TỔ ĐÌNH MINH ĐĂNG QUANG
PHẬT HỌC TỪ ĐIỂN
BUDDHIST DICTIONARY
VIETNAMESE-ENGLISH
THIỆN PHÚC
Lu
Lu Mờ: To be on the
decline—To eclipse.
Lú: Dull-brained.
Lũ Lượt: In crowds.
Luân: Cakra
(skt)—Tra Yết La—Bánh xe—Wheel—Disc—Rotation—To revolve (v).
** For more information, please see Tam Luân, Ngũ Luân and Cửu Luân.
Luân Bảo: Bánh xe
báu của Chuyển Luân Thánh Vương, giúp ngài du hành các nơi để hàng phục
chúng sanh. Có bốn loại bằng vàng, bạc, đồng và sắt—A Cakravatin’s wheel,
either gold, silver, copper or iron, manifesting his rank and power:
1)
Kim Luân Vương: Cakravatin’s Gold Wheel.
2)
Ngân Luân Vương: Cakravatin’s Silver Wheel.
3)
Đồng Luân Vương: Cakravatin’s Copper Wheel.
4)
Thiết Luân Vương: Cakravatin’s Iron Wheel.
Luân Chuyển:
1)
Xoay vòng: To rotate.
2)
Luân Chuyển trong Ba Cõi Sáu Đường: Samsara (skt)—The turning of
the wheel—Transmigration in the three realms and six ways.
3)
Bánh Xe Luân Hồi: The wheel of transmigration.
4)
Vòng sanh Tử: The round of existence.
Luân Duyên: See
Luân Mãn.
Luân Đa Lợi Hoa:
1)
Một loại ngọc quí thanh tịnh: A precious pearl that purifies.
2)
Một loại hoa Luân Đa Lợi có mùi thơm: A specially fragrant flower.
Luân Đóa: Vành tai
tròn đầy, một trong những tướng hảo của Phật—Ears round and full, a mark
of a Buddha.
** For more information,
please see Tam Thập Nhị Hảo Tướng
Của Phật.
Luân Hoàn: To turn
around.
Luân Hồi:
Samsara—To revolve—To turn around the wheel of life.
Luân Hồi Là Niết Bàn,
Niết Bàn Là Luân Hồi: Reincarnation.
·
Luân là bánh xe hay cái vòng, hồi là trở lại; luân hồi là
cái vòng quanh quẩn cứ xoay vần: Reincarnation means going around as the
wheel turns around.
·
Thế giới nầy là Ta bà hay Niết bàn là hoàn toàn tùy thuộc
vào trạng thái tâm. Nếu tâm giác ngộ thì thế giới nầy là Niết bàn. Nếu tâm
mê mờ thì lập tức thế giới nầy biến thành Ta Bà—Whether the world is
Samsara or Nirvana depends entirely on our state of mind. If our mind is
enlightened, then this world is Nirvana; if our mind is unenlightened,
then this world is Samsara.
·
Với những ai biết tu thì ta bà là Niết Bàn, và Niết Bàn là
ta bà: For those who strive to cultivate, samsara is Nirvana, Nirvana is
samsara.
Luân Hồi Sanh Tử:
Samsara (p & skt)— The cycle of births and deaths (birth, deah, and
rebirth)—Luân hồi sanh tử trong đó chúng sanh cứ lập đi lập lại sanh tử tử
sanh tùy theo nghiệp lực của mình—The state of transmigration or samsara,
where beings repeat cycles of birth and death according to the law of
karma.
Luân Lưu: In
turn—By turns.
Luân Lý: Moral.
Luân Lý Phật: The
Buddha moral code
Luân Mãn: Luân
Duyên—Vành xe hay vỏ xe—A felly or tire.
Luân Phiên: In
turn—By turns—Alternate—To take turns (a rotation of duties).
Luân Phúc: Căm
xe—Wheel-spokes.
Luân Tạng: Luân
Tạng được xây giữa tầng tháp lớn với một cái trụ mở ra tám mặt, treo tất
cả các bộ kinh lên đó, và làm bánh xe xoay vòng xung quanh, mỗi vòng quay
là có công đức như đọc kinh (đây là phát kiến của Phó Đại Sĩ đời nhà
Lương)—Revolving scriptures—A revolving stand with eight faces,
representing the sacred canon—A praying wheel, the revolving of which
brings as much merit to the operator as if he had read the whole
scriptures.
Luân Tề: Trục hay
trung tâm bánh xe—The navel or hub of a wheel.
Luân Thường:
Morals.
Luân Tọa: Chỗ ngồi
của vị Chuyển Luân Thánh Vương hay Phật—The throne of a Cakravatin or a
Buddha.
Luân Tướng: Vầng
lọng trên đỉnh tháp, hoặc dưới chân của Chuyển Luân Thánh Vương hay Phật
(vòng lộng thường có chín tầng gọi là cửu luân)—The wheel sign, on the top
of a pagoda, or on the feet of a cakravartin or Buddha.
** For more information,
please see Cửu Luân.
Luân Vi Sơn:
Cakravala (skt)—Hai vòng núi đồng tâm tạo nên chu vi của thế giới—The
double concentric circles of mountains forming the periphery of a world.
Luân Viên Cụ Túc:
Mạn Đồ La như chiếc bánh xe (có đầy đủ vành, trục, nan hoa, tròn trịa đầy
đủ), nói về công đức viên mãn của chư Phật không một chút khiếm khuyết
(tập trung tất cả công đức chư Phật vào Mạn Đồ La để cho chúng sanh bước
vào Phổ Môn)—A complete Mandala showing the Buddhas and others,
symbolizing their works—A magic circle.
Luân Vương:
Cakravartin (skt).
1)
Tiếng Phạn là Chước Ca La Đại Cức Để Hạt La Xà hay Giá Ca Việt
La—C(h)akravartin (skt).
2)
Vị Chuyển Luân Vương vận chuyển luân bảo đi khắp nơi không trở ngại
để hàng phục bốn phương—A ruler of the wheels of whose chariot roll
everywhere without obstruction.
3)
Vị quốc vương tối thượng cai trị thế giới—An emperor, a sovereign
of the world, a supreme ruler.
4)
Đức Phật với giáo thuyết phổ cập và pháp giới của Ngài—A Buddha
whose truth and realm are universal (Buddha as universal spiritual king).
5)
Dấu hiệu của Luân Vương là một cái dĩa gồm bốn thứ theo thứ tự—The
symbol is the cakra or disc, which is of four kinds indicating the rank:
·
Kim Luân Vương: Gold cakra.
·
Ngân Luân Vương: Silver cakra.
·
Đồng Luân Vương: Copper cakra.
·
Thiết Luân Vương: Iron cakra.
**For more information, please see Luân Bảo.
Luận:
1)
(v)—To comment—To discuss—To discourse upon—To reason over.
2)
(n)—Sastra (skt)—Abhidharma—Upadesa—Discourses—Treatises on
dogma—Philosophy—Discussions—Commentaries.
3)
Luận Tạng: See Luận A Tỳ Đạt Ma Câu Xá in Vietnamese-English
Section, and Abhdharma in Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Luận A Tỳ Đạt Ma Câu
Xaù: Abhidharmakosa-Bhasya-Sastra—Bộ Luận “Kho Tàng Pháp Bảo” được
Ngài Thế Thân soạn vào thế kỷ thứ năm sau Tây lịch. Đây là bộ luận quan
trọng nhất, giải thích đầy đủ về tông phái Nhất Thiết Hữu Bộ của Phật giáo
Tiểu Thừa, được Ngài Huyền Trang dịch sang Hoa ngữ—The sastra of “Treasure
Chamber of the Abhidharma” composed by Vasubandhu in the fifth century AD.
This is the most important compilation of the Sarvastivada (Hinayana)
teaching. It was translated into Chinese by Hsuan-Tsang.
Luận Án:
Dissertation—Thesis.
Luận Bàn: To
discuss—To comment.
Luận Biện Trung Biên:
Madhyantavibhaga Sastra—Bộ Luận được Ngài Thế Thân soạn về Đức Phật Di
Lặc—The sastra was composed by Vasubandhu on the Coming Buddha, Maitreya.
Luận Câu Xá:
Abhidharma Kosasastra.
Luận Cứu Cánh Nhất Thừa
Bảo tánh Luận: Ratnagotravibhagamahayanottara sastra—Bộ Luận Do Nặc Na
Ma Đề soạn về Như Lai tạng trong Phật giáo Đại Thừa—The sastra was
composed by Ratnamati on the Tathagatagarbha in Mahayana Buddhism.
Luận Du Già Sư Địa:
Yogacarabhumi Sastra—Bộ Luận được Ngài Di Lặc thuyết giảng và Ngài Huyền
Trang dịch, nói về giáo lý căn bản của phái Du Già hay Duy Thức—The sastra
was expounded by Maitreya and translated into Chinese by Hsuan-Tsang,
about the doctrine of the Yogacara or Vijnanavada.
