp mầu
Kiếp sau xin nhớ nguyện đầu
Xây tình pháp lữ nhịp cầu tâm
giao
Đời nay đến những đời sau
Chung lo Phật sự với bao nhiêu
tình
Quyết lòng độ tận chúng sinh
Từ bi trí tuệ thỏa lòng ước mong
Không rời bản thể chân không
Tùy duyên hóa đôï thong dong mọi
miền.
Xin bái biệt Hòa thượng
---o0o---
ĐIẾU-VĂN
Chư tôn đức Tăng Ni Phật tử
Môn phái Tổ đình chùa Vĩnh Nghiêm
Ta Bà một thuở ra
đi
Hạc vàng cất cánh
Tây quy nhẹ nhàng
Bát cơm ngọc, Tấm
lòng vàng
Hương hoa lễ nhạc
cúng dàng tôn sư.
Kính Dâng
Giác linh Hoàa
Thượng Thích Thank Kiễm,
Hiệu Chân Từ, thế danh Vũ Văn
Khang,
Trụ thế 80 tuổi,
Hoằng đạo 58 năm,
Viên tịch sáng ngày 30-12-2000,
Tức ngày 05/12 Canh Thìn,
Tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm, quận Tp
HCM.
NAM MÔ BẢN SƯ THÍCH CA MÂU NI
PHẬT
Than ôi!
Khuất bóng Tôn sư
trời giá lạnh,
Vắng lời giáo huấn
gió đìu hiu.
Vĩnh Nghiêm môn phái
se thắt,
Phật tử muôn phương
lệ thấm đều.
Nhớ Hoà thượng xưa,
Làng Tiêu Bảng, Ý
Yên, Nam Định,
Ngài xuất thân nếp
sống gia phong.
Cửa Khổng, sân Trình
thường lui tới,
Tuổi hoa niên chớm
nở tinh thông.
Tuổi mười lăm, thiện duyên sẵn
có,
Được song thân cho
phép xuất gia.
Chùa Linh Đường so
tâm đầu Phật,
Cùng chị hiền Đàm
Hữu sư bà.
Mười tám tuổi, tầm
sư học đạo,
Ngài y theo Đại đức Bạch Chữ.
Rồi thụ giới Sa di,
Cụ túc,
Đều đăng đàn Trung
Hậu Đại sư.
Lãnh sứ mạng Như Lai sứ giả,
Ngài dấn thân theo học tổ Cồn.
Cao Phong, Bồ Đề và Quán Sứ,
Ba tạng kinh quán triệt thiền
môn.
Một chín bốn lăm (1945), chùa
Quán Sứ
Cụ Tố Liên lập Phật học đường.
Ngài đậu thủ khoa Trường Cao
đẳng,
Và bổ sung thế học các trường.
Chánh Thư Ký Tăng già Bắc Việt
(1953).
Trước khi Ngài du học Dông kinh
(1954).
Năm saú mốt (1961) bảng vàng
Tiến sĩ.
Ngài hồi hương toại nguyện bình
sinh (1962)
Vì Đạo pháp, Quê hương, Dân tộc,
Năm sáu ba (1963), Ngài quyết
đấu tranh.
Và xây dựng Chùa Vĩnh Nghiêm
hiện tại,
Cùng đại sư Tâm Giác thiền huynh.
Nhằm đào tạo Tăng tài thừa kế,
Ngài tham gia giảng dạy các
trường.
Và phiên dịch các bộ môn Phật
học,
Làm sách giáo khoa cho các học
đường.
Năm bảy lăm (1975) tổ quốc Việt
Nam thống nhất,
Ngài nhiệt tình tham dự mọi
phong trào.
Tốt đạo, đẹp đời làm mục đích,
Dựng xây Giáo hội vững ngàn sau.
Thật là,
Trọn đời Ngài dâng
cho Phật pháp,
Xá chi danh lợi giữa
trần ai.
Phúc trí viên dung
gương sáng mãi,
Thị phi thế sự gác
ngoài tai.
Thế rồi,
Thuận thế vô thường
Ngài viên tịch,
Chùa Vĩnh Nghiêm Tổ
ấn miền nam.
Cả Giáo hội Tăng Ni Phật Tử
Đều nguyện cầu Hòa thượng siêu
thăng.
Trước kim quan giác linh Hoà
thượng,
Dâng tâm hương bái biệt Giác
linh.
Phật quốc cao đăng nơi thượng
phẩm,
Ta bà thị hiện độ quần sinh.
Nam Mô Tây Phương Cực Lạc Thế
Giới Đại Từ Đại Bi Tiếp Dẫn Đạo Sư A Di Đà Phật
Nam Mô Vĩnh Nghiêm Tháp, Ma Ha
Sa Môn Tỳ Khưu, Bồ Tát Giới Thích Thanh Kiểm,
Hiệu Chân Từ, Thế Danh Vũ Văn
Khang, Vĩnh Nghiêm Viện Chủ, Thùy từ Chứng Giám, Liên Tọa Hạ.
---o0o---
CẢM NIỆM
TÔN SƯ
Của Pháp quyến hiếu đồ
Nam mô Bản Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật.
Kính bạch Giác Linh Hòa thượng
Tôn Sư,
Thế là chỉ trong
giây lát nữa thôi, chúng con thực sự vĩnh viễn không bao giờ được nhìn thấy tôn
dung của Tôn sư, sẽ vĩnh viễn không bao giờ còn được quỳ dưới chân đấng Từ phụ
để được nghe những lời giáo huấn khi tiết hạ xuân về. Thế là chúng con vĩnh
viễn như đàn chim non bơ vơ trong đêm tối khi phong ba bão táp kéo về.
Giờ này, trước linh
đài bảo tọa của Tôn sư chúng con biết nói gì đây? Không giấy mực nào có thể
diễn tả được nỗi đau buồn của chúng con, không nước mắt nào có thể xóa tan được
sự thương đau của chúng con.
Chúng con vẫn biết
rằng mọi vật đều vô thường nhưng chúng con không thể không đau buồn trước sự ra
đi của Tôn sư. Chúng con đã khóc, đã khóc rất nhiều ngay từ buổi sáng nhận được
hung tin Tôn sư lâm trọng bịnh. Chúng con khóc, chúng con buồn vì biết rằng Tôn
sư sẽ ra đi, sẽ vĩnh viễn ra đi trong một ngày gần đây. Điều đó đã đến, Tôn sư
đã vĩnh viễn khuất bóng. Chúng con buồn rằng anh em chúng con tuy có lớn có nhỏ
nhưng đạo tâm chưa vững, đạo lực chưa sâu, chưa có thể gánh vác được vĩ nghiệp
Tôn sư dã suốt cuộc đời gầy dựng thì bỗng nhiên:
Chốn song lâm Từ phụ hướng về
Tây
Miền Thiếu thất Tổ sư truyền y
bát
Than ôi!
Trăm năm trần thế, không hoa ảo
ảnh
Nhất niệm linh quang, liên đài
bảo chứng.
Chúng con trộm nghĩ,
cho dù trăm ngàn kiếp lăn lộn trong chốn hồng trần cũng không thể gặp lại một vị
Thầy đầy đức độ khoan dung như Tôn sư. Tôn sư đã sống một cuộc đời khiêm cung
giản dị, cuộc đời của “Vô vị Chân Nhân”. Bằng vào đức độ khiêm cung giản dị,
Tôn sư đã thắp sáng vạn tấm lòng, không những chỉ có chúng con mà cả những ai
cóphúc đức nhân duyên diện kiến Tôn sư. Cho nên cho dù chúng con có khôn lớn
đến bao nhiêu thì cũng không thể thiếu được sự dạy dỗ ân cần, đôn hậu Cuả Tôn sư.
Nhưng hỡi ôi! Ngôi
Phạm vũ vẫn còn đó mà Trụ trì vị đã ra đi để Thiền thất sớm hôm chìm trong hương
không sắc.
Hồi chuông sớm đưa Thầy về cõi
Niết
Con bàng hoàng khóc ngất giữa
đêm đen
Sự ra đi của Tôn sư
là một sự mất mát to lớn không những chỉ đối với riêng chúng con, mà còn đối với
tất cả những ai khát vọng đi tìm sự bình an của tâm hồn. Tôn sư là hiện thân
của giải thoát, là hình ảnh cuả Đức Từ phụ trên non Linh Thứu hơn hai ngàn năm
về trước, là viên minh châu gạn đục khơi trong mọi tâm tư trần cấu.
Trước giờ phút trang
nghiêm này, anh em chúng con xin Tôn sư hãy tha thứ cho những lỗi lầm anh em
chúng con đã gây ra hay vì mải lo đeo đuổi nghiệp bút nghiên mà không được sớm
hôm phụng dưỡng Tôn sư.
Chúng con xin nguyện
thực hành theo những lời vàng ngọc của Tôn sư. Xin giác linh tôn sư phù hộ cho
chúng con được đầy đủ tâm lực, đạo lực để gánh vác vĩ nghiệp mà tôn sư đã để lại.
Chúng con xin thành tâm đê đầu
bái biệt Tôn sư tam bái.
NAM MÔ TÔN SƯ ĐẠI LÃO HÒA
THƯỢNG THÂN GIÁO SƯ THÍCH THANH KIỂM-ĐẠO HIỆU CHÂN TỪ GIÁC LINH THÙY TỪ CHỨNG
GIÁM.
Vĩnh Nghiêm, Quý Đông
Đệ Tử Thích Giác Dũng khấp
bái.
---o0o---
LỜI
CẢM TẠ
CỦA BAN TỔ CHỨC LỄ TANG
Kính bạch:
- Chư Tôn Giáo phẩm
Hội đồng Chứng minh
- Hội dồng Trị sự
Trung ương GHPGVN
- Ban Trị sự Thành hội
Phật giáo Tp. Hồ Chí Minh.
Kính bạch:
- Chư Tôn đức Ban Trị
sự Phật giáo các Tỉnh hội
- Ban Đại diện Phật
giáo các Quận-Huyện
- Chư Tăng Ni Phật tử
các Tự Viện, Tịnh xá.
Kính thưa Quý cơ quan Chính
quyr62, Tôn giáo, Mặt trận Tổ quốc và các Ban ngành đoàn thể.
Kính thưa Quý Liệt
Vị,
Cố Hòa thượng Thích
Thanh Kiễm – Trưởng Ban Kinh tế Tài Chánh Trung ương GHPGVN, Phó Ban giáo dục
Tăng Ni Trung ương GHPGVN, Phó Viện Trưởng Học Viện PGVN tại Hà Nội, Phó Ban Trị
sự kiêm Trưởng ban Phật giáo Quốc Tế Thành hội Phật giáo Tp. HCM; Phó Hiệu
Trưởng Trường Cao Trung cấp Phật học Tp. HCM; Viện Chủ Tổ dình Vĩnh Nghiêm, sau
một thời gian lâm bệnh, đã được Trung ương GHPGVN, Ban Trị sự thành hội Phật
Giáo Tp. HCM, Ban Đại diện Phật Giáo Q.3, Môn Phái tổ đình Vĩnh Nghiêm, Ban Giám
Đốc và các Y Bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy tận tình chăm sóc, nhưng Hòa thượng đã
thuận thế vô thường thâu thần thị tịch vào lúc 01h30’ ngày 30-12-2000 (nhằm ngày
05-12 Canh Thìn) tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm, số 339 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7,
Quận 3 Tp. HCM, trụ thế 80 năm, Hạ lạp 58 năm.
Lễ Tang Cố Hoà
thượng được Trung ương Giáo Hội PGVN, Thành hội Phật giáo Tp. HCM, Ban Đại diện
Phật giáo và Môn đồ Pháp quyến tổ chức trang nghiêm long trọng trong thời gian
05 ngày, từ ngày 31-12-2000 đến ngày 04-01-2001 (nhằm ngày 06-09-12 Canh Thìn).
Để tỏ lòng cảm niệm
công đức của Hoà thượng đã suốt đời phụng sự Đạo pháp và chúng sinh, Chư Tôn
Giáo phẩm Hội đồng Chứng minh, Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo
Việt Nam, Ban Trị sự Thành Hội Phật Giáo Tp. HCM và các Tỉnh, Ban Đại diện Phật
giáo các Quận – Huyện, chư Tăng Ni Phật tử các Tự Viện tại Tp. HCM và các tỉnh
đã đến đỉnh lễ Giác linh Hòa thượng mộ cách trang nghiêm, đông đảo và thành kính.
Quý phái đoàn đại diện Ban Tôn giáo của chính phủ, Ban Dân Vận Trung ương, Ủy
ban Trung ương MTTQVN, ban Tôn Giáo Thành Phố, Ủy Ban Mặt trận Tổ Quốc Thành Phố,
Quận Ủy, HĐND Quận, UBND quận chính quyền, Ban Tôn giáo quận, UBMTTQ quận, các
Ban ngành Đoàn thể Phường 7 – Quận 3, và các quận huyện trong thành phố dã đến
kính viếng Giác linh Hoà thượng và phân ưu cùng Ban Tổ chức Lễ tang cũng như
Môn đồ Pháp quyến Cố Hòa thượng, nhất là trong buổi Lễ Truy Niệm và Cung Tống
Kim Quan Hoà thượng nhập Tháp tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm hôm nay được thập phần
trang nghiêm, trọng thể và thành tựu viên mãn.
Giờ đây, Lễ Truy
Niệm và Cung Tống Kim Quan Hoà thượng Thích Thanh Kiễm lưu nhập Bảo Tháp đã sắp
hoàn mãn, thay mặt Ban Tổ chức Lễ tang xin chân thành cãm tạ và tri ân Chư Tôn
Giáo Phẩm, Hội Đồng chứng minh, Hội đồng trị sự, Ban trị sự Thành Hội Phật giáo
Tp. HCM và các Tỉnh Thành Hội Phật Giáo trực thuộc GHPGVN, các Ban ngành viện
trực thuộc Trung ương Giáo Hội, các ban đại diện Phật Giáo Quận-Huyện, chư Tôn
Đức Tăng Ni và toàn thể nam nữ Phật tử, Quý phái đoàn Ban Tôn Giáo của Chính phủ,
Ban Dân vận TW, UBTWMTTQVN, MTTQVN Tp. HCM, Quận Ủûy, HĐND, UBND, Ban tôn giáo
UBMTTQ Quận, các Ban ngành đoàn thể Quận 3 – Phường 7 sở tại và chính quyền các
quận, huyện trong Tp. HCM; xin chân thành cảm ơn các Cơ quan Chính quyền, Mặt
trâïn, ngành An Ninh Quận 3 – Phường 7 đã tạo điều kiện thuận lơiï và hết lòng
hỗ trợ cho Giáo Hội, Thành hội Phật giáo và Ban Tổ chức Lễ Tang hoàn thành công
tác tổ chức, truy niệm và cung tống kim quan Hoà thượng Thích Thanh Kiểm nhập
Tháp được trang nghiêm và thành tựu viên mãn.
Ban tổ chức Lễ Tang
xin chân thành tri ân Chư Tôn Đức Tăng Ni, các Tự Viện, Tịnh Xá, Tịnh Thất, Niệm
Phật Đường trong địa bàn Quận 3 đã trực tiếp và gián tiếp trợ duyên giúp cho Lễ
Tang Cố Hoà thượng được thành tựu tốt đẹp.
Trong thời gian cử
hành Lễ Tang, mặc dù Ban Tổ chức đã cố gắng hết sức mình để trang nghiêm đạo
tràng và cung tiếp Chư Tôn Giáo phẩm, Chư Tôn Đức Tăng Ni và quý liệt vị nhưng
cũng không sao tránh khỏi nhiều sơ xuất, kính mong Chư Tôn Giáo Phẩm, Đại Đức
Tăng Ni và quý liệt vị niệm tình hỷ xả.
Một lần nữa Ban Tổ
chức xin chân thành cảm tạ, tri ân đến toàn thể quý liệt vị thân tâm thường an
lạc, thành tựu ý nguyện, vạn sự an lành, cát tường khang thái.
NAM MÔ HOAN HỶ TẠNG BỒ TÁT MA
HA TÁT
---o0o---
Bái
vọng Giác linh
Cố Hoà thượng
Thích Thanh Kiểm
|
THANH
TỊNH
PHÁP
THÂN
NAM
TRUNG
BẮC
TĂNG
NI
ĐỒNG
KÍNH
NGƯỠNG
|
KIỂM
DUYỆT
TẠNG
THƯ
NHẬT
VIỆT
HOA
TÍN
ĐỒ
QUY
BÁI
VỌNG
|
HÒA THƯỢNG THÍCH TRÍ TÂM
CHÙA TỔ ĐÌNH NGHĨA PHƯƠNG
KÍNH BÁI
---o0o---
THƯƠNG TIẾC
BẬC CAO TĂNG ĐÃ RA ĐI
Hòa thượng Thích Hiển Pháp
Tôi với Hoà thượng
Thích Thanh Kiểm vốn có nhiều kỷ niệm. Ngày 20-08-1963 chính quyền Ngô Đình
Diệm tấn công các chùa chiền bắt Tăng Ni, cư sĩ đấuT tranh chống kỳ thị tôn giáo,
tôi và Hoà thượng Thích Thanh Kiểm bị giam chung một phòng tại bệnh viện Rạch
Gia. Và khi Ban Liên lạc Phật giáo yêu nước cho đến Ban Vận động Thống nhất
Phật giáo rồi sau đó là Giáo hội Phật giáo Việt Nam ra đời, tôi với Người cùng
hành đạo có nhiều gắn bó.
Sau tháng 4 năm
1975, Ban Liên lạc Phật giáo yêu nướcTP Hồ Chí Minh ra đời, văn phòng đặt tại
chùa Vĩnh Nghiêm do Hòa thượng Thích Minh Nguyệt làm chủ tịch, cả tôi và Hoà
thượng Thanh Kiểm đều là thành viên của Ban. Tình hình lúc nầy được xem như
“Buổi giao thời” nên cả xã hội và Phật giáo đều gặp khó khăn. Ban Liên lạc Phật
giáo yêu nước, do đó, thường xuyên có những buổi họp, và luôn bàn thảo những vấn
đề nóng bỏng nếu không muốn nói là phức tạp. Tôi còn nhớ, cứ sau mỗi buổi họp,
Hòa thượng Thanh Kiểm thường mời Hoà thượng Thiện Hào và tôi ở lại để bàn con
đường phát triển Phật giáo. Có lần Hòa thượng trăn trở: “Chúng ta nên có kế
hoạch, chương trình hành động để hình thành tổ chức Giáo hội chứ cứ mãi “Ban
liên lạc” thế này thì rất khó để thực hiện tâm nguyện hoằng Pháp độ sinh”. Quả
thật, niềm trăn trở đang còn nung nấu thì tia sáng loé dạng: Năm 1980, Ban Vận
động Thống nhất Phật giáo Việt Nam ra đời. Tất cả các tổ chức, Giáo hội, hệ
phái lúc bấy giờ đều là thành viên Ban Vận Động. Ban Liên lạc Phật giáo yêu
nước TP Hồ Chí Minh đương nhiên cũng là thành viên của ban.
Cũng trong năm nầy,
giới Phật giáo TPHCM được tiếp đón Hoà thượng Thích Đức Nhuận, Hội trưởng Hội
Phật giáo Thống Nhất Việt Nam từ Hà Nội vào (sau nầy Hòa Thượng Đức Nhuận là
Pháp chủ HĐCM. GHPGVN). Mặc dù, thời gian còn thong thả để đón Hòa thượng, Hòa
thượng Thanh Kiểm vui mừng khôn kể, thường xuyên liên lạc, trao đổi với Ban Liên
lạc Phật Giáo yêu nước và Ban Vận động Thống nhất Phật giáo về buổi tiếp đón
quan trọng nầy. Hòa thượng kể rất nhiều về đạo hạnh và công đức của Ngài Hội
trưởng trong việc hoằng pháp tại miền Bắc, nhất là sự đóng góp của Ngài vào
trường Phật học Quán Sứ, do đó tôi cũng phấn khởi và mong muốn được tiếp kiến
Ngài Hội Trưởng. Và cũng chính thời gian này, tôi với Hoà thượng Thanh Kiểm
càng gắn bó, thân thiện hơn.
Tháng 11 năm 1981,
GHPGVN được thành lập, Hoà thượng Thanh Kiểm được bầu vào làm Hội đồng Trị sự
của Giáo Hội. Năm 1982, tại Đại hội Kỳ III TWGH , Hòa thượng được bầu làm
Trưởng Ban Kinh Tế Tài Chính GHPGVN. Những ngày Đại hội Phật giáo hoặc Hội nghị
thường niên của Giáo hội, Hòa thượng rất tích cực trong việc vận động tài chính,
sắp xếp thời gian chương trình đón tiếp Quý phái đoàn Đại biểu Phật giáo phía
Bắc, góp phần cho các Đại hội, Hội nghị của Giáo hội được thành công, khiến tôi
vô cùng khâm phục.
Năm 1982, Hội nghị
Đại biểu Thành hội Phật giáo TPHCM nhiệm kỳ I, Hoà thượng được bầu làm Phó Ban
Trị sự. Năm 1989, trường Cơ bản Phật học (nay là trường Trung cấp Phật học)
TPHCM ra đời, Hòa thượng được bầu làm Hiệu phó Giám Luật. Phải nói rằng Hoà
thượng đóng góp rất lớn cho sự nghiệp giáo dục của Giáo
Hội. Không chỉ tại trường Trung
cấp Phật học, Hòa thượng còn là Giáo sư của Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà
Nội và tại TPHCM cho đến trọn cuộc đời. Tôi còn biết rất rõ, Hòa thượng đã đi
Hà Nội để giảng dạy cho Tăng Ni sinh tại Học viện hơn 1 tháng, ngày 14-10-2000
Hòa thượng về TPHCM thì chỉ 3 ngày sau đó, 17-10-2000 Hòa thượng lâm bệnh cho
đến khi thị tịch Quả là một hạnh nguyện “Giáo nhân bất quyện”
Trong thập niên
1980, chùa Vĩnh Nghiêm hàng năm là điểm An cư tập trung do Thành hội Phật giáo
TPHCM tổ chức Hoà thượng Thích Thiện Hào làm Thiền chủ, làm phó Thiền chủ tôi và
Hoà thượng Thanh Kiẻm làm Hóa chủ. Tinh thần Tăng chúng lúc nầy còn đang hoang
mang, chao đảo cho nên Ban lãnh đạo chủ trương tổ chức thực tập diễn giảng, viết
báo tường và tổ chức hội thi làm cho không khí các trường Hạ sôi nổi hẳn lên,
gây được phong trào tu học cho đến bây giờ được Hoà thượng Thanh Kiểm đồng tình
và hết mình ủng hộ. Rồi đến thập niên 1990, năm nào cũng có tổ chức An cư do
Hoà thượng đứng ra thực hiện. Gần 20 năm tham dự khóa An cư tại nơi nầy, tôi
tiếp nhận ở Hoà thượng hai điều: Đức khiêm cung và Tài độ chúng.
Là người có kiến
thức rộng, học vị cao, Hòa thượng bao giờ cũng tỏ ra khiêm tốn, giản dị, không
phô trương. Là Đường chủ cuả một đại Già lam nhưng lúc nào Hòa thượng cũng hòa
nhã, tế nhị và hoà mình trong đại chúng để hành đạo. Có được mấy ai như Hoà
thượng, làm Trụ trì nhưng khi có Phật sự do Giáo hội giao phó phải vắng Chùa,
Hòa thượng đều đứng ra giữa đại chúng để bạch Tăng.
Thế rồi thời gian
trôi qua, cái quy luật sinh lão bệnh tử không có ngoại lệ. Hay tin Hoà thượng
lâm bệnh, tôi vào bệnh viện Chợ Rẩy viếng thăm, Sức khỏe có suy giảm nhiều nhưng
trí tuệ vẫn minh mẫn, Hoà thượng đưa tay lên ngực như chào hỏi. Một thời gian
ngắn sau đó, Hoà thượng được đưa về chùa điều trị. Tại ngôi chùa Vĩnh Nghiêm tú
lệ, nơi gắn liền với Hoà thượng gần suốt gần 30 năm hành đạo, Hòa thượng đã viên
tịch.
