Phật giáo & Xã Hội

 

 

 

Phật Giáo Với Con Người

 

Thích Như Điển

 ---o0o---

 

CHƯƠNG HAI. (2e)

 

 Tinh thần Phật Giáo

đối với các dân tộc Á Châu và Âu Mỹ 

Như từ đầu chúng ta thấy, Phật Giáo không đi truyền giáo. Đạo Phật cũng không đi dụ dỗ người khác bỏ đạo để theo Đạo Phật, nên Phật Giáo ngày nay là một tôn giáo chỉ đứng hàng thứ 4 trên thế giới sau Thiên Chúa Giáo, Ấn Độ Giáo và Hồi Giáo. Ai muốn vào đạo thì cứ tự nhiên, ai không muốn ở trong đạo nữa thì xin ra, không bị gò bó bởi một luật lệ nào cả. Nên gọi Phật Giáo là một tôn giáo phóng khoáng cũng không ngoa chút nào. 

Ngày xưa người Âu Mỹ không tin có luân hồi. Họ tin rằng: Chết là hết. Nếu tin Chúa, sẽ được Chúa đưa về Thiên Đàng. Nếu không, sẽ đi vào địa ngục. Người tin Chúa, chỉ có hai con đường ấy để chọn; nhưng theo thống kê mới đây cho thấy hơn 40% dân Âu Mỹ tin rằng có luân hồi, sau khi chết không phải là hết mà còn một cái gì đó hiện hữu sau hơi thở cuối cùng. Điều đó cũng dễ hiểu. Vì khoa học càng ngày càng tiến bộ thì ánh sáng chân lý của Đạo Phật càng hiển bày rõ ràng hơn. Hiện nay (1996) tại xứ Đức nầy theo thống kê của Giáo sư Martin Baumann trong quyển Deutsche Buddhisten tái bản năm 1995 có khoảng 200 Hội Phật Tử Đức theo các Tông phái Đại Thừa cũng như Tiểu Thừa. Đây là một thành quả có được sau 200 năm Phật Giáo tại Phương Tây. Hy vọng giáo lý Phật Giáo là một toa thuốc mới sẽ chữa lành các căn bịnh ung thư thời đại cho mọi người và từ đó Đạo Phật ngày càng triển khai ở nhiều phương diện khác như văn học, hội họa, âm nhạc, điêu khắc, nghệ thuật v.v...

Vậy thì Phật Giáo Việt Nam đã đóng góp được gì cho xứ Đức nầy? trong đó kể cả Người Tỵ Nạn Việt Nam ở đây và người Đức bản xứ? 

Những người Việt Nam đến Đức trước năm 1975 để du học độ chừng 2000 Sinh viên. Cho đến năm 1978 chính phủ Đức mới bắt đầu nhận Người Việt Tỵ Nạn chính trị từ các trại tỵ nạn Đông Nam Á. Đến năm 1989 hai nước Đức Đông Tây thống nhất, số người Việt từ Đông Đức và Đông Âu sang Tây Đức xin tỵ nạn độ chừng 40.000 người nữa. Cho đến nay, năm 1996 số người cả hai miền Tây và Đông Đức tổng cộng là 100.000 người.  60.000 người từ phía Tây là những người tỵ nạn chính thức và đa số ra đi từ miền Nam Việt Nam, khoảng 80% là Phật Tử. Còn 40.000 đến từ Đông Đức và Đông Âu đa dố xuất thân từ miền Bắc Việt Nam. Họ là những người sinh sau năm 1954 nên ít biết về Phật Giáo là gì. Tuy họ không là Phật Tử; nhưng cũng không thể gọi họ là những người thuộc đạo khác được. Vì họ vẫn đi chùa và cúng lễ. Ở miền Bắc trong thời gian Cộng Sản nắm chính quyền, họ không cho tự do tôn giáo, nên mọi người chỉ đi Đền hoặc Miếu để lễ, chứ ít đi lễ chùa; nên phong tục và tập quán giữa hai miền Nam Bắc khác nhau rất nhiều. Tuy nhiên đây cũng là cơ hội, khi nước Đức thống nhất, để người Việt Nam giữa Nam và Bắc hiểu nhau nhiều hơn, cũng giống như người Tây Đức và Đông Đức có cơ hội hiểu nhau sau 40 năm chia cắt vậy. 

Khi người Việt Nam đến Đức nầy đa số đã chẳng mang theo được gì, ngoại trừ niềm tin và ý chí cũng như nghị lực để hội nhập vào xã hội mới nầy. Sau một thời gian làm quen với cuộc sống nơi đây, họ phải nhớ lại cội nguồn và tôn giáo của họ; nên đã tổ chức thành từng nhóm người, thành lập Niệm Phật Đường để lễ bái nguyện cầu và thực hành giáo lý của Đức Phật. Đây là động cơ chính mà Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất - Chị Bộ tại Đức cũng như Hội Phật Tử được thành hình và ngôi Chùa Viên Giác đã được hoạt động liên tục từ năm 1978 đến nay qua hình thức thuê mướn cho đến tạo mãi vĩnh viễn như hiện nay. Người Việt Nam tuy nghèo về vật chất so với người bản xứ; nhưng rất giàu về tinh thần, nên họ đã chung đụng cùng nhau để tạo thành niềm tin và cơ sở tín ngưỡng ấy. Trong đó, phải nói rằng nếu không có sự giúp đỡ của chính quyền Đức về mặt vật chất cũng như tinh thần thì khó mà hội nhập nhanh như vậy. Ngoài Chùa Viên Giác ra, tại Đức còn có các Chùa tại Hamburg, Barntrup, Mönchengladbach, Aachen và các Niệm Phật Đường tại Berlin, München cũng như Bremen và 7 Gia Đình Phật Tử cũng đã được thành lập (Xin xem thêm quyển Mười Năm Phật Giáo Việt Nam tại Đức và quyển Chùa Viên Giác của cùng tác giả).

