Làm thế nào để xây dựng hôn nhân tốt đẹp
Thích Giải Hiền
Nhiều người cho rằng Phật
Giáo mang tư tưởng xuất thế nên không chủ trương có gia đình, không khuyến
khích kết hôn, cũng tương đồng với việc cho rằng người theo đạo Phật đều
phải xuất gia. Thật ra, đây là một quan niệm sai lầm.
Vào thời Ðường, thời Tống cư sĩ tại gia của Phật Giáo
rất phát triển, điều này được chứng minh bởi các tác phẩm nghệ thuật điêu
khắc Phật Giáo như văn bia, tranh họa, tác phẩm điêu khắc, Ðôn Hoàng Thạch
Quật... đã miêu tả rất đậm nét các mối quan hệ trong cuộc sống gia đình,
quan hệ hôn nhân... Sau thời Nguyên Phật Giáo từ từ lui vào chốn sơn lâm,
xa rời quần chúng, điều này càng làm cho quần chúng ngộ nhận cho rằng Phật
Giáo là tiêu cực và chạy trốn hiện thực. Từ đó, dần đến việc nhiều người
khi thấy con cái gần chùa, gần thầy liền lo sợ con mình sẽ đi tu, gia đình
sẽ tuyệt tự. Kỳ thật, gần thầy, gần chùa chưa chắc đã xuất gia vì không
phải bất kỳ ai cũng có thể xuất gia được.
Cư sĩ tại gia là nền tảng căn bản của Phật Giáo, thời
Phật tại thế Ngài rất chú trọng đến cuộc sống gia đình, quan hệ vợ chồng
cùng việc nuôi dạy con cái, có nhiều kinh điển đề cập đến việc kết hôn,
mang thai, sanh con... Ðiều này cho thấy Phật Giáo không hoàn toàn cách
tuyệt với thế gian.
I/ Ý nghĩa của hôn nhân:
Hôn nhân là cùng gánh vác, cùng chấp nhận trách nhiệm
và nghĩa vụ. Người chưa kết hôn thường nghĩ rằng mình còn tự do không phải
lo nghĩ gì cả, có người không những không nghĩ đến cuộc sống tuổi già của
cha mẹ mình sẽ ra sao thậm chí còn để cho cha mẹ chu cấp cho mình nữa.
Sau khi kết hôn có gia đình riêng và nhất là sau khi sanh con mới thật sự
cảm nhận được công lao của cha mẹ, và mới thật sự cảm nhận được trách
nhiệm đối với gia đình. Do vậy, người chưa kết
hôn và người đã kết hôn hoàn toàn khác nhau. Hôn nhân vốn là sự khởi đầu
khẳng định trách nhiệm của bản thân.
Có người cho rằng "Hôn nhân là xiềng xích" "Hôn nhân là
nấm mộ của tình ái". Lại có người cho rằng kết hôn rồi cũng vẫn có thể ly
hôn, vậy thì cần gì phải kết hôn, không kết hôn có phải là tự do hơn
không? Ðây là thái độ thiếu trách nhiệm và lãng mạn không thực tế. Nếu khi
mới kết hôn đã nghĩ ngay đến việc ly hôn, hay đã kết hôn rồi còn muốn được
tự do theo ý mình thì kết hôn để làm gì??? Nên phải hiểu rằng kết hôn là
trách nhiệm, là vấn đề vô cùng nghiêm túc, hơn nữa là quá
trình rèn luyện đẹp nhất của đời người.
Những vấn đề của xã hội ngày nay tuyệt đại bộ phận đều
phát sinh từ tiền bạc và sắc đẹp nam nữ. Ở Ấn độ vì khí hậu nóng nên con
người sớm trưởng thành, ngày xưa ở Ấn độ 12, 13 tuổi đã lập gia đình, thậm
chí còn sớm hơn nữa, vì trời nóng chổ ở lại chật chội nên thường ngủ dưới
gốc cây hay ngoài trời. Do đó, vấn đề quan hệ nam nữ càng thêm phức tạp.