Suốt cuộc đời hành
đạo gói trọn trong thế kỷ 20, những gì Hòa thượng Thích Thanh Kiểm đã nói, đã
nghĩ, đã làm như những gì chư Phật, chư Tổ đã nói, đã nghĩ, đã làm. Không cầu
nguyện mà chỉ có tin tưởng, rằng Hòa thượng Thích Thanh Kiểm đã Phật quốc cao
đăng.
PL. 2545 – Ngày Trọng Hạ năm Tân
Tỵ
---o0o---
Nam Định, Ngày 21-10-1996
Nam Mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
Kính gửi: Hòa Thượng Viện Chủ
trụ trì Tổ Đình Vĩnh Nghiêm Thành Phố Hồ Chí Minh
Nhã Giám
Bạch Hòa thượng!
Mặc dù
bận trăm công ngàn việc, song Hòa thượng đã bất từ lao quyện sắp xếp thời giờ
vàng ngọc của mình ra miền Bắc góp phần hội giảng cho trường Cao Cấp Phật học cơ
sở I GHPGVN chùa Quán Sứ Hà Nội – Không những thế Hòa thượng còn giúp cho các
Tăng Ni sinh miền Bắc vào Nam tu học bằng cả tinh thần lẫn vật chất - Để nâng
cao trình độ cho các Tăng Ni sinh miền Bắc được ngang tầm với các trường Phật
học trong cả nước. Hòa thượng đã đóng góp một phần không nhỏ cho quê hương xứ
sở nơi mà Hòa thượng đã sinh ra và lớn lên. Tấm lòng của Hòa thượng vô cùng cao
quý – Tăng Ni sinh hết lời ca ngợi.
Xin cầu Tam Bảo minh
luân gia hộ Hòa thượng Pháp Thể Khang an Tuệ tâm diễm diễm, để thừa hành Phật sự,
mọi sự thành tựu viên mãn.
Kính thư
Giám Viện Thích Tâm Thông
---o0o---
TƯỞNG NHỚ
MỘT BẬC CAO TĂNG ĐỨC HẠNH
Hòa thượng Thích Thanh Tứ
Quyền Phó Chủ Tịch thường trực
HĐTS. GHPGVN
Hòa thượng Thanh Kiểm là bậc
chân tu, hiền từ đức độ, đã cống hiến trọn đời cho Đạo pháp và Dân tộc, tấm lòng
rộng mở, tiết kỷ cung tha, chan hòa đạo vị. Riêng đối với đoàn Phật giáo miền
Bắc mổi khi vào họp Người đón tiếp tận tình.
Theo thông lệ hàng năm, cứ vào
tiết thu, khí hậu miền Bắc mát mẻ hơn, Hoà thượng đã thu xếp công tác Phật sự
của mình tại Thành Phố Hồ Chí Minh để ra Hà Nội dạy học cho Tăng Ni sinh Học
viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội. Đó là những cơ duyên tốt để chúng tôi lại
có dịp trao đổi về công tác Phật sự, thỉnh thoảng tranh thủ ngày chủ nhật đi
tham quan các thắng cảnh miền Bắc, thăm quê hương của Hòa thượng hay quê hương
của tôi.
Năm nay, Hòa thượng ra Hà Nội
cũng vào những ngày đầu củ tiết thu để hướng dẫn cho Tăng Ni sinh Khóa III Học
viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội với môn học “A Tỳ Đạt Ma Câu Xá Luận” tròn
đúng một tháng, kết thúc quyển thứ ba của môn học.
Quả thực, sinh thời Hòa thượng
là một vị cao Tăng tài đức song hành, và là chiếc cầu nối trong mối quan hệ thân
thiện giữa Phật giáo miền Bắc với Phật giáo miền Nam trong những ngày đất nước
hai miền còn chia cắt. Khi đất nước thống nhất, Tăng Ni, Phật tử cả nước có cơ
duyên thực hiện hạnh nguyện thống nhất Phật giáo trong cả nước thành một tổ
chức thống nhất từ Trung ương đến các địa phương. Trong những ngày Phật giáo
hai miền tiến hành vận động thống nhất Phật giáo cả nước trước năm 1981, thì
chùa Vĩnh Nghiêm Thành Phố Hồ Chí Minh, nơi Hòa thượng trụ trì là điểm dừng chân
cho các đoàn sinh đại biểu Phật giáo miền Bắc mỗi khi vào miền Nam họp bàn công
tác Phật sự, và được phát huy cho đến tận ngày nay.
Công tác giáo dục đào tạo Tăng
tài là lĩnh vực Hòa thượng tốn nhiều công sức nhất. Bởi Hòa thượng mong muốn có
một lớp Tăng tài kế cận có đủ đức, đủ tài để duy trì và phát triển Phật giáo
nước nhà ngang tầm với thời đại. Chính vì vậy, dù bận trăm công nghìn việc nơi
trụ xứ, công tác Phật sự của Giáo hội nhưng Hòa thượng vẫn giành thời gian cho
việc nghiên cưú dịch thuật, dạy học cho Tăng Ni sinh Học viện Phật giáo Việt Nam
tại Hà Nội và Thành Phố Hồ Chí Minh. Với chức vụ Phó Viện Trưởng Học viện Phật
giáo Việt Nam tại Hà Nội, Hòa thượng đã không quản ngại đường xá xa xôi để ra Hà
Nội hướng dẩn nghiên cứu cho Tăng Ni sinh bằng những kinh nghiệm thực tiễn của
mình. Là Trưởng Ban Tài Chính Trung ương Giáo hội, Hòa thượng đã vận động Tăng
Ni, Phật tử trong và ngoài nước đóng góp tài chính cho Giáo hội hoạt động, trồng
rừng phủ xanh đất trống đồi núi trọc, tạo nguồn kinh phí cho Giáo hội. Là Phó
Ban trị sự Thành hội Phật giáo Thành Phố Hồ Chí Minh, Hòa thượng đã có nhiều
đóng góp cho sự nghiệp xây dựng đại đoàn kết trong sự phát triển Phật giáo Thành
phố. Ngoài ra còn tham gia tích cực các hoạt động xã hội, các phong trào của
Mặt trận Tổ quốc và được các tầng lớp nhân dân tính nhiệm, yêu mến. Dù công tác
Phật sự trong Giáo hội, hay tham gia các hoạt động xã hội, Hoà thượng luôn luôn
hoàn thành tốt nhiệm vụ, thể hiện rõ những Sứ giả của Như lai vì đạo, vì đời.
Thế rồi bỗng nhiên
tôi được tin Hoà thượng bị bệnh duyên sau khi hoàn thanh việc giảng dạy cho Tăng
Ni sinh học Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội với môn học “A Tỳ Đạt Ma Câu
Xá Luận”. Nhớ lại cách đó hai ngày tôi và Hoà thượng vẫn còn ngồi với nhau tại
chùa Quán Sứ – Hà Nội, Hòa thượng đã tâm sự cùng tôi những ước muốn của mình
trong việc đào tạo tăng tài để thúc đẩy phát triển Phật giáo trong tương lai.
Những lời lẽ của Hoà thượng đã làm tôi vô cùng xúc động. Khi tiễn chân Hòa
thượng về Vĩnh Nghiêm tại sân bay Nội Bài, Hòa thượng hẹn với tôi tết xong sẽ ra
Hà Nội để hướng dẫn tiếp cho Tăng Ni sinh các môn còn lại. Khi về đến chùa Vĩnh
Nghiêm, Hòa thượng còn gọi điện thoại cho tôi thông báo là đã về đến nơi an toàn,
sức khoẻ tốt.
Tin Hòa thượng phải
đi cấp cứu, tôi đã đáp máy bay vào thăm ngay. Nhưng lúc này sức khoẻ Hoà thượng
rất yếu, tôi đến bên cạnh nắm tay Người. Biết tôi vào thăm, Hòa thượng cố cử
động bàn tay và tỏa ra hơi ấm thầm nhắn gửi một điều gì sâu kín. Thế rồi theo
luật vô thường, Hòa thượng đã siêu đăng Phật quốc nhằm ngày các đại biểu toàn
quốc vào Thành phố dự họp tổng kết công tác Phật sự năm 2000 và bàn phương hướng
năm 2001. Sự ra đi của Hòa thượng quả là một tổn thất lớn đối với Tăng Ni, Phật
tử Việt Nam
Mặc dù Hòa thượng đã
cao đăng Phật quốc, nhưng những đóng góp của Hòa thượng cho sự nghiệp xây dựng
và phát triển Giáo hội đã được các lớp hậu thế trân trọng và phát triển, đưa
Phật giáo nước nhà ngày một hưng long. Riêng tôi, Hòa thượng ra đi đã để lại
trong tôi nỗi u hoài bất tận, lòng kính tiếc vô biên. Đối với tôi, Hòa thượng
không chỉ là tình đồng đạo, mà còn là nghĩa tương thân, có những khi đàm đạo cao
thâm, lại nhớ lúc ngao du sơn thủy, nói sao cho hết nghĩa cả tình thâm!
Mùa Đông năm Canh Thìn – DL 2000
---o0o---
NGHĨ VỀ HÒA THƯỢNG THÍCH THANH
KIỂM
Hòa thượng Thích
Trí Quảng
Năm 1963, trong cuộc
đấu tranh Phật giáo, tôi mới được biết Hòa thượng, Ngài tốt nghiệp Tiến sĩ Phật
học về kinh Pháp Hoa tại Đại học Rissho, Tokyo. Và từ đó tôi có cảm tình với
Ngài một cách tự nhiên, có lẽ vì những nguời đồng hạnh đồng nguyện thì dễ thông
cảm với nhau.
Cũng từ duyên lành
này, Hòa thượng giới thiệu tôi sang Đại học Rissho, nơi mà Ngài đã học trước kia,
để tôi theo học về tư tưởng kinh Pháp Hoa. Trong thời gian học, tôi đã được gặp
những người bạn cũ của Hòa thượng ở trường Đại học cũng như những vị Hoà thượng
trụ trì các Tổ đình. Nhắc đến Hoà thượng, họ đều dành cảm tình với Hoà thượng
rất sâu đậm. Chính vì vậy, họ cũng chiếu cố và giúp đỡ tôi trong công trình
nghiên cứu.
Sau khi sinh hoạt
của Phật giáo Việt Nam được thống nhất cả nước, Giáo hội cử tôi làm Trưởng ban
Hoằng pháp Trung ương, Hòa thượng vẫn tham gia vào ngành hoằng pháp, rất tích
cực trong mọi hoạt động. Ngoài ra, trong suốt thời gian dài làm việc trong Ban
trị sự Thành hội Phật giáo Thành Phố Hồ Chí Minh, tôi cũng chưa thấy Hòa thượng
tỏ ra bất bình với Hoà thượng hay Thượng Tọa nào. Nhìn thấy đức tánh cao đẹp ấy
của Hoà thượng, tôi càng kính trọng Ngài hơn.
Hôm nay Hòa thượng
vắng bóng trên cuộc đời, nhưng đức hạnh của Ngài vẫn còn lưu dấu ấn tốt đẹp
trong tâm hồn tôi.
Khể Thủ
---o0o---
Tưởng-Niệm
Hòa thượng Thích Giác Hải
Ăn quả nhớ người trồng cây
Uống nước ơn nguồn phải nhớ
Nhớ đức Chân Từ xưa:
Tuổi
thiếu niên chữ Nho theo học, sách Thánh hiền sớm tối cần chuyên.
Độ thanh
xuân đạo Phật rèn tu, lời giáo huấn ngày đêm suy ngẫm.
Thế rồi:
Rời quê cha Nam Định
cần cù
Sang đất lạ phồn hoa
Nhật Bản
Vào Đại học ngày đêm đèn sách,
sau năm năm tốt nghiệp Cử nhân
Trở lại lớp sớm tối luyện rèn,
đoạt cho được mảnh bằng Tiến sĩ.
Giữa lúc ấy:
Phật giáo đồ gặp cơn nguy nạn,
dưới Triều Ngô độc tài đàn áp dã man.
Cùng Phật tử cương quyết đấu
tranh, góp công lớn phá tan xích xiềng kỳ thị.
Mừng thay:
Trật tự vãn hồi, tự
do tín ngưỡng. Đôi vai gầy trĩu nặng trách nhiệm trao.
Giáo hội phục hưng, cửa chùa
rộng mở. Vầng mắt sáng ngời Người thương đời mến đạo.
1963 Đại hội Phật giáo Thống
nhất nhất tâm cử Người vụ trưởng dịch phiên.
1964-1971 Cùng Hòa thượng Tâm
Giác đã hoàn thành viên mãn ngôi Vĩnh Nghiêm Tự.
1973 Hòa thượng Tâm
Giác được Phật Tổ triệu về cùng năm ấy Người thay ngôi Chánh Đại diện.
1975 Cách mạng đã
thành công, thống nhất vẹn non sông, Phật giáo vững niềm tin, trên đà lo phát
triển.
Phong trào Phật giáo yêu nước
bừng bừng khí thế chốn Thiền môn.
Nhân dân Thành phố hân hoan đón
chào Người Phó Ban Lãnh Đạo.
Lao tâm sáng tác hai mươi đầu
sách ý ngọc vẫn còn lưu.
Đăng đàn thuyết pháp, chục tỉnh
thị thành lời vàng như vang vọng.
Cũng tưởng rằng:
Tuổi thọ trời ban lẻ
ngoài trăm để lo đạo giáo giúp đời.
Có ngờ đâu:
Thuận theo duyên
mệnh, tám chục tròn Niết Bàn đi vễ cõi.
Thôi thế từ nay:
Cặp mắt dịu hiền đà
khép lại
Đôi môi trìu mến đã
mòn hơi.
Thôi đành:
Âm dương đôi ngã
Sinh tử hai đường
Thắp nén tâm hương
Thiên thu vĩnh biệt
Nhất tâm thành kính
Khể thủ bách bái
Nhân tuần Bách nhật, thuận tiết
cuối xuân
Một nén tâm hương, cúi xin chứng
giám.
---o0o---
GƯƠNG SÁNG SOI CHUNG
Thiền đệ Thích Đức
Nghiệp
Qua quá trình tu
học, làm việc Phật, giáo dục, từ thiện xã hội và kinh nghiệm sống gần Hoà thượng
Thích Thanh Kiểm, đạo hiệu Chân Từ, trong 56 năm qua, từ 1945 tới nay, ở ngoài
Bắc và trong Nam, tôi thành kính ghi lại nơi đây đôi điêù kỷ niệm với đạo tình
huynh đệ thân thương, nhằm:
Dâng lên Giác linh
Hòa thượng, hiện tôn thờ tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm, Tp Hồ Chí Minh và
Nêu gương sáng đạo
đức chung cho tất cả Tăng Ni và Phật tử Việt Nam ở trong và ngoài nước, hầu bày
tỏ lòng tri ân trong muôn một đối với Giác linh Hòa thượng.
Do vậy tôi chỉ nêu lên hai dấu
ấn cao đẹp và cụ thể nhất của Hòa thượng mà chúng ta có thể học tập và vận dụng
vào nếp sống tu dưỡng hàng ngày, nhằm đạt tới mục tiêu “Tốt đạo, Đẹp đời” và
“Giác ngộ, Giải thoát”, cho bản thân chúng ta và cho mọi người trong Phật giáo
hiện nay và mai sau. Đó là đạo phong của Hoà thượng, được thể hiện rõ nét trên
hai mặt: khiêm cung hỷ xã và hóa độ tuỳ duyên.
1. Về mặt khiêm cung, hỷ
xã:
Là một trong những bậc Cao tăng
khả kính tại Việt Nam, Hòa thượng sẵn có phước duyên xuất giađồng tử từ thửo
nhỏ, chân tu và thật học cả Phật pháp và Thế pháp. Ít nhất trải qua 20 năm,
Ngài tu học tại nước nhà và tại Nhật Bản thế nhưng tuyệt nhiên không hề bao giờ
tỏ ra là người học vị cao, Ngài luôn luôn kính trên, nhường dưới, trai giới
thanh tịnh, hòa hợp với mọi người trong đạo và ngoài đời, không phụ ai, không
mất lòng ai… thậm chí, đôi khi, bị đối xử phũ phàng với những lời lẽ thô bạo của
moat hai người thiếu trình độ văn hóa và không có căn bản tu học, Ngài vẫn hoan
hỷ bỏ qua, đúng như đức hạnh cứu khổ, ban vui của Bồ tát Thường Bất Khinh trong
kinh Pháp Hoa vậy.
2. Về mặt hóa độ tuỳ
duyên:
Hướng theo tinh thần hoằng pháp
lợi sinh và phụng đạo yêu nước, thực sự Hòa thượng đã dấn thân làm tròn sứ mạng
của một Như Lai xứ giả, trên đền đáp bốn trọng ân, dưới cứu giúp ba đường khổ.
Nghĩa là, Ngài đã thực hiện cụ thể những nghi lễ tôn giáo như cầu an, cầu siêu
nhằm cứu sinh độ tử; những Phật sự như sáng tác các sách Phật, phiên dịch kinh
điển, giảng dạy tại các trường Phật học và truyền trao giới pháp tại các Đại
giới đàn của Giáo hội Phật giáo Việt Nam trên toàn quốc; đồng thời Ngài còn tích
cực tham gia các công tác từ thiện xã hội, nhằm mục đích mang Đạo Phật vào cuộc
đời, làm vơi đi những khổ đau, những hiện tượng tiêu cực trong xã hội; va góp
phần xây dựng, bảo vệ đất nước, sớm đạt được giàu mạnh, công bằng, tiến bộ, văn
minh cùng nhịp bước với các nước hùng cường trên thế giới. Như vậy là: Hòa
thượng đã làm đúng theo lời dạy của chư Phật Tổ, còn ghi rõ trong các kinh
điển. Ví dụ:
Kinh Lăng Nghiêm dạy: tuỳ duyên
bất biến;
Kinh Phật Báo Aân dạy: Hòa
quang đồng trần;
Bồ tát Phổ Hiền phát nguyện:
Tuỳ thuận chúng sanh nhi vi lợi ích;
Tổ Huệ Năng dạy trong Kinh Pháp
Bảo Đàn:
Đạo Phật ở trong
cuộc đời; Không thể tách rời cuộc đời mà có giác ngộ được.
Nghĩa là, Đạo Phật cũng như bông
sen nở giữa hồ nước, làm cho hồ nước được tươi đẹp và ngát thơm.
Chính vì thế mà Giác linh Hòa
thượng đã trở thành một tấm gương trong sáng cho Tăng Ni và Phật tử chúng ta soi
mãi không quên!
Tp Hồ Chí Minh, Chùa Vĩnh
Nghiêm, Phật lich 2545
---o0o---
ĐIẾU VĂN TRUY TIẾN
Từ Hải Ngoại hướng về nước Việt
Hòa thượng Thanh Kiẻm nhập Niết
Bàn
Vĩnh Nghiêm gióng tiếng chuông
vàng
Tứ chúng Phật tử bàng hoàng nhớ
thong
Nhớ bậc Tôn trưởng dòng Trung
Hậu
Thương người đạo hạnh phái Vĩnh
Nghiêm
Xuất gia từ thuở ấu niên
Vân du cầu học khắp miền danh
Tăng
Bắc Trung Nam công năng huân tập
Học kinh luận giới luật thông
làu
Nhật Bản nghiên cứu đạo màu
Văn học tiến sĩ dẫn đầu Vũ Khang
Công đức Ngài huy hoàng để lại
Cảnh Vĩnh Nghiêm danh dự Già Lam
Phật điện thắng cảnh huy hoàng
Bảy tầng Bảo tháp đẹp sang tuyệt
vời
Mở Phật trường nhiều nơi giáo
huấn
Chùa Kim Cương, Quán Sứ, Vĩnh
Nghiêm
Tăng tài chủ đích ưu tiên
Dịch kinh viết sách lưu truyền
hậu lai
Văn học sử trong ngoài thấu lý
Khoa Ngũ minh triết lý thông
rành
Đức Ngài lưu lại quần sinh
Tinh nghiêm giới hạnh rạng danh
Tăng tài
Chùa Vĩnh Nghiêm nước ngoài
ngưỡng vọng
Lễ truy niệm lệ đọng trên mi
Nguyện cầu đức Phật từ bi
Di đà tiếp sứ Tây quy sen vàng
Trượng thừa Phật lực từ quang
Chư Tôn sứ giả hai hàng tiếp
nghinh
Hỡi ơi tưởng niệm Giác linh
Sinh tiền cõi thế hiển vinh một
thời
Giờ đây hạnh nguyện mãn rồi
Nguồn vui thế sự buông xuôi cõi
trần
Tăng Ni Phật tử quây quần
Cùng nhau tưởng niệm một lần
tiển đưa.
NAM MÔ TIẾP DẪN ĐẠO SƯ A DI ĐÀ
PHẬT
Chùa Vĩnh Nghiêm Pomana CA
Ngày 31 tháng 12 năm 2000
Hòa thượng Thích Minh Thông
---o0o---
NHẬP DÒNG TỲ LƯ
Miền Thiếu Thất gió vàng hiu hắt
Giá cà sa lạnh ngắt Nghiêm Đông
Vẳng nghe hai chữ sắc không
Tử sinh vinh tạ trong vòng đổi
thay
Ngẫm thân này giọt sương ngọn cỏ
Luật vô thường nay có mai không
Xuất gia từ thưỏ đồng chân
Dốc lòng tin Phật cố công theo
Thầy
Chùa Bạch Chữ tháng ngày tu tập
Cảnh Tây thiên mấy chập đi về
Quản chi chinh chiến nhiễu khê
Phương Nam lánh nẻo tính bề lập
thân
Đem công sức góp phần tôn tạo
Cảnh Vĩnh Nghiêm phúc báp trang
nghiêm
Mặc cho thế tục đảo điên
Thị phi rũ sạch nhân hiền để tâm
Kìa những lúc sưu tầm hải ngoại
Góp lực tài trở lại quê hương
Thiện Gia Bảo Huấn chủ trương
Mong sao Nam Bắc bốn phương một
nhà
Sum vầy cùng đàn na thiện tín
Độ Tăng Ni suợng chín kể chi
Vê tròn quả hạnh từ bi
Dứt không tứ tướng sá gì nhị
biên
Trống Bát nhã rộn miền triều dã
Chuông Tam Huyền gióng giả nơi
nơi
Nhọc nhằn nào có nghỉ ngơi
Khi thì Quán Sứ lúc thì Mê Linh
Thuyền Lục Độ cứu sinh xuôi
ngược
Ghế Thập Sư há khước truyền trao
Mây từ pháp vũ dồi dào
Long xà dung nạp biết bao nhiêu
tình
Sen mọc giữa bãi sình đua nở
Đạo dựng trong trắc trở mà nên
Phồn hoa mà chí lâm tuyền
Nhổ gai nhân ngã kết duyên lục
hoà
Danh đã xứng Thuyền gia thạch
trụ
Đức lại không để phụ lòng người
Tuổi đà vừa tròn tám mươi
Tiếng vàng đâu đã gọi người hữu
duyên
Vượt ái hà mượn thuyền Bát nhã
Hội Liên Trì hoa đã nảy bông
Gia bang Phàm Thánh hội đồng
Bọt Tỳ Lư lại nhập dòng Tỳ Lư
Thương thay hàng môn đồ tứ chúng
Đường ai đưa nẻo đúng mà đi
Đầy trời tham vọng sân si
Có bao nhiêu bậc từ bi như Thầy
Đèn thuyền nối đến đây trọn vẹn
Thừa đương ai không thẹn giống
dòng
Cúi xin Phật Tổ hồng ân
Tổ đình thu vãn lập đông có
người
Vẳng đâu đây hương trời nhã nhạc
Đón Thầy về Cực lạc quê xưa
Còn đâu ấm lạnh nắng mưa
Thiên hà sao sáng ngày thưa thưa
dần.