Luận Duy Thức Nhị Thập:
Vimsatika Sastra—Bộ Luận được Ngài Thế Thân soạn về Giáo Lý Duy Thức—The
sastra was composed by Vasubandhu on the General Teaching of
Consciousness.
Luận Duy Thức Tam Thập
Tụng: Trimsika Sastra—Bộ Luận được Ngài Thế Thân soạn về 30 câu kệ của
giáo lý Duy Thức—The sastra was composed by Vasubandhu on the thirty
stanzas of the Teaching of Consciousness.
Luận Đại Thừa Khởi Tín
Luận: Mahayana-Sraddhotpada-Sastra, được Bồ tát Mã Minh soạn về lý
thuyết và thực hành tinh yếu trong trường phái Đại Thừa—The sastra was
composed by Asvaghosa, basic doctrines and practices in Mahayana.
Luận Đại Thừa tập Bồ
tát Học: Siksasamuccaya Sastra—Bộ luận nói về giáo lý để tu tập Bồ
Tát, được Ngài Pháp Xứng soạn—The sastra was composed by Dharmakirti about
the doctrine and practices for Bodhisattvas.
Luận Đại Thừa Thành
Nghiệp: Karmasiddhiprakarana sastra—Bộ Luận được Ngài Thế Thân soạn về
những hành vi của nhân loại—The sastra was composed by Vasubandhu on human
beings’ deeds.
Luận Đại Thừa Trang
Nghiêm: Mahayana-sutra-lamkara—Bộ Luận được Ngài Vô Trước soạn về
những câu kệ của Ngài Di Lặc—The sastra was composed by Asanga on
Maitreya’s gatha (metrical hymn).
Luận Đàm: To
converse.
Luận Điểm Phật Pháp:
From the view point (point of view) of the Dharma.
Luận Gia:
Sastra-writers—Interpreters—Philosophers.
Luận Giải: To
comment and explain.
Luận Khởi Tín Đại Thừa:
The treatise on the Awakening of Faith.
Luận Kim Cang Châm:
Vajrasuci Sastra—Luận được soạn bởi Ngài Pháp Xứng, phê phán nghiêm khắc
kinh Vệ Đà và địa vị tối thượng của Phạm Thiên—The sastra was composed by
Dharmakirti, seriously criticized about the Veda sutra and the supreme
position of Braham in Hinduism.
Luận Nghị: Upadesa
(skt)—Luận về bộ kinh thứ 12 trong số 12 bộ kinh Phật—Dogmatic treatises,
the twelve and the last section of the canon.
Luận Nhiếp Đại Thừa:
Mahayanasamgraha Sastra—Bộ Luận được Ngài Vô Trước soạn về Phật Giáo Đại
Thừa—The sastra was composed by Asanga on the Mahayana Buddhism.
Luận Nhơn Minh Nhập
Chánh Lý: Nyayapravesa Sastra—Bộ Luận được Ngài Do Thương Kiết La Chủ
soạn, nói về Luận Lý học—The sastra was composed by Sankarasvamin, written
on “Introduction to Logic.”
Luận Phật Địa Kinh:
Buddhabhumisutra-sastra—Bộ Luận chú giải về Kinh Phật Địa, được Ngài Thân
Quang Đẳng soạn và Ngài Huyền Trang dịch sang Hoa ngữ—The sastra explained
the Buddhabhumi Sutra, composed by Bandhuprabha. It was translated into
Chinese by Hsuan-Tsang.
Luận Sa Môn Bất Kính
Vương Giả: Ordained Buddhists do not have to honor royalty—Thời vua An
Đế nhà Tấn, vua xa giá từ Giang Lăng đến Giang Tây, quan Trấn Nam là Hà Vô
Kỵ yêu cầu Đại Sư Huệ Viễn đích thân xuống núi nghinh tiếp đức vua. Đại sư
lấy cớ đau yếu, khước từ không bái yết. Đến năm Nguyên Hưng thứ hai, quan
Phụ Chánh Hoàn Huyền lại gởi cho Đại sư Huệ Viễn một văn thơ, trong đó có
nhiều lý luận bắt buộc hàng Sa Môn phải lễ bái quốc vương. Đại sư soạn văn
thư phúc đáp và quyển “Sa Môn Bất Kinh Vương Giả Luận” gồm 5 thiên được
thành hình để hồi âm. Triều đình xem xong rất lấy làm nể trọng và phải
chấp nhận quan điểm của ngài—During the time of Emperor An Đế, the emperor
traveled from the Giang Lăng region to Jiang-Tsi; the Great General of the
North named Hà-Vô-Kỵ requested the Great Master to descend the mountain to
welcome the Emperor. The Great Master used the excuse he was ill and weak
to decline this request. Then the second year of Nguyên Hưng reign
period, Magistrate Hoàn Huyền once again sent the Greta Master another
document. In it this magistrate gave many reasons why Buddhist Monks must
bow and prostrate to the emperor. In response, the Great Master wrote a
letter and the book with five volumes titled “Ordained Buddhists Do Not
Have To Honor Royalty.” After the imperial court reviewed his writing,
they highly repsected im and had no choice but to honor his views.
**For more information,
please see Huệ Viễn.
Luận Sớ: Phần giảng
giải và phê bình Luận Tạng—Sastras with commentary.
Luận Sư: See Luận
Gia.
Luận Tạng:
Abhidharma-Pitaka (skt)—A Tỳ Đạt Ma Tạng—Ưu Bà Đề Xá Tạng (Upadesa)—Luận
Tạng là một trong ba tạng kinh điển. Luận Tạng bao gồm phần giải thích và
biện luận kinh điển hay những lời Phật dạy. Luận Tạng đầu tiên được mọi
người công nhận là của ngài Đại Ca Diếp, một đệ tử của Phật biên soạn,
nhưng mãi về sau nầy mới hoàn thành. Bộ Luận tạng Hoa Ngữ gồm ba
phần—Thesaurus of discussions or discourses, one of the three divisions of
the Tripitaka. It comprises the philosophical works. The first compilation
is accredited to Maha-Kasyapa, disciple of Buddha, but the work is of a
later period. The Chinese version is in three sections:
1)
Đại Thừa Luận: The Mahayana Philosophy.
2)
Tiểu Thừa Luận: The Hinayana Philosophy.
3)
Tống Nguyên Tục Nhập Tạng Chư Luận (960-1368 sau Tây Lịch): The
Sung and Yuan Addenda (960-1368 AD).
Luận Thành Duy Thức:
Vijnaptimatratasddhi-sastra—Bộ Luận do Ngài Hộ Pháp Đẳng soạn về Tông phái
Du Già và A Lại Da Thức—The sastra was composed by Dharmapala on the
explanation about Yogacara and Alaya Consciousness.
Luận Thập trụ Tỳ Bà Sa:
Dasabhumika-Vibhasa-Sastra—Bộ Luận bàn về Thập Địa Phẩm, một chương quan
trọng nhất trong Kinh Hoa Nghiêm, nói về hai giai đoạn đầu của quả vị Bồ
Tát, đã tạo ảnh hưởng rất lớn với sự phát triển của các trường phái Tịnh
Độ Trung Hoa. Cưu Ma La Thập dịch sang Hoa ngữ—The sastra was composed by
Nagarjuna, discussed and explained the course of the development (ten
stages) of a bodhisattva, one of the most important chapter in Avatamsaka
Sutra, was the doctrinal basic of the early Chinese Pure Land schools. It
was translated into Chinese by Kumarajiva.
Luận Thuyết:
Argumentation.
Luận Tông: Tông
phái Tam Luận—The Madhyamaka school of the San-Lun (Sanron)—The Abhidharma
or sastra school.
Luận Trí Độ: The
Perfection of Wisdom Treatise.
Luận Trung Quán:
Madhyamaka Sastra (skt)— The Treatise on the Middle way or the Guide-Book
of the School of the Middle Way—Bộ Trung Luận do Bồ Tát Long Thọ soạn,
nhấn mạnh vào giáo lý Trung Đạo, giáo lý căn bản của trường phái Trung
Quán của Phật giáo Đại thừa Ấn Độ. Theo Trung Quán, nghĩa chân thật của
Tánh Không là Phi Hữu hay không thực chất—The sastra was composed by
Nagarjuna. It stressed on the teaching of the Middle Way, the basic
teaching of the Madhyamika school of the Indian Mahayana Buddhism.
According to the Madhyamaka Sastra, the true meaning of Emptiness
(Sunyata) is non-existence, or the nonsubstantiveness.
Luận Vãng Sanh:
Rebirth Treatise—Commentary on the Longer Amitabha Sutra—Treatise on the
Pure Land.
Luật: Vinaya or
Uparaksa (skt)—Tiếng Phạn là Ưu Bà La Xoa hay Tỳ Ni, dịch là “luật” hay
“giới luật.” Tên khác của Ba La Đề Mộc Xoa, tức là những quy luật của cuộc
sống trong tự viện. Đây cũng là một trong ba tạng kinh điển. Người ta nói
Ngài Ưu Ba Ly đã kết tập đầu tiên—Disciplines—Law—Rule—Other name for
Pratimoksa, sila, and upalaksa. The discipline, or monastic rules; one of
the three divisions of the Canon, or Tripitaka, and said to have been
compiled by Upali—See Pratimoksa, and Vinaya in Sanskrit/Pali-Vietnamese
Section.