Ðức Phật đã nhìn thấy vấn đề nghiêm trọng này nên chế định cư sĩ tại gia
giữ ngũ giới nhất là giới không tà dâm. Từ đây, chúng ta thấy được rằng
Phật Giáo rất chú trọng việc hôn nhân và nhấn mạnh vấn đề vợ chồng phải
biết giữ chữ tín và tiết hạnh. Trên lập trường
của Phật Giáo giới không tà dâm vợ chồng đều cùng phải tuân giữ, và phải
được mọi người cùng xem trọng vì đây là nền tảng của hạnh phúc gia đình và
sự ổn định hòa hợp trong xã hội. Ðừng nghĩ chỉ vui chơi trong chốc lát mà
xem thường không giữ gìn vì nó chính là nguyên nhân làm tan vỡ gia đình.
Nói về sinh lý thì chồng nếu quan hệ với người ngoài thì sẽ nhiễm bịnh xã
hội rồi đem về truyền lại cho vợ con, còn về mặt tâm lý thì vợ hay chồng
có quan hệ bất chính bên ngoài sẽ làm cho tinh thần của người kia bị đổ
sụp, làm mất hạnh phúc gia đình và bất ổn trong xã hội. Do vậy, không thể
xem thường trách nhiệm xã hội trong hôn nhân được.
Kết hôn cũng là sự kết hợp giữa hai gia đình từ đó mối
quan hệ trong xã hội càng mỡ rộng và thay đổi. Ðối mặt với hoàn cảnh và
cuộc sống mới đó cần lấy tinh thần từ bi để đối đãi và lo lắng cho nhau,
đối với cha mẹ chồng hay cha mẹ vợ cần lấy trí tuệ để xử lý, lấy tình
thương và đạo lý để dạy dỗ con cái. Ðây là nghĩa vụ và thái độ cần phải có
trong quá trình hôn nhân.
II/ Ý
nghĩa của việc xây dựng Phật hóa gia đình:
1/ Lấy tín ngưỡng tôn giáo thúc đẩy xây dựng cuộc sống
gia đình hạnh phúc mỹ mãn
Kết hôn là việc đơn giản nhưng cuộc sống gia đình là
chặng đường dài phải đi ở tương lai, nếu gia đình có chung một tín ngưỡng,
lấy niềm tin làm tiêu chuẩn để xây dựng hạnh phúc gia đình. Học theo hạnh
từ bi của Bồ Tát Quan Âm thời vợ chồng sẽ thương yêu và tương kính lẫn
nhau, tin tưởng và trung thành với nhau, con cái có trách nhiệm vớicha mẹ
già giữ tròn chữ hiếu, không bao giờ bỏ mặc cha mẹ không hề chăm sóc, có
cùng niềm tin tôn giáo khi gặp khó khăn rắc rối trong cuộc sống chung giữa
hai người cùng cầu nguyện Bồ Tát Quan Âm gia hộ để có được trí tuệ và nghị
lực để đối mặt và giải quyết khó khăn. Hai người xuất thân từ hai gia
đình, hai hoàn cảnh khác nhau nên khi về sống chung phải biết bao dung lẫn
nhau, hoàn thiện nhân cách cho nhau, nếu không được như vậy thì đừng lấy
nhau để khỏi làm khổ cho nhau.
Vợ chồng nếu gây cãi với nhau thì là lỗi của cả hai, vì
cãi nhau là từ hai cái miệng chứ không phải một, nếu chỉ có một cái miệng
nói thôi thì làm sao hình thành nên được việc cãi vã?
2/ Lấy
việc tịnh hóa gia đình để nâng cao nhân cách và tịnh độ hóa nhân gian:
Tịnh hóa nhân gian phải bắt đầu từ tịnh hóa gia đình,
cũng có nghĩa là phải bắt đầu từ việc xây dựng Phật hóa gia đình, lấy trí
tuệ và lòng từ bi của chư Phật, Bồ Tát làm đối tượng học tập của chúng ta
trong xử lý việc gia đình, nâng cao phẩm cách của chính mình từ đó hoàn
thành việc tịnh hóa gia đình, ảnh hưởng người thân, bạn bè và xã hội xây
dựng tịnh độ tại trần gian.