Vũng Tàu ngày
02-01-2001
Viện chủ Linh Phong Thuyền Uyển
Hòa thượng Thích Trí Tịnh
Kính bái
---o0o---
NHỚ HÒA THƯỢNG
Thành kính tưởng niệm nhân lễ
tuần Chung thất
Đại lão Hoà thượng THÍCH THANH
KIỂM
Viện chủ Tổ đình Vĩnh Nghiêm Tp.
HCM
Nhớ Hoà thượng, nhớ hạnh tu
Thân trang nghiêm, hiện bóng từ
khinh an.
Mỗi bước đi, mỗi dịu dàng
Như lai chơn tánh ẩn tàng vô ưu.
Nhớ Hoà thượng, nhớ kinh thư
Nụ cười hiền, toả pháp như thanh
bình
Mổi lời chan chứa đạo tình
Như nguồn suối mạch uy linh thâm
trầm.
Nhớ Hoà thượng, nhớ chơn tâm
Tĩnh lòng, tĩnh ý..nói làm tịch
nhiên.
Ngày đêm, thức ngủ…lặng yên.
Ra vào, sáng tối… như thiền như
không.
Nhớ Hoà thượng, nhớ mật tông
Tự mình, mình biết…đừng hòng hỏi
ai!
Phật là tự tánh Như lai
Tu là tự giác trong ngoài như
nhau.
Nhớ Hoà thượng, nhớ công lao
Đạo xưa nối pháp một màu tịnh
thanh
Việt Nam, Nhật Bản …thọ, hành
Tinh tấn hiển thị, tâm lành nở
hoa
Nhớ Hoà thượng, đức bao la
Vĩnh Nghiêm tổ tổ, một toà tông
phong
Bắc Nam khai mở rực hồng
Phật trường dũng xuất… tươi dòng
Thế Tôn.
Nhớ Hoà thượng, nhớ tâm hồn
Thiền na, thiền vị…ngát hương
huy hoàng
Thân giáo, khẩu giáo nghiêm
trang
Đáp ơn Thầy Tổ, mở đàng tương
lai.
“Nhất chi thiên diệp” hiền tài
Hàng hàng lớp lớp, nối dài hoằng
dương.
Một phương thắp sáng mười phương
Tăng Ni ngưỡng vọng dâng hương
chí thành.
Giác linh thượng phẩm, thượng
sanh
Vô lượng công đức Niết Bàn đăng
quang.
Trần Quê Hương
---o0o---
Nỗi niềm
Người ở lại
Hằng năm mai nụ đông tàn
Đệ về lễ Tổ trà thơm tết người
Năm nay ngày Táo lên trời
Đệ về lễ Tổ tết Người hương hoa!
Kiếp người ôi cũng thực là…
Hôm qua còn đấy thế mà nay đâu?!
Trời xanh có thấu nỗi sầu
Làm ơn bắc giúp nhịp cầu cho
nhau
Thẫn thờ nhìn trước ngó sau
Tháp người hoa phủ hương sầu
quyện bay!
Lòng người như tỉnh như say!
Như mơ thấy bóng những ngày đã
qua
Nỗi niềm thước cũng khôn đo
Bao xuân một mái nay đò nơi đâu?!
Thuyền đi xa cõi bể dâu…
Sông buồn bến lạnh chuông lầu
biếng ngân
Xuân về ngồi ngắm hoa xuân
Cánh hoa như úa như tàn cuối thu
Trà thơm lẻ bóng ưu tư
Vần thơ xuân họa lời như vôi
nồng
Thuyền đi chở cả khuôn vàng…
Ý thơ hương ngát vầng trăng sáng
ngời?!
Thuyền đệ
Thích Quang Khải
Ngày 23-12 Canh Thìn (2001)
---o0o---
VẪN SÁNG MỘT VÌ SAO
Từ xưa đến nay, các hàng Bồ Tát,
Hiền nhân, Cao tăng thạc đức, bằng tâm hồn thanh tịnh, vô ngã, vị tha và vô
tướng, các Ngài đến với cõi đời nầy như những vì sao lấp lánh trên nền trời
trong đêm đen, rồi trong số các vì sao ấy đã băng hoại, nhưng ánh sáng vẫn còn
chan hòa trong bầu trời vô tận.
Cũng vậy, các bậc Bồ Tát, Hiền
nhân, Cao tăng thạc đức, các Ngài xuất hiện ở đời đã làm đẹp cho đời, trang
nghiêm cho Đạo, sau khi hoàn thành sứ mạng độ sinh, chu toàn Phật sự, thượng
hoằng hạ hóa, các Ngài trở về thế giới Niết bàn vô tung bất diệt, nhưng Pháp
thân lồng lộng, công đức vô lậu, đạo hạnh vô tướng vượt ngoài hình thể vẫn còn
in đậm trong tâm tư, trong ký ức của những người đệ tử Phật và tất cả chúng sinh.
Thực vậy, cố Hoà thượng Thích
Thanh Kiểm – Trưởng ban kinh tế tài chính TWGH, phó ban Giáo Dục Tăng Ni TW, phó
ban Trị sự Thành Hội Phật giáo Tp. Hồ Chí Minh, Hiệu phó trường Trung cấp Phật
học, lớp Cao đăûng Phật học Tp. HCM, Trụ trì Tổ đình Vĩnh Nghiêm, Ngài đã hiện
thân trong cõi đời này vào thập niên đầu của thế kỷ và đã ra đi vào cuối của thế
kỷ hai mươi này. Hòa thượng hơn 80 năm trụ thế, gần 50 năm cống hiến cho đời,
phục vụ Đạo pháp và chúng sinh, làm trọn hạnh nguyện của một vị Bồ tát trong các
lĩnh vực Tục đế và Chân đế, như Toàn Nhật Đại sư đã nói:
“Luật rằng phương tiện xảo quyền.
Từ bi lợi vật pháp truyền xưa
nay”
Hơn thế nữa, trên lĩnh vực Chân
đế, Hòa thượng đã trải thân phụng sự Đạo pháp, trang nghiêm giáo hội, làm cho
Phật pháp huy hoàng, Pháp âm truyền bá khắp nơi, đăng đàn thí giới, thuyết pháp
độ sinh, mở trường Phật học, đào tạo Tăng tài, kế vãng khai lai, báo Phật ân đức.
Qua đó từng đàn giới từ, pháp tử, bốn chúng tại gia xuất gia đều được đượm nhuần
ân tế độ và hưởng trọn phần Pháp lạc và thăng tiến trên đường tiến tu giải thoát,
phụng lý chân như. Quả thật như người xưa đã nói:
“Sinh tiền giáo dưỡng đắc nhơn,
vô tử như hữu tử.
Một hậu thanh danh tại thế tuy
vong giả bất vong”
Trên tinh thần hòa hợp, tứ chúng
đồng tu, lục hòa cộng trụ, tình Linh sơn cốt nhục, Nghĩa Thích tử côn bằng, một
cội sinh năm nhánh như nhau, suối Tào Khê nước chảy từ nguồn, dòng đạo mạch sáng
soi muôn thuở, Hòa thượng đã thể hiện trọn vẹn tinh thần thống nhất Phật giáo
Việt Nam, góp phần xây dựng thành công ngôi nhà Giáo hội Phật giáo Việt Nam và
Thành hội Phật giáo Tp. HCM trong những ngày đầu khó khăn thử thách của lịch sử,
phát triển vững mạnh trang nghiêm trong lỏng dân tộc. Quả thật!
“Cùng nhau thực hiện lục hòa,
Trong tình đạo pháp chan hòa Bắc
Nam”.
Nhìn lại đoạn đường Hoà thượng
đã đi qua, thời gian Hòa thượng đã hiện hữu trong cõi đời, mỗi bước chân đi đều
in đậm dấu chân Đạo pháp, hình ảnh hiền hòa khả kính của Hoà thưoơng là hình ảnh
bất diệt trong tâm hồn người con Phật, trong tình Pháp lữ đại thừa, mổi lời nói
còn đọng lại tiếng đạo tình, từ hơi thở là mạch sống rạt rào của đạo mạch, hương
giới đức vẫn còn thơm lây, chan hòa trong vũ trụ, làm khơi dậy sức sống miên
trường cho đạo pháp. Bao công đức, những hạnh nguyện là những trang sử sáng
ngơì và sóng động cuả Phật pháp. Bao công đức, những hạnh nguyện là những
trang sử sáng ngời và sống động của Phật giáo Việt Nam, và gương sáng cho đàn
hậu thế soi chung và làm hải đăng định hướng cho lộ trình trên bước đường phụng
sự đạo pháp và chúng sinh.
Quả thật !
“Hư không còn có ngày mòn
Tấm gương đức hạnh sắt son đời
đời”
Theo dòng thời gian vận hành,
không gian biến dịch, vạn vật đổi thay, luật vô thường đã cuốn đi những pháp hữu
vi giã tạm, Hòa thượng không còn hiện hữu trong cõi đời, nhưng Pháp thân Hòa
thượng vẫn còn hằng hữu quang minh, công đức và đạo hạnh Hoà thượng hiến dâng
cho Đạo pháp và chúng sinh vẫn còn sống mãi trong lòng người con Phật và trang
sử muôn màu của Phật giáo Việt Nam thời hiện đại. Như người xưa đã nói:
“Ngàn năm bia đá dễ mòn
Ngàn năm tâm khảm vẫn còn khắc
ghi”
Với đôi lời truy niệm thâm ân,
ghi lòng công đức về đạo hạnh vô vàn của cố Hoà thượng. Đồng thời kính nguyện
Giác linh Hòa thượng:
“Linh Sơn nghiã cũ tình xưa
Ta Bà tịnh độ say xưa pháp màu
Ngàn sau xin nhớ nguyện đầu
Xây tình pháp lữ nhịp cầu tâm
giao
Dù sanh bất cứ nơi nào
Chung lo Phật sự với bao nhiêu
tình
Quyết lòng độ tận chúng sinh
Từ bi trí tuệ thỏa tình ước mong
Không rời bản thể chân không
Tuỳ duyên hóa đạo thong dong mọi
miền”
Tỳ kheo Thích Thiện Nhơn
---o0o---
Văn tưởng
nhớ
THẦY
Kính bạch Giác linh Hòa thượng!
Hôm nay, chúng con từ phương xa
vạn dặm, xin hướng về quê hương chốn tổ Vĩnh Nghiêm, cúi đầu kính lễ Giác linh
Hòa thượng.
Kính bạch Hòa thượng Aân sư !
Cũng vào khoảng thời gian này
năm trước, chúng con có điện thoại về vấn an Hòa thượng, đồng thời kính xin Hòa
thượng cho phép chúng con thành lập chùa Vĩnh Nghiêm tại Uùc Châu. Sau khi được
phép của Hòa thượng, trong tâm ý chúng con dự định sẽ có một ngày cung thỉnh Hòa
thượng sang chứng minh ngôi chùa mang tên Vĩnh Nghiêm tại Uùc. Nhưng than ôi!
Ước nguyện của chúng con chưa thành, thì Hòa thượng đã đi về cõi Phật!
Ở phương trời hải ngoại xa xôi,
con rất lấy làm đau xót vì không về được để quỳ bên kim quan Hòa thượng trong
những ngày cuối cùng.
Giờ đây, ở phương trời nước Úùc
xa xôi quá, con chỉ biết đốt nén tâm hương xin kính lễ Hòa thượng, một bậc Thầy
mà con hằng yêu kính, đức độ bao dung mà con không thể nào quên. Mai sau có về
lại Tổ đình, vĩnh viễn con không còn gặp lại Hòa thượng để có cơ hội sống lại
những ngày sinh hoạt cũ, dưới sự chỉ dạy hiền hòa độ lượng bao la của Hoà
thượng.
Kính bạch Giác Linh Hòa thượng!
Chúng con vẫn biết: Thế gian là
vô thường, có sinh thì phải có diệt, có hợp tất phải có tan. Thế nhưng khi hay
tin Hòa thượng ra đi, sao con vẫn thấy buồn vô cùng.
Hôm nay nhìn lại Thầy trong ảnh
Sao nhớ chùa xưa quá đi thôi!
Chơn dung dáng vẻ từ bi ấy,
Mãi mãi từ nay đã mất rồi!
Tháng ngày năm cũ đã xa xôi,
Bỗng chốc bừng lên trong trí
tôi.
Vĩnh Nghiêm chốn Tổ thân yêu
quá!
Diễn tả làm sao cạn hết lời!
Tâm khảm hằng ghi cả cuộc đời,
Gương Thầy độ lượng chẳng hề
vơi.
Từ bi đức hạnh như biển lớn,
Bác ái vị tha tựa đất trời.
Kính bạch Giác Linh Hòa thượng!
Ở cõi Phật xa xôi xin Thầy yên
nghỉ. Chốn phàm trần chúng con nguyện thực hành theo những gì đã học được nơi
Thầy. Mãi mãi con sẽ không quên những tháng năm bên Thầy hành đạo. Những chuỗi
thời gian con đã sống dưới mái Tổ đình Vĩnh Nghiêm yêu dấu, mà hình ảnh của Hòa
thượng đã làm nên rất nhiều trong tâm thức và cuộc đời đạo đức của con.
Chúng con vẫn nhớ, nụ cười lúc
nào cũng mang nét hiền hòa của Hòa thượng, dáng đi lúc nào cũng mang vẻ khiêm
cung. Xử sự việc chùa, dù trắc trở đến đâu, Hoà thượng lúc nào cũng ung dung
hòa nhã.
Đối với việc của Đại chúng, dù
có khó khăn đến đâu, Hòa thượng lúc nào cũng đối xử với cung cách hiền từ độ
lượng, bao dung.
Mặc dù già yếu, nhưng Hòa thượng
ngày nào cũng vẫn lên cùng chư Tăng hành lể. Tuy Phật sự đa đoan, nhưng Hòa
thượng vẫn thường vẫn thường cùng đại chúng thụ trai bình dị trong những buổi
quả đường. Tuổi tác đã cao, những tưởng Hòa thượng sẽ cần những thức ăn đặc
biệt hơn đại chúng để bồi bổ thêm sức khoẻ, thế nhưng những thức ăn hằng ngày
trong những bữa cơm trưa của Hòa thượng vẫn đơn sơ đạm bạc, vẫn tương rau cải,
không khác với đại chúng là bao, mặc dầu Hòa thượng là viện chủ một trong những
ngôi chùa lớn nhất Việt Nam.
Chúng con hôm nay vẫn nhớ, có
những ngày vào buổi lễ đọc sách canh khuya, Tăng chúng nhiều người còn mệt vùi
say trong giấc ngủ, quên cả việc tụng niệm, thì Hoà thượng đã lên đúng giờ, một
mình ngồi yên lặng, tay lần chuổi hạt, miệng niệm Phật theo nhịp mõ đều đều dưới
ngọn đèn khuya lung linh mờ ảo, kế bên tượng Phật lặng yên.
Kính bạch Hòa thượng!
Hôm nay chỉ còn không đầy hai
tuần nữa, tết sẽ lại đến. Chúng con nhớ lại, hằng năm nơi Tổ đình, sau giờ làm
lễ đón giao thừa, chúng con thường được diễm phúc thay mặt cho tất cả chư Tăng
nơi trụ xứ Vĩnh Nghiêm, kính dâng lời chúc tết đầu năm cho Hòa thượng. Trong
lời chúc tết hằng năm , chúng con thường kính chúc Hòa thượng ở lâu nơi đời để
làm ngọn đuốc sáng, soi đường cho chúng con trong đêm tăm tối, để làm ngọn hải
đăng chỉ lối cho chúng con vượt biển trần ai, để làm người Thầy dạy đạo cho
chúng con trên đường xa hướng về bờ giác.
Những năm xa quê, mỗi lần tết
đến, chúng con vẫn thường gửi thiệp xuân về quê Hoà thượng với những lời chúc
tết đầu năm tương tự.
Năm nay tết cũng lại sắp đến!
Nhưng những câu chúc tết năm xưa chúng con sẽ không còn ai để chúc. Định luật
vô thường đã không theo ý chúng con mong muốn.
Than ôi! Ngọn đuốc sáng soi
đường, ngọn hải đăng chỉ lối cho chúng con đã tắt! Chúng con không còn ai để
dâng lời cầu mong như vậy, nhân dịp đầu năm tới nữa.
Ôi! Vô thường của một kiếp con
người! Sao mà đáng sợ!
Ôi! Chùa Vĩnh Nghiêm chốn Tổ, từ
nay tìm đâu ra một vị Thầy kính yêu như thế! Tám mươi năm nơi cõi trần ai, Thầy
đã có 65 năm ở chốn am thiền tu niệm. Tám mươi tuổi đời, năm mươi tám tuổi đạo,
ngần ấy thời gian Thầy đã làm lợi ích biết bao cho người nơi trần thế, biết bao
tâm hồn đã được hóa độ nhờ Thầy.
Thầy ra đi là đã làm xong một
cuộc đời hóa duyên độ chúng. Chốn Niết-bàn giờ đây Thầy an nhiên tự tại. Chỉ
thương hàng môn hạ chúng con mất đi Người dẫn đường.
Thầy đã ra đi, chúng con mất đi
một chốn để về. Thầy đã ra đi, chúng con mất đi bóng mát giữa bầu trời nóng nực.
Chúng con mất đi một chỗ tựa nương giữa bốn bề bao la sóng vỗ của cuộc đời.
Những khi đảm nhiệm công việc
hoằng pháp lơị sinh, chúng con đã gặp không biết bao nhiêu gai góc của trần ai,
không biết bao nhiêu lá chướng ngại của cõi đời. Biết bao lần thấm mệt vì những
gian nan và hoạn nạn cuả đời tu sĩ. Thế nhưng chính nụ cười hiền hòa, đức tính
khiêm cung, chính những câu nói mang tính hiền từ cuả Hòa thượng đã nâng chúng
con dậy, là sức mạnh cho chúng con tiếp tục bước đi, là năng lực cho chúng con
thêm sức sống tinh thần.
Ôi! Sức mạnh ấy, năng lực ấy từ
nay không còn nữa!
Kính xin Hòa thượng gia hộ cho
chúng con sớm vượt qua được nỗi bi thương mất mát lớn lao nầy.
Sinh ra chúng con là cha mẹ,
nhưng làm cho chúng con nên người đó chính là những bậc Thầy. Mãi mãi và mãi
mãi về sau, ơn giáo dưỡng sẽ không bao giờ phai nhạt.
Nơi phương xa cõi Phật, Thầy đã
an nhàn tự tại chốn Niết-bàn, xin hãy thương xót và gia hộ cho chúng con, trên
bước đường về nẻo giác được thành công trọn vẹn.
Một nén tâm hương cúi đầu tưởng
niệm, bằng với tất cả sự kính yêu, chúng con xin hướng về Hòa thượng. Kể từ
nay, chúng con đau xót vì đã vĩnh biệt Hòa thượng rồi.
Tấc dạ chân thành, kính xin Hòa
thượng ân sư, nơi chốn Niết-bàn xa xôi chứng giám.
Nam mô Vĩnh Nghiêm tháp Ma ha sa
môn Tỳ kheo Bồ tát giới Pháp húy Thích Thanh Kiểm hiệu Chân Từ Hòa thượng giác
linh thiền tọa hạ.
Đệ tử cầu pháp: Tỳ kheo Thích
Viên Chơn
---o0o---
TƯỞNG NHỚ CỐ HÒA THƯỢNG THÍCH THANH
KIỂM
1. Gặp lại người như đã
quen biết từ lâu
Từ Hà Nội vào sau ngày giải
phóng Sài Gòn không lâu, đến thăm chùa Vĩnh Nghiêm, tôi gặp Hòa thượng Thanh
Kiểm như gặp một người bạn quen biết từ lâu khiến tôi nhớ mãi.
Trong dịp viếng thăm nầy, Hòa
thượng tặng tôi cuốn “Thiền Lâm Bảo Huấn” mà Hòa thượng dịch và xuất bản trước
ngày giải phóng. Khi tôi về, Hòa thượng ân cần tiển tôi ra đến sân chùa. Còn
tôi, thì đinh ninh thế nào mình cũng phải gặp lại Cụ Thank Kiểm nhiều lần nữa,
vì biết Cụ là một nhà Phật học uyên bác, mình có thể học hỏi nhiều. Tuy là Cụ
đã khiêm tốn nói là về Phật học, Cụ tin tưởng ở tôi. Trên giá sách trong phòng
Cụ, tôi thấy có quyển “Early Madyamika in India and China” (Phái Trung Luận
Thời Sơ kỳ ở Aán Độ và Trung Quốc) cuả Richard Robinson – Giáo sư đại học
Wisconsin. Tôi tỏ ý muốn Cụ cho mượn quyển sách đó, vì bản thân tôi lúc ấy rất
muốn sưu tập và đọc các bản dịch khác nhau về bộ Trung Luận của Bồ taut Long Thọ.
Cụ vui vẻ cho tôi mượn.
Tôi đã già lắm đâu, khi tôi lần
đầu tiên vào đây mà Hoà thượng gọi tôi bằng “Cụ”, mặc dù tôi đã quá 60 tuổi lâu
rồi, vì đến tuổi 60 thì cán bộ mới được về hưu. Có thể là Hoà thượng tỏ ý kính
trọng một cán bộ cách mạng lâu năm từ Hà Nội vào chăng? Còn về Phật học, tôi
chỉ là người học trò bình thường, nếu không là tầm thường của Cụ Lê Đình Thám,
đâu dám nói là nối nghiệp Cụ.
2. Cùng làm việc ở viện
Nghiên cứu Phật học
Sau khi Hoà thượng Thích Thanh
Từ từ chức Trưởng ban Phật giáo chuyên môn, vì lý do bận việc và ở xa (và tất
nhiên còn có những lý do không nói ra được…), Hòa thượng Viện trưởng Thích Minh
Châu đã mời Hoà thượng Thanh Kiểm làm Trưởng ban Phật giáo chuyên môn, còn tôi
thì vẫn giữ chức Trưởng ban Phật giáo Việt nam. Như vậy Hoà thượng và tôi cùng
một ban nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Phật học, và như vậy sẽ có nhiều thời
gian bàn bạc về giáo lý và nhất là tôi sẽ có cơ hội học hỏi thêm.
Nhưng có điều lạ là Hòa thượng
Thanh Kiểm chỉ đến Viện Vạn Hạnh vào những giờ Hoà thượng dạy ở học viện hay là
vào các dịp lễ lạc, còn thì Hoà thượng không đến họp một lần nào ở Viện Nghiên
cứu Phật học, với tư cách là Trưởng ban Phật giáo chuyên môn. Tôi có nêu thắc
mắc nầy của tôi với Thượng tọa Chơn Thiện, thì Thượng tọa chỉ nói là có đặt giấy
mời mà Hoà thượng không đến.
Trong thâm tâm tôi biết là Hòa
thượng chỉ nhận lời mời cuả Hòa thượng Viện trưởng Minh Châu, vì bất đắc dĩ,
không thể từ chối được, còn thì Hòa thượng Thanh Kiểm cũng biết rõ là làm công
tác nghiên cứu ở Viện Phật học là chuyện phức tạp không dễ dàng, một minh chứng
là việc xuất bản cuốn “Thiền Học Đời Trần”, tuy chỉ là một kỷ yếu của cuộc hội
thảo khoa học về Phật học đời Trần, mà kéo dài hàng năm mới ra mắt được, và chắc
Hòa thượng cũng biết rõ những khó khăn rắc rối trong quá trình tổ chức các cuộc
hội thảo khác của Viện về Đạo đức Phật giáo, giáo dục Phật giáo, Thiền nguyên
thủy và Thiền phát triển…
Nhưng Hòa thượng Thanh Kiểm vẫn
lặng lẽ không nói gì, Hòa thượng chỉ không đến Học viện mà thôi, cũng như các
Thượng tọa Phước Sơn, Minh Tuệ, (cả hai đều là phó ban Phật giáo Việt nam, và
Phật giáo chuyên môn) đều thoái thác không đến họp viện. Hòa thượng quả là
người trầm lặng, ít nói, hết sức thận trọng.