Luật Biến Đổi: The
law of transformation.
Luật Hành: Sự thi
hành giới luật—The discipline in practice, to act according to the rules.
Luật Lệ: Rules and
regulations.
Luật Nghi: Luật
pháp và quy tắc cho phép người Phật tử thuần thành hành động đúng trong
mọi hoàn cảnh (pháp điều tiết thân tâm để ngăn ngừa cái ác gọi là luật,
pháp giúp thích ứng với phép tác chân chính bên ngoài gọi là nghi)—Rules
and ceremonies, an intuitive apprehension of which, both written and
unwritten, enables devotees to practice and act properly under all
circumstances.
Luật Nghi Giới:
Phần đầu trong Tam Tụ Tịnh Giới—The first of the three collections of pure
precepts—See Tam Tụ Tịnh Giới (1).
Luật Nhơn Quả:
Karma law—The law of causality—Law of Cause and Effect.
Luật Nhân Quả Hiển
Nhiên Không Thể Nghi Ngờ Hay Nghĩ Bàn: The truth of the law of Cause
and Effect is self-evident, beyond doubt and inconceivable.
Luật Phái: Trường
phái Luật tông—The discipline branch or school—See Luật Tông.
Luật Pháp: The laws
or methods of the discipline; rules and laws.
Luật Sám: Phép sám
hối mà giới luật đã trình bày—Repentance and penance according to the
rules.
Luật Sư: Vị thầy
giỏi giải thích về giới luật, nghĩa là biết được sự hành trì của luật,
khéo giải thích khiến người nghe dễ hiểu và hành trì theo—Master and
teacher of the rules of the discipline.
Luật Tạng: Bộ tạng
Luật, một phần trong ba bộ kinh điển—The Vinaya-pitaka, one of the three
divisions of the Canon, or Tripitaka—See Vinaya in
Sanskrit/Pali-Vietnamese Section.
Luật Thiên Nhiên:
Natural Law.
Luật Thiền: Hai
tông phái Luật tông và Thiên tông—The two schools of Discipline and
Intuition.
Luật Thiện Kiến Tỳ Bà
Sa: Samantapasadika-Vinaya—Bộ Luật nói về những giới luật cho các Tăng
sĩ thuộc phái Thượng Tọa Bộ, được Ngài Tăng Già Bạt Đà La dịch ra Hán
tự—The Vinaya-Pitaka stressed on moral codes for the monks and nuns in the
Theravada. It was translated into Chinese by Samghabhadra.
Luật Thừa: Cỗ xe
giới luật, hay tông phái của giới luật. Giáo thuyết dạy về tu hành giải
thoát bằng cách hành trì giới luật, hay nương theo tạng luật để tu hành
giải thoát—The Vinaya-vehicle, the teaching which emphasizes the
discipline.
Luật Tông:
Vinayisme (skt)—The Vinaya school—Luật Tông là một nhánh Phật Giáo thoát
thai từ phái Hóa Địa Bộ (Mahishasaka) và trở thành một bộ phận lớn của
nhóm Sthavira, được sư Dharmagupta, người Tích Lan thành lập. Tuy nhiên,
có nhiều người cho rằng người đầu tiên sáng lập ra Luật Tông tại Ấn Độ
chính là ngài Ưu Ba Ly, một trong mười đệ tử lớn của Đức Phật. Ngài nổi
tiếng với tác phẩm Luật Tứ Phần. Luật tông phát triển nhiều nhất ở miền
nam Ấn Độ. Luật Tông là trường phái mà chủ thuyết dựa vào luật nghi tu
hành của cuộc sống trong tự viện, một trường phái Phật giáo lớn của Trung
Quốc và Nhật, nhấn mạnh đặc biệt việc tuân thủ nghiêm ngặt các qui tắc
được Luật tạng đề ra. Tại Trung Quốc, Luật tông được ngài Đạo Tuyên sáng
lập vào đời nhà Đường (theo tông nầy thì người ta chỉ cần tinh chuyên hành
trì giới luật là được giải thoát, vì giữ giới trì luật mà sanh định, nhờ
định mà sanh huệ). Văn bản chính yếu của phái nầy là “Tứ Phần Luật”
—Vinaya school, or Discipline school, or Dhammaguttika literally means
“protector of the teaching;” Buddhist school belonging to the larger
grouping of Sthaviras. Developed out of the Mahishasaka school. It was
founded by the Sinhalese monk Dhammagupta and was prevalent primarily in
Southern India. However, Buddhist scholars believe that the founder of the
school was Upali, one of the ten great disciples of the Buddha. He is
known as the author of the “The Discipline of Four Divisions.” Vinaya
School emphasizes the monastic discipline, a major school of Buddhism in
China and Japan that primarily stresses strict observance of the rules
laid down in the Vinaya-pitaka. The school was founded in China by
T’ao-Hsuan of the T’ang dynasty. The main text of this school is the Four
Parts of “Vinaya-Pitaka.”—See Luật Tứ Phần.
Luật Tứ Phần:
Dharmaguptaka-Vinaya—Bộ Luật Phật giáo, gồm 250 giới Tỳ Kheo và 348 giới
Tỳ Kheo Ni. Bộ Luật được các Ngài Phật Da Xá và Trúc Phật Niệm dịch sang
Hán tự—Buddhism vinaya contains 250rules for monks and 348 for nuns. It
was translated into Chinese by Buddhayasas and Chu-Fo-Nien—See Luật
Tông.
Luật Tướng: Pháp
tướng của giới luật—The discipline or its characteristics.
Luật Tỳ Kheo: Luật
dành riêng cho Tỳ Kheo trong tịnh xá, riêng biệt cho chư Tăng và chư
Ni—Monastic disciplinary text included in the Vinaya and preserved in
separate version for monks and nuns—For more information, please see
Pratimoksa in Pali/Sanskrit Section.
Luật Tỳ Kheo Ni:
See Pratimoksa in Pali/Sanskrit Section.
Lúc: Moment—When.
Lúc Ấy: At that
moment (juncture).
Lúc Đầu: At the
beginning.
Lục: Sat or Sad
(skt)—Sáu—Six.
Lục Ái Thân:
Tanha-kaya (p)—Theo Kinh Phúng Tụng trong Trường Bộ Kinh, có sáu ái
thân—According to the Sangiti Sutta in the Long Discourses of the Buddha,
there are six groups of craving:
1)
Sắc Ái: Craving for sights.
2)
Thanh Ái: Craving for sounds.
3)
Hương Ái: Craving for smella.
4)
Vị Ái: Craving for tastes.
5)
Xúc Ái: Craving for touches.
6)
Pháp Ái: Craving for mind-objects.
Lục Ba: The six
paramitas—See Lục Độ Ba La Mật.
Lục Ba La Mật: The
six paramitas—See Lục Độ Ba La Mật in Vietnamese-English Section.
Lục Ban Thần Túc:
Còn gọi là Lục Thoại (Thụy) hay sáu điềm lành xuất hiện khi Đức Phật
thuyết Kinh Pháp Hoa, vì do thần cảnh thông của Phật xuất hiện ra nên gọi
là thần túc—The six supernatural signs—See Lục Thoại.
Lục Báo: Six
retributions—Trong Kinh Thủ Lăng Nghiêm, quyển Tám, Đức Phật đã nhắc nhở
ngài A Nan về Lục Báo như sau: “Ông A Nan! Chúng sanh vì lục thức tạo
nghiệp, bị chiêu lấy ác báo theo sáu căn ra.”—In the Surangama Sutra, book
Eight, the Buddha reminded Ananda about the six retributions as follows:
“Ananda! Living beings create karma with their six consciousnesses. The
evil retributions they call down upon themselves come from the six
sense-organs.”
1)
Kiến Báo—Retribution of Seeing:
a)
Kiến báo chiêu dẫn các nghiệp. Kiến nghiệp nầy giao kết thì lúc
chết, trước hết thấy lửa đầy mười phương. Thần thức của người chết nương
bay theo khói, sa vào địa ngục vô gián, phát hiện ra hai tướng—Retribution
of seeing, which beckons one and leads one to evil ends. The karma of
seeing intermingles, so that at the time of death one first sees a raging
conflaration which fills the ten directions. The deceased one’s spiritual
consciousness takes flight, but then falls. Riding on a wisp of smoke, it
enters the intermittent hell. There, it is aware of two appearances:
·
Một là thấy sáng thì có thể thấy khắp nơi các ác vật, sanh
ra sợ hãi vô cùng—One is a perception of brightness in which can be seen
all sorts of evil things, and it gives rise to boundless fear.