III/ Làm
thế nào để xây dựng Phật hóa gia đình:
1/ Xây
dựng nhận thức chung về hôn nhân:
Chúng ta nói đến việc xây dựng Phật hóa gia đình là hy
vọng bắt đầu từ việc kết hôn của 2 đôi trẻ, từ một gia đình để đi đến việc
xây dựng Phật hóa gia đình trong xã hội. Làm thế nào để xây dựng Phật hóa
gia đình? Ðầu tiên là phải xây dựng nhận thức chung về hôn nhân. Nhận thức
chung về hôn nhân chính là sự quan tâm lẫn nhau, kính trọng lẫn nhau,
nhường nhịn nhau, xem nhau là bạn cùng tu, là thiệm hữu trí thức của nhau,
nâng đỡ dắt dìu nhau để cùng nhau trưởng thành và tiến bộ.
Khi người kia tiêu cực, buồn chán, cô đơn đến cực cùng
thì phải biết động viên an ủi "chỉ cần núi kia tồn tại, sợ gì tìm không ra
củi đốt, khó khăn trước mắt chỉ là tạm thời, chúng ta hãy cùng nhau cố
gắng, mình không nên chán nản, tôi luôn ở bên mình để cùng mình vượt qua
khó khăn này, hơn nữa con chúng ta rất cần sự chăm sóc của mình". Ðó chính
là quan tâm lo lắng cho nhau.
Ðức Phật dạy mỗi chúng sanh đều có Phật tính, nghĩa là
mọi chúng sanh đều tiềm ẩn khả năng thành Phật, mọi người đều sẽ là Ðức
Phật ở tương lai, vì thế chúng ta phải biết tôn trọng đối phương cho dù họ
có không tôn trọng chúng ta đi nữa, thậm chí họ có đối xử không tốt với
mình cũng tập xem đó là nghịch tăng thượng duyên (cơ hội luyện tập) đối
với sự tu dưỡng của chúng ta. "Núi không chuyển đường chuyển, đường không
chuyển người chuyển". Nếu đối phương không thể thay đổi trong nhất thời
thì tự mình phải biết điều chỉnh để giữ được thái độ tôn trọng, tôn kính,
cùng sống chung với người ấy xem họ là Phật, là Bồ Tát ở tương lai nên tâm
luôn tôn trọng nhau.
Sự hòa thuận trong gia đình rất quan trọng, nhiều gia
đình đổ vỡ bắt đầu từ việc vợ chồng không kính nhượng lẫn nhau, đặc biệt
chồng phải biết tập nhường vợ vì điều này khó làm hơn là ngược lại.
2/ Giáo
dục từ khi còn trong bụng mẹ:
Kết hôn nhưng không muốn sanh con là hành vi thiếu
trách nhiệm, cũng là từ chối cơ hội trưởng thành đối với mình nhưng sanh
con thật nhiều cũng là điều không tròn bổn phận, có con chúng ta mới có
thể hiểu được sự khó nhọc của cha mẹ đối với chúng ta, từ khi mang thai,
đến sanh con, nuôi con ăn học, dựng vợ gả chồng cho con rồi cũng chưa hết
còn phải giúp con tạo dựng cơ nghiệp nữa. Nếu không có con làm sao hiểu
được trách nhiệm và nổi khổ của người làm cha mẹ. Ngày nay, những đôi vợ
chồng trẻ ở xã hội phương đông lẫn phương tây thường quên đi trách nhiệm
phụng dưỡng cha mẹ già của mình, thậm chí sanh con đẻ cái mình không chăm
sóc đã đành, còn đem con cái giao cho cha mẹ già "hiếu thuận" nó nữa. Ðây
là điều cần suy nghĩ rất nhiều.
