Tịnh Độ

 

Tin sâu pháp môn Tịnh độ

 

Thích Tâm Hải

--- o0o ---

 

MỤC LỤC   Lời nói đầu Quy hướng Tịnh độ Sự lựa chọn pháp tu Sự lý viên dung Sinh tử là việc lớn Quy y Tam Bảo. Tại sao phải phát tâm Bồ đề? Tín - hạnh - nguyện Khoa học biện chứng. Phương pháp niệm Phật Các mối nghi về Tịnh độ.

 

Lời nói đầu  

Kinh Pháp Hoa dạy, Ðức Phật ra đời vì một đại sự nhân duyên lớn “khai thị chúng sinh ngộ nhập Phật tri kiến”.

Chính vì thế, sau khi thành Phật, bằng tất cả tấm lòng đại từ, đại bi, đại hỷ, đại xả. Ngài đã chu du khắp nước Ấn Ðộ để hoằng hóa độ sinh. Chỉ với mục đích là làm sao đưa hết thảy chúng sinh đang chìm đắm trong bể khổ vô minh trở về với đời sống đầy an lạc và giải thoát.

Tuy nhiên, trên bước đường hoằng hóa độ sinh đó, Ðức Phật đã nhận thấy rằng chúng sinh đời mạt pháp căn tánh không đồng, có kẻ thì căn tánh thượng, có kẻ thì căn tánh trung, có kẻ thì căn tánh hạ. Cho nên, Ðức Phật không chỉ dùng một phương tiện mà phải dùng vô số phương tiện để nhiếp hết thảy chúng sinh trở về với Phật tánh. Tuy có vô số phương tiện nhưng duy nhất chỉ có một vị giải thoát mà thôi, cũng giống như nước trong bốn bể tuy nhiều nhưng duy nhất chỉ có một vị mặn.

Pháp của Ðức Phật cũng giống như một trận mưa lớn xuống trần gian, tùy theo mỗi loại thích ứng tiếp nhận lượng nước của mình mà nuôi sống.

Hôm nay, là thời kỳ mạt pháp, với cách nhìn khách quan của mọi người, đại đa số chư Tăng, chư Ni và toàn thể tín đồ Phật tử ưa chuộng pháp môn Tịnh độ. Chắc có lẽ pháp môn Tịnh độ hợp thời và hợp căn cơ sao? Ðúng vậy, Tịnh độ tông không chỉ dành riêng cho bậc hạ căn mà còn thâu nhiếp bậc trung, thượng căn nữa. Vì vậy trong Kinh Tượng pháp quyết nghi cũng nói:

- Chúng sinh ở thời chánh pháp, tu giới luật dễ thành tựu.

- Chúng sinh ở thời tượng pháp, tu thiền định dễ thành tựu.

- Chúng sinh ở thời mạt pháp, tu Tịnh độ dễ thành tựu.

Trong Kinh Niệm Phật Ba la mật, phẩm thứ sáu, đức Bồ Tát Quán Thế Âm nói rằng: “Ðức Thích Ca trọn đời giáo hóa điều phục chúng sinh đã ban bố tám vạn bốn ngàn pháp môn tu tập nhưng trong đó niệm Phật là thù thắng đệ nhất”.

Sự thù thắng và phổ cập của pháp môn Tịnh độ cho quảng đại quần chúng ngoài sự giới thiệu của Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni, tiếp theo còn có các vị Bồ Tát khuyên bảo mọi người nên nguyện vãng sinh về Tây phương Cực lạc như ngài Văn Thù, Phổ Hiền, Mã Minh, Long Thọ, các vị Tổ sư cả thiền lẫn tịnh như Vĩnh Minh, Trí Giả, Triệt Ngộ, Liên Trì, Thiện Ðạo, Ngẫu Ích, đều là những vị thiền sư nổi tiếng bên thiền tông, sau khi tham thiền đạt ngộ, chuyển hướng niệm Phật cầu vãng sinh.

Ngài Vĩnh Minh Diên Thọ, Tổ thứ ba của thiền Pháp Nhãn cũng là Tổ thứ sáu của tông Tịnh độ đã nói:

Hữu thiền hữu Tịnh độ

Du như đới giác hổ

Hiện thế vi nhân sư

Lai sinh tác Phật Tổ

Nghĩa là:

Có thiền có Tịnh độ

Như hổ mọc thêm sừng

Hiện đời thầy trời người

Vị lai làm Phật Tổ.

Chư Phật, chư Bồ Tát, chư Tổ cực lực xiển dương pháp môn Tịnh độ. Với sự lợi lạc thật lớn lao này, chúng tôi cũng không ngại gì với tài mọn, đức kém của mình, để viết lên đây cuốn sách với tựa đề: “Tin sâu pháp môn Tịnh độ”. Chỉ với tâm nguyện là đem lại lợi lạc cho mọi người, chứ không có ý cao ngạo, ngã mạn gì cả.

Ðây là cuốn sách đầu tiên, chúng tôi không sao tránh khỏi những sai lầm trong lối hành văn. Nếu có, kính mong chư Hòa thượng, chư Thượng tọa, các thân giáo sư, các vị học giả góp ý dạy bảo để cho cuốn sách ra đời được tốt đẹp hơn.

Mùa An cư kiết hạ PL. 2547

Cẩn chí

Tâm Hải

 

Kính thưa quý vị,

Ðề tài mà chúng tôi có duyên được trình bày cùng quý vị hôm nay thuộc một lãnh vực rất phổ thông, song cũng rất quan trọng, bởi vì nó liên hệ đến rất nhiều người theo đạo Phật. Ðó là Pháp môn Tịnh độ, một pháp môn mà hầu hết các Phật tử đều quen biết. Ðúng vậy, từ khi đạo Phật du nhập vào nước ta đến nay đã trải qua biết bao nhiêu sự thăng trầm nghiệt ngã của lịch sử, đứng trước sự kinh hoàng đầy cay đắng đó Phật giáo Việt Nam vẫn mãi là một cây cổ thụ đứng vững để che mát cho nhân loại mà không hề bị tàn lụi. Dù trong mọi hoàn cảnh nào, Phật giáo Việt Nam luôn luôn sát cánh với dân tộc, hòa nhập với dân tộc như nước với sữa, thật là đúng như mấy câu thơ của thi sĩ Hồ Dzếnh:

“Trang sử Phật,

Ðồng thời là trang sử Việt,

Trải bao độ hưng suy,

Có nguy mà chẳng mất”.

Và đây, pháp môn Tịnh độ, cũng vậy, như một dòng suối trong lành, mát dịu cứ mãi tuôn chảy vỗ về đến từng trái tim son của người dân Việt Nam mà không hề ngưng nghỉ. Chắc có lẽ pháp môn Tịnh độ đã trở thành một nguồn sống tinh thần ăn sâu vào tâm thức của mỗi người dân Việt Nam chúng ta.

Thậm chí, từ những em nhỏ cho đến những cụ già vẫn thường nở trên môi bằng câu niệm “Nam mô A Di Ðà Phật”. Không chỉ vậy, bây giờ câu niệm Phật đã trở thành một ngôn ngữ giao tiếp và cũng là món quà dễ mến cho toàn thể chư Tăng và tín đồ Phật tử.

Thật phải nói pháp môn Tịnh độ là một pháp môn thích đáng, khế hợp mọi căn cơ, dễ tu, dễ chứng mà chư Phật trong mười phương đã dùng pháp môn này để cứu vớt hết thảy chúng sinh xa rời nẻo khổ, chứng đắc Niết bàn ngay trong một đời.

Ðức Phật quán thấy chúng sinh đời mạt pháp đa số là những bậc hạ căn, đầy dẫy phiền não, phước mỏng nghiệp dày. Vì lòng bi mẫn mà Ngài đã thương tưởng đến chúng sinh, với lòng từ bi vô hạn, Ðức Phật đã giới thiệu một cảnh giới Tịnh độ của Phật A Di Ðà, để cho chúng sinh nương nơi tha lực bản nguyện của Phật A Di Ðà mà được vãng sinh.

Pháp môn Tịnh độ được hình thành trong ba bộ kinh Tịnh độ:

1.- Phật thuyết A Di Ðà Kinh

2.- Phật thuyết Vô Lượng Thọ Kinh

3.- Phật thuyết Quán Vô Lượng Thọ Kinh

Bộ kinh Tịnh độ này được hình thành tại Ấn Ðộ do Ðức Phật Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni nói ra chứ không phải do một ông Thần ông Thánh nào nói cả. Ðể cho những ai đã theo và đang theo pháp môn Tịnh độ, tin sâu, nguyện thiết, hành chuyên pháp môn này thì hãy lắng nghe Ðức Thế Tôn dạy: “Vô lượng Bồ Tát ở mười phương thế giới muốn nghe thuyết về pháp môn Tịnh độ mà không được toại nguyện. Giả sử khắp tam thiên đại thiên thế giới bị nạn hỏa thiêu, nếu ai có được nghe giảng về pháp môn Tịnh độ mà phải băng qua miền lửa cháy thì cũng cố nên vượt qua để được nghe diệu pháp này”.