·
Hai là thấy tối, lặng lẽ chẳng thấy gì cả, sinh ra sợ hãi vô
cùng—The second one is a perception of darkness in which there is total
stillness and no sight, and it experiences boundless terror.
b)
Như vậy thấy lửa đốt—When the fire that comes from seeing burns:
·
Nơi thính căn, có thể làm những nước sôi trong chảo đồng:
The sense of hearing. It becomes cauldrons of boiling water and molten
copper.
·
Đốt nơi tỷ căn, có thể làm khói đen, hơi lửa: When it burns
the breath, it becomes black smoke and purple fumes.
·
Đốt nơi tri vị căn, có thể làm những viên sắt nóng: When it
burns the sense of taste, it becomes the scorching hot pellets and molten
iron gruel.
·
Đốt nơi xúc căn, có thể làm cái lò tro than nóng: When it
burns the sense of touch, it becomes white-hot ember and glowing coals.
·
Đốt nơi tâm căn, có thể sanh ra đống lửa, tung ra bay cả
không giới: When it burns the mind, it becomes stars of fire that shower
everywhere and whip up and inflame the entire realm of space.
2)
Văn Báo—Retribution of Hearing:
a)
Văn báo chiêu dẫn ác quả. Văn nghiệp nầy giao kết, lúc chết thấy
sóng chìm ngập trời đất, thần thức nương theo sóng trôi vào ngục vô gián.
Phát hiện ra hai tướng—Retribution of hearing, which beckons one and leads
one to evil ends. The karma of hearing intermingles, and thus at the time
of death onr first sees gigantic waves that dorwn heaven and earth. The
deceased one’s spiritual consciousness falls into the water and rides the
current into the unitermittent hell. There, it is aware of two sensations:
·
Một là nghe rõ, nghe nhiều tiếng ồn làm rối loạn tinh thần:
One is open hearing, in which it hears all sorts of noise and its
essential spirit becomes confused.
·
Hai là không nghe thấy gì, vắng lặng u trầm: The second is
closed hearing, in which there is total stillness and no hearing, and its
soul sinks into oblivion.
b)
Sóng nghe như thế chảy vào cái nghe làm thành sự trách phạt, gạn
hỏi. Chảy vào cái thấy làm thành sấm sét và các khí độc. Chảy vào hơi thở,
làm thành mưa sương, tưới các trùng độc khắp thân thể. Chảy vào vị làm
thành mủ huyết và những đồ uế tạp. Chảy vào xúc, làm thành súc sinh, ma
quỷ và phân. Chảy vào ý, làm thành sét và mưa đá phá hoại tâm phách: When
the waves from hearing flow into the hearing, they become scolding and
interogation. When they flow into the seeing, they become thunder and
roaring the evil poisonous vapors. When they flow into the breath, they
become rain and fog that is permeated with poisonous organisms that
entirely fill up the body. When they flow into the sense of taste, they
become pus and blood and every kind of filth. When they flow into the
sense of touch, they become animal and ghosts, and excrement and urine.
When they flow into the mind, they become lightning and hail which ravage
the heart and soul.
3)
Khứu Báo—Retribution of Smelling:
a)
Khứu báo chiêu dẫn ác quả, khứu nghiệp nầy giao kết, lúc chết thấy
độc khí đầy dẫy xa gần. Thần thức nương theo khí vào vô gián địa ngục.
Phát hiện ra hai tướng—The retribution of smelling, which beckons one and
leads one to evil ends. The karma of smelling intermingles, and thus at
the time of death one first sees a poisonous smoke that permeates the
atmosphere near and far. The deceased one’s spiritual consciousness wells
up out of the earth and enters the unintermittent hell. There, it is
aware of two sensations:
·
Một là thông khứu, bị các độc khí nhiễu loạn tâm thần: One
is unobstructed smelling, in which it is thouroughly infused with the
evil vapors and its mind becomes distressed.
·
Hai là tắc khứu, khí không thông, bức tức mà té xỉu xuống
đất: The second is obstructed smelling, in which its breath is cut off and
there is no passage, and it lies stifled and suffocating on the ground.
b)
Khi ngửi như thế xông vào hơi thở, làm thành nghẹt và thông. Xông
vào cái thấy làm thành lửa và đuốc. Xông vào cái nghe làm chìm, đắm, sôi,
trào. Xông vào vị, làm thành vị ương vị thối. Xông vào xúc làm thành nát,
rũ, thành núi đại nhục có trăm nghìn con mắt mà vô số trùng ăn. Xông vào
cái nghĩ làm thành tro nóng, chướng khí và cát bay mà đập nát thân thể:
When the vapor of smelling invades the breath, it becomes cross
examination and bearing witness. When it invades the seeing, it becomes
fire and torches. When it invades the hearing, it becomes sinking and
drowning, oceans, and bubbling cauldrons. When it invades the sense of
taste, it becomes putrid or rancid foods. When it invades the sense of
touch, it becomes ripping apart and beating to a pulp. It also becomes a
huge mountain of flesh which has a hundred thousand eyes and which is
sucked and fed upon by numberless worms. When in invades the mind, it
becomes ashes, pestilent airs, and flying sand and gravel which cut the
body to ribbons.
4)
Vi Báo—Retribution of Tasting:
a)
Vị báo chiêu dẫn ác quả. Vị nghiệp nầy giao kết, lúc chết thấy lưới
sắt phát ra lửa dữ, cháy rực khắp thế giới. Thần thức mắc lưới vào ngục vô
gián phát hiện ra hai tướng—The retribution of tasting, which beckons and
leads one to evil ends. This karma of tasting intermingles, and thus at
the time of death one first sees an iron net ablaze with a raging fire
that covers over the entire world. The deceased one’s spiritual
consciousness passes down through this hanging net, and suspended upside
down, it enters the uninterminttent hell. There, it is aware of two
sensations.
·
Một là hít khí vào, kết thành băng, thân bị nứt nẻ—One is a
sucking air which congeals into ice so that it freezes the flesh of his
body.
·
Hai là thở khí ra, bốc lên thành lửa dữ cháy tan cốt tủy—The
second a spitting blast of air which spwes out a raging fire that roasts
his bones and marrow to a pulp.
b)
Thứ vị nếm ấy trải qua cái nếm, làm thành sự thừa lĩnh, nhẫn chịu.
Trải qua cái thấy, làm thành vàng đá nóng đỏ. Trải qua cái nghe, làm thành
gươm đao sắc. Trải qua hơi thở, làm thành lồng sắt lớn trùm cả quốc độ.
Trải qua xúc, làm thành cung, tên, nỏ. Trải qua ý, làm thành thứ sắc nóng
bay trên hư không rưới xuống: When the tasting of flavors passes through
the sense of taste, it becomes what must be acknowledged and what must be
endured. When it passes through the seeing, it becomes burning metal and
stones. When it passes through the hearing, it becomes sharp weapons and
knives. When it passes through the sense of smell, it becomes a vast iron
cage that encloses the entire land. When it passes through the sense of
touch, it becomes bows and arrows, crossbows, and darts. When it passes
through the mind, it becomes flying pieces of molten iron that rain down
from out of space.
5)
Xúc Báo—Retribution of Touching:
a)
Xúc báo chiêu dẫn ác quả. Xúc nghiệp nầy giao kết, lúc chết thấy
núi lớn bốn phía họp lại, không có đường đi ra. Thần thức thấy thành lớn
bằng sắt, các rắn lửa, chó lửa, cọp, gấu, sư tử, những lính đầu trâu, quỷ
la sát đầu ngựa cầm thương đao, lùa người vào thành đến ngục vô gián. Phát
hiện ra hai tướng—The retribution of touching which beckons and leads one
to evil ends. The karma of touching intermingles, and thus at the time of
death one first sees huge mountains closing in on one from four sides,
leaving no path of escape. The deceased one’s spiritual consciousness then
sees a vast iron city. Fiery snakes and fiery dogs, wolves, lions,
ox-headed jail keepers, and horse-headed rakshasas brandishing spears and
lances drive it into the iron city toward the unintermittent hell. There,
it is aware of two sensations.
·
Một là xúc hợp lại, núi giáp lại ép thân thể, xương thịt
tuôn máu: One is touch that involves coming together, in which mountains
come together to squeeze its body until its flesh, bones, and blood are
totally dispersed.
·
Hai là xúc ly, gươm đao đâm chém vào người, tim gan tan nát:
The second is thouch that involves separation, in which knives and swords
attack the body, ripping the heart and liver to shreds.
b)
Thứ xúc ấy trải qua cái xúc, làm thành đường, quán, sảnh, án. Trải
qua cái thấy làm thành thiêu đốt. Trải qua cái nghe làm thành đập, đánh,
đâm, bắn. Trải qua hơi thở làm thành túi, đẫy, tra khảo, trói buộc. Trải
qua cái nếm làm thành kiềm, kẹp, chém, chặt. Trải qua cái ý, làm thành sa
xuống, bay lên, nấu, nướng: When this touching passes through the
sensation of touch, it becomes striking, binding, stabbing, and piercing.