3. Hòa thượng Thanh Kiểm
khuyên tôi không nên góp ý về một câu đối của Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, Thân
phụ Hồ Chủ tịch
Đến Đồng Tháp giãng một lớp cao
học, theo yêu cầu của Khoa phương Đông trường Đại học khoa học xã hội và nhân
văn Thành phố Hồ Chí Minh, tôi được lớp bố trí đi thăm Viện Bảo Tàng Cụ Nguyễn
Sinh Sắc, vào một chiều thứ năm không có giãng dạy. Người hướng dẩn chính là
một học viên của lớp và là Giám đốc Viện Bảo Tàng.
Đến Viện Bảo Tàng, tôi rất xúc
động đọc câu đối Thiền của cụ Phó Bảng, cho thấy Cụ không phải chỉ là một nhà
cách mạng yêu nước, một nho gia mà còn là một nhà Phật học xuất sắc. Câu đối
của Cụ viết như sau:
“Đại đạo quảng khai, thố giác
khiêu đàm đế nguyệt
Thiền cơ giáo dưỡng, quy mao
phược thụ đầu phong”
Văn và từ của hai câu không khó,
mùi vị Thiền lại đậm đà sâu sắc, tôi vừa hứng thú vừa phấn khởi. Hai câu dịch ý
như sau:
Đạo lớn (tức Đạo Phật) rộng mở
(giống như) lấy sừng thỏ vớt trăng dưới ao
Giảng dạy Thiền (giống như) lấy
lông rùa buộc gió vào đầu cây
Theo tài liệu, thì Cụ Sắc đã
viết câu đối trên để tặng chùa Kim Tiên, và câu đối đặm đà Thiền vị đó có làm
cho một số Hòa thượng lúc bấy giờ không bằng long.
Ở câu thứ hai, có từ phược là
buộc, nhưng vì sao Cụ Sắc lại không viết phược, mà lại viết một chữ là lạ. Tôi
nghĩ là người chép lại câu đối đã chép sai. Nhưng không lẽ sai đến như vậy. Vì
tôi nghỉ Cụ Sắc không thể viết sai mà chính là người chép lại đã viết sai, cho
nên chiều hôm sau, gặp đồng chí Bí thư tỉnh ở Văn phòng trường, tôi đã thẳng
thắn góp ý là nên xem lại chữ “phược” có thể viết sai chăng?
Qua Giám đốc Viện Bảo Tàng, tôi
cũng biết là trước đó Hòa thượng Thích Thanh Kiểm có đến thăm Viện, có đọc câu
đối, nhưng không thấy nói gì.
Về lại Thành phố Hồ Chí Minh,
tôi vội đến thăm Hòa thượng Thanh Kiểm và bầy tỏ thắc mắc cụ mình về chữ
“phược”. Hòa thượng nói là không nên góp ý, vì góp ý cũng không hiệu quả, vì
không ai dám chữa, dù là chữa một chử trong câu đối của Cụ Phó Bảng Sắc.
Qua câu chuyện tôi thấy Hòa
thượng là người rất cẩn trọng.
4. Công việc của Viện
chủ, Trụ trì Chùa Vĩnh Nghiêm quá bận
Có lần tôi có việc đến thăm Hòa
thượng vào buổi trưa, đúng lúc Hòa thượng sắp thọ trai hay là đang thọ trai.
Hòa thượng ra tiếp tôi ở phòng riêng của Hòa thượng. Tôi cứ tưởng nói chuyện
trong phòng riêng của Hòa thượng sẽ yên ổn không có ai quấy rầy. Nào ngờ, chốc
lại có người vào, nam có nữ có, già có, trẻ có… để xin lễ. Aáy thế mà Hòa
thượng cũng hoan hỹ tiếp, thật là giãn dị và chu đáo. Hòa thượng thanh minh với
tôi là công việc của Viện chũ trụ trì rất là bận rộn. Aáy thế mà Hòa thượng còn
dành ra được thời gian để nghiên cứu, giảng dạy, dịch thuật! Hạnh tinh tiến và
pháp thí của Hòa thượng thật đáng tán thán và ít ai sánh kịp!
Minh Chi
Học viện Phật giáo Việt Nam
---o0o---
Phủ khái đạo tình dĩ lạc ky
Sổ niên đàm luận dĩ tri thuỳ
Nam bang du hóa huề Tăng lữ
Bắc thổ do tồn thị Vĩnh Nghiêm
Tác phong đạo đức nhân tiến hóa
Thi sức giáo đồ tiếp hậu lai
Đạo bạn thâm tình hề sổ tận
Cực lạc Di Đà thượng phẩm liên
Chùa Châu Lâm tỉnh Phú Yên
Sa môn Thích Khế Tâm chân thành
bái vãn
---o0o---
TÂM ĐẠO SĨ
HỒI CHUÔNG SỚM BỖNG NGÂN lên
giữa đêm trường tịch mịch, thế là Thầy ra đi, hóa thân vào hoàn vũ với muôn sao
trời lấp lánh, để đêm trần thế ảm đạm một màu tang.
Tên tuổi Thầy gắn liền với chốn
Tổ Vĩnh Nghiêm. Không những chỉ là một trong những vị khai sơn tạo tự mà chính
Thầy đã hiến dâng cả cuộc đời mình cho việc hưng công và duy trì chốn Tổ. Vĩnh
Nghiêm to lớn thật. Nhưng đó chỉ là mặt vật chất. Nếu không tiêùp nhận được
hồn thiêng từ Thầy thì Vĩnh Nghiêm chỉ vỏn vẹn là một khối bê tông cốt thép, một
cái xác không hồn. Thật vậy, Ngài đã tắp sáng chốn Tổ bằng chân đức của mình,
tạo cho Vĩnh Nghiêm có chiều sâu của tâm linh, chiều cao của Phật chất. Nói
cách khác, bề thế to lớn của Vĩnh Nghiêm không làm cho tên tuổi của Thầy quảng
bá được mà chính đức hạnh của Ngài đã bao trùm lên ngôi Phạm vũ, làm cho thạc
đức lưu phương: ”Đạo tại nhân hoằng chúng trung tôn”.
Nơi Thầy còn đọng lại cái chất
của cổ nhân: điềm tĩnh, nhã nhặn, trọng đức, khinh tài, không màng đến chức tước,
danh vọng. Từ buổi phát túc siêu phương Ngài đã hiểu rõ được trần gian là mộng
ảo. Thầy hiểu, trực nhận cảnh không hoa bằng tâm cuả người đạo sĩ chớ không
phải bằng miệng lưỡi cuả kẻ thức giả kinh viện. Giáo hội giao phó bất cứ Phật
sự gì Thầy cũng sẵn sàng đảm nhận. Khi đảm nhận thì Thầy tận tâm hành sự, luôn
làm tròn trách vụ củøa sứ giả Như Lai. Ngài không bao giờ bận tâm đêùn việc
thành, bại. Trong đời này, ai dám chắc việc làm của mình luôn thành công?
Không, thành, bại là chuyện so đo tính toán, là chuyện “y vi cô tức”. Đối với
Thầy, cái quan trọng nhất là thành tâm, thành ý trong công việc phụng sự Tam bảo,
là việc thành nhân chớ không phải thành danh.
Không những Thầy chỉ tham gia
các công việc của Giáo hội, chứng đàn trong tuyển Phật trường hay chỉ giảng dạy
ở các trường Phật học mà còn phó hội cho các buổi trai tăng hay hộ niệm tang lễ
các Phật tử quá vãng. Nơi Thầy không có sự phân biệt sang hèn, nhất bên trọng
nhất bên khinh. Ngài thường dạy: Việc làm không có gì là cao hay thấp, vấn đề
là cái tâm của người hành đạo: Ngưu ẩm thủy thành nhũ, xà ẩm thủy thành độc.
Thầy đến với mọi người chỉ với một tâm niệm duy nhất: “vì lòng thương tưởng, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chúng sinh”. Đó là lời dạy của đức Đạo sư mà Ngài đã
nhập tâm ngay từ buội sơ tâm hành đạo để rồi suốt cuộc đời của mình, Thầy đã
trung thành với lời dạy đó của đức Từ phụ một cách không ngơi nghỉ. Ba mươi năm
về trước, Thầy đã phải chịu phẫu thuật, cắt bỏ đi một phần bao tử nên việc ăn
uống phải rất kiêng cử. Trong các buổi trai tăng Thầy không ăn được nhiều vì
không hợp các thức ăn có nhiều dầu nên thường chịu khó nhịn để khi về đến chùa
mới ăn một tí gì lót bụng. Thế nhưng bất cứ nơi nào, kể cả các gia đình Phật tử,
thỉnh Thầy là Thầy đi. Thầy đi với bi nguyện độ sinh của sứ giả đã vào nhà Như
Lai, mặc pháp phục của Như Lai, lấy niềm vui của chúng sinh làm niềm vui của
mình, lấy hạnh phúc, an lạc của chúng sinh làm hạnh phúc, an lạc của mình.
Lịch sử đã sang trang, dân tộc
bước sang một gian đoạn mới. Trong hoàn cảnh khó khăn chung của đất nước, Thầy
đã cùng tăng chúng trong chùa đi trồng rau trồng sắn để tự túc suốt mấy năm
trời. Việc canh tác ấy có làm cho Thầy cực nhưng không hề làm xao động tâm trí
của Thầy, không làm cho Thầy khổ. “Cùng giả ích kiên, lão dương ích tráng” luôn
là điều tâm đắc của Ngài. Nhưng cái ưu tư là làm sao để Vĩnh Nghiêm tôøn tại và
phát triển theo hướng đi của dân tộc trong giai đoạn mới. Thác uẩn trần hoàn,
Thầy hiểu rõ thế sự vô thường. Tấm thân bào ảnh nầy thì không có nghiõa lý gì
đối với bánh xe quay cuồng của tạo hoá nhưng vấn đề chính là sự tồn vong, là
hướng đi của đại cuộc. Theo học cửa Khổng sân Trình từ thơ ấu, Thầy tôn trọng
đức tính thanh cao, liêm khiết của người xưa nhưng không thái quá mà cũng chẳng
bấp cập. Cuối cùng, Thầy đã chọn con đường “tuỳ thuận bất nhị”. Nói cách khác,
Thầy đã “hòa quang đồng trần” để Phật hóa nhân gian. Bằng việc đồng sự đó, dần
dần, nhân cách của Thầy như sao Khuê vằng vặc giữa trời: “Ngưỡng chi di cao”.
Trong cuộc đời mình, Thầy không
có gì để ghét sao? Có chớ. Cái mà Thầy ghét nhất là sự phơi bày khuyết điểm của
người khác. Thầy thường dạy: “ Nhân vô thập toàn, hà nhân vô tội, hà giả vô
khiên”. Ngài không bao giờ soi bói lỗi lầm, khuyết điểm của bất cứ ai. Tất cả
những thư nặc danh gởi đến Thầy, đều bị thiêu hủy hết, Thầy không bao giờ bận
tâm đến những chuyện thế gian đầy hỷ nộ đó. Bởi trong những lá thư đó, có phải
người ta chỉ ra lỗi lầm để xây dựng nhau? Họ nhục mạ nhau nặng mùi trần tục để
chỉ vì một chút danh vọng hão huyền. Thầy luôn lấy đức bao dung, nhân từ để cảm
hóa tha nhân: Đức hóa quần sinh. Thầy tiếp Tăng độ chúng bằng con đường đó.
Tức bằng đức trị hơn pháp trị.
Tết đến, cho dù bận trăm công
nghìn việc, Phật tử thập phương về chốn Tổ đỉnh lể vấn an Thầy nhưng Ngài vẫn
một thân một mình lặn lội đi chúc tết tất cả các chùa trong chốn Tổ dù lớn hay
nhỏ, xa hay gần.
Sau hơn 30 năm ly hưong, giấc
hương quan luôn canh cánh bên mình. Nhưng khi trở về được chốn cũ, đặt chân
trên mảnh đất tu Đạo năm xưa, Thầy không thể không ngậm ngùi trước cảnh tiêu
điều, đổ nát của chiến tranh. Chốn Tổ nơi mà Ngài phát nguyện thiệu long thánh
chủng khi xưa huy hoàng chừng nào thì bây giờ càng hoang sơ chừng nấy, chỉ còn
trơ lại đúng mái lá con con giữa cánh đồng bát ngát. Đau lòng trước cảnh Tổ
đình thu vãn, Thầy đứng ra cùng chư Tôn Đức trong sơn môn xây dựng lại chốn Tổ
Trung Hậu được thập phần tố hảo, trên dưới nức tiếng ngợi khen. “Nhân sinh bách
tuế du nhược sát na”, với tấm thân bé nhỏ Thầy đã thắp sáng đèn Thiền nơi trời
Nam, trùng quang Tổ ấn nơi đất Bắc. Công ấy, hạnh ấy giấy mực nào tả cho cùng,
ngôn ngữ nào diễn cho tận?
Vượt ngoài tuổi cổ lai hy, tứ
đại nghe điều bất hòa, tấm thân 80 năm trong trần thế nghe chừng bất ổn, đáng lẽ
Thầy phải được ngơi nghỉ theo cái tuổi “lão giả an chi” nhưng Thầy vẫn làm việc
như thuở tráng niên, về đến chùa là cặm cụi bên ngọn đèn viết kinh, dịch sách.
Thường thường 8 hay 9 giờ tối Thầy chợp mắt khoảng một tiếng để sau đó tiếp tục
cặm cụi bên bàn làm việc cho đến 1, 2 giờ đêm. Sáng hôm sau vẫn dậy niệm Phật
cùng đại chúng.
Bỗng một hôm, cây đại thụ bồ đề
trước sân chùa đổ xuống. Đó là một trong hai cây mà 40 năm trước, chính tay
Thầy cùng cố Hòa thượng Thích Tâm Giác hạ thổ trong buổi đầu xây dựng chốn Tổ.
Đó là dự báo: Hóa duyên dĩ mãn! Cho nên lần ra giảng tại Học Viện Phật Giáo Việt
Nam tại Hà Nội vừa rồi, ngoài giờ dạy, Thầy đi thăm khắp các Sơn môn, chốn Tổ và
vấn an chư vị Tôn Đức, ai nấy ngạc nhiên.
Rồi một hôm, Thầy gục ngã bên
trang kinh vẫn còn thơm mùi mực mới, và “Nhất triêu dịch trách, vạn cổ trường
miên”, một buổi sánh tinh mơ của ngày cuối cùng thiên niên kỷ, Thầy ra đi giữa
tiếng trợ niệm hồng danh của chư Tăng Ni, Phật tử cùng các môn đồ xa gần của
Ngài. Đó là lần thứ hai từ khi xây dựng chốn Tổ, hồi chuông , không phải là
chuông chiều mộ mà là hồi chuông vĩnh biệt ngân lên để đưa bậc Chân nhân về cõi
Niết.
Tám mươi năm trần thế, Thầy đã
cống hiến trọn đời cho Đạo, cho lý tưởng giải thoát, Thầy đã giữ trọn giới đức
như viên minh châu trong sạch không nhiễm một tí bụi trần. Có bụi trần nào
nhiễm được khi Thầy đã trực nhận trần hoàn là mộng ảo? ‘Vô thường thị thường”,
Thầy thuận lẽ tử sinh, trả tấm thân ngũ uẩn về cho tứ đại. Thôi rồi không còn
nữa dáng từ bi trong nếp y vàng sớm chiều hai buổi nơi điện Phật, không còn nữa
tiếng hải triều trên tòa sư tử khi mỗi độ sen về! Nhưng vẫn còn mãi tâm của Đạo
sĩ, hồn của Chân nhân. Tâm ấy, hồn ấy vẫn mãi tỏa hương trong từng tran sử chốn
tổ, là hồn thiêng của Phạm vũ, là chất liệu nuôi sống các thế hệ hôm nay và mai
sau của Vĩnh Nghiêm.
Nhật bản, Kinh Đô, Tri ân viện
Đêm trăng tròn Phật đản, năm
2001
Vọng bái Liên đài
Mộc ân đệ tử Thích Giác Dũng
---o0o---
AI VĂN
Tăng ni sinh khóa
II Trường Cao Cấp Phật Học Việt Nam tại
TP HCM đang tu học
tại Bồ Đề Đạo Tràng
Nam Mô Bản Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật.
Kính bạch Hòa Thượng Trưởng ban
trị sự Thành hội Phật giáo TP HCM, kiêm trưởng ban hoằng pháp GHPGVN, viện chủ
Tổ đình Aán Quang.
Kính bạch Thượng tọa Thích Huyền
Diệu, chủ tịch Hội đồng điều hành Việt Nam Quốc tự tại Hải Ngoại kiêm tọa chủ
Việt Nam Quốc tự tại Aán Độ và Nepal.
Kính bạch chư Tôn đức trong Ban
lễ tang cố Hòa thượng viện chủ Tổ đình Vĩnh Nghiêm TP HCM .
Kính bạch chư Tôn đức trong Ban
hiếu đồ cho phép con được đại diện cho Tăng ni sinh khóa II trường Cao Cấp Phật
Học Việt Nam tại TP HCM đang tu học tại Bồ Đề Đạo Tràng cùng toàn chư Tăng ni
sinh khóa I trường Cơ bản Phật Học TP HCM có đôi lời kính niệm đến cố Hòa thượng
Thích Thanh Kiểm:
- Trưởng ban kinh tế
tài chính GHPGVN
- Phó ban trị sự Thành
hội Phật Giáo TP HCM
- Phó ban giáo dục
Tăng ni GHPGVN
- Phó viện trưởng Học
viện Phật Giáo Việt Nam tại Hà Nội
- Phó Hiệu trưởng
Trường Cao-Trung Phật học TP HCM
- Trưởng môn phái Tổ
đình Vĩnh Nghiêm
- Viện chủ Tổ đình
Vĩnh Nghiêm tại TP HCM
- Giáo sư Học viện
Phật giáo Việt Nam tại TP HCM
Hỡi ôi!
Trời miền Nam vi vu
gió thảm
Tổ đình Vĩnh Nghiêm
trắng xóa một màu tang
Nơi Phật quốc lòng
chúng con càng bi thống!
Kính nghe!
Thuở nhỏ siêng trồng
ruộng phước
Sinh trong dòng dõi
kinh luân
Được song thân giáo
dưỡng không ngừng
Bao huynh đệ cưng
chìu mến chuộng.
Không để cuộc đời
luống uổng
Quyết tâm nung chí
xuất trần
Mười lăm tuổi gặp bậc cao nhân
Đủ duyên tổ Linh Đường giáo hoá
Tháng mười một hương hoa trà quả
Tâm thành cầu lễ xuất gia
Đạo hiệu Chân Từ gắng bước Sa bà
Pháp danh Thanh Kiểm vào ra gian
khó.
Nhớ lại:
Đồng chân hiến thân từ nhỏ
Nhập đạo vững một đường tu
Giới tướng viên dung
Hạnh đức kiêm ưu
Năm mười tám Sa di phụng thụ.
Kinh Phật mới nghe tỏ rõ
Đạo Nho chẳng học cũng làu
Hẳn thông nhõ trước, đường sau
Túc nhân sẵn dày thiện quả
Tổ sư thấy người kỳ lạ
Chắc hẳn bậc kỳ tài
Năm tròn tuổi ở hai hai
Bắt đầu “Bố ma, phó áo”
Bao điều lầm lạc
Nguyện dứt từ đây
Sa bà góp sức dựng xây
Thành ngôi Liên hoa cửu phẩm
Ôi những ngày mưa dầm giá buốt
tại đất Phù Tang
Dốc lòng nấu sử dồi kinh trơ gan
tuế nguyệt
Bốn tám đạo nghiên tầm học
thuyết
Cuối cùng đã đạt cao học, cử
nhân
Nội điển, ngoại minh học thuyết
cách tân
Triết học, sử cương Aán Độ,
Trung Hoa
Lưu lại đời sau hai quyển.
Mặc dù tấm thân có chút phần bì
quyện
Nhưng “Trú dạ lục thời”
Vẫn một lòng chuyên “Khóa Hư Lục”
Nhân duyên trì tụng.
“Vô vị chân nhân” phi thường,
phi hiển
“Thiền Lâm bảo huấn” hẳn phải
trùng tuyên
Góp phần trinh nguyên pháp tắc
Càng nhớ kỹ khi hồi hương cố
quốc
Những năm dài nặng nhọc, cưu
mang
Giáo sư Đại học Vạn Hạnh, Cao
đẳng Huệ Nghiêm
Nhưng cũng không quên dịch kinh
sáng tác
Sáng sớm nghiên tầm “Viên Giác”
Tối về trì tụng “Pháp Hoa”
Nguyện cầu thế giới dứt hẳn
đường ma
Chúng sinh trong ba nhà thoát
lửa
Đêm ngày lần lựa
Khổ đau nhường lối nhân sinh
Hạnh từ hòa giữa ý cao minh
“Câu Xá Luận” đượm tình người
thượng sĩ
Về Vĩnh Nghiêm lòng đầy hoan hỷ
Vâng lời vàng, phụng chỉ Tổ đình
Đạo đời hai nẻo tôn vinh
Đáp ứng người trước!
May mắn thay!
Tổ đình xưa kia hoạch vắng
Vì thiếu vật tiền
Mấy chốc luật học cương viên
Đèn thiền tỏ rõ,
Vĩnh Nghiêm luôn rền thánh mõ
Tiếp dẫn phàm tình
Thế trần “Sắc sắc, Thinh thinh”
Tâm Ngài vẫn “Minh minh, Tịch
tịch”
Vĩ đại thật!
Đời Ngài độ bao người bướng
ngang, ngỗ nghịch
Đất chai lỳ vẫn cao ngất cơ đồ
Thân ốm đau mà chí vẫn như tờ
Xác phàm tục nhưng nguyện sâu
như Thánh
Lên lớp giảng sóng “Anh Như Hạnh”
Trí vun bồi Định-Tuệ tự thân
Giáo hội miền Bắc soi đậm giáo
chân
Tăng ni Việt Nam khắc sâu Người
đạo hạnh
Nhớ Giác linh xưa!
Thân hòa chân tánh
Tâm thoát phàm tình
Luôn nghĩ về tiếp độ nhân sinh
Nguyện độ hàng Thích tử
Tại gia, Cư sĩ cũng một chữ từ
bi
Thế gian, thoát tục cũng vì tình
thất giác.
Khắc khắc tay lần tràng hạt
Niệm lục tự Di Đà
Từ thuở ấu thơ đến bóng cửa đi
qua
Vẫn tài “Pháp hoa Tam Muội”
Chắc không được như Nhật Liên Sư
Tổ
Nhưng cũng dự phần khuyết bổ
tổng trì
Ba vạn sáu ngàn hạnh tế oai nghi
Ít chi cũng được thần thông du
hí
Càng hành đạo tâm càng hoan hỷ
Quyết định vào dưỡng tánh Thảo
Lư
Bao công việc cặn kẽ tạ từ
Trước sau dặn người đức độ
Đau đớn thay!
Duyên trần phải mãn
Tụ tán thường tình
Bao đệ tử chưa rõ tâm minh
Người vội Tây Phương quay gót
Kể từ nay:
Lời di huấn vẫn còn thanh thoát
Nhưng dung nhan chẳng thấy nơi
đâu
Chúng con nơi xa chấp tay nguyện
cầu
Cho Hòa thượng trần lao vãn
pháng
Ao thất bảo, hàng thọ kết bạn
Cửu phẩm Liên hoa có dáng ân sư
Chúng con tất dạ tạ từ
Bậc Thầy giới thân hóa độ
Ôi thôi!