Lời Phật đã dạy như vậy, đủ chứng tỏ giá trị siêu việt của pháp môn Tịnh độ hay pháp môn niệm Phật cầu vãng sinh Cực lạc quốc cao tột đến mức độ nào.

QUY HƯỚNG TỊNH ÐỘ

Nay là thời mạt pháp, chính là lúc pháp môn Tịnh độ đang cần hơn bao giờ hết cho nhân loại. Vì vậy, chúng ta nên tuân thủ nhiều hơn đối với pháp môn Tịnh độ. Như ngài Thiên Như Thiền sư đã dạy: “Mạt pháp chi hậu chư kinh diệt tận, chỉ lưu A Di Ðà Phật tứ tự cứu độ chúng sinh, kỳ bất tín giả, ưng đọa địa ngục”, nghĩa là: Ðời mạt pháp về sau, các kinh sách đều diệt hết, chỉ còn lưu lại bốn chữ A Di Ðà Phật để cứu độ chúng sinh, nếu kẻ nào không tin, tức sẽ bị đọa địa ngục”.

Ngẫu Ích Trí Húc Ðại sư khi viết quyển “A Di Ðà Kinh yếu giải” đã phải lên tiếng than rằng: “Ðời mạt pháp ức vạn người tu hành ít có người đắc đạo. Chỉ còn nhờ phép niệm Phật mới được độ thoát. Than ôi! Nay chính là đời mạt pháp rồi mà bỏ pháp môn niệm Phật này thì còn pháp môn nào tu học được nữa!”.

Tế Tỉnh Ðại sư (Triệt Ngộ) Liên tông thập nhị Tổ thường dạy rằng: “Ngài Vĩnh Minh Diên Thọ nguyên là bậc “tông tượng” trong chốn thiền môn mà còn quy tâm về Tịnh độ thay, huống chi nay là thời kỳ mạt pháp, chúng ta lại càng phải nên tuân theo hơn nữa”.

Các vị Thiền sư còn phải lên tiếng nói rằng: “Nếu như chúng tôi khi mới xuất gia mà có túc căn sớm với pháp môn Tịnh độ, thì chúng tôi không phải mất công, tốn sức chuyển pháp môn tu như thế này đâu”.

Chúng ta thấy, các vị thiền sư còn quy tâm về pháp môn Tịnh độ một cách dứt khoát, thì phải nói pháp môn niệm Phật là pháp môn vi diệu, bất khả tư nghì.

Hôm nay, thật là hữu duyên cho chúng ta sớm gặp được pháp môn Tịnh độ ngay từ ban đầu, theo như chúng tôi nghĩ, chắc có lẽ từ vô lượng kiếp chúng ta đã từng gieo nhân niệm Phật, chính nhân niệm Phật này mà chúng ta có được quả niệm Phật hôm nay.

Nhờ nhân duyên lành đó, chúng ta được chư Phật, chư Bồ Tát, chư Tổ trao tặng pháp môn này, chứ đâu phải dễ. Ðây là một pháp môn mà các ngài đã thực hành và đã chứng đắc.

Vậy chúng ta đi theo pháp môn tu của các ngài chỉ dạy thì chúng ta cũng giống như các ngài không hai không khác.

Chúng ta đã có duyên với pháp môn Tịnh độ, thì chúng ta không sợ lạc đường, nếu nói lạc đường thì chư Tổ lạc đường trước. Ví dụ, nếu như pháp môn niệm Phật này không có ai tu theo mà ta tu một mình thì ta mới sợ lạc đường, huống hồ chư Tổ, nhiều vị tu theo pháp môn này, thì chắc chắn chúng ta không sợ lạc đường, chúng ta phải có lập trường và tin chắc như vậy, không có một ý nào mà hoài nghi cả.

Trong Kinh Niệm Phật Ba la mật, Ðức Phật dạy: “Trong quá khứ vô lượng vô biên a tăng kỳ kiếp nhẫn lại đến nay, mười phương chư Phật chỉ dùng pháp môn niệm Phật để cứu vớt hết thảy chúng sinh”.

Trong hiện tại cũng có vô lượng vô biên hằng hà sa số chư Phật cũng đang thuyết giảng giáo nghĩa này. Ðức Phật còn nói thêm trong đời vị lai, tất cả mười phương chư Phật muốn cứu vớt chúng sinh thì không ngoài pháp môn niệm Phật này. Vì vậy, Như Lai bảo rằng: Pháp môn niệm Phật là vua trong tất cả các pháp”.

Chư Phật, chư Tổ, chư Bồ Tát luôn khen ngợi, tán thán, ra sức xiển dương pháp môn Tịnh độ mà chúng ta không tin hay sao. Ví như có một người nào đó bị trúng đạn vào chân, thì chúng ta cũng cảm thấy họ đau như thế nào, khi chúng ta bắt gặp một người nào đó rạng rỡ nở nụ cười trên môi thì chúng ta cũng cảm thấy được họ hạnh phúc, họ vui như thế nào, huống hồ, biết bao nhiêu danh hạnh, biết bao nhiêu tấm gương sáng niệm Phật được vãng sinh. Tổ Tổ tương truyền cho đến bây giờ thì chúng ta cũng cảm thấy được pháp môn niệm Phật vi diệu, thù thắng, tuyệt vời như thế nào rồi.

Không phải chúng tôi theo Tịnh độ mà chúng tôi tự đề xướng, tự đưa pháp môn của mình lên tận trời cao đâu, mà phải hiểu như thế này, hôm nay, chúng tôi chỉ là người phụ họa thêm thôi, chỉ là người biết cầm bút để ghi lại những lời chư Phật, chư Tổ chỉ dạy mà thôi, chớ chúng tôi không bao giờ có ý bảo thủ, tự lập một pháp môn riêng cho mình đâu, đây là điều mà chúng tôi tối kỵ nhất.

Chúng tôi xiển dương ca ngợi pháp môn Tịnh độ là đều y cứ vào sử sách, chớ không bao giờ nói một cách suông, như chúng ta đã từng biết đạo Phật không chỉ nói lý thuyết suông không, mà còn phải đòi hỏi hành nữa, cho nên có câu “Học đạo chưa phải là đắc đạo. Hành đạo mới gọi là đắc đạo”. Ðúng vậy, những điều chúng tôi nói đều y cứ vào sử sách chứ không bao giờ tự nói, để cho quý vị có được tín tâm đối với pháp môn này, chúng tôi xin giới thiệu một số sách nói về pháp môn Tịnh độ. Ðó là: Kinh A Di Ðà, Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Kinh Vô Lượng Thọ, Kinh Niệm Phật Ba la mật, Kinh Ðại thừa Vô Lượng Thọ trang nghiêm thanh tịnh bình đẳng giác, Niệm Phật thập yếu, Những chuyện vãng sinh lưu xá lợi v.v...

Ðã là một hành giả tu theo pháp môn Tịnh độ thì chúng ta nên cần tìm đọc những cuốn sách Tịnh độ, có như vậy mới giúp cho tín tâm của chúng ta vững chắc thêm. Ngoài những cuốn sách Tịnh độ trên, chúng ta nên tìm đọc ngay cuốn sách với tựa đề “Liên tông thập tam Tổ”, đây là một cuốn sách gối đầu, nói rất rõ ràng về phương pháp tu và những công hạnh đẹp của 13 vị Tổ sư của pháp môn Tịnh độ.

Ðể chúng ta có niềm tin sâu, nguyện thiết, hành chuyên, đối với pháp môn Tịnh độ, chúng tôi xin dẫn chứng một vị Tổ trong Liên tông thập tam Tổ cho quý vị biết: đó là Sơ tổ Huệ Viễn, trong 10 năm ròng rã niệm Phật, ngài đã thấy Phật A Di Ðà xoa đầu ngài ba lần. Khi lâm chung ngài biết được ngày giờ ra đi, an nhiên thị tịch một cách tự tại. Từ Sơ Tổ Huệ Viễn lần đến vị Tổ thứ 13 là Ấn Quang Ðại sư đều niệm Phật, khi lâm chung các ngài đều biết ngày giờ ra đi một cách tự tại.

Thật phải nói, pháp môn niệm Phật là pháp môn thù thắng. Như vậy thử hỏi pháp môn Tịnh độ có phải dành riêng cho những người thấp hèn, bất học tu không?

Chúng tôi xin mạnh dạn trả lời thật là không phải chỉ dành riêng cho những kẻ thấp hèn mà còn cho đến các vị đại sĩ Pháp thân Bồ Tát, chư Tổ cũng đều tu theo.

Thế mà nay, chúng tôi vẫn còn nghe văng vẳng bên tai pháp môn niệm Phật chỉ dành cho những kẻ không học, những kẻ ngu phu ngu phụ, những người đầu làng cuối xóm tu theo thôi, còn những bậc có học, thượng căn ai mà tu theo làm gì!

Hôm nay, chúng tôi viết đề tài này là thiết tha kêu gọi những ai mà đã có ý chê bai hủy báng pháp môn Tịnh độ thì nên lập tâm sám hối, chớ không thì chúng ta tự hủy báng chư Phật, chư Bồ Tát, chư Tổ đấy, thật là tội nặng đáng đọa vào tam đồ.