Trong lúc mang thai phải nghĩ rằng mình đang mang trong
mình vị "tiểu bồ tát", không nên nghĩ rằng trong bụng mình đang mang là
"tiểu quỷ". Quan niệm rất quan trọng nếu nghĩ con mình là "quỷ" thời tương
lai nó sẽ hóa "quỷ", còn nghĩ con mình là "bồ tát" thì nó sẽ là "bồ tát"
sau này. Trong khi mang thai phải thường niệm Quan Âm, thường chiêm ngưỡng
Quan Âm, thường nghĩ đến lòng từ bi và công hạnh cứu thế của Bồ Tát Quan
Âm được như vậy rất tốt cho thai nhi. Mặt khác còn phải biết giữ cho tâm
khí luôn an hòa, không nên bực tức, giận dữ lúc mang thai, cũng không được
tham ăn, tham uống, phải giữ cho cuộc sống của mình thật quy củ, vì mọi ý
niệm, cử chỉ, hành động và lời nói của mình đều sẽ ảnh hưởng đến thai nhi.
Trong lúc này người chồng đừng nghĩ rằng mình không có nghiã vụ gì trong
việc giáo dục thai nhi, vì sự đối xử, ngôn ngữ, hành động của mình sẽ ảnh
hưởng đến vợ và như vậy sẽ ảnh hưởng đến con, nên giáo dục thai nhi là
việc của vợ lẫn chồng mà không phải của riêng ai.
3/ Giáo
dục từ nhỏ:
Khi con mới biết bò phải dạy cho con biết lễ Phật, phải
cho con xem những sách truyện nói về sự yêu thương động vật, cây cỏ và tâm
từ bi cứu độ chúng sanh của chư Phật Bồ tát để hun đúc cho con lòng thương
yêu người và vạn vật ngay từ tấm bé. Nhiều người cho rằng để cho con cái
tự chọn niềm tin tôn giáo sau khi nó lớn khôn, điều này không thật đúng
hoàn toàn, chúng ta phải biết xây dựng niềm tin tín ngưỡng cho con mình
ngay từ trong bụng, ngay lúc còn nhỏ, nếu không như vậy thì cha mẹ chưa
làm hết bổn phận và nghĩa vụ của mình. Cha mẹ phải biết dành cho con càng
nhiều thời gian càng tốt vì có như vậy con nhỏ mới có thể trưởng thành
khỏe khoắn về cả thể xác lẫn tâm hồn được
4/ Cuộc
sống vợ chồng:
"Hãy biết tha thứ cho người ấy" nói thì dễ nhưng làm
thời rất khó, vợ chồng sống chung phải biết bao dung lẫn nhau, sửa được
thì tốt, không sửa được thì phải tập biết coi đó là chuyện nhỏ có như vậy
mới hòa thuận em ấm được, còn hai người nếu cứ "thêm mắn dặm muối" hoài
thì làm sao mà chuyện nhỏ không xé to được. Có đôi vợ chồng lấy nhau đã
bốn năm nay đòi ly hôn, thầy hỏi nguyên nhân thì người chồng thưa "Thưa
thầy, vợ con ăn táo không gọt võ, ăn quýt không tước sơ, lấy giẻ lau bàn
đi lau chén điã". Người vợ thì bạch "Bạch thầy, chồng con tối không súc
miệng, ngủ không rửa chân, thúi trên thúi dưới làm sao con ngủ được". Thế
đấy đã không bao dung được cho nhau thì chuyện dù nhỏ thế cũng phải ly
hôn.
Ngòai ra còn phải biết tha thứ cho nhau, tin tưởng và
thương yêu nhau hết mình cho dù bên ngoài người ấy lỡ có ngoại tình đi
chăng nữa nếu mình tin tưởng hết lòng thì đến lúc họ cũng phải hối hận mà
quay về. Vợ chồng phải tuyệt đối tin tưởng nhau, phải hiểu nhau để tha thứ
cho nhau, là người Phật tử càng phải tin tưởng, tha thứ và bao dung người
mình yêu hơn những người khác vì điều này vô cùng quan trọng trong việc
xây dựng hôn nhân tốt đẹp và Phật hóa gia đình.
