Phật giáo & Xã Hội

 

 

 

Phật Giáo Với Con Người

 

Thích Như Điển

 ---o0o---

 

CHƯƠNG HAI. (2c)

 

 Tinh thần Phật Giáo

đối với các dân tộc Á Châu và Âu Mỹ 

Sau khi khảo sát về Phật Giáo đối với dân tộc Nhật Bản, giờ đây chúng ta tìm hiểu sang nước bên cạnh. Đó là Đại Hàn.

Sau đệ nhị thế chiến (1939-1945), Đại Hàn cũng bị chia đôi như Việt Nam (1954-1975). Miền Nam Đại Hàn theo chế độ dân chủ. Miền Bắc Đại Hàn theo chế độ cộng sản. Cả hai miền trước thế chiến vẫn chỉ là một như Việt Nam thuở nào. Ngày xưa Đại Hàn cũng ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa rất mạnh; nên tất cả các học thuật, tư tưởng, giáo dục v.v... và nhất là tôn giáo đã chi phối xứ nầy và ngay ngày hôm nay văn tự của Đại Hàn và Nhật Bản dùng đến 50% tiếng Trung Hoa. Chỉ có Việt Nam là được thoát xác, kể từ khi chữ quốc ngữ được thịnh hành vào đầu thế kỷ thứ 20 nầy. 

Khi Đạo Phật được du nhập vào Đại Hàn từ thế kỷ thứ 3 qua ngõ Trung Quốc, Đạo Phật đã phát triển một cách cực thịnh ở những thế kỷ thứ 10, 11, 12 và để từ đó đến những thế kỷ thứ 17, 18, 19 lại đi xuống đến bây giờ; Đến thế kỷ thứ 20 nầy hầu như vị trí của Phật Giáo còn ảnh hưởng rất ít đối với người dân Đại Hàn. Có dịp thăm các chùa, tu viện Phật Giáo Đại Hàn như Tondosa (Thông Độ tự), Bukkoksa (Phật Quốc tự), Heiinsa (Hải Ấn tự) phải thành thật nói rằng Trung Hoa, hay ngay cả Nhật Bản chưa có ngôi chùa nào tiêu biểu được như thế. Vì các chùa nầy đều nằm trên núi cao, mà cách năm bảy trăm năm về trước, với chỉ sức người, người ta đã xây dựng được như vậy. Quả là điều đáng tán thưởng vô cùng. Đây có lẽ do hậu ý của những vị Thiền sư ngày xưa, sống xa mùi tục lụy, phú quý vinh hoa, chỉ muốn vui với cỏ cây hoa lá và rời xa chốn thị thành để tâm cũng như thân được thanh tịnh. Và chính cũng nhờ những vị Thiền sư nổi tiếng, nên dầu núi cao muôn ngàn hiểm trở, người Phật Tử vẫn tìm đến để quây quần học đạo. Còn bây giờ nếu ai đó có dịp đi Đại Hàn, khi đến thành phố tham quan, chỉ thấy toàn là thánh giá chứ ít thấy chự Vạn của Phật Giáo. Điều đó chứng tỏ rằng không phải vì người Đại Hàn mến đạo Chúa hơn đạo Phật nên theo, mà vì lẽ xã hội phát triển, con người ít thì giờ hơn, họ thích trong một số thời giờ nhất định phải làm một số việc nhất định; vì vậy thành phố là nơi tiện lợi nhất để họ đi lễ bái nguyện cầu, mà chùa chiền ở đây không có, bắt buộc họ phải đi nhà thờ để tâm họ được an hơn. Điều nầy có thể nói lên được cái không thức thời của Phật Giáo Đại Hàn. Đức Phật đã vì sự đau khổ của chúng sanh mà thị hiện ra đời nầy, thì Phật Giáo Đại Hàn cũng phải vì sự phát triển của đất nước mà phải mang đạo vào đời mới đúng chứ? hay họ sợ như Nhật Bản? Bề nào thì lợi hại cũng vẫn có; nhưng điều căn bản là cái nào thuận lợi hơn thì phải chấp nhận trước. Có một vài Đại Học Phật Giáo tại Đại Hàn ngày nay trong phân khoa Phật Học chỉ còn chừng 10 Sinh viên ghi tên học. Trong khi đó các phân khoa khác của Đại Học nầy lại giảng dạy giống như ở các đại học bình thường. Điều nầy đối với những người Phật Tử là một việc đáng buồn; nhưng không biết tại sao chư Tăng Đại Hàn không làm một cuộc cách mạng để sửa đổi những sự biến thái nầy? đâu phải Đại Hàn không có người tài? Riêng tôi đã có dịp đi Đại Hàn vào năm 1993 và đã thăm nhiều Phật Học Viện của Tăng cũng như Ni. Nơi đây đào tạo cả hằng trăm, hàng ngàn Tăng Ni sinh có bằng cấp Đại Học; nhưng sau khi tốt nghiệp xong không biết họ đi đâu và họ làm gì? Tại sao tệ trạng tâm linh của xã hội Đại Hàn lên cao như thế mà Phật Giáo đã chẳng có một tiếng nói nào?