Cho nên Ấn Quang Ðại sư đã phải lên tiếng cảnh cáo người đời rằng: “Pháp môn niệm Phật cao thâm huyền diệu mà vẫn có nhiều kẻ còn dám khinh chê cho là chỉ có những người già nua, tuổi tác yếu đuối, dốt nát mới theo pháp môn Tịnh độ thì quả là họ đã dám coi thường, khinh chê cả các vị đại Bồ Tát như Di Lặc, Văn Thù, Phổ Hiền, Quán Thế Âm, Ðại Thế Chí, Mã Minh, Long Thọ rồi vậy”.

Ðối với quý vị nào mà đã phạm vào thiển ý chê bai, hủy báng pháp môn Tịnh độ, thì quý vị không nên run sợ gì cả. Như chúng ta thường nghe Ðức Phật dạy:

Có hai hạng người mạnh:

1.- Hạng người có lỗi mà biết sám hối.

2.- Hạng người không tạo lỗi.

Vậy quý vị cứ y theo lời Phật dạy thì quý vị sẽ trở thành người tốt mà thôi.

Ngài Trí Húc Ðại sư, lừng danh trong chốn thiền môn thuở xưa, đã lên tiếng trước hàng đệ tử: “Khi mới xuất gia, tôi tập ngồi thiền, tự phụ đã tu theo đốn pháp dễ ngộ và tỏ ý chê bai pháp môn Tịnh độ, cho là tiệm pháp lâu chứng. Khi ấy còn ít tuổi, tôi dám cả gan nói những điều thiếu suy xét rằng: “Pháp môn Tịnh độ chỉ dành riêng cho hạng người hạ căn ít học mà thôi. Chẳng dè, nhân bị một cơn ốm nặng, tưởng khó qua khỏi, tôi mới chịu phát tâm niệm Phật A Di Ðà, sau đó khỏi bệnh, tôi được đọc nhiều sách nói về Tịnh độ, lúc này tôi mới bừng tỉnh, bừng tỉnh cái gì? Là thấy chư Bồ Tát, chư Tổ đều niệm Phật cầu vãng sinh, kể từ đây tôi mới nhất tâm niệm Phật A Di Ðà cầu vãng sinh Tây phương Cực lạc, ngày đêm không ngừng với một sức tinh tiến ít người nào sánh kịp”.

Chúng ta đã thấy tận tường chưa? Ngài Trí Húc Ðại sư là bậc tông tượng trong chốn thiền môn, khi mới xuất gia theo Thiền tông, ngài có ý chê bai hủy báng pháp môn Tịnh độ, nhưng khi bừng tỉnh, ngài thấy mình có lỗi liền lập tâm sám hối, quy hướng về pháp môn Tịnh độ niệm Phật cầu vãng sinh để giải quyết sinh tử.

Chư Phật, chư Tổ vì thương chúng sinh đời mạt pháp cứ mãi trôi lăn trong vòng sinh tử, với lòng từ bi vô điều kiện, các ngài đã khuyên chúng ta nên theo pháp môn Tịnh độ vì dễ tu, dễ chứng như đi thuyền buồm xuôi dòng, gặp gió thuận, lướt nhẹ trên mặt nước, tiến mau như mũi tên, còn tu theo các pháp môn khác sẽ gặp nhiều điều khó khăn.

Cho nên trong Liên tông thập tam Tổ, Ấn Quang Ðại sư nói rằng: “Bỏ đường tắt Tây phương, chín giới chúng sinh trên khó thể viên thành quả giác. Lìa cửa mầu Tịnh độ, mười phương chư Phật, dưới không toàn độ khắp quần mê. Pháp môn cao cả lợi khắp ba căn nhân đây: chín cõi đồng về, mười phương khen ngợi. Phật nguyện rộng sâu không từ một vật nên được: ngàn kinh đều chỉ, muôn luận tuyên bày”.

 

SỰ LỰA CHỌN PHÁP TU

Theo như ngài Ðạo Xước thiền sư, trên bước đường tu tập, ngài đã chia ra hai phương pháp tu:

1.- Thánh giáo môn.

2.- Tịnh độ môn

Như thế nào gọi là Thánh giáo môn? Thánh giáo môn là tự mình dùng giới, định, huệ, diệt tham, sân, si. Ắt hẳn suốt cả cuộc đời này, chúng ta tự tu một mình liệu có diệt hết tham, sân, si không, chắc chắn là không rồi.

Thử hỏi, trong đời mạt pháp này có ai tu mà đạt được cảnh giới phi tưởng phi phi tưởng xứ định chưa, thật sự chưa có một ai mà đạt được. Nhưng cho dù đạt được đi nữa cũng không diệt hết tham, sân, si và đây, chúng tôi xin lấy một ví dụ để chứng minh.

Như ông Uất Ðầu Lam Phất tu đạt được cảnh giới cao nhất của cõi trời Vô sắc, đó là Phi tưởng phi phi tưởng xứ định nhưng cũng chưa làm chủ được phiền não. Là thế này, nhân một buổi ông ta ngồi thiền tại một gốc cây, trong lúc đang hành thiền, thì có những chú chim bay nhảy, kêu hót trên cây rộn rã, lúc này, ông ta tỏ ý sân hận với mấy chú chim, liền bỏ gốc cây đi xuống gần một dòng suối để ngồi thiền. Không ngờ ông ta tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa, trong lúc ngồi thiền tại dòng suối thì những chú cá bơi lui bơi lại làm động nước phát ra tiếng ồn, lúc này, ông ta nổi sân hận hơn lúc trước, liền khởi ý ác là sau này đầu thai làm một con gì mà ăn hết các loại chim và cá, vì tham sân si này nổi lên, sau khi chết ông ta đầu thai làm con chồn phi linh (là con chồn biết bay).

Qua câu chuyện này cho chúng ta thấy được cho dù tự lực tu mà đạt được cảnh giới Phi tưởng phi phi tưởng xứ định đi nữa cũng không bao giờ diệt hết tham sân si, huống hồ chúng ta là chúng sinh đời mạt pháp, phước mỏng nghiệp dày mà một mình tự lực tu thì chúng ta không bao giờ giải quyết được sinh tử. Như vậy, theo “Thánh giáo môn” thì chúng ta không kham nổi.

Vậy, chúng ta tiếp tục phân tích, mổ xẻ phương pháp thứ hai: “Tịnh độ môn”.

Tịnh độ môn chia ra hai phương pháp: yếu chỉ Tịnh độ và tha lực Tịnh độ.

Như thế nào gọi là “yếu chỉ Tịnh độ”? Là tự mình sách tấn, tu hành để tạo một cõi Tịnh độ ngay trong hiện tại, như vậy phương pháp này chỉ dùng cho bậc thượng căn mà thôi.

Như thế nào gọi là tha lực Tịnh độ? Là mình nương nơi bản nguyện của Phật A Di Ðà để được vãng sinh, phương pháp này khế hợp với ba căn cơ, hạ căn, trung căn, thượng căn. Tha lực Tịnh độ cũng giống như đi thuyền qua sông, còn Thánh giáo môn tự lội qua sông. Như vậy, người mà có thuyền chở qua sông và người tự lội qua sông, thử hỏi trong hai người cùng đi qua sông, người nào khỏe nhất? Chắc chắn là người có thuyền chở qua.

Qua sự phân tích, mổ xẻ phương pháp tu trên đây, chúng ta chọn phương pháp tu nào là hợp nhất? Theo chúng tôi nghĩ, chắc chắn ai cũng đều đồng ý chọn “Tha lực Tịnh độ”. Tại sao ta chọn phương pháp này? Là vì hợp với căn cơ của chúng ta, cho nên ta không dại khờ gì mà chọn “Thánh giáo môn”.

Chúng ta là một hành giả tu theo đạo Phật, trước khi chọn một việc gì thì phải đầy đủ tam huệ: Văn huệ, tư huệ và tu huệ.

- Văn huệ: là mình nghe rõ ràng.

- Tư huệ: là mình tư duy, suy nghĩ chọn lựa cái nào đúng cái nào sai một cách rõ ràng.

- Tu huệ: là mình áp dụng tu hành cái mình đã chọn lựa tư duy một cách đúng đắên. Như vậy, tam huệ rất chi là quan trọng, nó cũng giống như nấc thang đầu tiên, hay là một chìa khóa để chúng ta bước vào ngưỡng cửa Phật pháp. Nếu như ban đầu, chúng ta nghe một cách lập chập, tư duy một cách hời hợt, sai lệch, thì khi chúng ta tu, thì dễ bị lệch lạc. Ngược lại, khi chúng ta tu thì ta cảm thấy an lạc vô cùng, vì vậy, chúng ta phải hết sức cẩn trọng ở chỗ này.