When it passes through the seeing, it becomes burning and scorching. When
it passes through the hearing, it becomes questioning, investigating,
court examinations, and interrogation. When it passes through the sense of
smell, it becomes enclosurs, bags, beating, and binding up. When it passes
through the sense of taste, it becomes plowing, pinching, chopping, and
severing. When it passes through the mind, it becomes falling, flying,
frying, and broiling.
6)
Tư Báo—Retribution of Thinking:
a)
Tư báo chiêu dẫn ác quả. Tư nghiệp nầy giao kết, lúc chết thấy gió
dữ thổi hư nát quốc độ. Thần thức bị thổi bay lên hư không, theo gió rơi
vào ngục vô gián. Phát hiện ra hai tướng—The retribution of thinking,
which beckons and leads one to evil ends. The karma of thinking
intermingles, and thus at the time of death one first sees a foul wind
which devastates the land. The deceased one’s spiritual consciousness is
blown up into space, and then, spiraling downward, it rides that wind
straight into the unintermittent hell. There, it is aware of two
sensations.
·
Một là không biết, mê muội vô cùng, chạy mãi không thôi: One
is extreme confusion, which causes it to be frantic and to race about
ceaselessly.
·
Hai là không mê, biết cái khổ bị nấu, bị thiêu, đau đớn vô
cùng: The second is not confusion, but rather an acute awareness which
causes it to suffer from endless roasting and burning, the extreme pain of
which is difficult to bear.
b)
Cái nghĩ bậy đó kết cái nghĩ, làm thành phương hướng, xứ sở. Kết
cái thấy, làm thành nghiệp cảnh và đối chứng. Kết cái nghe, làm thành hòn
đá lớn chụm lại, làm băng, làm sương, đất. Kết hơi thở, làm thành xe lửa
lớn. Kết cái nếm, làm thành tiếng la, hét, khóc, than. Kết cái xúc, làm
thành thân lớn, thân nhỏ, và trong một ngày vạn lần chết đi sống lại, cúi
xuống, ngước lên: When this deviant thought combines with thinking, it
becomes locations and places. When it combines with seeing, it becomes
inspection and testimonies. When it combines with hearing, it becomes huge
crushing rocks, ice, and frost, dirt and fog. When it combines with
smelling, it becomes a great fiery car, a fiery boat, and a fiery jail.
When it combines with tasting, it becomes loud calling, wailing, and
regretful crying. When it combines with touch, it becomes sensations
large and small, where ten thousand births and ten thousand deaths are
endured every day, and of lying with one’s face to the ground.
Lục Bát Hoằng Thệ:
The forty-eight great or surpassing vows of Amitabha—See Tứ Thập Bát
Nguyện.
Lục Bất Cung Kinh Pháp:
Six kinds of disrespect—See Sáu Không Cung Kính Pháp.
Lục Bộ Đại Thừa Kinh:
Sáu bộ kinh mà Đại Sư Từ Ân đã chọn cho Pháp Tướng tông—The six works
chosen by master Tz’u-En as authoritative in the Dharmalaksana school.
1)
Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm Kinh: The Flower Adornment Sutra.
2)
Giải Thâm Mật Kinh:
3)
Như Lai Xuất Hiện Công Đức Trang Nghiêm Kinh:
4)
A Tỳ Đạt Ma Kinh: Abhidharma Sutra.
5)
Lăng Già Kinh: Lankavatara Sutra.
6)
Đại Thừa Mật Nghiêm Kinh: Kinh Hậu Nghiêm.
Lục Cảnh: Sáu cảnh
đối lại với lục căn nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý là cảnh trí, âm thanh,
vị, xúc, ý tưởng cũng như thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc
giác và tâm phân biệt—The six objects—The six objective fields of the six
senses of sight, sound, smell, taste, touch and idea or thought; rupa,
form and colour, is the field of vision; sound of hearing, scent of
smelling, the five flavours of tasting, physical feeling of touch, and
mental presentation of discernment.
Lục Căn:
(A)
Nghĩa của Lục Căn—The meanings of the six senses—Sáu căn—The six
organs (faculties)—The six roots of sensations—The six indriyas:
1)
Mắt: Eye.
2)
Tai: Ear.
3)
Mũi: Nose.
4)
Lưỡi: Tongue.
5)
Thân: Body.
6)
Ý: Mind.
** For more information, please see Lục
Cảnh—Lục Nhập—Lục Tình—Lục Trần—Lục Xứ.
(B)
Lục Căn là những đối tượng của Thiền Tập—The six senses are objects
of meditation practices—Theo Tỳ Kheo Piyananda trong Những Hạt Ngọc Trí
Tuệ Phật Giáo, bạn phải luôn tỉnh thức về những cơ quan của giác quan như
mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và sự tiếp xúc của chúng với thế giới bên ngoài.
Bạn phải tỉnh thức về những cảm nghĩ phát sinh do kết quả của những sự
tiếp xúc ấy—According to Bikkhu Piyananda in The Gems Of Buddhism Wisdom,
you must always be aware of the sense organs such as eye, ear, nose,
tongue and body and the contact they are having with the outside world.
You must be aware of the feelings that are arising as a result of this
contact.
·
Mắt đang tiếp xúc với sắc: Eye is now in contact with forms
(rupa).
·
Tai đang tiếp xúc với thanh: Ear is now in contact with
sound.
·
Mũi đang tiếp xúc với mùi: Nose is now in conatct with
smell.
·
Lưỡi đang tiếp xúc với vị: Tongue is now in contact with
taste.
·
Thân đang tiếp xúc với sự xúc chạm: Body is now in contact
with touching.
·
Ý đang tiếp xúc với những vạn pháp: Mind is now in contact
with all things (dharma).
Lục Căn Công Đức:
Công năng thành tựu của lục căn—The powers of the six senses (the
achievement by purification of their interchange of function).
Lục Căn Ngũ Dụng:
Dùng một căn thay thế cho căn khác, hoặc là chỉ dùng một căn để thay thế
cho tất cả các căn khác, đây là Phật lực—Substitution of one of the organ
for another, or the use of one organ to do the work of all the others,
which is a Buddha’s power.
Lục Căn Nhân: Theo
A Tỳ Đàm của tông Câu Xá, có sáu căn nhân trong thuyết nhân quả—According
to the Abhidharma of the Kosa School, there are six chief causes in the
Theory of Causal Relation.
1)
Năng Tác Nhân: Karana-hetu (skt)—Năng tác nhân là yếu tố dẫn đạo
trong sự phát sinh một hậu quả—The active cause as the leading factor in
the production of an effect.
2)
Câu Hữu Nhân: Sahabhu-hetu (skt)—Câu hữu nhân là loại nhân mà trên
hai yếu tố luôn luôn cùng hành sự với nhau—The co-existent cause, more
than two factors always working together.
3)
Đồng Loại Nhân: Sabhaga-hetu (skt)—Là loại nhân trợ giúp những nhân
khác cùng loại với nó—The similar-species cause, a cause helping other
causes of its kind.
4)
Tương Ưng Nhân: Saprayukta-hetu (skt)—Là loại nhân xuất hiện bất cứ
lúc nào, từ bất cứ động lực nào, đối với bất cứ sự kiện nào, trong bất cứ
cơ hội nào, và trong bất cứ trường hợp nào—The concomitant cause,
appearing at any time, from any motive, with regard to any fact, on any
occasion and in any environment.
5)
Biến Hành Nhân: Sarvatgrata-hetu (skt)—Là nhân luôn luôn liên hệ
với những tà kiến, hoài nghi hay vô minh, tạo ra tất cả những sai lầm của
con người—The universally prevalent cause, a cause always connected with
wrong views, doubts or ignorance which produces all the errors of men.
6)
Dị Thục Nhân: Vipaka-hetu (skt)—Là nhân tạo ra kết quả của nó trong
một đời sống khác, như khi những thưởng phạt nhận lãnh được trong trong
đời kế tiếp sau khi chết—The cause ripening in a different life, a cause
which produces its effect in a different life, as when retributions are
obtained in the life after death.
Lục Căn Nhân Tứ Trợ
Duyên: Bảy mươi lăm pháp trong A Tỳ Đàm của Câu Xá Tông, dù phân ly,
đều liên kết nhau trong thế giới hiện thực. Hiện tượng nầy được cắt nghĩa
bằng lý thuyết tương quan nhân quả hay thuyết về mười nhân, trong đó có
sáu căn nhân và bốn trợ duyên—The seventy-five elements mentioned in the
Abhidharma of the Kosa School, though separate from one another, are found
linked together in the actual world. This phenomenon is explained by the
theory of causal relation or combination, sometimes called the Doctrine of
the Ten Causes, in which six Chief Causes (hetu) and four Sub-causes
(pratyaya) are assumed.
(A)
Lục Căn Nhân—The Six Chief Causes—See Lục Căn Nhân.
(B)
Tứ Trợ Duyên: The Four Sub-causes—See Tứ Trợ Duyên.
Lục Căn Ô Nhiễm:
Six impure faculties—See Lục Căn Thanh Tịnh.