Vĩnh Nghiêm chín tầng mờ mịt
Mây đi bặt tích âm bi
Sa la lá rũ ngàn năm
Aán Độ âm thầm khóc tiễn
Trọn đời chúng con cùng nguyện
Noi chí xuất trần
Lời vàng thước ngọc cao vân,
Cúi đầu khắc sâu tâm khảm
Nam mô Vĩnh Nghiêm đường thượng
Thượng Thanh Hạ Kiểm tác đại chứng minh
Bồ Đề Đạo Tràng Aán Độ
Ngày 31 tháng 12 năm 2000
Nhằm ngày 6 tháng 12 Canh Thìn
Thích Thiện Hữu phụng soạn
---o0o---
VĂN KHÁNH
THỌ
Nam Mô Bản Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
“Uống Nước Nhớ Nguồn” là truyền
thống đạo lý của dân tộc Việt Nam. Để thể hiện tấm lòng “Tri Aân Báo Aân” đối
với hòa thượng Tôn Sư thượng Thanh hạ Kiểm, hôm nay, hàng đệ tử xuất gia và tại
gia chúng con long trông tổ chức lễ khánh thọ mừng Hòa thượng Tôn Sư của chúng
con Đăng Thọ Bát Tuần.
Sau đây đại diện cho hàng pháp
tử, chúng con có đôi lời khánh thọ kính dâng lên Hòa thượng Tôn Sư khả kính.
Kính Bạch Hòa Thượng Tôn Sư khả
kính, cho phép chúng con được tôn xưng Ngài bằng tiếng Thầy trong nghĩa Thầy trò.
Kính BạchThầy!
Chúng con những người đệ tử của
Thầy, nhờ có duyên lành từ kiếp trước, được sinh làm người, trưởng dưởng trong
gia đạo, phúc nhân vẹn toàn, lại được nhân duyên xuất trần thượng sĩ, nối nghiệp
Tông phong, được làm đệ tử của Thầy. Thầy cùng các bậc Đại Tăng đạ sinh ra giới
thân tuệ mạng cho chúng con. Giới thân tuệ mạng chính là chính nhân để đem lại
quả an lạc đời nầy và đời sau.
Chúng con nhớ! Từ khi bước chân
vào chùa qua bao nhiêu năm dài tháng rộng chúng con được sống dưới mái Tổ đình,
được che chở trong tình thương của Thầy. Mặc dù Thầy đã vào tuổi Bát tuần nhưng
Thầy không quản ngại tuổi cả niên cao. Tám mươi năm trường Thầy dùi mài kinh sử,
không chút nghỉ ngơi. Đem tinh hoa giáo lý Phật Đà trao truyền cho hậu thế.
Thầy đã hết lòng thương tưởng đến hàng đệ tử. Thầy chăm lo cho chúng con từng
miếng cơm manh áo, dạy bảo cho chúng con những điều hay lẽ phải, nhân cách làm
người.
Thực là:
“Aân đức của Thầy cao như núi
Thái
Tình thương của Thầy sánh tựa
biển đông”
Đệ tử chúng con, giới sơ phúc
bạc, còn sinh nơi cảnh, chấp nơi tình, khiến cho Thầy bao lần buồn vui không
ít. Nhưng với tấm lòng vô ngã vị tha, từ bi hỷ xả, bao dung vô hạn của Thầy,
Thầy đã từ bi hoan hỷ lượng thứ cho chúng con, Thầy không một lần nóng giận cũng
chẳng chút buồn phiền, Thầy còn ân cần chỉ dạy cho chúng con nhận được chân giá
trị của cuộc đời Tăng sĩ. Thầy đã dành trọn đời tận tụy hy sinh cho hàng đệ tử
chúng con.
Đúng là:
“Aân sư cao cả sánh nào
Nghĩa Thầy dạy dỗ biết sao đo
lường”
Đối với Đạo Pháp: Công đức của
Thầy thật vô biên, chốn Tổ đình uy nghiêm uy hùng tráng lệ, phong cảnh huy hoàng,
nổi danh khắp chốn. Mà công việc bắt đầu từ khi trắng nước giữa chốn sình lầy
trong lòng sông cũ, khởi dựng cơ đồ bảo tháp nguy nga, khi nước nhà còn chiến
tranh, chốn Tổ đình bao khách náu nương, khi thời tiết bão lụt thiên tai cùng
thiện tín góp phần phả thí.
Thế rồi đất nước hòa bình, thống
nhất Giáo Hội, Thầy cùng các bậc tôn túc lãnh đạo Phật giáo Tp. HCM lập nên
trường Cao Trung Phật Học, để cho Tăng Ni sinh từ khắp mọi miền của đất nước về
nương thân tu học đã có cả ngàn Tăng ni sinh tốt nghiệp ra trường, trở về khắp
nẻo đường để hoằng dương Phật pháp lợi lạc quần sinh.
Chùa Vĩnh Nghiêm bây giờ, ngoài
sự giáo dục và tu tập đã trở thành danh lam thắng cảnh, là điểm tham quan du
lịch của thành phố, còn là biểu tượng của Phật Giáo Việt Nam, của quê hương
Việt Nam, để những người con xa xứ nhớ về cội nguồn của mình “Nguồn Yên Tử cội
Vĩnh Nghiêm”
Và làm sao quên được chốn Tổ
đình Trung Hậu, nơi Thiền Viện Vĩnh Nghiêm đả trãi qua bao cuộc chiến tranh tàn
khốc cùng với sự gặm nhấm của thời gian đã trở nên điêu tàn hoang phế, thì Thầy
lại về đây trùng tu xây dựng, để cho ngọn đèn chính pháp được truyền trao bất
bận ở cõi nhân gian.
Thầy đã không quản ngại tuổi cao
sức yếu, bên cạnh trọng trách Trưởng môn phái Tổ đình Vĩnh Nghiêm, Thầy còn đảm
trách những Phật sự quan trọng của Trung ương Giáo hội và Thành hội Phật giáo Tp.
HCM.
Để khai nguồn trí tuệ Văn Thù
cho hậu thế, góp phần đào tạo Tăng tài cho Giáo hội, Thầy đã liên tục giảng dạy
các trường Cao – Trung và ở Học viện Phật giáo Việt Nam trong cả nước. Không
những thế mà Thầy còn dành thời gian để trước tác, và phiên dịch rất nhiều bộ
kinh sách quý như: Câu Xá Luận, Thiền Lâm Bảo Huấn, Khóa Hư Lục, Lịch Sử Phật
Giáo Trung Quốc… để cho hàng hậu côn chúng con dễ dàng trong việc nghiên cứu,
ứng dụng tu học.
Ôi! Tình thương của Thầy rộng
mênh mông, công đức của Thầy thật cao cả, năng lực làm việc củng như sự cống
hiến của Thầy cho Dạo Pháp dân tộc thật không thể nghĩ bàn.
Thực là:
"Ân giáo dưỡng ngàn đời ghi nhớ
Đức của Thầy muôn thuở không
quên”
Trong giờ phút trang nghiêm,
kính mừng khánh thọ Thầy, dưới mái Chùa cổ kính thân thương, nơi Tổ Đình đã khai
sinh ra nguồn trí tuệ, để giờ đây chúng con được ân hưởng, chúng con làm sao nói
hết lên được niềm quý kính Tôn sư. Chúng con không biết lấy gì đền đáp công ơn
cao dầy của Thầy. Hàng pháp tử chúng con mạo mụi cùng nhau ôn lại đôi nét về ân
đức của Thầy, để làm kim chỉ nam cho chúng con trên bước đường tiến tu đạo
nghiệp.
Tất cả hàng pháp tử chúng con
thành tâm kính mừng khánh thọ Thầy, kính chúc Thầy được trường thọ, thân tâm
thường lạc, pháp thể khinh an, chúng sinh dị độ.
Để thể hiện sự “Tri ân báo ân”
đối với Thầy một cách thiết thực nhất. Tất cả hàng pháp tử chúng con xin hứa:
sẽ tinh tiến tu hành, để trở thành những người đệ tử tin yêu của Thầy, là những
người con trung kiên của Giáo hội ở tương lai góp phần tốt đạo đẹp đời đúng với
nguyện vọng của Thầy hằng mong đợi.
Nam Mô Tăng Phúc Thọ Bồ Tát Ma
Ha Tát
Đệ tử chúng con thành kính
Khể thủ,
Pháp tử Thích Thanh Phong
---o0o---
THÀNH KÍNH CẢM NIỆM
Than ôi!
Đêm nay, bầu trời khi mờ, khi tỏ
Lòng người thao thức đầy vơi,
vơi đầy
Trăng ngả bóng chuông reo vang
tin báo
Thầy con đã về thế giới phương
Tây!
Tin Viên tịch, bay toả ngàn nơi
Ai nấy hướng về…giọt lệ rơi
Chuông Tổ Đình sầu ngân vĩnh
biệt
Bao con tim nức nở bên Người!
Người nhập thế, hành Bồ Tát hạnh
Thuyền từ thầm lặng bến sông mê
Nắng mưa sóng cả không dừng mái…
Quyết chí ngày đêm vẹn nguyện
thề.
Nhân thế khen chê tâm vẫn lặng
Một lòng hoằng hoá lớp người sau
Tấm gương đạo hạnh sao khôn sánh
Đức độ không bờ, kiếp khổ đau.
Trăm năm cõi thế tâm không vướng
Bất biến tuỳ duyên đạo độ đời
Pháp nhũ Bắc Nam quên tuổi hạc
Gương trong hạnh nhẫn khắc lòng
người
Thuyền từ giữa biển sóng vây
quanh
Tay lái tuỳ duyên vượt sóng
thành
Sóng gió bốn bề là thiện hữu
Con thuyền bến giác lọng, tàn
xanh.
Hạnh nguyện trăng tròn nợ trả
xong
Mỉm cười, bát nhã cánh buồm dong
Bắc Nam đại chúng dâng nhang
nguyện
Thựơng phẩm sen vàng ngát toả
hương.
Con thuyền tách bến sông sầu
Trăng mờ nhỏ lệ bến, cầu ngẩn
ngơ!
Lòng người nhớ bóng thuyền đi
Đêm đêm thao thức đôi my ngấn
hồng.
Thuyền đệ
Thích Quang Khải
Tân Tỵ – 2001
---o0o---
TƯỞNG NIỆM GIÁC LINH THẦY
Ngưỡng bạch Giác Linh Thầy, Hòa
thượng thượng Thanh hạ Kiểm
Kính bạch Chư Tôn đức Ban tổ
chức Tang Lễ.
Kính bạch Chư Tôn Đức Tăng Ni
trong môn đồ pháp quyến.
Kính thưa nhị vị pháp hữu Đại
đức Thích Giác Dũng, Đại đức Thích Thanh Phong.
Ngưỡng bái bạch Giác Linh Hòa
thượng, người Thầy thương kính cuả chúng con; trong giờ phút trang nghiêm thanh
tịnh này, toàn thể cựu Tăng Ni sinh khóa II Trường Cao cấp Phật học Việt Nam Cơ
sở 2 Thành Phố Hồ Chí Minh chúng con đang quỳ trước linh đài toả ngát hương
trầm, lòng tràn ngập nỗi niềm xúc cảm nhìn di ảnh Thầy, mà không ngăn chận dòng
nước mắt vời vô vàn đau thương và kính tiếc.
Thầy ơi! Chúng con vẫn biết “các
hành là vô thường, là pháp sinh diệt, sanh diệt diệt rồi, tịch diệt là vui”,
nhưng chúng con không làm sao tránh khỏi sự bùi ngùi xúc động, trước cảnh chia
ly ngàn thu vĩnh biệt nầy, vì từ đây mái trường thân yêu sẽ vĩnh viễn vắng bóng
Thầy, một sự mất mát vô cùng to lớn đối với Tăng Ni sinh chúng con.
Kính bạch Giác Linh Thầy. Tám
mươi năm Thầy hiện thân trong cõi nầy như một vì sao sáng, năm mươi sáu năm Thầy
đã làm cho Tổ ấn trùng quang, rừng Thiền hoa nở, hương giới bay xa. Thầy đã làm
rạng danh con nhà họ Thích, Thầy là biểu trưng cuả tấm gương đức hạnh, hạnh
nguyện của Thầy cao cả quá, giới đức của Thầy thanh tịnh trong sáng tợ lưu ly,
Thầy đã vì thế hệ tương lai, mở trường Phật học đào tạo Tăng tài, góp phần xây
dựng và phát triển ngôi nhà Phật giáo Việt Nam.
Những tưởng Thầy sẽ trụ thế ở
đời lâu hơn nữa để làm lợi ích cho chúng sinh, nào ngờ đâu một phút vô thường đã
cướp đi huyễn thân của Thầy. Sự ra đi của Thầy là một sự tổ thất to lớn, Giáo
hội mất đi một bậc lãnh đạo cao minh, Tăng Ni Phật tử Việt Nam mất đi một bậc
Giáo phẩm tài đức, Tăng Ni sinh chúng con mất đi một người Thầy tối kính.
Thầy ơi! Vô thường giữa dòng bất
diệt, giờ đây huyễn thân của Thầy sẽ hóa thành bụi đỏ, nhưng công đức và đạo
nghiệp của Thầy đối với đạo pháp và dân tộc sẽ còn sống mãi trong tâm tư trong
ký ức của Tăng Ni Phật tử Phật giáo Việt Nam. Thầy đã làm tốt đạo, đẹp đời giữa
lòng nhân thế, mãi mãi ngời sáng với thời gian vô cùng không gian vô tận. Suốt
đời Thầy tận tụy với sứ mệnh “Tác Như Lai sứ hành Như Lai sự”, có những lúc Phật
sự chất chồng trên đôi vai gầy, nhưng Thầy luôn luôn nở nụ cười bao dung và từ
ái trên bước đường thực hiện. Làm sao nói hết công đức hành đạo và nhân cách
hoàn thiện củ cuộc đời Thầy.
Thật là:
Hiện thân giữa chốn bụi hồng
Ưng vô sở trụ Tâm không não
phiền.
Kính bạch Giác Linh Thầy,
Thầy về cảnh giới Vô dư Niết
bàn, Vô tung bất diệt, nhưng hình ảnh hiền từ, hòa nhã khiêm tốn bao dung và
bình dị của Thầy mãi mãi không phai mờ trong tâm thức chúng con.
Thầy ơi! Nhìn di ảnh của Thầy
chúng con nghe lòng se thắt, mới ngày nào pháp âm của Thầy còn vang vọng bên tai
giờ thì ngàn thu sâu lắng, ba lạy này chúng con dâng trọn lòng thành, hướng
nguyện Giác Linh Thầy sớm Cao Đăng Phật Quốc, hồi nhập Sa bà tuyên dương Chánh
pháp cứu độ chúng sinh.
Thầy ơi! Nơi cảnh Niết BaØn xin
Thầy đoái thương chúng con ở chốn Ta bà. Chúng con mãi mãi hoài niệm về Thầy,
một bậc Chân Tu đức độ, đạo đức cao đẹp sáng ngời mà chúng con tôn kính suốt
đời.
Kính bạch Chư Tôn đức Tăng Ni
trong môn đồ pháp quyến và nhị vị pháp hữu, Cựu Tăng Ni sinh khoá II
Trường Cao cấp Phật học Việt Nam
tại Tp. Hồ Chí Minh xin thành kính chia xẻ cùng môn đồ pháp quyến và nhị vị
pháp hữu sự mất mát to lớn nầy.
THÀNH KÍNH ĐẢNH LỄ
NAM MÔ MA HA SA MÔN TỲ KHƯU BỒ
TÁT GIỚI THƯỢNG THANH HẠ KIỂM
GIÁC LINH HÒA THƯỢNG THÙY TỪ
CHỨNG GIÁM.
Thích Nguyên Thiện
T.M Cựu Tăng Ni sinh khoá II
Trường Cao cấp Phật học Việt Nam tại Tp. Hồ Chí Minh
---o0o---
TƯỞNG NIỆM
______________________________________________________________
HỘI CỰU TĂNG NI
SINH KHÓA III TRƯỜNG CCPHVN TẠI TP. HỒ CHÍ MINH
Nam mô A Di Đà Phật
Ngưỡng bạch Chư Tôn Hòa Thượng
chứng minh.
Kính bạch Chư Tôn Đức Ban tổ
chức Tang Lễ.
Ngưỡng bạch Chư Tôn Đức môn đồ
pháp quyến của cố Hòa thượng thượng Thanh hạ Kiểm.
Ngưỡng bạch Giáo Thọ Sư Vĩnh
Nghiêm đường thượng thượng Thanh hạ Kiểm giác linh.
Đối trước kim quan Ngài, chúng
con cựu Tăng ni sinh khóa III của Học Viện PGVN tại TPHCM. Xin đốt nén tâm
hương – dâng lời ngưỡng bạch…
Chúng con vô cùng xúc động, bàng
hoàng khi hay tin Hòa thượng thuận pháp vô thường thâu thần sau cơn bạo bệnh.
Thế là:
Như những cánh chim trong bão
táp
Réo gọi nhau tai họa từ đâu.
Người Nam, kẻ Bắc âu sầu
Trúc thiên điện báo – Tây âu thở
dài.
Aân một chữ – vạn ngày đau đớn
Gặp một lần ngưỡng mộ ngàn thu
Nhớ những ngày:
Mưa Đông tầm tã không ngăn chân
Hòa thượng
Nắng rát trời hè không dập tắt
nụ cười
Aùo nâu bạc phếch – dáng người
Vẩn uy nghi đứng – rạng ngời ánh
quang!
Mắt lấp lánh như trăng sao hiển
hiện
Khí ngất cao như đá tảng nhẹ
nhàng
Lồng trong cử chỉ đàng hoàng
Tăng tôn…
Còn đâu nữa:
Lời giãng thao thao như trường
giang nước chảy
Nụ cười hiền từ như suối pháp
thanh lương
Dáng ai hút giữa giảng đường
Mà uy nghiêm lộng bốn phương đất
trời
Bây giờ đây:
Viên phấn trắng lụn tàn trong
hoa bụi
Bảng đen mòn từ nhẫn nại bàn tay
Dáng Thầy như thể còn đây
Lồng trong nắng ấm – trải đầy
vuông sân…
Lời chưa mất, trang kinh lần giở
Ngọn đèn soi, ẩn hiện từ dung
Mặc cho dâu bể – phong trần
Thế gian thượng sĩ – xuất thần
mấy ai.
Nhớ Thầy xưa
Tuổi hoa niên gia phong un đúc
Dưới sân Trình, cửa Khổng rèn
thân
Đến mười lăm – chí siêu phương
Liên Đàm – trả mái tóc xanh cho
đời
Phủi bụi đỏ – áo hoa trần thế
Đường công phu – khuya sớm nệ
chi
Thanh niên phước quả đến thì
Cụ Túc Đại giới – phong nghi rõ
ràng
Giã chùa cũ, lên đàng cầu học
Bạn sách đèn, khó nhọc lòng cam
Bồ Đề – Trung Hậu – Cao Phong
Vẩn chưa thỏa chí – chim bằng –
trời xa
Vượt Đông Hải – lãng sa tuyết
trắng
Đắm mình trong giá rét thấu
xương
Hoa mai chợt ngát mùi hương
Mùa xuân nắng ấm lên đường quy
Nam
Vĩnh Nghiêm từ đó huy hoàng
Bốn phương từ đó – ngát thơm
hương lành…
Thế mà
Thuận pháp vô thường, Thầy nay
thị tịch
Chốn Vĩnh Nghiêm mất ánh dương
soi
Chúng con cảm thán – bùi ngùi.
Giở trang kinh – vọng lời Thầy
hôm qua…
Lạy giã biệt xót xa bao kể
Một nén nhang – thắp mấy trăm
lòng
Chúng con thành kính ngưỡng dâng
Giác linh Hòa Thượng chứng
minh…nguyện rằng:
Thầy lên Đâu Suất đạo tràng
Mai sau xin gặp dưới tàng Long
Hoa.
Nam mô Giáo Thọ Sư – Ma Ha Sa
Môn thượng Thanh hạ Kiểm – Vĩnh Nghiêm đường thượng giác linh.
Khấp bái
Cựu Tăng ni sinh khóa III của
HVPGVN. TPHCM
Thích Trung Đạo
---o0o---
ĐIẾU VĂN
Của Tăng Ni sinh khóa IV
Học viện Phật giáo Việt Nam TP. HCM
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
Kính bạch Giác Linh Đại Lão Hòa
thượng thượng Thanh hạ Kiểm, vị ân Sư khả kính,
Chúng con kính nghe:
Một trăm năm cổ thụ trên ngàn
Đời người trăm tuổi dễ dàng có
đâu
Cuộc đời lắm chuyện bể dâu
Người đi kẻ ở ôi sầu biệt ly.
Thật vậy! Cuộc sống của con
người nơi trần thế thật là ngắn ngủi vô thường. Dù đời hay đạo chúng ta đều bị
chi phối bởi một quy luật khắc nghiệt đó trong sự tuần hoàn củ vũ trụ trong sự
hợp tan của kiếp nhân sinh nơi cõi Sa bà nầy.
Thế mới hay:
Sơn trung tự hữu thiên niên thụ
Thế thượng nan phùng bách tuế
nhân
Dẫu biết rằng cuộc đời là ảo
mộng, tứ đại vốn vô thường, người xuất gia ý thức được chân lý:
Sinh như đắp chăn đông
Tử như cởi áo hạ.
Nhưng làm sao hơn được, khi sự
ra đi của Hòa thượng – một bậc Thầy gương mẫu, khiến ai cũng bàng hoàng xúc động
tiếc thương. Huynh đệ Tăng Ni chúng con thật là hạnh phúc khi được học đạo với
Hòa thượng. Dưới mái trường Phật học Vĩnh Nghiêm, rồi khóa giãng sư và hôm nay
Hoà thượng đang dạy cho Tăng Ni sinh chúng con tại Học Viện Phật Giáo Việt Nam
khóa IV tại TPHCM này.
Năm nay là năm cuối cùng trong 4
năm học của chúng con, có những huynh đệ cần cầu sự chỉ dẫn của Hòa thượng để
hoàn thành luận văn tốt nghiệp cử nhân Phật học. Nhưng than ôi! Luận văn đó nay
đã trở thành “vật kỷ niệm” đối với người Thầy khả kính.
Sau lần thăm tại bệnh viện Chợ
Rẫy, tưởng rằng Hòa thượng sẽ bình an trở về nơi chùa Vĩnh Nghiêm Thầy trò hội
ngộ mừng vui trong mùa xuân mới, mùa xuân đầu tiên của thiên niên kỷ, nhưng nào
ngờ:
Duyên hội ngộ giờ đây đành vĩnh
biệt
Phút tương phùng nay vĩnh viễn
ra đi.
Kính bạch Giác Linh Hòa Thượng,
sự tiếc thương của chúng con hôm nay không phải là sự luyến ái tầm thường trong
kiếp sống giả tạm mà là những giọt lệ tri ân cao quí, những giọt nước mắt sáng
ngời gương đạo hạnh để được chia buồn với Thầy Thanh Phong, với Đại đức Giác
Dũng và với môn đồ pháp quyến thuộc Tông phong của Tổ đình Vĩnh Nghiêm.
Hy vọng rằng, chúng ta sẽ biến
những giọt nước mắt đó trở thành sức mạnh và niềm tin, để thẳng tiến hơn nữa
trên bước đường thăng hoa trong lộ trình giải thoát.
Bỡi vì chúng ta đều hiểu rằng:
Đời người như một giấc mơ
Trăm năm nào khác cuộc cờ đổi
thay
Tuần hoàn tạo hoá chuyển xoay
Chết đi sống ở xưa nay lẽ
thường.
Thật đúng như vậy!
Sa bà là cõi tạm
Nơi gửi thân sinh tử trăm năm
Cực lạc ấy quê hương
Chốn an mạng Niết bàn muôn thuở
Hôm nay nơi chùa Vĩnh Nghiêm chỉ
còn vài ngày lưu nhục thân của Hòa thượng. Toàn thể TNS khóa IV – những đệ tử
học trò của Hoà thượng xin cung đối trước kim quan. Ngưỡng mong Giác Linh Hoà
thượng
Nơi Liên trì phó hội
Nước cực lạc nghe kinh
Nương thuyền từ thệ nguyện độ
sinh
Khắp ba cõi vào ra tự tại
Giờ này!
Mây bát nhã trên nền trời không
in dấu
Hoa Ưu đàm tuy rụng vẫn còn
hương
Ngày mai này! Nhục thân của Thầy
sẽ rời chốn Phật đường. Nhưng Giác Linh Hòa thượng hằng nêu gương bất diệt.