Ðức Phật Thích Ca trọn đời giáo hóa, điều phục chúng sinh. Ngài đã ban ra tám vạn bốn ngàn pháp môn tu, nhiều pháp môn tu như vậy, chúng ta thấy mình hợp căn cơ nào thì theo căn cơ đó, chớ không nên chê bai một pháp môn nào cả, là đệ tử Phật chúng ta hết sức để ý ở chỗ này, không nên có một ý nào hủy báng cả, mà chúng ta phải luôn tán thán, ca ngợi, pháp môn nào cũng tốt cả, Thiền cũng tốt, Tịnh cũng tốt, Mật tông cũng tốt. Tại sao chúng ta phải ca ngợi, tán thán như vậy? Là bởi vì đều là Ðức Phật chỉ dạy cả. Nếu chúng ta không khéo lại chê pháp này hay, pháp kia dở là chúng ta tự chê trách Ðức Phật, nếu sơ sẩy một chút thôi là chúng ta rơi vào tội hủy báng pháp, tội này rất chi là nặng.

Trong Tứ hoằng thệ nguyện có dạy: “Pháp môn vô lượng thệ nguyện học”.

Chúng ta hợp căn cơ nào thì chúng ta theo căn cơ đó. Nếu chúng ta sốt thì uống liều thuốc sốt, chúng ta cảm thì uống liều thuốc cảm, chứ không có ai điên dại sốt mà lấy thuốc cảm uống đâu bao giờ. Như chúng ta thấy, nước trong bốn bể duy nhất chỉ có một vị mặn. Pháp của Ðức Phật dạy vô lượng chỉ có một vị giải thoát mà thôi. Xin lấy một ví dụ. Chúng ta đi ra Hà Nội, đâu phải có một đường đi, mà có nhiều đường để đi, chúng ta có thể đi xe, có thể đi máy bay, có thể đi tàu lửa, có thể đi bộ v.v... đường nào cũng tới Hà Nội, tuy lâu hay mau mà thôi. Cũng vậy, muốn đạt được quả vị Phật thì chúng ta cũng có rất nhiều phương pháp tu như là Thiền, Tịnh, Mật, Giáo v.v... Chúng ta phải hiểu tường tận như vậy, thì chúng ta không mắc kẹt vào tội chấp pháp, Thiền cũng tốt, Tịnh cũng hay, Mật cũng tuyệt vời.

Trong Kinh Kim Cang Ðức Phật dạy: “Chánh pháp ta còn bỏ, huống gì là phi pháp”. Chúng ta muốn qua sông thì cần thuyền, khi qua sông rồi thì bỏ thuyền lại, cho nên chúng ta phải biết tất cả chỉ là phương tiện mà thôi. Nếu chấp phương tiện là chúng ta khổ hay nói cách khác là sự và lý phải viên dung.

 

SỰ LÝ VIÊN DUNG

Ðiều căn bản và duy nhất là phải hiểu sự lý cho rõ ràng, luôn luôn thực hành không gián đoạn thì chắc chắn không sai. Sự không ngại gì lý, lý không ngại gì sự, hai phạm trù này luôn luôn hỗ tương cho nhau, nếu thiếu một trong hai thì ắt hẳn không có kết quả tốt, cũng giống như con chim đủ đôi cánh mới bay được, chiếc xe đủ hai bánh mới chạy được, chúng ta phải hiểu như vậy thì không bao giờ thiên lệch về một bên nào cả.

Ðôi khi chúng ta cứ nê chấp vào thuật ngữ vô niệm, lý không để rồi bác bỏ sự tu niệm Phật cầu vãng sinh. Như vậy, dễ rơi vào tình trạng “chưa bước lên bờ đã vội phá bỏ chiếc bè” tất sẽ không tránh khỏi bị chết chìm dưới nước. Chúng ta phải biết rằng “Lý tuy đốn ngộ nhưng sự phải lần lượt tu hành”.

Ví dụ: điểm đến của chúng ta là Hà Nội, như vậy lấy cái gì để đến Hà Nội được? Tức nhiên chúng ta phải đi bằng máy bay, bằng xe... Chúng ta muốn đi qua bên kia sông thì chúng ta phải cần cái gì đây? Chắc chắn là chúng ta phải mượn thuyền. Cũng vậy, muốn thấy được bản lai diện mục thì chúng ta cần phải có sự ngồi thiền, quán sổ tức, tri vọng, câu thoại đầu. Muốn đạt đến nhất tâm bất loạn hay niệm Phật tam muội thì cần phải mượn sự niệm Phật. Như vậy, chúng ta mới hiểu ra rằng: sự và lý là một, thiền và tịnh là một không hai không khác.

Nhiều khi chúng ta không suy xét kỹ, lấy những lý cao siêu trong kinh điển ra, để biện luận cho cái hiểu biết của mình. Như câu “Kỳ tùy tâm tịnh, tức Phật độ tịnh” (nếu tâm mình tịnh, tức là cõi Phật đó rồi, không cầu đâu xa, rồi lại phủ nhận không có cõi Phật), đây là sự hiểu biết thật là nông cạn, thật là đáng thương, không chỉ vậy mà còn gây ra một hoang mang lớn cho số Phật tử tu theo pháp môn Tịnh độ.

Chúng ta thử xét câu “Kỳ tùy tâm tịnh, tức Phật độ tịnh” đúng ở cấp độ nào và không đúng ở cấp độ nào?

Ðáp: Ðúng ở cấp độ khi chúng ta thấy được Phật tánh.

Không đúng ở cấp độ khi chúng ta chưa thấy được Phật tánh.

Thử hỏi trong mỗi chúng ta có ai đạt được Phật tánh chưa? Thật sự mà nói chưa có ai đạt được Phật tánh. Như vậy, khi chúng ta chưa thấy được Phật tánh, mà chúng ta lấy những lý cao siêu này để mà biện bạch cho cái hiểu biết của mình thì nó sẽ phản kháng lại cho chúng ta những điều như sau.

Thứ nhất, chỉ là lời nói viễn vông đầu môi chót lưỡi.

Thứ hai, không thực tế.

Thứ ba, mâu thuẫn với chính mình (mâu thuẫn là sao? Là mình chưa đạt được cái lý đó, mà cứ cho mình là đạt được, cũng giống như nghĩ cơm mà không ăn cơm thì không sao tránh khỏi sự đói bụng, không chỉ mâu thuẫn với chính mình mà còn mắc vào tội đại vọng ngữ, không chứng mà nói chứng).

Câu nói: “Kỳ tùy tâm tịnh, tức Phật độ tịnh” nghe qua tựa hồ như đúng lý, nhưng nếu xét cho kỹ thì lại không hợp, mà chỉ chuyên về phần lý thuyết ngụy biện. Tại sao? Vì bất kỳ một pháp nào hiện hữu cũng đều nói lên lý và sự của nó. Nói về lý thì tâm mình tịnh tức là Tịnh độ, cũng như nói do tâm chúng sinh uế trược nên mới có thế giới Ta bà đau khổ. Chúng ta đã thấy do có tâm phiền não của chúng sinh nên mới có thế giới uế trược Ta bà. Vậy thì, khi chúng sinh niệm Phật tâm được thanh tịnh tức nhiên cũng có cảnh giới Tịnh độ Cực lạc mà chúng sinh đó sẽ sinh về. Thế thì cảnh Cực lạc là một thế giới thanh tịnh có thật, có Phật A Di Ðà đang thuyết pháp giống như Ðức Phật Thích Ca thuyết pháp ở cõi Ta bà này. Như vậy, ta niệm Phật cầu vãng sinh về Cực lạc có gì là không đúng, có gì là vọng cầu xa xôi. Mong sinh về cảnh tịnh điều đó không hay hơn là mải mê ở trong cảnh uế sao?

Lại nữa câu nói “Tự tánh là Phật Di Ðà, tâm là cảnh Tịnh độ”, cũng như bảo chúng sinh ai cũng có Phật tánh và có thể thành Phật. Nhưng thử hỏi tâm ta đã hoàn toàn thanh tịnh chưa, và thật sự ta đã thành Phật chưa? Nếu chưa, thì đừng quá cao ngạo, bỏ sự chấp lý, tự cho tự tánh là Phật A Di Ðà, thanh tịnh tâm là Tịnh độ.

Nhìn một cách thực tế, cõi Ta bà của chúng ta có mấy ai phát tâm xuất gia đâu, trong một trăm người thì chỉ có một người xuất gia.

Chúng ta thử nhìn ra bên ngoài, biết bao nhiêu điều gây rối cho xã hội như là tham nhũng hối lộ, xì ke, ma túy, sát sinh, trộm cướp, tà dâm, v.v... có mấy ai chịu quay đầu để nhìn lại chính mình, để tu tập. Nhìn chung, đại đa số thì chìm đắm trong ngũ dục, lục trần. Với cách nhìn khách quan như thế này, thì làm sao chúng ta chuyển nổi cõi Ta bà này thành Tịnh độ được. Với câu nói “Tự tánh Di Ðà, duy tâm Tịnh độ” thì quá ư là không đúng với thực tế, chỉ là hư vọng mà thôi.

Chúng ta phải hiểu rõ Tịnh độ là gì?

Tịnh: thanh tịnh, trong sạch.

Ðộ: cõi, nước.