Lục Căn Sám Hối:
Sám hối tội lỗi của lục căn—A penitential service over the sins of the six
senses.
Lục Căn Thanh Tịnh:
Sáu căn thanh tịnh nghĩa là tiêu trừ tội cấu từ vô thủy để phát triển sức
mạnh vô hạn (như trường hợp Đức Phật). Sự phát triển tròn đầy nầy làm cho
mắt có thể thấy đươc vạn vật trong Tam thiên Đại thiên thế giới, từ cảnh
trời cao nhất xuống cõi địa ngục thấp nhứt, thấy tất cả chúng sanh trong
đó từ quá khứ, hiện tại, vị lai, cũng như nghiệp lực của từng cá nhân—Six
pure faculties—The six organs and their purification in order to develop
their unlimited power and interchange (in the case of Buddha). This full
development enables the eye to see everything in a great chiliocosm from
its highest heaven down to its lowest hells and all the beings past,
present, and future with all the karma of each.
Lục Căn Thanh Tịnh Vị:
Trạng thái lục căn thanh tịnh mà tông Thiên Thai đã định nghĩa trong Thập
Tín Vị của Biệt Giáo hay Tương Tự Tức của Viên Giáo—The state of the
organs thus purified is defined by T’ien-T’ai as the semblance stage in
the Perfect teaching.
Lục Cấu: Theo Câu
Xá Luận có sáu điều làm ô uế tịnh tâm—According to the Kosa Sastra, there
are six things that defile the pure mind:
1)
Não (phiền muộn): Vexation.
2)
Siểm (nịnh nọt): Flattery.
3)
Kiêu (khi lờn người khác): Arrogance.
4)
Cuồng (Dối gạt người khác): Exaggeration.
5)
Hận: Hatred.
6)
Hại (làm hại người khác): Malice.
Lục Cấu Pháp: See
Lục Cấu.
Lục Chấn: See Lục
Chủng Chấn Động.
Lục Chúng: The six
kinds of bhiksus—See Lục Quần Tỳ Kheo.
Lục Chúng Sanh:
(A)
Lục chúng sanh được ví với sáu con vật—The six creatures are
compared with the six animals:
1)
Chó: A dog.
2)
Chim: A bird.
3)
Rắn: A snake.
4)
Linh Cẩu: A hyena.
5)
Cá Sấu: A crocodile (sisumara).
6)
Khỉ: A monkey.
(B)
Lục chúng sanh hay lục căn, chúng giống như những con thú hoang bị
nhốt và lúc nào cũng muốn thoát ra. Chỉ khi nào chúng được thuần hóa thì
chúng mới được hạnh phúc. Cũng như thế chỉ khi nào sáu căn được thuần
lương bởi chân lý Phật, thì chừng đó con người mới thật sự có hạnh
phúc—The six senses or six organs of sense. They are likened to six wild
creatures in confinement and always struggling to escape. Only when they
are domesticated will they be happy. So is it with the six senses and the
taming power of Buddha-truth.
Lục Chủng Ấn: The
six seals or proofs—B La Mật.
Lục Chủng Câu Sinh Hoặc:
Sáu loại mê hoặc thông thường với chúng sanh—The six deceivers common to
all the living:
1)
Tham: Greed.
2)
Sân: Anger.
3)
Vô Minh: Si—Ignorance.
4)
Hôn trầm: Torpor.
5)
Nghi hoặc: Doubt.
6)
Bất Chánh Kiến: Tà kiến—Incorrect views.
Lục Chủng Chánh Hành:
Sáu loại thực hành chánh đáng—The six kinds of proper practice.
1)
Từ 1 đến 5 cũng giống như trong Ngũ Chánh Hạnh: From 1 to 5 are the
same as in the five proper kinds of practice—See Ngũ Chánh Hạnh.
6) Cúng Dường: Making
offerings.
Lục Chủng Chấn: See
Lục Chủng Chấn Động.
Lục Chủng Chấn Động:
Ba loại sáu thứ chấn động—The six earthquakes or earth-shakings of which
there are three categories:
(I)
Sáu thời chấn động theo Kinh Trường A Hàm—Earthquakes in the six
periods of a day, according to the Long Agama Sutra:
1)
Lúc Phật nhập thai: At the Buddha’s conception.
2)
Lúc Phật xuất thai: At the Buddha’s birth.
3)
Lúc Phật thành đạo: At the Buddha’s enlightenment.
4)
Lúc Phật chuyển Pháp Luân: At the Buddha’s first preaching.
5)
Lúc thiên ma khuyến thỉnh Ngài sống: When Mara besought him to
live.
6)
Lúc Phật nhập Niết Bàn: At the Buddha’s Nirvana.
(II)
Sáu phương chấn động theo Kinh Đại Bát Nhã. Khi Thế Tôn nhập sư tử
du hý tam muội, thì sáu loại chấn động nổi lên—Earthquakes in six
directions, according to the Maha-Prajna Sutra. The six different kinds of
shaking of the chiliocosm, or universe, when the Buddha entered into the
samadhi of joyful wandering:
1)
Đông vọt lên thì Tây chìm xuống: East rose and West sank.
2)
Tây vọt lên thì Đông chìm xuống: West rose and east sank.
3)
Nam vọt lên thì Bắc chìm xuống: South rose and North sank.
4)
Bắc vọt lên thì Nam chìm xuống: North rose and South sank.
5)
Bốn bên vọt lên thì chính giữa chìm xuống: Surroundings (borders)
rose the centre (middle) sank.
6)
Chính giữa vọt lên thì bốn bên chìm xuống: Centre (middle) rose and
surroundings (borders) sank.
(III)
(A)
Sáu tướng chấn động, theo Kinh Hoa Nghiêm—Six laksanas or marks of
earthquake, according to the Avatamsaka Sutra:
1)
Động: Shaking.
2)
Khởi: Rising.
3)
Dũng: Waving.
4)
Chấn: Reverberating.
5)
Giác: Khuấy động—Arousing.
6)
Hống: Roaring.
(B)
Sáu tướng chấn động, theo Kinh Bát Nhã—Six laksanas or marks of
earthquake, according to the Maha-Prajna Sutra:
1)
Động: Shaking.
2)
Khởi: Rising.
3)
Chấn: Reverberating.
4)
Kích: Khua đập—Beating.
5)
Hống: Roaring.
6)
Nứt ra: Cracking.
Lục Chủng Khảo: Six
types of testing condition—Khảo là những ảnh hưởng diễn biến của nghiệp
thiện ác, nhưng chúng có sức thầm lôi cuốn hành giả làm cho bê trễ sự tu
trì. Khi mới tu ai cũng có lòng hảo tâm, nhưng lần lượt bị những duyên
nghiệp bên ngoài, nên một trăm người đã rớt hết chín mươi chín. Cổ đức
nói: “Tu hành nhứt niên Phật tại tiền, nhị niên Phật tại Tây Thiên, tam
niên vấn Phật yếu tiền.” Nghĩa là ‘sự tu hành năm đầu Phật như ở trước
mặt, năm thứ hai Phật đã về tây, sang năm thứ ba ai muốn hỏi đến Phật hay
bảo niệm Phật, phải trả tiền mới chịu nói tới, hoặc niệm qua ít câu.’ Theo
Hòa Thượng Thích Thiền Tâm trong Niệm Phật Thập Yếu, có sáu loại
khảo—Testing conditions are the fluctuating effects of good and bad karma,
which have the power to influence the practitioner and retard his
cultivation. When first taking up cultivation, every practitioner has a
seed of good intentions. However, as they encounter karmic conditions, one
after another, both internal and external, ninety-nine cultivators out of
a hundred will fail. The ancients had a saying: “In the first year of
cultivation, Amitabha Buddha is right before eyes; the second year, He has
already returned to the West; by the time the third year rolls around, if
someone inquires about Him or requests recitation, payment is required
before a few words are spoken or a few versess recited.” According to Most
Venerable Thích Thiền Tâm in The Pure Land Buddhism in Theory and
Practice, there are six types of testing conditions:
1)
Nội Khảo: Internal Testing Conditions—Có người trong lúc tu tập,
bỗng khởi lên những tâm niệm tham lam, giận hờn, dục nhiễm, ganh ghét,
khinh mạn, ngi ngờ, hoặc si mê dễ hôn trầm buồn ngủ. Những tâm niệm ấy đôi
khi phát hiện rất mãnh liệt, gặp duyên sự nhỏ cũng dễ cau có bực mình.