Trong giây phút trang nghiêm
này, chúng con thành kính dâng hương tưởng niệm kính nguyện Giác linh Thầy!
Đến nước Như Lai tiêu diêu muôn
thuở
Vào nhà Từ Phụ an nghỉ muôn đời.
Và cầu chư Phật mười phương hằng
tiếp độ
Người siêu thoát ra khỏi vòng tứ
khổ
Về Niết Bàn an dưỡng cảnh miên
trường
Cõi trần gian chẳng một chút sầu
vương
Là quả mãn công viên đời tu
niệm.
Nam Mô Việt Nam Phật Giáo hội –
Phụng vì tân viên tịch Vĩnh Nghiêm đưòng thượng – Ma ha Sa môn Tỳ kheo Bồ tát
giới, pháp húy thượng Thanh hạ Kiểm - hiệu Chân Từ Đại Lão Hòa thượng Thiền
tọa chứng giám.
Khể thủ,
Tăng Ni sinh học Viện PGVN tại
TP. HCM
Khóa IV (1997-2001)
---o0o---
TRƯỚC GIÁC LINH HÒA THƯỢNG
Con nhớ lại mổi lần đến Hòa
thượng hay hỏi,
Con ơi con! Học đến đâu rồi !
Con bạch Cụ con đang học sơ cấp.
Nhưng đến nay sơ cấp đã mãn rồi.
Con xin hứa con sẽ chăm học tập
Để hầu báo đáp thâm ân trong
muôn một
Bạch Hòa thượng từ bi chứng minh
cho con trẻ.
Con kính lạy trước giác linh Hòa
thượng
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
Đệ tử con đê đầu đảnh lễ trước
giác linh Hòa thượng
Nguyện giác linh Hòa thượng! Cao
đăng Phật quốc
Thị hiện Ta Bà dìu dắt chúng
con.
Lời muốn nói ngàn lời con muốn
nói
Mất Thầy rồi chúng con mất ngọc
châu
Biết tìm Thầy đâu trong khóc
than tủøi hờn
Thầy tuy mất vẫn còn đây tất cả.
Hạnh của Thầy thương người luôn
hỷ xả
Vẩn từ tâm độ tận chúng sinh mê
Luôn dạy khuyên nhắc nhở lối đi
về
Trong cuộc sống giáo lề ôi ngăn
nắp
Tánh Thầy kỹ vẫ thường hay nhắc
nhở
Dạy cho con từng bước sống vào
đời
Dạy cho con khắc phục khắp cùng
nơi
Dạy cho con vững vàng trong
nghịch cảnh
Thầy là cả rừng hương đầy dõng
mãnh
Thầy về Niết bàn tịch thị vẫn an
nhiên
Chúng con hình dung khuôn mặt
của Thầy hiền
Luôn từ tốn dạy khuyên hàng đệ
tử
Nguyện giác linh Thầy trọn đời
làm pháp lữ
Tu niệm Aân sư lời giáo dưỡng
còn đây
Nên hôm nay con qùy dưới chân
Ngài
Lời ai điếu giác linh Thầy hữu
chứng
Kính bạch giác linh Thầy từ bi
xin cảm ứng
Từ mẩn xót thương chúng con trẻ
ngu khờ
Sữa pháp mất rồi chúng con khóc
bơ vơ
Kính bái bạch giác linh
Hòa thượng Thượng
Thanh hạ Kiểm
Đệ tử Thích Nữ Viên Đức
---o0o---
MÃI MÃI NHỚ NGƯỜI
TÔI RẤT TỰ HÀO VÀ SUNG SƯỚNG LÀ
NGƯỜI ĐÃ CÓ NHIỀU NĂM ĐƯỢC GẦN GỦI CỐ HÒA THƯỢNG
Thích Thanh Kiểm và có lẽ cũng
là người đã có nhiều lần được tâm sự hàn huyên với người, có khi bàn về Phật sự,
cũng có lúc bàn chuyện thời sự hoặc thái thế nhân tình.
Trước hết tôi có lòng thán phục
Hòa thượng về tính điềm đạm của Người. Có thể nói với trách nhiệm chung mà Giáo
hội Trung ương và Thành phố trao cho, Hòa thượng đã oằn đôi vai gầy gánh vác với
bao lo âu và cũng khá nhiều phiền toái. Vì đối với tư tưởng vị tha của đức Phật
thì sự chịu đựng của người lãnh đạo là quan trọng, không có sự trừng phạt nào
động chạm đến thân thể khi phạm lỗi, mà chỉ là giáo huấn để họ tự giác mà làm
theo lời Phật dạy, nghĩ theo suy nghĩ của Phật.
Chưa bao giờ tôi thấy Hòa thượng
chỉ trích ai cả. Có đôi lần tôi chứng kiến sự cẩu thả của một vài vị Tăng trẻ
tuổi trước mặt Hòa thượng, thay vì rầy la như thói thường nhân thế, Người chỉ ôn
tồn khuyên bảo, thấy tôi có vẻ suy tư, Người nói nhỏ như bàn riêng với tôi chỉ
đủ hai người nghe: “Đám trẻ ăn chưa biết no, lo chưa tới, quậy phá ương bướng,
cần lấy tình thương mà dạy bảo chúng thì chúng chóng ngoan, đánh mắng chúng tội
nghiệp cho chúng”.
Đối với chư Tăng đã trưởng thành
cũng có vài lần tôi chứng kiến thái độ khiếm nhã đối với Người, nhưng Người luôn
thản nhiên và sau đó gọi kẻ có lỗi vào phòng riêng của Người để dạy bảo.
Còn tôi, vào một buổi chiều Đông
năm Mậu Dần tôi đến chùa Vĩnh Nghiêm để vấn an Người tại thư phòng, qua ly trà
sen thơm phức tôi đem ý định xây cất một ngôi chùa mới tại khuôn viên mặt bằng
của chùa Giác Hải cũ với mỹ hiệu: “Việt Nam Quốc Tổ Tự” tôi có nêu quan điểm của
tôi về sự cần thiết xây cất này với lý do: hiện nay trên toàn quốc hay gần gũi
hơn là ngay trên thành phố mang tên cụ Hồ kính yêu tuy chùa chiền không phải là
ít nhưng vì khuôn viên các ngôi chùa chật hẹp cho nên dù có muốn cũng không có
điều kiện phụng thờ Quốc Tổ Hùng Vương, chư vị Tiên đế, chư vị anh hùng vị quốc
vong thân, các bậc Thánh hiền dân tộc… Nguyện vọng khát khao của tôi là vận động
đồng bào, Phật tử ở trong nước và hải ngoại tự nguyện cúng dàng Tam Bảo, tài lực
để hoàn tất càng sớm càng tốt công việc xây cất, góp phần thực hiện hữu hiệu
phương châm hoạt động của Giáo hội: “Đạo pháp Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội” cùng
trang sử rạng ngời của Phật Giáo Việt Nam thời hiện tại.
Được sự khuyến khích quý báu của
Hòa thượng, tôi yên tâm và cáo từ ra về với niềm tin vào công việc xây dựng sẽ
sớm hoàn thành viên mãn.
Kính lạy Giác linh Hòa thượng,
Người tuy đã về cõi Niết bàn nhưng những lời khuyên quý giá của Người như còn
văng vẳng bên tai tôi và ngôi chùa Việt Nam Quốc Tổ Tự đang tiến hành tốt đẹp
việc xây cất.
Trọng Xuân Tân Tỵ (2001)
Nhất tâm thành kính khể thủ bách
bái
Hòa thượng Thích Giác Hải
---o0o---
TRĂNG
LÀNH CÕI TÂM
Viết về Cố Hòa thượng Thích
Thanh Kiểm, tôi chỉ mạo muội viết với một mỹ cảm đơn sơ của mình qua những đoạn
văn chân tình thật ngắn, để tưởng niệm một bậc Thầy khả kính muôn đời, để ghi
lại những kỉ niệm với những tháng ngày không quên.
QUÁ KHỨ LINH THIÊNG
Kính bạch Giác Linh Hòa Thượng!
Hôm nay, chiều ngày 08/12 Canh
Thìn, ngày Lễ Kỷ Niệm Đức Phật Thành Đạo, cũng là ngày giỗ Tỗ Vĩnh Nghiêm, nhưng
lại là thời gian tang lễ Giác Linh Hòa Thượng. Từ một tâm niệm mất mát đau đớn,
chúng con đán hậu học Tăng, Ni thuộc Tổ Đình Vĩnh Nghiêm các Chùa An Lạc, Kim
Cương, Hòa Bình, Sùng Đức, Diệu Nghiêm, Linh Giác, tụ tập về đây, nơi Tổ đình
Vĩnh Nghiêm, mà Hòa thượng đã trải qua quá nửa đời người, đảm trách lèo lái con
thuyền Tổ đình qua những thăng trầm dâu bể.
Giờ phút này, chúng con cúi đầu
quỳ dưới linh đài tưởng niệm Giác Linh Hòa thượng và bất giác hồi tưởng cách đây
chỉ có năm tháng, nhưng lại là một “Quá khứ linh thiêng”, chúng con không thể
quên được, trong một buổi tối lể chúc Thọ tại Nhà trai Tổ đình, dù rất mệt mỏi
sau chuyến Phật sự từ xa về, Hòa thượng vẫn hoan hỷ ra để chúng con bạch lể.
Lời chúc là THỌ VÔ CƯƠNG, vì tất cả chúng con cũng như tất cả các hàng Phật tử
đều cầu nguyện Hòa thượng sống lâu Thường trụ tại thế gian để Tổ đình ngày một
thăng hoa, để chúng con được nhờ ơn phước từ Giới đức như hải. Một bài thơ hôm
đó được đọc lên kính dâng Hòa thượng:
Sơ tâm cất bước từ Trung Hậu
Tích trụ khơi đèn trực Vĩnh
Nghiêm
Ánh mắt bao dung lòng quãng độ
Vàng y mầu nhiệm ngát hương
thiền.
Những buổi lễ trai hội, tại các
Chùa chúng con, sự hiện diện cuả Hòa thượng đã làm ấm áp không khí thiền hội,
làm yên lòng đại chúng. Hòa thượng là bậc thạch trụ Tùng lâm, là bóng mát Bồ Đề
đưa chúng con về phía ánh sáng mặt trời. Nhưng giờ đây Hòa thượng đã bất ngờ an
nghỉ cõi tịch diệt làm cho không khí Tổ đình u ám và chúng con muôn lòng tiếc
thương.
Trước hoa đèn rực sáng linh đài,
chúng con hồ quỳ thành kính thắp nến dâng hương cầu nguyện Gíac Linh Hòa thượng:
Xả ngũ ấm Lục Trần, chứng Tam
minh Tứ trí, bất vong nguyện lực.
Tái hiện đàm hoa Tịnh độ Sa bà,
vãng lai tự tại.
---o0o---
Nét
bút rất “mầu”
Một buổi sáng cách đây đã lâu,
có lẽ vào tiết tháng Bảy, khoảng trước năm Ất Hợi (1995) trong khi hầu Hòa
thượng nơi phòng khách tại tại Chùa An Lạc, ngày ấy Thầy tôi vắng nhà, tôïi đã
có dịp hầu chuyện Hòa thượng về nghệ thuật thư pháp chữ Hán, Khẽ gạp tách trà
trên đĩa màu trắng men cũ, Hòa thượng chậm rãi uống từng ngụm trà Bắc Thái mới
pha nóng, từ tốn nói rằng Thư Pháp là một Nghệ Thuật rất khó học và đòi hỏi
nhiều thời gian kiên trì, nhưng lại cần năng khiếu mới có thể đạt được. Nhân đó,
tôi cũng xin phép nói lên nhận xét của mình về thư pháp của Hòa thượng đã thực
hiện trong một khoa cúng một bậc Ni Trưởng (Sư Bà Đàm Hữu, chị ruột của Hòa
Thượng) và điều này, Hòa thượng cũng đồng ý với tôi chữ Hán trong khoa đó viết
rất “Mầu”; trong đó, riêng tôi thích nhất bài thơ Đường với ý nghĩa sâu xa và
nét thư pháp đi thật trầm mặc xuất thần.
Phiên âm:
Nùng sơn Nhị thủy dục chung anh
Nữ liệt nghuyên tùng địa mạch
sinh
Tiêu bảng cố hương sơn thủy tú
Linh Đường bảo sái nguyệt phong
thanh
Quế môn ngọc khiết sinh vưu vật
Vũ tộc trâm anh xuất đại danh
Liên địa đầu thiến khuy bối diệp
Bích đàm hạo nguyệt chiếu tâm
minh.
Phỏng dịch:
Núi Nùng sông Nhị sinh hoa
Từ duyên đất ấm quần thoa vào
đời
Quê xưa Tiêu bảng rạng ngời
Linh Đường vời vợi trăng trời
gió cao
Quế hương Ngọc nữ ngạt ngào
Vang danh họ Vũ thấm vào khuê
anh
Đất Trung đạo kết hoa cành
Hồ xanh rực sáng trăng lành cõi
Tâm.
Trong các bậc thư pháp của Tổ
đình, theo lời Thầy tôi, thì Hòa thượng là người duy nhất được đào tạo chính quy
tại một phân khoa dạy thư pháp tại Nhật Bản, suốt thời gian dài 9 năm. Do đó,
thư pháp Hòa thượng chịu ảnh hưởng rất nhiều từ thư pháp lối Nhật Bản là khổ chữ
thường nở rộng theo chiều ngang hay nói nôm na, là mở rộng “bè bè”.
Hiện nay, tại phòng khách cũ
Thầy tôi vẫn còn lưu lại kỷ niệm một câu đối của Hòa thượng viết trên lụa bạch,
đề tặng Thầy tôi nhân tuổi thọ that tuần. Khổ chữ viết khoảng 4 phân dụng công
như người mới tập. Giờ đây, cứ mỗi lần ra vào trong thấy chữ tôi lại càng tưởng
nhớ đến thâm tình sinh thời của quí Hòa thượng xưa, và lại thêm bùi ngùi cố ôn
lại bài thơ Thầy tôi đề tặng Hòa thượng ngày xuất dương du học Nhật Bản name
1954:
Cõi đời còn vẳng tiếng sầu than
Đạp gió tung mây vượt biển ngàn
Hy mã đèo kia tầm Phật tích
Phù Tang đảo ấy luyện chân thân
Huyền Trang mạch sống khơi sâu
rộng
Khuông Việt nguồn ân chảy chứa
chan
Nhẹ đặt chuông kình ba, bảy
tiếng
Dư âm vang dội khắp trần gian.
(HT Quảng Thạc)
---o0o---
Sách dạy cắm hoa Nhật Bản
“Công trình biên soạn công phu
và nghiêm túc của một nhà Sư, một cao Tăng Việt Nam giới thiệu nghệ thuật cắm
hoa Nhật bản, có thể nào lại không được những bạn yêu Hoa chào đón”. Đấy là một
đoạn văn được trích dẫn từ “Đôi dòng tựa sách” của Nhà thơ Hải Như viết trong
trang mở đầu “Sách dạy Cắm hoa Nhật bản” một tác phẩm về nghệ thuật của Hòa
thượng tái bản lần thứ hai năm 1994. Tình cờ một hôm tôi đã được đọc bản thảo
bài tựa này và cho ý kiến riêng khi đêùn thăm nhà tác giả “Nỗi buồn hoa bất tử”.
Qua đó, người ta đọc được mối
thâm tình giữa Hòa thượng và nhà thơ Hà Nội quen thuộc này, và ở đây, càng thấy
rõ Hòa thượng đã cân nhấc, thận trọng khi chọn người viết. Bởi vì, người viết
tựa đã “viết ra” được tác phẩm và tác giả trên bối cảnh giao lưu văn hóa Việt
Nhật ngày nay. Hơn nữa ông đã kín đáo ví Hòa thượng như một Thiền sư Huyền
Quang đời Trần thuở xưa yêu hoa Cúc:
“Chỉ cần một Huyền Quang với bài
thơ về Cúc cũng đủ để chúng ta thấy càc nhà tu hành Đạo Phật Việt Nam yêu đời
biết bao. Yêu hoa, ngắm hoa chỉ có thể biểu hiện của long chan chứa yêu đời”.
Vậy thì cắm hoa không phải dành
cho lúc trà dư tửu hậu, mà chính là một nghệ thuật sôùng, là Đạo. Một tác phẩm
cắm hoa là một bài thơ đẹp. Theo nhận xét của Hòa thượng, hiện nay ở Việt Nam
người ta có khuynh hướng cắm hoa cành chủ thẳng góc, thay vì cắm hơi chếch về
phía như kiểu Nhật Bản. Như vậy, là Việt Nam đang hình thành một nghệ thuật cắm
hoa cho riêng mình (?) còn Sách dạy cắm hoa Nhật Bản vẫn đang trò chuyện với hoa,
cỏ, đất, trời, cái đẹp, con người và thời gian…
Trà kệ, thay lời kết:
Trời tháng Tư,
Cỏ nào chào nắng sớm
Viết về Người không hết ý riêng
Chợt lá ruing
Aùo vàng bay phất phới cõi trời
Tây
Bên kia, dòng nước chảy…
Gợi nhớ nét bút rất mầu xưa
Và, chiếc cầu trôi !!!
Thời kinh khuya tụng chậm
Nghe quá khứ kinh thiêng trở về
Một sáng thức dậy
Ngát mùi hương lạ
Tách trà mới pha nóng
Dâng Người
Nam Mô Ma Ha Tỷ Khưu Bồ Tát Giới
Pháp húy Thích Thanh Kiểm Đạo hiệu Chân Từ Hòa thượng Giác Linh Thuyền từ tọa hạ
chứng giám.
Giới tử Thích Thanh Tùng
Kính bút
Chùa An Lạc
Ngày 06-06-2001
---o0o---
Vườn hoa xưa
Thích Trí Nhơn
Trong đời, tôi gặp phải hai lần
mất mát to lớn, mùa Vu Lan 2543, Hòa Thượng Bổn Sư viên tịch. Rồi mùa Thành đạo
2544 nầy, thêm một bậc Tôn sư khả kính ra đi.
Mười mấy năm tu học dưới mái
Vĩnh Nghiêm ấm áp và ngôi bảo tháp uy hùng, tôi đã lớn khôn. Giờ đây cũng ngôi
tháp ấy, mái chùa này, nhưng hồng đức bao dung đã vụt mất. Có chăng, chỉ còn
lại những mảnh đạo tình đang dựa vào an ủi nhau.
Cái đêm khủng khiếp ấy -
20-10-2000 – tôi không bao giờ quên. Tiếng chuông điện quen thuộc mà mỗi sáng
công phu Hòa thượng vẫn bấm vang lên. Nhưng hôm đó không phải tiếng chuông thức
chúng mà là tiếng thất thanh trong hoảng hốt. Tất cả đều bắn người dậy. Ban
duy na lao thẳng về phòng Hòa thượng. Đèn khuya đã sáng, cửa lớn mở toang.
Vọng từ bên trong, tiếng yếu ớt: “Đau đầu quá”. Ngay tức khắc chiếc Volga
52N-903 đưa người đi cứu chữa – đây cũng là lần cuối, Hòa thượng ngồi trên chiếc
xe thân thong mà nó đã bao tháng năm đón đưa Người đi công tác Phật sự xa gần.
Tại bệnh viện Chợ Rẫy, Hòa thượng được điều dưỡng tại tầng 2, khu săn sóc đặc
biệt, trong phòng cách ly với các bệnh nhân khác. Bác sĩ Vân, trưởng khoa săn
sóc đặc biệt căn dặn: tuyệt đối không cho khách vào thăm, vì có thể làm ảnh
hưởng đến sức khỏe mong manh của Hòa thượng. Huynh đệ trong các ca trực làm
việc rất tích cực và nghiêm túc. Song cũng phải “tuỳ hỷ” khi có một hoặc hai
Hòa thượng giáo phẩm cấp cao lãnh đạo Giáo hội vào thăm, nắm bắt bêïnh tình.
Một chiều không nắng,
21-12-2000, cuộc họp khẩn đã diễn ra giữa Trung ương Gíao hội, Thành hội Phật
giáo và môn sơn Vĩnh Nghiêm. Hòa thượng Trí Quảng phát biểu rằng không bàn bất
cứ việc gì khác, tất cả tập trung vào việc tổ chức các buổi cầu an cho Hòa
thượng Viện chủ Tổ Đình Vĩnh Nghiêm. Hòa thượng Hiển Pháp đề nghị nên tổ chức
ba ngày và Thành hội Phật giáo có thư mời tăng ni toàn Thành phố. Hòa thượng
Thanh Tứ tiếp lời nên tổ chức ngay ngày hôm sau (22-12) để sinh nhật lần thứ 80
của Người (23- 12) nhằm vào thời gian cầu nguyện cho có ý nghĩa. và cuối cùng
chư Tôn đức đã thống nhất trì tụng kinh Dược sư.
Sự kính trọng và tình cảm của
Tăng Ni Thành phố dành cho Hòa thượng được thể hiện liên tiếp trong ba ngày cầu
an. Ngôi chánh điện Vĩnh Nghiêm to lớn nhưng không chức hết số lượng Tăng, Ni
đến hành lễ. Một số vị đã ngồi dạt ngoài hành lang, và cả bên sân dưới. Khung
cảnh vàng rực, uy nghiêm và mầu nhiệm.
Sáu mươi bảy ngày bầu trời Vĩnh
Nghiêm ảm đạm, ngôi Đường chu vắng mặt đã lâu. Chiều ngày 27-12-2000, một cuộc
điện thoại từ bệnh viện “Hòa thượng về chùa”. Sân Vĩnh Nghiêm trở nên đông đúc
tăng ni. Trường Trung cấp Phật học cũng nghĩ sớm hơn mọi ngày. Các ni sinh
trong chiều tan học cũng ở lại. Bên kia đường, các bậc Tôn đức trong Hội đồng
trị sự, và cả Ban Tôn giáo của Chính phủ, sau Hội nghị thường niên tại VPII.TWGH
cũng đang lần qua. Dù người đông, không khí vẫn cứ lịm buồn, trông ai cũng thấp
thỏm hồi hộp. 17 giờ 10 phút, chiếc xe trắng ambulance 51F-2160 từ cổng tam
quan tiến vào . Tăng, Ni noun nghẹt cả lối đi. Cũng lạ, trời bắt đầu đổ mưa,
ướt lối đi, và ướt cả khóe mắt bao người. Ai đó trong đám đông nấc lên “Thầy
ơi!”. Tôi thấy rất rõ, Hòa thượng nhướng mắt thở dồn xúc động. Ắt Hòa thượng
vẫn tỉnh thức và rõ biết “Mình đã về”.
Ngay sau đó, chư Tăng Ni trong
Tổ đình và các chùa thuộc Sơn môn luân phiên trì kinh, niệm Phật. Không khí
trong chùa trở nên khác thường. Lời kinh, tiếng kệ thiền vị nghe mà đau đáu làm
sao!