Như vậy, Tịnh độ là một cõi thanh tịnh, trong sạch chứ không phải một cõi uế trược như cõi Ta bà này.

Tịnh độ còn có nghĩa là: tịnh hóa thân tâm, trang nghiêm quốc độ.

Như vậy, muốn chuyển đổi một cõi đầy uế trược thành một cõi Tịnh độ thật sự, thì mỗi chúng sinh trong cõi uế trược đó đều phải cùng nhau tu tập, cùng nhau tịnh hóa thân tâm, cùng nhau trang nghiêm quốc độ, thì mới chiêu cảm được cõi Tịnh độ. Còn ngược lại, thì không bao giờ có được. Như vậy muốn có cõi Tịnh độ, thì phải có nhân thanh tịnh, trong sạch, muốn có được nhân thanh tịnh trong sạch thì chúng ta phải làm sao? Chúng ta phải nhất tâm niệm Phật nguyện cầu vãng sinh. Cho nên chúng ta phải biết rằng, nay tâm chưa tịnh, tánh lại chưa phải là Phật A Di Ðà, thì đừng sinh tâm ngã mạn tự cao, chê bai chánh pháp, chê lời Phật dạy, chê lời Tổ dạy, lý thuyết ngụy biện chỉ mang thêm tội lỗi vào thân miệng ý mà trôi lăn trong vòng ác đạo. Không ít người có tâm ngã mạn tự cao, mắc bệnh không tưởng, nên tự cho mình là kẻ siêu việt vượt hơn các bậc tiền bối, khinh khi thầy tổ, chê bai lời Phật và Bồ Tát, hủy diệt mất chánh tín, làm bạn với ma vương, cuối cùng cũng chỉ rơi vào con đường sinh tử. Liên Trì Tổ sư có dạy “Thời mạt pháp, tín tâm của bậc xuất gia có khi không bằng hàng nam cư sĩ, và phần nhiều hàng nam cư sĩ tín tâm không bằng nữ cư sĩ”.

Ðúng vậy, chúng ta học cho nhiều, hiểu biết cho nhiều dễ rơi vào một trong tám nạn, đó là thế trí biện thông, đôi khi chúng ta lấy mớ hiểu biết của mình để rồi đi thắc mắc điều này, nghi ngờ điều kia, để chúng ta hiểu được một khái niệm mơ hồ nào đó, về một thế giới nào đó, chính cái này sẽ trở thành sở tri chướng cho chúng ta. Cái biết đó sẽ làm cho ta chướng ngại đến niềm tin, đánh mất lòng tin, thật là nguy hiểm vô cùng.

Tại sao Tổ Liên Trì nói: “Thời mạt pháp tín tâm của người xuất gia có khi không bằng hạng nữ cư sĩ”? Vì hàng nữ cư sĩ họ không cần lý thuyết suông, không cần ngụy biện để chứng tỏ ta là người học rộng hiểu nhiều, mà chỉ tín tâm vào lời Phật Tổ, vào sự tu trì nên đạo hạnh ngày càng tăng trưởng một cách mau chóng, và sự nghiệp vãng sinh có phần cao hơn. Chỉ trừ những kẻ phước mỏng tội dày, nghiệp chướng sâu nặng, mới dễ bị lôi cuốn vào các pháp môn khác bỏ đi pháp môn niệm Phật vi diệu mà trước đây họ đã từng tu niệm. Vì nghiệp trần quá nặng nên bỏ Phật chạy theo trần cảnh ma nghiệp, ham vui nhất thời, ưa chuộng danh tiếng, mê theo lý thuyết mà bỏ đi sự tu, mê cảnh không tưởng bỏ bê giác tánh; ngày tháng chần chừ, chỉ mang lại cho tâm thần rối loạn, đầu óc ngơ ngơ ngẩn ngẩn, như người mất trí, Phật Phật ma ma, tâm thần bất định, có khi tâm trí cuồng loạn, nên sinh tử luân hồi cũng vẫn là con đường mở rộng để đón chờ.

Thương thay! Vì một chút đánh mất tín tâm đối với pháp môn tu mà muôn đời trầm luân nơi sinh tử đau khổ.

 

SINH TỬ LÀ VIỆC LỚN

Nỗi thao thức trong mỗi chúng ta là làm sao giải quyết được sinh tử bởi vì còn sinh tử thì chúng ta cứ mãi trôi lăn trong vòng luân hồi của lục đạo hết sức khổ sở. Vì sinh tử, chúng ta cứ mãi vô ra trong bào thai đầy hôi tanh máu mủ, nhơ nhớp của người mẹ, có khi nằm trong bào thai của con chó, con heo, con cá v.v... cứ mãi quay đi lộn lại trong vô lượng kiếp như vậy, thật là ghê rợn. Vì sinh tử mà làm đảo lộn luân thường đạo lý, ví dụ như cha lấy con, con lấy cha, mẹ lấy con, con lấy mẹ, chị lấy em, cầm dao giết con vật để ăn, không ngờ ta giết cha mẹ, anh, chị, em, thân bằng quyến thuộc của ta nhiều đời nhiều kiếp mà không hay không biết.

Vì sinh tử, chúng ta không chỉ làm khổ cho mình mà còn làm khổ đến cho tất cả mọi người như là làm khổ vợ, khổ chồng, khổ con, khổ cha mẹ v.v... trong vô lượng kiếp như vậy.

Ôi! Nghĩ đến sinh tử thật là kinh hoàng, mà chúng ta không giác ngộ tu hành hay sao, chúng ta không gấp rút hay sao, đợi đến chừng nào đây.

Thật là may mắn thay, chúng ta được làm thân người, sớm lại được gặp Phật pháp. Ðặc biệt, chúng ta lại gặp được pháp môn Tịnh độ, nhờ tha lực bản nguyện của Phật A Di Ðà mà chúng ta được liễu sinh thoát tử vãng sinh về thế giới Cực lạc.

Ðể cho chúng ta luôn thức tỉnh, tu hành một cách nghiêm mật, thì chúng ta phải luôn nghĩ đến sự vô thường, sự trống vắng, ngắn ngủi của kiếp người.

Khi đề cập đến việc được làm thân người, được gặp Phật pháp là khó hay dễ, thật là khó vô cùng. Như chúng ta thường nghe: “Nhân thân nan đắc, Phật pháp nan văn”, nghĩa là “Thân người khó được, Phật pháp khó nghe”.

Thật là khó được gặp mà hôm nay chúng ta đều gặp được cả.

Chúng tôi thầm nghĩ, chắc có lẽ chúng ta từ vô lượng kiếp đã từng tu tạo phước đức cho nên hôm nay mới gặp được quả tốt như thế này, bằng ngược lại thì chúng ta không dễ gì mà gặp được đâu.

Vì vậy, chúng ta phải luôn thường xuyên nghĩ đến sự vô thường, trống vắng, mỏng manh của cuộc đời mà tinh tấn tu hành, chứ trong thời gian ngắn ngủi này, chúng ta không chịu tu sửa thì thật uổng phí cả một kiếp người.

Ðức Phật đã dạy: “Mỗi khi chúng ta đánh mất thân này, thì trăm ngàn muôn kiếp khó mà kiếm lại được”. Cũng giống như Ðức Phật ví con rùa đui hai mắt, sống tận dưới đáy biển, cứ một ngàn năm khúc gỗ trôi qua biển thì con rùa đui hai mắt nổi lên liền chui vào đúng bọng cây. Phật mới bảo các vị Tỳ Kheo, các thầy thấy con rùa đui hai mắt chui được vào bọng cây khó hay là dễ? Các thầy Tỳ Kheo trả lời: Kính bạch Thế Tôn, thật là khó vô cùng. Cũng vậy, được làm thân người lại là khó gấp mấy lần con rùa đui hai mắt chui vào bọng cây.

Có vị Tổ dạy rất độc đáo: “Thiên niên thiết thọ khai hoa dị, nhất thất nhân thân vạn kiếp nan”, nghĩa là: “Ngàn năm cây sắt nở hoa còn dễ hơn mỗi khi chúng ta đánh mất thân người thì trăm ngàn muôn kiếp khó mà kiếm lại được”.

Như chúng ta đã biết, có khi nào cây sắt nở hoa không? Không bao giờ có chuyện đó, khó như vậy đó, được làm thân người còn khó hơn cây sắt nữa.

Trong Kinh Ðại Bát Niết Bàn, có đoạn ghi: “Ðức Phật lấy ít đất để lên móng tay, rồi bảo Ca Diếp Bồ Tát rằng:

- Ðất ở mười phương thế giới nhiều hay đất ở móng tay ta nhiều?.

- Bạch Thế Tôn, đất ở móng tay không thể nào sánh bằng đất ở mười phương thế giới.

- Ðúng thế, này thiện nam tử! Có người đã chết trở lại được thân người, bỏ thân trong ba đường ác mà được thân người, căn thân đầy đủ, được sinh nơi trung quốc, có đủ chánh tín, có thể tu tập đạo hạnh, có thể tu tập chánh đạo, có thể được giải thoát, có thể nhập Niết bàn, được như trên đây thật là hy hữu, như số lượng đất trên móng tay”.