Nhiều lúc trong giấc mơ, lại thấy các tướng thiện ác biến chuyển. Trong
đây những tình tiết chi ly không thể tả hết được. Gặp cảnh nầy hành giả
phải ý thức đó là công năng tu hành nên nghiệp tướng phát hiện. Ngay lúc
ấy nên giác ngộ các nghiệp tướng đều như huyễn, nêu cao chánh niệm, thì tự
nhiên các tướng ấy sẽ lần lượt tiêu tan. Nếu không nhận thức rõ ràng, tất
sẽ bị nó xoay chuyển làm cho thối đọa. Tiên đức bảo: “Chẳng sợ nghiệp khởi
sớm, chỉ e giác ngộ chậm” chính là điểm nầy. Có người đang lúc dụng công,
bỗng phát sanh tán loạn mỏi nhọc khó cưỡng nổi. Ngay khi ấy nên đứng lên
lễ Phật rồi đi kinh hành, hoặc tạm xả lui ra ngoài đọc một vài trang sách,
sửa năm ba cành hoa, chờ cho thanh tịnh sẽ trở vào niệm Phật lại. Nếu
không ý thức, cứ cưỡng ép cầu cho mau nhứt tâm, thì càng cố gắng lại càng
loạn. Đây là sự uyển chuyển trong lúc dụng công, ví như thế giặc quá mạnh
tợ nước tràn, người chủ soáy phải tùy cơ, nên cố thủ chớ không nên ra
đánh. Có vị tu hành khi niệm Phật, bỗng thấy cô tịch như bản đàn độc điệu
dễ sanh buồn chán, thì không ngại gì phụ thêm trì chú, quán tưởng, hoặc
tụng kinh—During cultivation, some people suddenly develop thoughts of
greed, anger, lust, jealousy, scorn or doubt. They may also suffer
delusion, leading to drowsiness and sleep. These thoughts sometimes arise
with great intensity, making the practitioner feel annoyed and upset over,
at times, trivial matters. Sometimes auspicious and evil events alternate
in his dreams. The specific details of these events are too numerous to be
described. Faced with these occurences, the practitioner should realize
that these karmic marks have appeared as a consequence of his cultivation.
He should immediately understand that all karmic occurences and marks are
illusory and dream-like; he should foster right thought and they will
disappear one after another. Otherwise, he will certainly be swayed, lose
his concentration and retrogress. The ancients used to say in this
respect: “Do not fear an early manifestation of evil karma, fear only a
late Awakening.” Sometimes the practitioner, in the midst of intense
cultvation, suddently becomes confused and weary, which is a state
difficult to fight off. At that very moment, he should arise and bow to
the Buddhas or circumambulate the altar. Or else, he may take a temporary
break, read a few pages of a book or rearrange some flowers, waiting for
his mind to calm down before returning to the altar to resume recitation.
Otherwise, the more he tries to focus his mind, the more scattered it
becomes. This is a case of flexibility in cultivation. It is similar to
the situation of a commander-in-chief facing an invading army as powerful
as a river overflowing its banks. In such a situation, the general should
stay on the defensive, consolidating his position, rather than charging
into battle. Some practitioners suddenly feel solitary and isolated when
reciting the Buddha’s name like a single-note musical piece, and grow
melancholy and bored. In such cases, they should not hesitate to add
mantra or sutra recitation or visualization to their practice.
2)
Ngoại Khảo: External Testing Conditions—Đây là những chướng cảnh
bên ngoài làm duyên khó khăn thối đọa cho hành giả. Những chướng cảnh nầy
là sự nóng bức, ồn ào, uế tạp, hoặc chỗ quá rét lạnh, hay nhiều trùng kiến
muỗi mòng. Gặp cảnh nầy cũng nên uyển chuyển, đừng chấp theo hình thức,
chỉ cầu được an tâm. Chẳng hạn như ở cảnh quá nóng bức, chẳng ngại gì mặc
áo tràng mỏng lễ Phật, rồi ra ngoài chỗ mát mà trì niệm, đến khi xong lại
trở vào bàn Phật phát nguyện hồi hướng. Hoặc gặp chỗ nhiều muỗi, có thể
ngồi trong màn thưa mà niệm Phật. Như ở miền bắc Trung Hoa vì thời tiết
quá lạnh, các sư khi lên chánh điện tụng kinh, cũng phải mang giày vớ và
đội mủ cẩn thận. Có hàng Phật tử vì nhà nghèo, làm lụng vất vả, đi sớm về
khuya, hoặc nợ nần thiếu hụt, rách rưới đói lạnh, vợ yếu con đau, không có
chỗ thờ cúng trang nghiêm. Trong những hoàn cảnh nầy sự tu tập thật ra rất
khó, phải có thêm sự nhẫn nại cố gắng, mới có thể thành công được. Hoặc có
người vì nhiều chướng nghiệp, lúc không tu thì thôi, khi sắp vào bàn Phật
lại nhức đầu chóng mặt và sanh đủ chứng bệnh, hay có khách viếng thăm và
nhiều việc bất thường xãy đến. Gặp những cảnh như thế, phải cố gắng và
khéo uyển chuyển tìm phương tu hành. Sự cố gắng uyển chuyển tùy trường hợp
sai biệt mà ứng dụng chớ không thể nói hết ra được. Nên nhớ gặp hoàn cảnh
bất đắc dĩ, phải chú trọng phần tâm, đừng câu nệ phần tướng, mới có thể
dung thông được. Cõi Ta Bà ác trược vẫn nhiều khổ lụy, nếu không có sức cố
gắng kham nhẫn, thì sự tu hành khó mong thành tựu—These are external
obstacles creating difficult conditions which can make the practitioner
retrogress. These obstacles include heat, noise, dirt and pollution,
freezing weather, or an outbreak of mosquitoes and other insects. When
faced with these conditions, the cultivator should be flexible and not
become attached to forms and appearances. He should just seek tranquility
and peace of mind. For instance, in sweltering heat, he should not mind
donning a light robe to bow to the Buddhas, and then retiring to a shady
spot outdoors to recite the Buddha’s name. At the end of the session, he
can return to the altar to make his vows and transfer the merit. If the
practitioner happens to be living in a mosquito-infested area, he can sit
inside a net while reciting the Buddha’s name. As in northern China where
the weather can be freezing, monks and nuns must dress carefully in socks,
shoes and hats when going to the Buddha hall to recite sutras. As another
example, some destitude laymen, living from hand to mouth, going to work
early and coming home late, pursued by creditors, tattered, hungry and
cold, with sickly wives and malnourished children, can hardly afford a
decent place to practice. In such situations, cultivation is truly
difficult. In order to succeed, the practitioner should redouble his
efforts and have more patience and endurance. Other people, with heavy
karmic obstructions, do not experience outward occurences as long as they
do not cultivate, but as soon as they are ready to bow before the altar,
they develop headaches, grow dizzy, and are afflicted with all kinds of
ailments. Or else, they may receive sudden visitors or encounter unusual
events. Faced with these occurences, the practitioner should redouble his
efforts and find ways to cultivate flexibly. These ways depend on
circumstances; they cannot all be described. One point, however, should
always be kept in mind: when faced with difficult circumstances, pay
attention to the mind, and do not cling to appearances and forms. The
evil, turbid Saha World has always been full of suffering and tears.
Without perseverance and forbearance, it is very difficult to succeed in
cultivation.
3)
Nghịch Khảo: Testing Conditions caused by Adverse
Circumstances—Trên đường đạo, nhiều khi hành giả bị nghịch cảnh làm cho
trở ngại. Có người bị cha mẹ, anh em hay vợ chồng con cái ngăn trở hoặc
phá hoại không cho tu. Có vị thân mang cố tật đau yếu mãi không lành. Có
kẻ bị oan gia luôn theo đuổi tìm cách mưu hại. Có người bị vu oan giá họa,
khiến cho ngồi tù chịu tra khảo hoặc lưu đày. Có vị bị sự tranh đua ganh
ghét, hoặc bêu rêu nhiều tiếng xấu xa, làm cho khó an nhẫn. Điều sau nầy
lại thường xãy ra nhiều nhứt. Những cảnh ngộ như thế đều do sức nghiệp.
Lời xưa từng nói: “Hữu bất ngu chi dự, hữu cầu toàn chi hủy,” nghĩa là ‘có
những tiếng khen, những vinh dự bất ngờ, không đáng khen mà được khen; và
có những sự kiện thật ra không đáng khinh chê, lại diễn thành cảnh khinh
hủy chê bai trọn vẹn.’—Practitioners on the path of cultivation are at
times impeded by adverse circumstances. Some are prevented from
cultivating or frustrated in their practice by parents, brothers and
sisters, wives, husbands or children. Others suddenly develop a chronic
disease, from which they never completely recover. Still others are
continually pursued by oponents and enemies looking for ways to harm them.
Others are slandered or meet misfortunes which land them in prison,
subject to torture, or they are sent into exile. Others, again, victims of
jealous competition or calumny, lose all peace of mind. This last
occurrence is the most frequent. Such cases occur because of the power of
evil karma. The ancients had a saying: “There are instances of sudden
praise and unexpected honors which are underserved, and other instances,
not deserving of blame, which create major opportunities for censure and
contempt.”
4)
Thuận Khảo: Testing Conditions caused by “Favorable
Circumstances”—Có người không gặp cảnh nghịch mà lại gặp cảnh thuận, như
cầu gì được nấy, nhưng sự thành công đều thuộc duyên ràng buộc chớ không
phải giải thoát. Có vị khi phát tâm muốn yên tu, bỗng cảnh danh lợi sắc
thanh chợt đến, hoặc nhiều người thương mến muốn theo phụng sự gần bên.