Nhưng rồi cái gì đến nó phải
đến. Đêm 29-12-2000, tôi đang mãi loay hoay trong Tổ đường, cố bình tâm mà
không biết phải làm gì. Thầy Giác Dũng từ phòng Hòa thượng bước ra, tâm trạng
căng thẳng không dấu được nỗi buồn. Thầy nói với tôi bằng cái nhìn đỏ hoe:
“Chắc là đêm định mệnh rồi thầy Trí Chơn à, thầy nên tỉnh táo triển khai tất cả
các công viêc cần thiết, không chậm trể được nữa rồi!”. Nghe xong tôi bàng
hoàng, thấy mình cũng xốn cay khoé mắt. Vội vã bước vào phòng Hòa thượng, một
số huynh đệ đôi mắt lưng tròng, đang sụp đổ quanh vị Thầy khả kính. Chiếc đồng
hồ để trên đầu giường đã bước qua 01 giờ ngày 30-12. Không gian một màu đen
trùm khắp. Từng giây phút nặng nề trôi. Chiếc monitor đặt cạnh giường điểm
báo nhịp tim Hòa thượng lưu động từ 90-98. Các tần số cứ thưa dần, đôi lúc
ngắt quãng, không dày và cao như vài giờ đồng hồ trước đó. Vẳng trong tôi hai
tiếng “định mệnh”. Biết thế, nhưng còn công việc phải làm: “không chậm trể được
nữa rồi!”. Tôi cúi đầu bái biệt rồi quay trở lại Tổ đường. Bă mươi phút sau,
một vài huynh đệ từ phòng Hòa thượng lảo đảo bước ra, đầm đìa và nức nở. Các
bậc giáo phẩm có mặt vội vã bước vào. Rồi cánh cửa được khép chặt. Hồi chuông
vĩnh biệt vang lên, những ngọn bạch lạp được thắp sáng, lư trầm ngun ngút khói
hương. Đang khẩn trương thực hiện một số công việc cần thiết: lập bàn thờ, tôn
trí nơi đặt kim quan và trang trí hội trường tang lễ, tôi bàng hoàng, uất nghẹn
và sụp lạy trước di ảnh Người…
Ngước nhìn ra vô tận đằng xa,
vườn hoa Vĩnh Nghiêm, nơi trước đây tôi mỗi ngày quét lá, đã dọn sạch một khoảng
trống để mai nầy nhục thể Hòa thượng an giấc ngàn thu.
Trần thế chuyển mình hoa lá bay
Thầy đi về tận nẻo trời tây
Lời xưa di cả con gìn giử
Mõ sớm chuông khuya dõi bước
Thầy
---o0o---
NGƯỜI ĐI BẾN VẮNG
Tâm Thành Dâng Kính Giác Linh
Hòa Thượng
Thích Thanh Kiểm, Đạo Hiệu Chân
Từ
Mặt trời ẩn hiện non đoài
Gợi lòng chạnh nhớ dáng ai bến
đò
Đò từ, Bác lái sông mê
Tử sinh chẳng bận trọn thề
nguyện xưa
Trời chiều mây bạc điểm mưa
Bâng khuâng đếm bước bến xưa
dáng người
Khách đò bó gối nhìn trời
Đôi mi lệ ngấn đầy vơi vơi đầy!
Lòng người như tỉnh như ngây
Cây đa gió thoảng nghiêng bay lá
vàng
Bao ngày bến vắng đò sang
Mái chèo vỗ sóng dọc ngang vai
gầy!
Quán trà già true đêm ngày
Thầm thì kể lại đức Thầy năm qua
Tám mươi thu, cõi Ta Bà
Vui buồn một cảnh một nhà nay
đi…
Hỏi ai tâm chẳng tái tê
Xót xa tiếc nhớ Người đi đêm
nào!
Thuyền đi trời đẹp biết bao
Hương hoa thơm ngát ánh sao
tuyệt vời
Tâm hương thành kính đôi lời…
Xin người gia hộ cho đời sầu vơi
Tổ Đình đèn tuệ sáng ngời
Bốn mùa xuân sắc sáu thời hoà
vui.
Thuyền đệ: Vô trụ 2001
---o0o---
LẤP LÁNH MỘT VÌ SAO
Người đi rũ áo trời không
Thiên thu thầm gởi sao trăng
cuộc đời
Hòa Thượng Thích Thanh Kiểm lúc
bình sinh đã sống một cuộc đời khiêm cung, thầm lặng và bình dị. Giữa những màu
sắc của muôn hoa rực rỡ, Hòa thượng như một loài hoa thơm, chỉ nhả hương cho đời
mà không màng tên tuổi.
Khi Hòa thượng ra đi, ai cũng
nghe ra niềm thương tiếc vô vàn. Tình thương mà Ngài đã ban tặng cho đời, cho
người quá nhiều. Cho nên không chỉ môn nhân, pháp quyến, Trung ương Giáo hội,
Thành hội Phật giáo… mà những Tăng Ni thế hệ trẻ đã chịu ơn giáo dưỡng của Người
đều cảm thấy hụt hẩng chơi vơi!
Tôi may mắn được làm những công
việc nho nhỏ mà Thành hội và Quận nhà giao phó. Nhờ đó mà tôi được phúc duyên
là có nhiều cơ hội diện kiến với Ngài. Mổi khi có những cuộc họp định kỳ của
Giáo hội hoặc là những hội thảo liên quan đến vấn đề Giáo hội và Tăng Ni đều có
sự hiện diện của Ngài. Ngài rất mực chân tình và nồng nhiệt trong bất cứ vấn đề
gì. Ý kiến của Ngài đưa ra luôn mang tính xây dựng và ôn hòa. Tôi còn nhớ, năm
ngoái khi quý Hòa thượng đưa ra vấn đề cuốn “Phật Quang Đại Tự Điển” của tập thể
Tăng Ni chùa Huệ Quang xin phép ấn hành. Hòa thượng góp ý: Đây là cuốn “Phật
Quang Đại Tự Điển” của nước ngoài, Tăng Ni chỉ là người dịch thuật. Khi dịch
thuật chúng ta chưa xin phép mà dịch là lỗi thứ nhất; lúc xuất bản lại không xin
phép bản quyền của tác giả rồi để tên mình vào đầy là lổi thứ hai. Khi người ta
kiện tụng thì phải làm sao đây?”. Như một nhà khoa học, Hòa thượng hành xử rất
thuyết phục lòng người. Trước khi làm một việc gì Ngài luôn luôn xem xét kết
quả của vấn đề.
Chùa Phổ Đà, cũng là một trong
những trung tâm an cư của chư Ni Phật giáo quận nhà. Hằng năm bổn Tự đều thỉnh
Ngài đến để chứng minh và ban đạo từ. Hòa thượng không bao giờ chối từ sự thỉnh
cầu của bổn Tự, trái lại Ngài rất hoan hỷ và từ ái. Chủ đề của Ngài luôn luôn
là Giới – Định – Tuệ. Ngài giảng thật bình thường, không chút hoa từ, mỹ ngữ,
nhưng sự cảm hứng từ bên trong của Ngài thật sâu lắng và tràn đầy yếu tố của sự
an lạc.
Đặc biệt, mỗi khi bổn Tự có
duyên sự, Ngài đến chứng minh, thăm hỏi thân mật với nụ cười độ lượng luôn nở
trên môi. Được gần gủi, tiếp xúc với Ngài mới cảm thấy cõi lòng thật mát dịu.
Ngôn từ mà Ngài ban tặng cho đời như lời nói sơ khai, hồng hoang của cha ông về
trước, rất chất phác và ấm áp tình người. Mặc dù Ngài l là nhân
vật biểu trưng của trí tuệ và thời đại.
Năm nay mùa an cư lại về, còn
đâu bóng của một bậc Thầy khả kính, vị Thầy kính yêu của tất cả những người con
Phật. Phổ Đà, nơi đây hàng năm được bóng Ngài đổ xuống, vỗ về, che mát cho Ni
lưu chúng con. Còn đâu Người cha già dấu yêu, lần trước về đây trong dáng vẻ
trang phục mộc mạc, mà ánh hào quang vô cùng trang nghiêm, khả kính!
Đêm nay, đêm ba mươi không một
vầng trăng. Ngước nhìn lên bầu trời con rưng rưng nhìn một vì sao sáng. Hòa
thượng ơi, Ngài vẫn còn đó, còn mãi nghìn năm trong trang sử Phật giáo nước
nhà. Ánh sao của Ngài mãi lấp lánh giữa bầu trời Bắc – Nam lồng lộng.
Chùa Phổ Đà, 30 tháng 03 Tân Tỵ
Thích Nữ Như Ngọc
---o0o---
HOÀI NIỆM ÂN SƯ
Kính dâng Giác Linh
Cố Đại Lão Hòa thượng Thanh Kiểm
Tàn to, bóng rợp, sắc tươi nhuần
Hội chúng nương mình ngộ lý chân
Nối nghiệp Tông phong ngời Đạo
hạnh
Kế thừa Tổ ấn rạng danh Tăng
Tinh thông Giáo điển, tâm vô
ngại
Quán triệt Thiền Lâm bậc đại
nhân
Vườn tuệ ngạt ngào hương xướng
họa
Mãn duyên thanh thản viễn ly
trần
Thích nữ Tố Liên
Kính bái
TƯỞNG NIỆM
GIÁC LINH ÂN SƯ
THƯỢNG THANH HẠ KIỂM
Hương đức thơm xa diệu dụng
nhuần
Vạn duyên thống lý kiến toàn
chân
Vĩnh Nghiêm mật chuyển Đà Na
Tạng
Trung Hậu phô bày thượng thọ
tăng
Ba cõi thăng trầm thân tự tại
Mười phương xuất nhập, bậc hiền
nhân.
Thọ vô lượng thọ lưu danh vị
Tiếng dội Tùng Lâm đấng xuất
trần.
Tác giả: Tỳ kheo Thích Giác
Pháp
Họa lại nguyên vận bài thơ:
“Hoài Niệm Ân Sư” của Ni sư
Thích Nữ Tố Liên
(Đăng trong tuần báo Giác Ngộ –
số 54 phát hành ngày 7/2/200)
---o0o---
NHỊ ĐỘ MAI
CHIỀU NAY VỀ LẠI VĨNH NGHIÊM TỰ,
TRONG KHÔNG GIAN ẢM ĐẠM CỦA BUỔI CHIỀU CUỐI
xuân, những đóa mai vàng còn sót
lại trên cành đầy lá xanh phủ kín, con lần bước lên bàn Tổ, chân dung Thầy ngự
đó vẫn hiền hậu, độ lượng và khả kính như lúc sinh tiền. Trong những thập niên
cuối cùng của thế kỷ 20, Thầy thường đến trường Cao cấp Phật học Việt Nam giảng
dạy.
Ngày ấy, chúng con là những cùng
tử khắp ba miền vân tập về học đường nghe thầy dạy đạo. Pháp âmcủaThầy nhỏ nhẹ,
từ hòa, đầm ấm, khoan thai như chính con người của Thầy vậy.
Thầy thường dùng Hán văn để
chứng minh, biểu thị và làm sáng tỏ những vấn đề Phật pháp. Những gì Thầy dạy
rất súc tích, đơn giản mà sâu sắc. Phải chăng đó là phong cách giáo dục riêng
Thầy, mà cũng là phong cách sống của một người xuất gia niên cao lạp trưởng.
Ngày nay, Thầy đã thành danh chi
mỹ, trụ trì ngôi Đại Tự danh lam, nhưng Thầy vẫn vậy, giản dị khiêmcung, độ
lượng và bình đẳng. Đức của Thầy là “hải nạp sơn dung”. Tăng chúng khắp mọi
miền đất nước quy tụ về Vĩnh Nghiêm để tu học mà không có sự phân biệt đối đãi
Bắc Trung Nam. Đối với Thầy thì “Xuân sắc vô cao hạ, Mai chi tự đoản trường”.
Nghĩa là bản chất xuân không
phân biệt vùng này vùng khác, không có cao thấp, trái lại nhành mai (tất cả hoa
xuân) thì tự chúng có sự sai biệt. Thầy thường dạy “chủ bạn cụ túc” cũng chưa
đủ, mà còn phải “chủ bạn viên dung”, mình là người, người là mình, trong
một vi trần chứa tam thiên đại thiên thế giới, trong một tam thiên đại thiên thế
giới chứa một vi trần; lý luận : “nhất tức đa, đa tức nhất” hay “nhất thiết
tức nhất, nhất tức nhất thiết” trong kinh Hoa Nghiêm đã được Thầy triển khai sử
dụng.
Trong cuộc sống bình nhật của
Thầy đều là sự thực hành áp dụng giáo lý đại thừa. Con nhớ có lần Thầy dạy:
“Thế gian là sai biệt (giả đế), xuất thế gian là bình đẳng (không đế) và độ thế
gian là trung đạo (trung đế). Mục đích độ thế gian không phải là chứng ngộ rồi
mới độ, mà ngay ở thế gian tu hành và làm lợi ích quần sinh. Tu hành chỉ có một
con đường là Bồ Tát hạnh mà ai cũng có thể tu được chứ không riêng gì Đức Phật.
Tăng Ni phải làm sao sống cuộc đời “đại cơ đại dụng”, “ Bất ly chư Pháp nhi tồn,
bất dẫn chư Pháp nhi hiện”. Nghĩa là thực tại chân lý không tìm đâu xa, mà ngay
tại thế gian này, nó luôn hiện hữu, không rời các Pháp mà tồn tại, không kéo
theo các Pháp mà hiện bày”
Bởi thế dù tuổi đã vào “xưa nay
hiếm” mà Thầy không bỏ buổi dạy nào. Có những ngày mưa dông tầm tã, vẫn trên
chiếc xích lô quen thuộc đưa đón mọi lần, vẫn bộ nâu sòng chân chất giản dị,
Thầy đội mưa đến trường.
Nhìn những giọt nước thấm ướt
đôi vai của Thầy mà lòng con cảm thấy xúc động lẫn kính trọng vô cùng. Vì hàng
hậu học tương lai, với trách nhiệm của một Nhà giáo dục, vì sách tấn hậu côn mà
Thầy đã không ngại gian lao, không từ khó nhọc. Hôm ấy mưa dầm nên khi về Thầy
bị cảm sốt xuất mấy ngày liền. Vậy mà chúng con những đứa cùng tử vẫn đôi lúc
còn mải mê rong chơi không ý thức.
Hôm nay, theo lẽ tuần hoàn của
vũ trụ, mùa xuân cũng đã sắp sửa đi qua, hoa mai cũng đang dần dần chuyển sắc.
Mỗi lần như vậy, Thầy thường nói rằng: “hoa mai đang hàm tiếu đấy”.
Rồi Thầy khẽ ngâm lên bài kệ như
sau:
Vạn pháp xoay vần trước tới nay
Tướng thường vẳng lặng tự phơi
bày
Xuân về hoa nở trăm ngàn đóa
Giọng hót oanh vàng đậu trước
cây
Những lời thơ trên nhằm nói lên
các Pháp từ xưa nay, tướng nó là như vậy. Cũng như mùa xuân đến trăm hoa đua nở,
chim hót trên cành. Đây là diệu lý “hiện tượng tức thật tại” nói cách khác đó
là tư tưởng “Chư Pháp thật tướng” trong kinh Pháp Hoa mà Thầy rất tâm đắc nên
cho chúng con làm đề tài thi kỳ I về môn kinh này năm 1989.
Giờ đây Thầy đã đi xa, bảng đen
còn đó phấn trắng còn đây; muốn thấy bút tích của Thầy, muốn nghe Pháp âm vang
vọng cũng đều đã trở thành hoài niệm.
Nhưng con biết chắc một điều là
sự ra đi của Thầy cũng chính là sự trở về bản quốc, vì Thầy biết rằng “trong tồn
tại có cái không tồn tại – đương thể tức không – bản tánh không thì làm gì có sự
sinh diệt”. Đó cũng chính là tinh thần bát Trung Đạo của ngài Long Thụ.
Thầy đã sống một cuộc đời đại cơ
đại dụng và đã ra đi với tinh thần của một bậc vô vị Chân nhân.
Chiều nay, một buổi chiều tiết
xuân đã vãn, trên thinh không giai âm của khúc vô sinh vẫn vang vọng đâu đây,
cạnh phòng Thầy hàng Nhị độ mai còn vương lại mấy nụ. Con thành kính đốt nén
hương cầu nguyện Thầy; “Tái lai độ chúng về nơi Lạc thành”.
Cựu học Tăng miền Bắc
(Khóa II, trường CCPHVN, Tp HCM)
Thích Minh Hiền
---o0o---
KHÓC THẦY
Chùa Vĩnh Nghiêm hạ đông Canh
Thìn
Kính dâng Hòa thượng Tôn sư khả
kính
Đệ tử Diệu Oanh
Vĩnh Nghiêm từ đây vắng bóng
Thầy
Lấy ai dạy dỗ chúng con đây?
Đàn chim mất mẹ hoàng hôn đến
Suối lệ trào tuôn con khóc Thầy
Lời Thầy dạy con còn ghi nhớ mãi
Thân tựa hoa sao đắm say
Vì mê con mãi xa chân tính
Thương xót xin THẦY trở về đây
TRỜI ĐẤT BỔNG DƯNG TỐI MỊT MỜ!
Con nghe như nặng xuống hồn thơ
Chuông buồn giục giã thời gian
đọng
Một đấng Tôn sư đã khuất rồi!
Ta bà thị hiện, mười phương Phật
Bồ Tát hóa thân, hình bóng Ngài
Nam Mô Vô Lượng Từ Bi Hạnh
Một phút qua đi đã mất rồi!
Con ôm di ảnh, mang ân nghĩa
Ôm cả chân thân lệ thấm đầy
Nước mắt Ta bà gom lại hết
Nhỏ rơi từng giọt tiễn đưa Thầy!
Thầy đi Lạc cảnh, Thầy đi mãi
Có xá gì đâu cõi tãm nầy!
Con về thong tiếc Thầy muôn thuở
Lệ khóc cho con, lệ khóc Thầy.
Kính bái
Vĩnh Cao
(Nguyên Các)
---o0o---
TƯỞNG NIỆM CÔNG ƠN THẦY
Thành kính dâng lên
Giác Linh Hòa thượng Tôn sư thùy
từ chứng giám
Con nhớ ơn Thầy không xiết kể
Vắng bóng Thầy tâm con chẳng
quên
Giới hạnh thanh tịnh đừng biếng
nhác
Công thầy dạy bảo pháp môn tu
Lời vàng ngọc con xin ghi nhớ
Khắc vào tâm muôn thuở không
quên
Hơn ba chục năm sao nhanh thế
Thầy chẳng ở dẫu van chẳng ở
Con thương Thầy nhớ lấy làm
thương
Tuổi con già hạt lệ như sương
Sức đâu ép lấy hai hàng chứa
chan
Đệ tử pháp hiệu Tịnh An
tức Diệu Quý
Mùa hạ Tân Tỵ
22/08/2001
---o0o---
HOÀI
NIỆM ÂN SƯ
Kính dâng Tôn sư Hòa thượng
thượng Thanh hạ Kiểm
Đạo hiệu Chân Từ chứng minh
Thầy ơi Thầy đã đi xa
Đâu còn hình ảnh người Cha thuở
nào
Thầy về Cực lạc trên cao
Ta bà con ở làm sao không buồn
Nhớ Thầy lệ cứ tràn tuôn
Vĩnh Nghiêm chùa cũ cảnh buồn
vắng Cha
Bên ngôi mộ tháp hình nhà
Con ngồi cầu nguyện lệ sa ngậm
ngùi
Còn đâu sum họp buồn vui
Thầy trò cách biệt tới lui một
mình
Biết bao kỷ niệm ân tình
Con nguyện giữ mãi đạo tình ân
Sư
Trần thị Thuần pháp danh Diệu
Cẩn – kính bái
---o0o---
PHÚT
GIÂY VĨNH BIỆT
Một đóa hông trên tay,
Con cúng dường lần cuối,
Với nỗi buồn vời vợi,
Nhiễu quanh Tháp ân sư.
Một rừng hoa thanh khiết,
Lẫn muôn sắc ngàn hương,
Kim quan Thầy tỏa ngát,
Với hương hoa cúng dường.
Miêàn Vĩnh Nghiêm lành lạnh,
Với tiết trời cuối Đông,
Thầy đi bao mất mát…
Buồn dâng ngập cả lòng.
Biết nói sao cho hết,
Công ơn của đứcThầy,
Cây Bồ đề toả mát,
Mưa nắng chẳng hề lay!!!
Với ngôi nhà Phật pháp,
Thầy góp sức vun bồi,
Với tâm từ rộng mở,
Luôn hoằng pháp không ngơi.
Thầy hiện thân Giới Luật,
Xứng đáng bậc Đàn Đầu,
Bậc Yết Ma, Giáo Thụ…
Như trăng sáng đêm thâu!
Con, với từng bước chân
Như nặng nề, khắc khoải,
Như muốn trì hoản lại,
Giây phút cuối bên Thầy !!!
Phật tử Lý Trang
Kính cẩn cảm đề
10 giờ sáng ngày 10 tháng chạp
năm Canh Thìn
LƯU BÚT TƯỞNG NIỆM
LƯU lại tấm lòng son tri ngộ
NIỆM Ân Sư tế độ trần sa
VĨNH ly cõi lòng Ta Bà,
NGHIÊM đường còn vẳng âm ba đạo từ
Ban tôn giáo của chính phủ
Vô cùng thương tiếc, kính trọng
tiển
Hòa thượng về cõi cực laic.
Lê Quang Vịnh
31/12/2000
Vô cùng
thương tiếc Cụ Hòa thượng Thích Thanh Kiễm đã quá tiễn
Cả cuộc
đời hành đạo của Cụ nêu gương sáng đoàn kết đạo đời.
Lê Minh Thu Phan Minh Tánh
Trợ Lý
TBT Lê Khả Kim
Vô cùng thương tiếc Hòa thượng;
Hòa thượng là vị chân tu, suốt đời phụng vụ đạo pháp, nay đã về miền cực laic.
Vĩnh biệt người, chân tu, mong những đệ tử ngài bao giờ cũng xứng đáng là đệ tử
của Ngài.
Kính mến.
Trần Đông Phong
(Ủy viên Đoàn chủ tịch ũy Ban TW
mặt trận)
Thành Tâm cầu nguyện đại lão Hòa
thượng Viện Chủ Tổ Đình Vĩnh Nghiêm
Thượng THANH hạ KIỄM cao đăng
Phật Quốc.
Phái đoàn Giáo Hội
HT Hiển Pháp HT Thích
Từ Nhơn
Vô cùng kính tiếc HT Thượng
Thanh hạ Kiễm
Nguyện cầu HT siêu sinh Phật
quốc.
Phó chủ tịch HĐTSGHVN
HT Thích Phổ Tuệ
HT Thích Thanh Tứ
Thích Thanh Đạo
TT Thích Thanh Nhiễu
Nam Mô Tiếp dẫn Đạo Sư A Di Đà
Phật
Ban trị sự PG Tỉnh TT Huế
Ban Trị sự PH Tỉnh Quảng Trị
Ban Giáo dục Tăng Ni TW Giáo hội
Ban PG Quốc Tế TW Giáo hội
Học viện PGVN tại TP Huế
Trường trung cấp Phật học TT Huế
Vô cùng kính tiếc trước sự ra
đi
Của Giác Linh Cố Trưởng Lảo Hòa
Thượng
Thượng Thanh Hạ Kiểm
Thành kính đảnh lễ Giác Linh Hòa
Thượng
Nguyện cầu Giác Linh Hòa Thượng
cao đăng Phật quốc.
Thành thật Phân ưu cùng chư môn
đồ hiếu quyến.
Trưởng đoàn
HT Thích Thiện Siêu
Ủy ban MTTGVN/TP Hồ Chí Minh
Vô cùng thương tiếc cố đại lão
Hòa thượng Thích Thanh Kiểm đã suốt đời tận tụy phục vụ cho đạo pháp – dân tộc –
CNXH với những cống hiến lợi ích vì đạo – vì đời.
UBMTTQVN/TP HCM xin chia buồn
cùng Giáo hội PGVN và môn đồ pháp quyến cố Hòa thượng, xin tiễn biệt cố Hòa
thượng và cầu nguyện cho hương hồn Hòa thượng sớm cao đăng miền Phật quốc.
TM Ủy Ban MTTQVN/TP HCM
Chủ tịch
Trần Thành Long
Lê Văn Hoàng
Trần Trung Tính
Ngô Đa
Phạm Hoàng Hồng Hoa PD Diệu Đức
Ban Tôn Giáo Thành Phố Hồ Chí
Minh Kính viếng Giác Linh Hòa thượng Thượng THANH hạ KIỄM
- Trưởng ban Kinh –
Tài chánh GHPGVN
- Phó Ban Giáo dục
Tăng Ni GHPGVN
- Phó Viện trưởng Học
viện Phật giáo VN tại Hà Nội
- Phó ban trị sự kiêm
Trưởng ban Phật giáo quốc tế THPGTP HCM
- Phó hiệu trưởng
Trường Trung cấp Phật học TP HCM
- Viện chủ Tổ đình
Vĩnh Nghiêm
Trong 80 năm trụ thế, với 58 năm
hạ lạp, Hòa thượng đã góp phần trong sự nghiệp xiển dương Phật pháp và vun đắp
cho con đường Phật giáo Việt Nam theo phương châm Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa
xã hội. Sự thị tịch của Hòa thượng là mất mát lớn của GHPGVN và môn đồ pháp
quyến.