Riêng tôi đã đến Đức từ năm 1977 để thăm bè bạn nơi đây và lúc ấy cũng đã chẳng nghĩ rằng phải ở lại xứ Đức nầy cho đến ngày hôm nay, đã gần 20 năm rồi. Có lẽ đó là do nhân duyên mà Phật đã bổ xứ. Những thành quả mà ngày nay có được đều do Tam Bảo gia hộ và sự hỗ trợ hết mình của Phật Tử khắp nơi mới thành tựu được. Ở trong cuộc sống nầy có những điều rất nghịch lý. Có nhiều điều mình mong muốn nhưng chả thành tựu. Ngược lại, có những điều không nghĩ tới, mà nhân duyên đã sắp đặt sẵn; nên rồi việc đâu cũng vào đó. Tôi là người nằm trong trường hợp nầy. Hai mươi năm là một thế hệ, qua một thời gian ấy cũng đủ dài để thẩm định lại giá trị tâm linh của cuộc sống, của chính mình và của những người chung quanh.

Đạo Phật của người Việt Nam mang theo êm đềm đi vào xứ Đức nầy bằng con đường chạy loạn, cũng giống như 18 thế kỷ trước, khi các vị Thiền sư Trung Hoa sang Việt Nam tỵ nạn như thế. Mặc dầu Trung Hoa lúc bấy giờ đô hộ Việt Nam; nhưng chính quyền của Sĩ Nhiếp đương thời không phải là chính quyền có ảnh hưởng mạnh của Phật Giáo, nên đã không giúp gì trong lãnh vực tinh thần nầy cả. Các nhà Sư Trung Hoa và Phật Tử đến Việt Nam thuở bấy giờ, cũng như cuối thế kỷ thứ 20 nầy người Việt Nam đã đến tỵ nạn tại xứ Đức nầy vậy. 

Tuy xứ Đức có giúp cho người tỵ nạn Việt Nam, nhưng xứ Đức là một xứ có nền văn hóa lâu đời ảnh hưởng của Thiên Chúa Giáo; nên họ giúp đỡ người Việt Nam với tính cách nhân đạo mà thôi, chứ không phải giúp đỡ để truyền đạo tại xứ nầy như các Linh Mục Thiên Chúa Giáo vào thế kỷ thứ 16, 17, 18 đã đến Việt Nam qua chính sách thực dân của Pháp. Tôi vẫn thường hay ví rằng: Giáo lý của một Tôn Giáo giống như bông hoa đẹp, hay một vị thuốc hay để chữa bịnh gầy. Trong vườn hoa tâm linh của xứ Đức đã nở nhiều bông hoa rồi. Giờ đây Phật Giáo mang đến cho họ một bông hoa khác, có hương và sắc khác hơn những loại hoa cũ, hòa chung vào với vườn hoa muôn màu kia, để xây dựng một vườn hoa tâm linh đẹp đẽ hơn; chắc xứ Đức cũng không từ chối. Ngoài ra người Đức hay người Âu Mỹ lâu nay đã dùng một loại thuốc duy nhất để chữa bịnh tâm linh, nay Phật Giáo mang đến một loại thuốc khác mạnh hơn và hiệu nghiệm hơn, vì vậy nên có nhiều người Đức muốn thay đổi thuốc men, nhằm để chữa lành thân cũng như tâm bịnh của mình. 

Trong 20 năm qua người Việt Nam đã đóng góp vào xã hội của Đức cũng không ít, ví dụ sự làm việc, sự học hỏi, đóng góp văn hóa, tôn giáo v.v... Đầu tiên những người Việt Nam chịu ơn của chính phủ Đức để đi học, sau khi thành tài, họ vào giảng dạy trong các trường của Đức hay làm trong các hãng xưởng v.v... kể ra nước Đức không phải là xứ di dân; nên cánh cửa không mở như Mỹ, Canada hoặc Úc; nhưng Đức có thể trở thành một xứ đa văn hóa khi có 8% dân số là người ngoại quốc sống tại xứ nầy. Chỉ trừ người nào già yếu, không thích nghi vào xã hội Đức mới xin tiền xã hội để sống; ngoài ra rất ít người Việt Nam muốn ngồi không ngửa tay xin tiền xã hội cả. Vì họ quan niệm rằng: Có làm có ăn và phải có bổn phận đóng thuế cho chính phủ nữa. Những người thợ tuy không đóng góp được gì nhiều cho xã hội nầy; nhưng nếu không có họ, nền kinh tế của Đức cũng không thể phồn thịnh như ngày hôm nay. Đa số người tỵ nạn lúc ban đầu phải nhờ vả vào tiền trợ cấp của chính phủ. Bởi lẽ họ phải làm quen với đời sống nơi đây. Vả lại ngôn ngữ, tập quán v.v... chưa thành thạo thì không thể đi tìm việc làm được.

Một thế hệ 20 năm của người Việt Nam đã trôi qua. Vấn đề hội nhập xem như đã lui về dĩ vãng. Bây giờ đây còn lại là vấn đề của những thanh thiếu niên sinh ra và lớn lên tại xứ nầy. Đối với thế hệ trẻ, họ không có vấn đề với người bản xứ; nhưng ngược lại đối với gia đình và cố quốc lại có vấn đề. Vì họ có thể nói tiếng Đức giống người Đức, suy nghĩ cũng như người Đức; nhưng ngược lại họ lại sớm quên cội nguồn, văn hóa và ngôn ngữ tiếng mẹ đẻ