Thí dụ người xuất gia khi phát tâm tu, bỗng có kẻ đến thỉnh làm tọa chủ
một ngôi chùa lớn; hoặc như người tại gia, thì có thơ mời làm tổng, bộ
trưởng, hay một cuộc làm ăn mau phát tài. Đây là những cảnh thuận theo
duyên đời quyến rủ người tu, rồi dẫn lần đến các sự phiền toái khác làm
mất đạo niệm. Người ta chết vì lửa thì ít, mà chết vì nước lại nhiều, nên
trên đường tu cảnh thuận thật ra đáng sợ hơn cảnh nghịch. Cảnh nghịch đôi
khi làm cho hành giả tỉnh ngộ, dễ thoát ly niệm tham nhiễm, hoặc phẫn chí
lo tu hành. Còn cảnh thuận làm cho người âm thầm thối đạo lúc nào không
hay, khi bừng tỉnh mới thấy mình đã lăn xa xuống dốc. Người xưa nói: “Việc
thuận tốt được ba. Mê lụy người đến già.” Lời nầy đáng gọi là một tiếng
chuông cảnh tỉnh. Thế nên duyên thử thách của sự thuận khảo rất vi tế,
người tu cần phải lưu ý—Some practitioner do not encounter adverse
circumstances, but on the contrary, meet with favorable circumstances,
such as having their wishes and prayers fulfilled. However, such successes
belong to the category of ‘binding’ conditions, rather than conditions
conducive to liberation. Thus, just as some practitioners set their minds
to peaceful cultivation, they suddenly encounter opportunities leading to
fame and fortune, ‘beautiful forms and enchanting sounds.’ Or else, family
members, relatives and supporters seek to follow and serve them on their
retreats. For example, a monk who has made up his mind to cultivate in
earnest may suddenly be requested to become the abbot of a large temple
complex. Or else, a layman may unexpectedly receive a letter inviting him
to become a minister heading such and such a government department, or
offering him a chance to participate in a business venture which promises
a quick profit. These instances, all of which are advantageous under
mundane circumstances, are seductive to the cultivator, and maygradually
lead to other complications. Ultimately, he may forget his high
aspirations and retrogress. As the saying goes, more lives are lost in a
flood than in a fire. Thus, on the path of cultivation, favorable
circumstances should be feared more than unfavorable ones. Unfavorable
events sometimes awaken the practitioner, making it easier for him to
escape thoughts of attachment and redouble his efforts in cultivation.
Favorable events, on the other hand, may make him quietly retrogress,
without being aware of it. When he suddenly awakens, he may discover that
he has slipped far down the slope. The ancients have said: “Even two or
three favorable circumstances may cause one to be deluded until old age.”
This saying is trully a ringing bell to wake cultivators up. Therefore,
challenge of favorable events is very subtle, practitioners need to pay
close attention to them.
5)
Minh Khảo: Testing Conditions of a Clear, Explicit Nature—Đây là sự
thử thách rõ ràng trước mắt mà không tự tỉnh ngộ. Chẳng hạn như một vị tài
đức không bao nhiêu, nhưng được người bưng bợ khen là nhiều đức hạnh, tài
năng, có phước lớn, rồi sanh ra tự kiêu tự đắc, khinh thường mọi người,
làm những điều càn dở, kết cuộc bị thảm bại. Hoặc có một vị đủ khả năng
tiến cao trên đường đạo, nhưng bị kẻ khác gàn trở, như bảo ăn chay sẽ bị
bệnh, niệm Phật trì chú nhiều sẽ bị đổ nghiệp, hay gặp nhiều việc không
lành, rồi sanh ra e dè lo sợ, thối thất đạo tâm. Hoặc có những cảnh tự
mình biết nếu tiến hành thì dễ rước lấy sự lỗi lầm thất bại, nhưng vì tham
vọng hay tự ái, vẫn đeo đuổi theo. Hoặc đối với các duyên bên ngoài, tuy
biết đó là giả huyễn nhưng không buông bỏ được, rồi tự chuốc lấy sự buồn
khổ vào tâm. Kẻ dễ dãi nhẹ dạ thường hay bị phỉnh gạt. Khi chưa diệt được
tham vọng thì dễ bị người khác dùng tiền tài, sắc đẹp hoặc danh vị lôi
cuốn. Cho đến nếu còn tánh nóng nảy tất dễ bị người khích động, gánh lấy
những việc phiền phức vào thân. Đây là những cạm bẫy của cả đời lẫn đạo,
xin nêu ra để cùng nhau khuyên nhắc, nếu không dè dặt những điểm đó, sẽ
vướng vào vòng chướng nghiệp. Đối với những duyên thử thách như thế, hành
giả phải nhận định cho sáng suốt, và sanh lòng quả quyết tiến theo đường
lối hợp đạo mới có thể thắng nó được—These are clear ‘testing conditions’
which occur right before the practitioner’s eyes, without his realizing
their implications. For instance, a monk of relatively mediocre talents
and virtues becomes the object of adulation, praised for great merit,
virtue and talent. He then develops a big ego and looks down on everyone;
giving rise to thoughtless action resulting in his downfall. Or else we
have the case of a layman with the potential to progress far along th Way.
However, he is blocked and opposed by others, who advise him, for example,
that vegetarianism will make him sick, or that overly diligent mantra and
Buddha Recitation will ‘unleash his evil karma,’ causing him to encounter
many untoward events. He then develops a cautious, anxious attitude,
retrogressing in his determination to achieve the Way. There are also
circumstances in which the practitioner realizes that to advance further
is to invite failure and defeat, yet, out of ambition or pride, he
continues all the same. Or else, even though the cultivator knows that
external circumstances are illusory and dream-like, he cannot let go of
them, and thus brings great suffering upon himself. The easy-going and
credulous are often duped. When they have not eliminated greed, it is easy
for others to deceive them with money, sex and fame. It also applies to
those who have a temper and too much pride. Easily aroused, they bring a
great deal of trouble and anguish upon themselves. These are trappings and
the pitfalls of the outside world, which are also encounterd within the
Order. I bring them up here as a warning to fellow cultivators. If they
are not careful, they will become entangled in the cycle of obstructing
karma. The practitioner should develop a clear understanding of these
adverse condition and resolve to progress along a path consonant with the
Way. Only then will he be able to overcome these obstacles.
6)
Ám Khảo: Silent, Hidden Testing Conditions—Điều nầy chỉ cho sự thử
thách trong âm thầm không lộ liểu, hành giả nếu chẳng khéo lưu tâm, tất
khó hay biết. Có người ban sơ tinh tấn niệm Phật, rồi bởi gia kế lần sa
sút, làm điều chi thất bại việc ấy, sanh lòng lo lắng chán nãn trễ bỏ sự
tu. Có vị công việc lại âm thầm tiến triển thuận tiện rồi ham mê đeo đuổi
theo lợi lộc mà quên lãng sự tu hành. Có kẻ trước tiên siêng năng tụng
niệm, nhưng vì thiếu sự kiểm điểm, phiền não ở nội tâm mỗi ngày tăng thêm
một ít, lần lượt sanh ra biếng trễ, có khi đôi ba tháng hay một vài năm
không niệm Phật được một câu. Có người tuy sự sống vẫn điều hòa đầy đủ,
nhưng vì thời cuộc bên ngoài biến chuyển, thân thể nhà cửa nay đổi mai
dời, tâm mãi hoang mang hướng ngoại, bất giác quên bỏ sự trì niệm hồi nào
không hay—This refers to silent challenges, inconspicuous in nature. If
the practitioner is not skillful in taking notice, they are very difficult
to recognize and defeat. Some people, who may have recited the Buddha’s
name diligently in the beginning, grow worried and discouraged by
deteriorating family finances or repeated failures in whatever they
undertake, and abandon cultivation. Others see their affairs quietly
progressing in a favorable way; they then become attached to profit and
gain, forgetting all about the way. Others diligently engage in Budha and
Sutra Recitation at the beginning, but because they fail to examine
themselves, the afflictions within their minds increase with each passing
day. They then grow lethargic and lazy, to the point where they do not
recite a single time for months, or even years. Still others, although
their lives are progressing normally, see their living conditions
continuously fluctuating with changing external circumstances. With their
minds always in confusion and directed toward the outside, they
unwittingly neglect recitation or abandon it together.
Lục Chủng Khổ hạnh
Ngoại Đạo: See Lục Khổ hạnh.
Lục Chủng Ngoại Đạo:
The six kinds of ascetics—See Lục Khổ Hạnh and Lục Khổ Hạnh Ngoại Đạo.
Lục Chủng Nhân: See
Lục Nhân.
Lục Chủng Phiền Não:
See Lục Đại Phiền Não.
Lục Chủng Quyết Định:
Theo Đại Thừa Trang Ngh