Ban Tôn giáo Thành phố Hồ Chí
Minh kính chia buồn và nguyện cầu Giác linh Hòa thượng Cao đăng Phật quốc.
Ban Tôn Giáo TP Hồ Chí Minh
Trưởng ban
Nguyễn Ngọc San - Trần Ngọc Bảo
–Lê Hồng Phúc - Đỗ Quốc Dân - Đào Duy Hồng
KÝ SỔ TANG LƯU NIỆM
Đại diện
ban Trị sự Phật giáo tỉnh Trà Vinh
Thích Nhựt Huệ
Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Đồng
Tháp
Thành kính cầu nguyện giác linh
Đại lão Hòa thượng Thượng Thanh hạ Kiểm cao đăng Phật quốc.
TM Ban Trị sự Phật giáo Đồng
Tháp
Trưởng ban
TT Thích Thiện Chánh
Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Cà Mau
Vô cùng thương tiếc Đại lão Hòa
thượng trụ trì chùa Vĩnh Nghiêm tân viên tịch. Nguyện giác linh Hòa thượng cao
đăng Phật quốc.
TM Ban Trị sự tỉnh Cà Mau
Phó Ban thường trực
TT Thích Huệ Thành
Ban Trị sự Phật giáo Hà Nội
Thành kính đảnh lể bậc xuất trần
thượng sĩ Thích Thanh Kiểm, suốt đời vì Đạo pháp
và lợi ích an laic cho quốc gia
xã hội.
Phân ưu cùng quý GHPGVN, THPG
TP. HCM và pháp quyến.
Chánh Thư ký
TT Thích Bảo Nghiêm
Hòa thượng Thích Thanh Kiểm đạo
hiệu Chân Từ đã vô lượng kiếp hành đạo sinh Ngài là vị Phật. Cầu nguyện Phật
Kiểm tái giáng thế Ta Bà độ tận chúng sinh.
Pháp đệ
Hòa thượng Thích Giác Hải
Chư Tăng và Phật tử VNQT thành
tâm cầu nguyện giác linh:
Cực lạc hoa khai
Linh toạ liên đài
Nhựt Hỷ
Kính niệm Thầy
Sơn Nam xuất thế
Tây Thiên – Trung Hậu khoác cà
sa.
Tám mươi năm thị hiện Sa bà
Sáu mươi hạ lạp đàm hoa dâng đời
Sử xanh ghi mãi tên người,
Giới đức cao hiển trời người
huân triêm.
Ngập tràn lệ chốn nhân gian,
Vĩnh Nghiêm môn phái bàng hoàng
ngẩn ngơ.
Tiễn đưa – biết đến bao giờ,
Tang tâm con nguyện trọn thờ
Thầy ơi!
Tiễn đưa Thầy – có mấy lời…!
Nam mô Trúc Lâm phái Vĩnh Nghiêm
đường thượng húy thượng Thanh hạ Kiểm hiệu Chân Từ Vũ công đại lão Hòa thượng
nhục thân Bồ tát thiền toạ hạ.
Học đồ Tỳ kheo Thích Đạo Hiển
khấp bái
Ban Trị sự Tỉnh hội Phật giáo
Hải Dương
Ai tin Hòa thượng Viện chủ Tổ
đình Vĩnh Nghiêm thâu thần thị tịch, đạo thụ đã ngả về Tây. Vô cùng bùi ngùi
xúc động khốc khấp trong lòng chúng con thành kính dâng ngũ phận chân nhang đỉnh
lễ giác linh. Hòa thượng người là bậc Cao Tăng, Thạc đức, cả cuộc đời cống hiến
cho Đạo Pháp xương minh – Chúng sinh an lạc.
Ngưỡng nguyện Hòa thượng cao
đăng Phật quốc, hành đại bi nguyện, hồi nhập Sa Bà hóa quần sinh.
TM Ban Thường trực
Đại đức Thích Thanh Dũng
Học viện Phật giáo Việt Nam tại
Hà Nội Khóa II – Tăng Ni sinh đồng bái niệm
TM Tăng Ni sinh
Đại đức Thích Thanh Dũng
Tăng Ni sinh Học viện Phật giáo
Việt Nam tại Hà Nội
Vô cùng kính tiếc Đại lão Hòa
thượng Phó Hiệu trưởng.
TM Tăng Ni sinh khóa III
Tỳ kheo Thích Nguyên Tùng
Kính bạch Giác linh Hòa thượng
Hình bóng từ hòa khả kính, đức
tính khiêm cung, độ lượng của Ngài là bài thuyết pháp không lời, mãi vẫn in đậm
trong tâm thức của hàng hậu học chúng con.
Thành kính bái biệt Hòa thượng
Bửu Sơn cổ tự Q. 5 TP. HCM
Thích Minh Thanh
Một ngôi sao sáng vừ rơi rụng
giữa bầu trời Nam Việt. Một đấng mô phạm đã vừ khuất bóng nơi trần thế. Giáo
hội Phật giáo Việt Nam mất đi một bậc cao tăng thạc đức.
Đó chính là sự mất mát chung cho
môn phái Đồng Đắc chúng tôi. Hòa thượng tuy đã ra đi, nhưng những hình ảnh cao
đẹp, sự cống hiến lớn lao và đức tính hiền hòa của Hòa thượng mãi in nơi tâm
thức của chúng tôi. Nguyện Giác Linh Hòa thượng cao đăng Phật quốc.
TM. Sơn môn Đồng Đắc, Hòa Nhai,
Quảng Bá
Trưởng sơn môn: Hòa thượng Thích
Trí Dũng
Hòa thượng Thích Trung Quán
Thích Thanh Ngọc
Thích Thanh Trung
Đại diện Ni Trưởng Hải Triều Âm
Cố Đại lão Hòa thượng Thích
Thanh Kiểm là bậc cao tăng của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là thạch trụ của miền
Vĩnh Nghiêm.
Kính cầu nguyện Đại lão Hòa
thượng “Cao đăng Phật quốc” thành tâm phân ưu cùng pháp quyến hiếu đồ. TM Ban
trị sự Tỉnh hội Phật giáo Bắc Ninh – Bắc Giang và Tổ đình Vĩnh Nghiêm Bắc Việt
Trưởng ban
Hòa thượng Thích Thanh Sam
Đại Đức Thích Thiện Văn
Ân đức Thầy
Sinh ra lớn lên nơi đất Bắc
Nghìn thu an giấc tại trời Nam.
Kính ân Thầy,
Một quãng đời Thầy tầm sư học
đạo
Trọn một kiếp người, ý pháp quên
thân
Pháp tử Thích Đăng
Thành
Vô cùng thương HT Thích Thanh
Kiểm
TM. Phòng bảo vệ chính trị 4,
Công An thành phố
Nguyễn Văn Bửu
A Di Đà Phật!
Kỳ nguyện cố Đại lão Hòa thượng
cao đăng Phật quốc khứ lai tự tại chi giác linh.
Trung Hòa tự – Q3
Sa Môn Thích Thiện Bình
Đêm Vĩnh Nghiêm, ngày cuối Thiên
niên kỷ, 31-12- 2000
Bên cõi diệu tường
Một nén tâm hương
Tám mươi năm
Giấc mộng trường
Đóa vô thường nở
Trong vường tự tâm
Kính dâng Hòa thượng Tôn sư
Thượng Thanh hạ Kiểm
Pháp tử Thích Trí Chơn khấp bái
Đêm Vĩnh Nghiêm 31-12- 2000
Thế sự vô thường
Ân thầy mãi đượm hương
Vì công danh
Chốn học đường
Quê nhà Thầy đã
Tây phương an nhàn
Pháp tử Thích Giác Hiệp
Kính bái
Hồi chuông sớm đưa Thầy về cõi
Niết,
Con bàng hoàng khóc ngất giữa
đêm đen.
Ngày cuối cùng của thế kỷ 20
cũng là ngày con vĩnh viễn mất
Thầy.
Pháp Tử Thích Giác Dũng
Vạn mùa thu
đau lòng nhỏ lệ
Muôn kiếp người
khấp bái Ân sư
Thích Thanh Giác
Chúng con đệ tử xuất gia và tại
gia chùa Lý Triều Quốc Sư Hà Nội.
Thành kính đính lễ giác linh Hòa
Thượng
Đệ tử Thích Bảo Nghiêm
Ban hướng dẫn Phật tử Thành hội
Phật giáo TP. HCM thành tâm cầu nguyện giác linh Hòa thượng cao đăng thượng
phẩm. Cầu nguyện và chia buồn cùng môn đồ pháp quyến cố Hòa thượng.
TM Ban Hướng dẫn Phật tử THPG
Phó Ban
Thích Như Tín
Cty Cổ phần TM.SX Đại phát
(DAPHA) thành kính phân ưu.
Tổng Giám đốc
Nguyễn Văn Sinh
Được tin Hòa thượng viên tịch
Ban Trị sự Phật giáo tỉnh Ninh Bình chúng con vô cùng xúc động. Hòa thượng ra
đi sự mất mát lớn cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Chúng con thành tâm nguyện
cầu Tam bảo gia hộ cho giác linh Hòa thượng cao đăng Phật quốc.
TM. Ban Trị sự PG tỉnh Ninh Bình
Chánh Thư Ký
TT Thích Thanh Tính
Cố Hòa thượng viên tịch chúng
con Ban cư sĩ Tổ đình Vĩnh Nghiêm vô cùng thương tiếc.
Ưu bà tắc Lê Quang Tự
Nhất tâm cầu nguyện giác linh
Đại lão Hòa thượng Thanh hạ Kiểm cao đăng Phật Quốc.
TM đoàn Phật giáo Q4
Thích Hạnh Ngộ
Chư tôn đức Tăng Ni thành phố
Vũng tàu vô cùng thương tiếc cố Đại lão Hòa thượng.
Thích Giác Tùng
Nam mô tiếp dẫn Đạo sư A Di Đà
Phật
Kính bạch Giác linh Hòa thượng
Con tỳ kheo Thích Trung Hậu là
đệ tử của HT Trí Quang, thừa lĩnh Thầy con kính đến tại Tổ đình Vĩnh Nghiêm
đảnh lể giác linh Hòa thượng và
vì bệnh duyên thầy con không đến được.
Kính giác linh Hòa thượng thuỳ
từ chứng giám.
Ban Đại diện Phật giáo huyện Tuy
Phong cầu nguyện Đại lão Hòa thượng Thích Thanh Kiểm cao đăng Phật quốc và thành
kính phân ưu cùng Tăng Ni Phật tư,û môn đồ pháp quyến.
Phó Đại diện
Thích Huệ Trí
Chúng con GĐPT Linh Sơn và các
cựu huynh trưởng GĐPT Giác Minh
Mong trời Tây sen nở
Đón Giác linh Hòa thượng
Một tấm lòng thành kính
Minh Đạt Đặng Đình Dũng
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
Chúng con chư Tăng, Phật tử Tổ
Đình Giác Nguyên vô cùng quý tiếc cố trưởng lão Hòa thượng Thanh hạ Kiểm tân
viên tịch. Thành tâm cầu nguyện giác linh Hòa thượng tốc chứng vô sanh, tùy
nguyện tái lai tiếp duyên độ chúng.
Nam Mô A Di Đà Phật.
TM Chư Tăng, Phật tử TĐGN
Tỳ kheo Thích Minh Nghĩa
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
Kính ngưỡng bạch giác linh Hòa
thượng Thanh hạ Kiểm
Con, đệ tử Chúc Hạnh thay mặt
toàn thể Phật tử nghệ sĩ và nhân viên cơm chay Hương Việt xin đốt nén tâm hương,
tiễn đưa Hòa thượng về quốc độ Phật đà.
Cầu nguyện giác linh của Ngài
thong dong tự tại trên bước đường giải thoát.
Kính viếng
Con Phật tử Nghiêm Cao (Phạm Như
Vân), quy y tại chùa Vĩnh Nghiêm đến tiễn đưa Thầy về đất Phật. Chúng con xin
hứa giữ mãi tâm lành, trọn đời đi theo con đường Đức Phật đã soi sáng và mãi gắn
bó với chùa Vĩnh Nghiêm nơi Thầy đã dầy công xây dựng.
Nam Mô A Di Đà Phật.
Nam Mô A Di Đà Phật.
Chúng con toàn thể Ni bộ miền
Nam vô cùng thương tiếc một bậc cố Đại lão Hòa thượng. Đồng thời thành tâm cầu
nguyện trên thập phương Tam bảo tiếp dẫn cố Hoà thượng cao đăng Phật quốc.
Kính bút
TM. Ban Quản trị Tổ đình Từ
Nghiêm
TN. Giác Nhẫn
Nam Mô A Di Đà Phật.
Vô cùng thương tiếc Đại lão Hòa
thượng Tổ Đình Vĩnh Nghiêm. Kính cầu nguyện giác linh Hòa thượng thượng phẩm
cao đăng.
TM. Ban Đại Diện PG huyện Nhà Bè
Thích Thiện Nghĩa
Nam Mô A Di Đà Phật
Cầu nguyện giác linh Đại lão Hòa
thượng cao đăng Phật quốc.
TN. Như Tước
Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni
Phật
Viện Nghiên cứu Phật học Việt
Nam
Học viện Phật giáo Việt Nam
Ban Bảo trợ Học viện PGVN
Tăng Ni sinh Học viện PGVN
Thành tâm cầu nguyện giác linh
Hòa thượng cao đăng Phật Quốc.
Thành kính phân ưu cùng môn đồ
pháp quyến.
Cư sĩ Tồng Hồ Cầm
Cư sĩ Võ Đình Cường
Thích Phước Đạt
Thích Nguyên Lạc
ĐH Nguyên Đào
ĐH Huệ Minh
Ban Đại diện Phật giáo huyện Củ
Chi hiệp Tăng Ni Tự viện
Kính cẩn nguyện
Đại lão Hòa Thượng thượng Thanh
hạ Kiểm cao đăng Cửu phẩm.
TM Đoàn
Phó Đại diện Phật giáo H. Củ Chi
TT Thích Huệ Nghi
Một trái tim từ bi đã ngừng nhịp
đập
Một khối óc minh triết đã ngừng
suy tư
Một bậc thầy đã từ giã cõi đời
Một sự mất mát to lớn không bao
giờ tìm lại được.
Ngàn lạy bái biệt Tôn Sư
Cao Nguyên
Trời Bắc Việt nghìn thu giã biệt
Đất miền Nam tịnh cảnh quay về.
Khấp bái Tôn Sư
Đại Hải
Học đồ Trụ trì Chùa Phả Thiên –
Cẩm Phả – Quảng Ninh
Tỳ kheo Thích Hiển Thiện
Vô cùng thương tiếc giác linh
Hòa Thượng Tôn Sư.
Kính nguyện giác linh Hòa Thượng
cao đăng Phật quốc.
Ban hộ trì Tam bảo chùa Vĩnh
Nghiêm
Trưởng ban: Đào Thị Hảo PD. Diệu
Hòa
Vô cùng thương tiếc giác linh
Hòa Thượng Tôn Sư Thích Thanh Kiểm
Kính nguyện giác linh Hòa Thượng
cao đăng Phật quốc.
Đoàn Đảng ủy, Hội đồng Nhân dân,
Ủy ban Nhân dân, Mặt trận Tổ Quốc cùng Ban mặt trận, Hội người cao tuổi và nhân
dân khu phố I Phường 7 Q.3
Vô cùng thương tiếc cố Hòa
thượng Thích Thanh Kiểm, vị đã có nhiều cống hiến cho nền Phật Pháp. Đã giúp đỡ
dân nghèo trong phường và khu phố.
Vô cùng thương tiếc Hòa thượng
Thích Thanh Kiểm một vị chân tu yêu nước thương nòi, gắn bó với quê hương Nam
Định.
Mai Chí Thọ
Hội Đồng hương tỉnh Hà Nam tại
Thành Phố Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam
Xin thành tâm chia buồn cùng tất
cả các môn đồ pháp quyến, vì sự ra đi của Hòa thượng Thích Thanh Hạ Kiễm viện
chủ chùa Vĩnh Nghiêm.
Thay mặt toàn thể bà con đồng
hương mong linh hồn Hòa thượng siêu thoát mát mẻ nơi Cực laic, phù hộ chúng sinh
hòa bình an lành hạnh phúc.
Xin kính tiễn
Trần Kinh Thắng
Chủ tịch HĐH Hà Nam tại TP.HCM
và các tỉnh phía Nam.
Gia đình bà Hồng 38 Hàng Cân Hà
Nội
Thành kính cầu nguyện giác linh
Đại Lão Hòa thượng Thích Thanh Kiểm cao đăng Phật quốc, Thành kính phân ưu cùng
Ban tổ chức và môn đồ pháp quyến.
TM gia đình – Nguyễn Văn Hưng
Nam Mô A Di Đà Phật
Thành tâm kính lễ cố Đại lão Hòa
thượng Thích Thanh Kiểm, Trưởng ban Kinh tế tài chánh GHPGVN, viện chủ Tổ đình
Vĩnh Nghiêm. Xin được chia sẻ sự mất mát nầy đến môn đồ pháp quyến Tổ đình Vĩnh
Nghiêm.
Hiệu Trưởng trường TCPH Long An
Thích Tắc Tựu
Gia đình chúng con vô cùng
thương tiếc HT. Thích Thanh Kiểm, vị Hòa thượng suốt đời vì Phật pháp là tấm
gương cho chúng con mãi mãi noi theo.
Mai Bá Tình
Tôn kính viếng bái giác linh Hòa
Thượng
Hòa thượng viên tịch, thanh
thoát vãng sinh, chúng con huynh trưởng, Đoàn sinh GĐPT Tổ đình Vĩnh Nghiêm đau
xót, bùi ngùi giọt lệ tôn kính thương tiếc, hình bóng nhân hậu vị tha Ngài đã
huấn giáo.
GĐPT Tổ đình và Trưởng huynh
pháp Hụê Nguyễn Hữu Huỳnh, Huynh Trưởng dẫn đạo hình thành GĐPT Nam Việt, tôn
kính bái lễ.
Ban Hướng dẫn GĐPT Tổ Đình
Nhuận Pháp Tôn Thất Liệu
Pháp Huệ Nguyễn Hữu Huỳnh
GĐPT Giác Ngạn – Tịnh Phúc
GĐPT Giác Nguyên – Chơn Thật Đỗ
X. Hòa
GĐPT Giác Minh – Phúc Văn Bùi
Thọ Thi
GĐPT Vĩnh Nghiêm – Tịnh Uyển
GĐPT Giác Long
Ban trị sự Phật giáo tỉnh Kiên
Giang
Thành kính cầu nguyện cố giác
linh Hòa Thượng cao đăng Phật quốc.
Nam Mô A Di Đà Phật
TM.BTS PG – KG
Thích Giác Phước
Chúng con là các Tăng Ni sinh
miền Bắc tu học tại các trường Phật học trong TP. Hồ Chí Minh vô cùng kính tiếc
cố Đại lão Hòa thượng Tôn sư. Cầu nguyện giác linh Hòa thượng cao đăng Phật
quốc.
TM Tăng Ni sinh
Tỳ kheo Thích Thanh Lợi
UB.MTTQVN Q.6 – Ban Tôn Giáo Q6
vô cùng kính tiếc cố Đại lão Hòa thượng thượng Thanh hạ Kiểm cao đăng Phật quốc.
Ban Tôn giáo Q 6
Hứa Văn Thân
Xá Lợi tự Q.3 kính viếng
Hay tin cố Hòa thượng đã ra đi
về cõi vĩnh hằng Niết bàn tịch diệt.
Chúng tôi ban trụ trì và Ban
Quản trị chùa Phật học Xá Lợi thành kính chia buồn cùng môn đồ pháp quyến Tổ
đình Vĩnh Nghiêm
Cầu nguyện giác linh cố Hòa
thượng được cao đăng Phật quốc hoàn lai Ta Bà hóa đạo chúng sinh như bản thệ.
Viện chủ kiêm trụ trì: Thích
Hiển Tu
Ban Quản trị: Tăng Quang
Sầu đêm bởi nặng tình xưa
Vĩnh Nghiêm một thuở nương thừa
pháp âm
Thiền Lâm Bảo Huấn là tâm
Sử son – Luật học phương châm
dạy người
Bản hoài giáo dưỡng một đời
Tổ đình hải trần muôn thời
truyền đăng
Quy nguyên Thanh Kiểm thượng
thân
Học đồ bái ngưỡng xuất trần giác
linh
Học đồ Đồng Bổn
Vô cùng thương tiếc cố Hòa
thượng thượng Thanh hạ Kiểm.
Thay mặt chư Tăng chùa Hải Đức
Thích Giác Pháp
Chùa Phước Quang, quận Tân Bình
Ni chúng chúng con vô cùng kính
tiếc giác linh cố Hòa thượng viên tịch. Kính.
Như Khai
Đoàn Quận ủy, HĐND, UBND, UBMTTQ
Q.3 kính viếng Đại lão Hòa thượng Thích Thanh Kiểm
TM Đoàn
Phó Chủ tịch UBMTTQ/Q.3
Ban Trị sự Thành hội Phật giáo
Hải Phòng
Thành kính phân ưu cùng pháp
quyến .
Kính nguyện giác linh Hòa thượng
cao đăng thượng phẩm hồi nhập Sa bà tiếp dẫn chúng sinh đồng đăng Phật quốc.
TM. Ban Trị sự THPG Hải Phòng
Phó Trưởng Ban
Thích Quảng Tùng
GHPGVN tỉnh Tây Ninh
Ban Thường trực Tỉnh hội
TT Thông Nghiêm
TT Tịnh Khai
TT Huệ Tâm
TT Niệm Thới
ĐĐ Nghiêm Nhiên Đại diện ND Diệu
Nghĩa
Cùng chư Tôn đức, kính cầu
nguyện cố Hòa thượng thượng Thanh hạ Kiểm, Trưởng ban Kinh tế Tài chánh
TW/GHPGVN Cao đăng Phật quốc.
TM Ban Trị sự
Thông Nghiêm
Nam mô Tây phương Cực lạc A Di
Đà Phật
Ban đại diện Phật giáo Q.11
Thành kính chia buồn cùng môn đồ
pháp quyến. Nguyện cầu mười phương chư Phật gia hộ cho giác linh Hòa thượng cao
đăng Phật quốc.
TM Ban Đại diện Phật giáo Q.11
Phó Ban
Đại đức Thích Thiện Ngộ
Ban Trị sự Tỉnh Hội Phật giáo
tỉnh Phú Thọ vô cùng thong tiếc – thành tâm kính lễ trước linh đài giác linh Hòa
thượng tam bái.
Kính nguyện:
Hồi nhập Sa Bà
Phân thân vô số
Hóa độ quần sinh
Siêu đăng bỉ ngạn
Ban Trị sự Tỉnh hội PG tỉnh Phú
Thọ
Cung kính kỷ niệm Đại lão Hòa
thượng thượng Thanh hạ Kiểm cao đăng Phật quốc. Chúng ban Tang lễ thành tựu tốt
đẹp.
TM Ban Giám hiệu Trung cấp Phật
học tỉnh Tiền Giang
HT Thích Hoằng Thông
…”Những việc cần làm đã làm xong”…
Hòa thượng Tôn sư nhẹ nhàng cất
bước vân du
Chúng con ở lại nguyện vâng làm
Ni trưởng Trụ trì chùa Phước Hải
Q.10
---o0o---
Vi tính: Diệu Khánh
Trình bày:
Vĩnh Thái – Linh Thoại
Cập nhật: 01-02-2005