Qua những dẫn chứng trên, chư Phật, chư Tổ thường nhắc nhở chúng ta có được thân người thật là khó vô cùng, khi đã có rồi thì chúng ta phải biết quý trọng, bảo vệ nó, mượn nó để tu hành, chớ không nên buông lung, để rồi chúng ta đánh mất nó, trăm ngàn muôn kiếp khó mà kiếm lại được.

Chúng ta phải luôn thức tỉnh cái chết đến cận kề bên ta. Thân này thật là mỏng manh, giả hợp, chỉ cần chúng ta hít vào mà không thở ra thì ta đã qua đời khác rồi, như bông hoa sớm nở tối tàn, có gì mà vui đâu. Cho nên, vào một hôm, Ðức Phật hỏi các vị Tỳ Kheo rằng: “Mạng người sống trong bao lâu?

- Có vị trả lời là mạng sống con người trong khoảng vài ngày, bị Ðức Phật chê trách, ông chưa hiểu đạo, ông chỉ hiểu cái da của Phật pháp.

- Có vị trả lời: Mạng sống con người trong khoảng bữa ăn, bị Ðức Phật chê trách, ông mới hiểu được cái xương của Phật pháp.

- Có vị trả lời: Mạng sống con người trong một hơi thở. Vị này được Ðức Phật ca ngợi và tán thán là ông đã hiểu tận xương tủy của Phật pháp.

Vì thế Ðức Phật thường dạy: “Tất cả vạn vật hiện hữu trên vũ trụ này đều là giả tạm vô thường, không có gì là bền chắc đâu, chỉ có tu nhân tích đức mới là cái thật để cho chúng ta mang theo.

Khổng Tử cũng nói: “Thế thượng vạn ban đô thị giả, nhân sinh đạo đức quả duy chân”, nghĩa là “Tất cả vạn vật hiện hữu trên thế gian này đều là vô thường, duy chỉ có đạo đức mới trường tồn vĩnh cửu”.

Chúng ta thường biết được thân này là vô thường, là giả tạm, không có cái gì là ta cả, nghĩ như thế chúng ta mới quên mình tu được, còn ngược lại chúng ta không hay không biết, cứ cho cái thân này là thường còn, cuộc đời này là đẹp đẽ, chấp cái ta này là thật có thì quý vị cứ mãi tham đắm bả ngũ dục giả tạm ở thế gian, suốt cả cuộc đời làm nô lệ cho cái giả, suốt cả cuộc đời làm nô lệ cho ăn, uống, ngủ nghỉ, mà không hay không biết, thật là khổ đau vô cùng.

Ðể đối trị lại những dục vọng tham muốn ở đời, Ðức Phật đã chỉ dạy chúng ta trong “Tứ niệm xứ” là phải luôn quán thân này là bất tịnh, là hôi thối.

Kinh Trung Bộ I có đoạn ghi: “Này các vị Tỳ Kheo, hãy quán thân này từ gót chân cho đến đỉnh đầu là một bọc da chứa đựng toàn là những đồ bất tịnh hôi thối như là: tóc, lông, móng, máu, mủ, đờm, nước miếng, nước tiểu, phân v.v...”

Ðức Phật muốn cho chúng ta thấy được thật tướng của thân thể này, để chúng ta khỏi phải mê lầm về nó. Như quý vị thường thấy, hằng ngày trong thân thể của chúng ta có chín cái lỗ thường chảy ra những đồ bất tịnh hôi tanh. Vì thế, các vị Tổ ví chín cái lỗ này chảy ra những đồ bất tịnh hôi thối gấp mấy lần mùi hôi ở những cống rãnh của thành phố chảy ra. Chín lỗ đó là gì? Hai tai chảy ra ráy, hai mũi chảy ra nước mũi, miệng chảy ra nước miếng, hai mắt chảy ra ghèn, đường tiểu tiện chảy ra nước tiểu, đường đại tiện thải phân.

Khi chúng ta đi ngang qua những cống rãnh ở thành phố, thì chúng ta cảm thấy thế nào? Thối hay thơm? Thật là thối vô cùng, các cống rãnh đã thối như thế, chư Tổ ví thường ngày thân thể chúng ta chảy ra những đồ bất tịnh hôi thối gấp mấy lần mùi hôi ở cống rãnh.

Chúng ta tu hành thì phải thấy được thật tướng của thân thể này là vô thường, là giả tạm, là bất tịnh. Khi chúng ta nhận chân được thực tướng rồi, chúng ta không dại gì làm nô lệ cho nó nữa, mà chúng ta chỉ biết mượn nó làm phương tiện để tu tập. Cho nên chúng ta không khổ vì nó. Còn ngược lại, đối với những người không nhận chân được thực tướng của thân thể này là bất tịnh, là vô thường, là giả có, thì người ta cứ mải mê làm nô lệ cho cái thân này hoài. Cứ cho thân này là có thật, là trong sạch, người ta cứ vỗ béo, ăn cho ngon, mặc cho đẹp, đánh phấn son cho cái thân này, chải chuốt cho cái thân này, không ngờ họ đã đánh phấn son, vỗ béo, chải chuốt cho bọc da hôi thối mà họ không hay không biết, thật là đáng thương tâm cho họ.

Trong cuốn Sa Di Luật Giải, Ðức Phật dạy: “Cái khổ của con lừa, con lạc đà chở nặng, cái khổ của những kẻ trôi lăn trong sinh tử luân hồi chưa gọi là khổ. Ngu si không nhận chân được thực tướng, không biết được hướng đi ấy mới gọi là khổ”.

Tại sao Ðức Phật nói cái chở nặng của con lừa, con lạc đà và những kẻ trôi lăn trong sinh tử chưa gọi là khổ? Là bởi vì con lừa, con lạc đà và những kẻ trôi lăn trong sinh tử chỉ khổ một đời thôi, còn đối với những người ngu si không nhận chân được thực tướng, không biết được hướng đi thì họ sẽ bị trôi lăn mãi mãi trong vòng sinh tử luân hồi mà không khi nào ra khỏi.

Ðạo Phật chúng ta cho thân này là vô thường, là giả hợp, là bất tịnh, hiểu như vậy có phải một cách yếm thế hay không? Thưa là không phải. Nhờ chúng ta biết được thân này là vô thường, là bất tịnh, là giả có cho nên ngày nào còn sống thì ngày đó ta nên sống đẹp và sống tốt, làm lợi ích cho mọi người.

Chúng ta không nên hiểu một cách yếm thế, cho thân này là vô thường, là bất tịnh, là giả có rồi chúng ta chán đời, ưng làm gì thì làm, bỏ bê thân này, chích xì ke, ma túy, quấy phá xã hội. Những ai mà hiểu như vậy hoàn toàn sai lệch với ý của chư Phật dạy. Chúng ta là những Phật tử đã hiểu đạo, thì phải luôn tỉnh thức sự sống chết đến với chúng ta rất mau, cái chết nó không hẹn một ai hết, nó đến với chúng ta một cách bất đắc kỳ tử.

Có khi nào cái chết đến với chúng ta mà ta hẹn là cho tôi sống thêm khoảng 5, 6 ngày nữa rồi tôi chết, không bao giờ có hẹn như vậy được.

Bình nhật thường ngày chúng ta cũng đã từng chứng kiến biết bao nhiêu là sự chết chóc của mọi người, có người thì chết trẻ, có người thì chết già v.v..., đã từng chứng kiến như vậy mà tại sao chúng ta không chịu giác ngộ để sớm tu hành, còn đợi đến chừng nào nữa đây. Chúng ta nên biết rằng: mỗi khi đánh mất thân người thì trăm ngàn muôn kiếp khó mà kiếm lại được. Cho nên chúng ta phải thương mình lo tu hành đi, đừng có ham gì bả danh lợi giả tạm của thế gian.

Kinh Tạp A Hàm, Ðức Phật đưa ra bốn hình ảnh con ngựa để ví dụ bốn hạng người như sau:

- Con ngựa thứ nhất chỉ thấy bóng roi đã chạy.

- Con ngựa thứ hai, nhịp roi lên lưng mới chạy.

- Con ngựa thứ ba, đánh cho thật đau mới chạy.

- Con ngựa thứ tư, đánh chết bỏ, lúc lắc chớ không chịu chạy.

Qua hình ảnh bốn con ngựa, Ðức Phật chỉ rõ cho chúng ta thấy được bốn hạng người:

- Hạng người thứ nhất, chỉ nghe tiếng đồn có người chết là giác ngộ tu ngay.

- Hạng người thứ hai, chỉ chứng kiến một người chết thôi là giác ngộ tu liền.

- Hạng người thứ ba, đã chứng kiến khoảng 1, 2, 3 người chết, lúc đó mới chịu tu.

- Hạng người thứ tư, tuy đã chứng kiến vô số người chết mà không hề nhúc nhích, họ cứ cho là cái chết của người ta chớ đâu phải cái chết của mình. Hạng người này chúng tôi xin bái.

Qua bốn con ngựa trên, đa số chúng ta rơi vào con ngựa thứ tư, ít có ai mà rơi vào con ngựa thứ nhất, hai, ba.