Các xứ Phật Giáo Á Châu trong hiện tại đã thay đổi vị trí của mình và nhiều dân tộc ở Á Châu như Phi Luật Tân không còn giữ bản sắc của mình là một quốc gia Á Châu nữa. Nền văn hóa của quốc gia nầy gần như Âu Châu. Còn Đại Hàn, nếu chư Tăng và Phật Tử tại xứ nầy nếu không thức thời, chắc chắn vị trí của Phật Giáo không còn ảnh hưởng nữa đối với nhân dân cũng như chính quyền như những thời xa xưa nữa. Bù vào đó các xã hội Âu Mỹ cũng đã thay đổi niềm tin. Phật Giáo đang bắt đầu mọc rễ tại nơi đây và đẩy lùi đi những tín điều cực đoan của những tôn giáo khác. Hay đây là một sự hoán cải tâm linh của vũ trụ? Tôi không cho rằng tôn giáo nào tốt hơn tôn giáo nào cả. Chỉ có con người làm xấu đi, chứ bản thể của Đạo thì không xấu mà cũng chẳng phải không tốt. 

Ngược lại Đài Loan là một đảo quốc rất nhỏ nhưng Phật Giáo phát triển rất mạnh, nhất là từ khi Tưởng Giới Thạch đã đến đây từ năm 1949. Trước khi ông Tưởng Giới Thạch và Quốc Dân Đảng chạy sang đây, tại đảo quốc nầy cũng đã có các sắc dân địa phương sinh sống. Kể từ đó đến nay gần 50 năm xây dựng thể chế dân chủ tại xứ nầy, Đài Loan trong hiện tại là một trong những nước có nguồn ngoại tệ dự trữ của quốc gia lớn nhất thế giới. Vì đâu họ có được lợi thế nầy? Có lẽ vì nhờ mất mát hết tất cả, chỉ chạy sang đây bằng hai bàn tay trắng từ lục địa Trung Hoa, nên họ phải cố gắng tạo dựng cho họ một thế đứng tại đảo quốc nầy chăng? Đài Loan ngày nay không còn là Đài Loan của 30 năm trước nữa, mà là một Đài Loan tiến bộ về mọi mặt của kỹ thuật. Song song đó Phật Giáo đã phát triển một cách nhịp nhàng với sự tiến bộ của khoa học xứ nầy. Người Đài Loan tin vào phước đức, nên sự cúng dường vào chùa của họ để cầu phước rất nhiều. Nhờ đó mà chùa chiền, tự viện mọc lên vô số kể tại đảo quốc nầy. Có chùa lớn hơn cung vua, ví như chùa Phật Quang Sơn ở Đài Nam và một số chùa khác ở Đài Trung và Đài Bắc. Các chùa đều có các Phật Học Viện hay Đại Học và Trung Học Phật Giáo. Có các trường cho cô nhi, có nhà dưỡng lão cho những người già cả và có nhà thương thí để giúp đỡ cho những người nghèo. Hoạt động xã hội của Phật Giáo tại Đài Loan cũng rất tích cực. Có nhiều đoàn thể cứu tế giúp đỡ thế giới bên ngoài như thiên tai, bão lụt, hạn hán, núi lửa, động đất v.v... Phật Giáo tại xứ nầy đã xứng đáng tạo dựng được những môi trường cứu tế ấy để Phật Tử có nơi chốn mà thể hiện lòng từ bi của họ. 

Trụ sở của Hội Phật Giáo Tăng Già Thế Giới hiện đóng tại đây và có lẽ trong những năm tháng tới vẫn còn đóng tại đây mãi, vì sự phát triển Phật Giáo tại xứ nầy; nhưng có điều đặc biệt tại Đài Loan giới nữ xuất gia nhiều hơn giới nam; nên chùa nào Ni cũng đông hơn Tăng, mặc dầu chùa đó do vị Tăng trụ trì. Điều nầy đúng hay sai, tốt hay xấu hãy để cho thời gian trả lời. Nhưng nhìn chung, sự phát triển của Phật Giáo Đài Loan trong hiện tại chỉ nhằm vào việc tu tạo phước đức hơn là kiến tạo cho một xã hội Đài Loan có sự tu học giải thoát trong ánh sáng trí huệ của Đức Phật. Nếu người Phật Tử chỉ chú trọng ở một phương diện tu phước để giàu có, còn quên tu huệ để được giải thoát, quả là điều thiếu sót vô cùng.

Âu Mỹ ngày nay sở dĩ biết đến Phật Giáo nhiều là nhờ có sự hiện diện của Phật Giáo Tây Tạng. Vậy chúng ta thử tìm hiểu về ảnh hưởng của Phật Giáo tại xứ nầy.

Đạo Phật truyền vào Tây Tạng đến nay độ khoảng 1.400 năm lịch sử. Từ thế kỷ thứ 6 đến nay Tây Tạng đã phát triển trong quốc gia của mình. Kể từ đầu thế kỷ thứ 20 một số các nhà học Phật Âu Châu tới nghiên cứu Phật Giáo tại xứ nầy, sau đó về nước, mang theo một ít kinh sách giáo lý của Mật Giáo Tây Tạng. Cánh cửa của Tây Tạng đã hé mở và một số các học giả Tây Phương có thể len lõi vào cõi tâm linh cao rộng ở xứ huyền bí trên dãy Hy Mã Lạp Sơn nầy. Đặc biệt năm 1949 khi Trung Hoa xâm lăng Tây Tạng, Đức Đạt Lai Lạt Ma đã lưu vong sang Ấn Độ (1959) thì ảnh hưởng của Phật Giáo của Tây Tạng đối với thế giới càng ngày càng được biết đến nhiều hơn. 

Phật Giáo Tây Tạng chuyên về trì chú và đi sâu vào trí tuệ bát nhã và các bộ luận. Nhưng điều đặc biệt hơn là Phật Giáo Tây Tạng đã giải thích cũng như ứng dụng sự tái sanh một cách linh hoạt rõ ràng hơn các xứ Phật Giáo khác. Tái sanh sau khi chết là điều Đứ