Vậy, chúng ta sớm tỉnh giác, thân mạng của chúng ta vô thường, ngắn ngủi, thật chi là trống vắng không có gì là chắc đâu.

Cho dù làm vua, làm quan đi nữa, khi chết cũng để lại đống tro nhơ mà thôi. Như chúng ta đã biết, sống lâu như ông Bành Tổ là 800 năm, nay đâu còn, giàu sang như Vương Khải, Thạch Sùng rồi cũng xuôi tay mà thôi.

“Bao bì cốt nhục nung huân huyết

Cưỡng tác kiều yêu cuống hoặc nhân,

Thiên cổ anh hùng giai nhân tận

Bách niên đồng tác nhất khanh trần”

Nghĩa là:

Máu mủ thịt xương một túi nhơ

Tô điểm chi mong gạt tình hờ

Vạn thuở anh hùng giai nhân tận

Trăm năm để lại đống tro nhơ”.

Chúng ta đã hiểu rõ được thật tướng của thân thể mình rồi. Ngày nào còn sống thì chúng ta phải tinh tấn tu hành ngày đó, chớ đừng hẹn lần hẹn lữa. Chớ để cơn vô thường đến cướp ta đi thì trăm ngàn muôn kiếp không có cơ hội để tu.

Ngày xưa các vị Tổ trong lúc tu hành các ngài thường luôn để ý đến sự vô thường và luôn xem sinh tử là sự đại. Khi một ngày trôi qua, các vị Tổ thường than rằng: “Ôi! Một ngày đã trôi qua rồi mà ta chưa làm được gì cả!”. Quý ngài rất quý thời gian tu vô cùng. Ðể cho sự tu tập một cách nghiêm mật, các vị Tổ làm một cái hòm nhỏ để bên gối nằm. Khi nào các ngài cũng liếc mắt nhìn cái hòm, ám chỉ là cái chết kề cạnh bên ta, chỉ cần sơ suất một chút thôi là ta nhảy vào đó liền. Chính cái hòm nhỏ này có một tác dụng ghê gớm, nhờ nó mà giúp cho các vị Tổ tinh tấn tu hành một cách nghiêm mật, không bao giờ xao lãng.

Như chúng ta đã biết, trong kinh công phu chiều có đoạn:

Thị nhật dĩ quá,

Mạng diệc tùy giảm

Như thiểu thủy ngư

Tư hữu hà lạc

Ðại chúng đương cần tinh tấn

Như cứu đầu nhiên

Ðản niệm vô thường

Thạnh vật phóng dật.

Nghĩa:

Ôi! Một ngày đã trôi qua rồi,

Mạng sống theo đó mà giảm dần

Như cá ở ao cạn nước

Có gì vui đâu

Ðại chúng nên cần tinh tấn

Như cứu lửa cháy trên đầu

Luôn nhớ nghĩ vô thường

Chớ nên phóng dật.

Chúng ta sống cao nhất là khoảng 50 tuổi đến 100 tuổi, đây là số tượng trưng thôi, cũng có người 1 tuổi chết, có người sống đến 10 tuổi chết, có người sống 20, 30 tuổi... là chết.

Ví dụ tuổi thọ của chúng ta là 50 tuổi, cứ một ngày trôi qua thì tuổi thọ giảm còn lại 49 tuổi, cứ như thế mà giảm dần, cho đến khi ta mất mạng. Tục ngữ có câu “Nước chảy đá mòn” cũng giống như cá ở ao mà cạn nước, như chúng ta đã từng thấy trong các ao hồ, cứ mỗi ngày mặt trời lên, thì nước trong ao hồ đều bốc hơi, nước cứ mỗi lần bốc hơi như vậy làm cho nước ở ao hồ cạn dần, thì mạng sống của những con cá ở trong đó cũng theo đó mà giảm dần.

Qua bài thơ trên đây, cho chúng ta thấy được mạng sống của kiếp người thật là ngắn ngủi, thật là trống vắng vô cùng. Vì vậy, chúng ta nên sớm tỉnh ngộ đến sự vô thường, xem sinh tử là việc lớn mà một lòng siêng năng, tinh tấn, gấp rút tu hành, chớ nên buông lung giải đãi mà bỏ phí qua một kiếp người thật là oan uổng vô cùng.

Chúng ta phải luôn tỉnh giác, gấp rút tu hành như hình ảnh cứu lửa cháy trên đầu.

Có khi nào lửa đang cháy trên đầu mà chúng ta hẹn là hãy đợi tôi một hai phút rồi tôi dập tắt sau. Không bao giờ hẹn được, lửa vừa cháy là chúng ta nhanh chóng dập tắt liền, còn nếu chậm trễ một chút thôi thì nó thiêu đốt chúng ta ngay. Cũng vậy, qua hình ảnh này ngụ ý cho ta thấy được: Nếu chúng ta không chịu gấp rút tu hành thì quỷ vô thường đến cướp ta ngay. Lúc này, than van, kêu trời kêu đất, cho dù chúng ta cầu khẩn một cách tha thiết đi nữa thì cũng đã muộn màng lắm rồi. Cổ đức dạy rằng: “Khuyên niệm Phật than rằng chưa rảnh, quỷ sứ đòi khóc một khóc hai” hay là “Mạc đãi lão lai phương niệm Phật, cô phần đa thị thiếu niên nhân”, nghĩa là: Chớ để tuổi già mới niệm Phật, mồ hoang lắm kẻ tuổi còn xanh. Vì vậy, một lần nữa, chúng ta nên sớm giác ngộ vô thường mà gấp rút tu hành, chớ đừng để luống qua một kiếp người thì trăm ngàn muôn kiếp khó mà kiếm lại được. Chúng ta cũng đã hiểu như thế nào là vô thường, cũng đã thấy rõ được thật tướng của thân thể mình, thì chúng ta phải sống như thế nào đây, để chuẩn bị cho ngày ra đi của mình một cách êm đẹp. Phải hiểu rằng, chúng ta sống hôm nay là để chuẩn bị cho ngày ra đi, chớ ta không nên ham sống mà bỏ quên đi ngày nhắm mắt xuôi tay, đây là điều tối quan trọng, chúng ta nên nhớ mãi.

Sống như thế nào để trở thành một người lương thiện có đạo đức, có tu tập. Trước hết, chúng ta phải nên quy y Tam Bảo.

Theo tư tưởng của Kinh Quán Vô Lượng Thọ nói: Muốn sinh về Cực lạc, phải tu ba phước:

- Hiếu dưỡng cha mẹ, phụng thờ sư trưởng, tâm từ bi không giết hại, tu mười nghiệp lành.

- Thọ trì tam quy, giữ kỹ các giới, không phạm oai nghi.

- Phát lòng Bồ đề, tin lý nhân quả, đọc tụng kinh điển Ðại thừa, khuyến tấn người tu hành.

Ba thứ phước này là chánh nhân tịnh nghiệp của chư Phật quá khứ, hiện tại, vị lai. Ðây là nói về dùng phước lực để vãng sinh.

QUY Y TAM BẢO

Muốn trở thành một người Phật tử trước hết chúng ta phải quy y Tam Bảo. Cho nên, việc quy y Tam Bảo là việc cần thiết không thể thiếu được. Như thế nào gọi là quy y Tam Bảo?

Chúng tôi xin giải nghĩa bốn chữ “Quy y Tam Bảo”.

- Quy: Quay về

- Y: Nương tựa.

- Tam Bảo: là ba ngôi báu Phật, Pháp, Tăng.

Vậy, “Quy y Tam Bảo” là quay về nương tựa với Phật, Pháp, Tăng.

Tại sao chúng ta phải quy y Phật? Phật là đấng giác ngộ sáng suốt, là bậc “Thiên nhân chi đạo sư, tứ sinh chi Từ phụ”. Vì vậy, chúng ta nên quy y Phật.

Tại sao chúng ta phải quy y Pháp? Bởi vì pháp là chân lý do Ðức Phật nói ra, nhờ pháp mà chúng ta có được cuộc sống an lạc, giải thoát, cho nên chúng ta phải quy y Pháp.

Tại sao phải quy y Tăng? Tăng là hòa hợp, là trang nghiêm thanh tịnh, chư tăng là những người thay thế Ðức Phật hoằng truyền chánh pháp, cho nên chúng ta phải quy y Tăng. Ðây là nói về sự quy y Tam Bảo. Còn lý quy y Tam Bảo là sao? Là chúng ta quy y (nương tựa) tự tánh Tam Bảo trong ta, trong ta cũng sẵn có đủ Phật, Pháp, Tăng. Nhưng muốn đạt được tự tánh Tam Bảo, điều cần thiết chúng ta phải quy y sự Tam Bảo. Tại sao chúng ta cần phải quy y sự Tam Bảo? Là vì thế này, nhờ ông Phật bằng gỗ, bằng xi măng mà chúng ta lễ lạy, nhờ đó mới đánh thức được ông Phật bên trong của chúng ta, nhờ sự quy y Pháp là những lời Ðức Phật dạy, qua những lời dạy đó, giúp chúng ta nhận ra được, hiểu ra được đâu là chánh đâu là tà, rồi áp dụng tu hành thì lúc đó chúng ta mới thức tỉnh được pháp tánh trong ta. Sự quy y Tăng, là nhờ hình bóng của chư tăng hiện tại mà ta khởi được lòng tôn kính, nhờ sự tôn kính này mới giúp ta thấy được bản thể thanh tịnh hòa hợp tăng trong ta. Như vậy chúng ta cũng đã hiểu được như thế nào là sự, lý quy y Tam Bảo.

Khi quy y thì chúng ta đã lãnh thọ năm giới:

1.- Không sát sinh.

2.- Không trộm cắp.

3.- Không tà dâm.

4.- Không nói dối.

5.- Không uống rượu.

Năm giới này rất quan trọng, không chỉ riêng người Phật tử thọ trì mà hàng xuất gia cũng lấy năm giới này làm gốc. Muốn đạt được quả vị Phật thì cũng không ngoài năm giới này.

Năm giới này là nền tảng sống, là chân hạnh phúc cho chúng ta, nếu chúng ta tu tiến hơn nữa là chúng ta tu thêm thập thiện: thân có ba, khẩu có bốn, ý có ba.

Thân có ba: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm.

Khẩu có bốn: không nói dối, không nói lưỡi đôi chiều, không nói lời thêu dệt, không nói lời hung ác.

Ý có ba: không tham, không sân, không si.

Nếu như toàn thế giới ai ai cũng biết giữ năm giới, tu thập thiện thì ắt hẳn thế giới đó sẽ có tràn đầy hạnh phúc, người với người sống trong tình đạo, luôn sống trong tình huynh đệ, biết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau, người mạnh thì biết nâng niu người yếu, biết tôn trọng lẫn nhau, biết kính trên nhường dưới, biết hoan hỷ xả bỏ cho nhau. Ôi! Nhân quả không sai chạy, “Nếu chúng ta biết gieo nhân lành thì chúng ta sẽ hưởng quả lành”, đây là một chân lý từ muôn thuở không bao giờ sai chạy.

Khi Ðức Phật còn tại thế, có Bà la môn hỏi Phật: Con đã thọ trì năm giới, tu thập thiện, hằng ngày con luôn sống là một người hiền lành đạo đức thì sau này con chết con sẽ đi về đâu, xin Ngài hãy chỉ dạy cho con được rõ.

Ðức Phật dạy: Này Bà la môn, có một cây nghiêng về hướng Tây, khi nó ngã, thì nó sẽ ngã về hướng nào?

– Bạch Ðức Thế Tôn, tất nhiên nó phải ngã về hướng nó đã nghiêng.

– Cũng vậy, cả cuộc đời Bà la môn biết sống là một người hiền lương thì sau khi chết sẽ sinh vào một thế giới an lành.

Chúng ta phải biết rằng, theo đạo Phật là phải tin chắc nhân quả.

Nếu chúng ta gieo hạt ớt thì cho ra quả ớt. Nếu chúng ta gieo hạt chanh thì sẽ cho ra quả chanh. Chớ không ai mà gieo hạt ớt cho ra quả chanh bao giờ. Ở hiền thì gặp lành, ở ác thì gặp ác, niệm Phật thì sẽ thành Phật, chúng ta phải hiểu nhân quả một cách rõ ràng như vậy thì sự tu hành của chúng ta mới phát triển được.

Trong sách này chúng tôi chỉ đề cập đến giới thứ nhất “Không sát sinh”.

Khi chúng ta chưa quy y Tam Bảo, chưa thọ trì năm giới thì chúng ta sát sinh vô tội vạ, gặp con vật nào mà thích ăn là giết nó chớ không hề có lòng từ gì cả. Chỉ vì món ăn ngon, vì vỗ béo cho thân thể mình mà mình tàn nhẫn cầm dao cướp mất đi mạng sống của mọi loài, chúng tôi thử hỏi quý vị, có ai đó cầm dao cắt cổ mình, mình có biết đau không? Ðau lắm phải không quý vị. Cũng vậy, khi chúng ta cầm dao cắt cổ con vật thì nó cũng biết đau như chúng ta vậy đó, chúng ta cũng biết ham sống sợ chết, thì con vật nó cũng vậy, nó cũng biết ham sống sợ chết, tuy hình hài của nó khác chúng ta, nhưng đời sống tâm thức của nó cũng không khác ta.

Trong Kinh Tạp A Hàm nói: “Nếu có người nào muốn giết hại ta, ta không vui, thì tất nhiên kẻ khác cũng vậy, không vui cho ta giết hại họ. Tại sao mình muốn mạng sống mình còn mà lại giết hại mạng sống của kẻ khác? Như vậy là trái ngược, con người cần phải sửa chữa”.

Ðức Phật dạy “Nhất thiết chúng sinh giai hữu Phật tánh”, nếu chúng ta giết một con vật, là ta tự giết Phật tánh của nó, tội rất nặng.

Nếu hôm nay chúng ta ăn 1 ký thịt thì mai sau sẽ phải trả 10 ký thịt, nếu giết người bằng một viên đạn thì sau này sẽ nhận lãnh bằng một viên đại bác, không bao giờ nằm ngoài luật nhân quả.

Khổng Tử than rằng “Sinh tiền bất tri thiên đường lộ, tử hậu nan ly địa ngục môn”, nghĩa là: “Lúc sống mà không biết làm việc lành, thời sau khi chết khó mà thoát khỏi cửa địa ngục”. Ðây là một chân lý không bao giờ sai chạy được.

Nhất thiết chúng sinh vô sát nghiệp,

Thập phương hà xứ động đao binh.

Gia gia, hộ hộ đồng tu thiện,

Thiên hạ hà sầu bất thái bình.

Nghĩa là:

Hết thảy chúng sinh không nghiệp giết,

Mười phương nào có nổi đao binh.

Mỗi nhà, mỗi chốn đều tu thiện.

Lo gì thiên hạ chẳng thái bình.

Bởi vì chúng sinh do vô minh che lấp mà cứ hơn thua, đố kỵ đâm giết lẫn nhau, chính vì nhân vô minh này khiến cho chúng sinh cứ mãi trôi lăn trong vòng sinh tử không khi nào ra khỏi. Khi thì đầu thai thành người, khi thì đầu thai làm con vật, cứ thay nhau đầu thai như vậy để mà trả vay, vay trả cho nhau không khi nào ngừng nghỉ.

Chúng ta hãy lấy lời Ðức Phật dạy mà suy rộng ra, mỗi ngày chúng ta giết những con cá, con gà, con vịt, con bò v.v... không ngờ là chúng ta cầm dao giết cha mẹ anh em, con cái của ta nhiều đời nhiều kiếp mà ta không hay không biết. Nhất là những bữa ăn, những đĩa thịt, những đĩa cá tràn đầy. Không ngờ những đĩa thịt, đĩa cá đó là thịt của cha mẹ, anh em, con cái của ta đó. Quý vị thấy kinh hoàng không, tại sao không ngưng ngay nghiệp sát ư?

Trong Kinh Vu Lan có đoạn ghi: “Ta lễ bái những bậc tiền bối và ngậm ngùi vì nhớ kiếp xưa. Ðống xương hỗn tạp chẳng vừa không phân trai gái bỏ bừa khó coi chắc cũng có ông bà, cha mẹ hoặc thân ta hoặc kẻ ta sinh, luân hồi sinh tử lộn quanh, lục thân đời trước thi hài còn đây”.

Phật dạy từ vô lượng kiếp cho đến nay, chúng ta lang thang mãi trong vòng sinh tử luân hồi bất tận đến nỗi tất cả chúng ta đều là thân bằng quyến thuộc của nhau, dưới hình thức này hoặc hình thức khác. Vì thế Phật nói: “Này các Tỳ Kheo, thật khó mà tìm được kẻ nào trong đời quá khứ chưa từng là cha mẹ, anh em, chị em, con cái của các ngươi”.

Chúng ta là người Phật tử, là con Phật, phải thấu hiểu lời Phật dạy, không chỉ chúng ta có cha mẹ, anh em, con cái trong một kiếp này đâu, mà phải hiểu rằng, vì sinh tử luân hồi hiện bây giờ cha mẹ, anh em, con cái của chúng ta đang ở cảnh giới súc sinh, ngạ quỷ, A tu la, nhân, thiên, nói tóm lại là ở trong lục đạo.

Kinh Phạm Võng, phẩm Bồ Tát giới, Ðức Phật dạy: “Tất cả người nữ là mẹ ta, tất cả người nam là cha ta, mỗi đời ta từ đó sinh ra, chúng sinh trong lục đạo đều là cha mẹ của ta, nếu ta giết mà ăn chính là ta giết cha mẹ của chúng ta”.

Chúng ta đã nhiều đời nhiều kiếp có tu rồi, nên hôm nay chúng ta biết quy y Tam Bảo, gặp được chánh pháp, nghe được lời Phật dạy, biết được trong vô lượng kiếp ai ai cũng là thân bằng quyến thuộc của ta cả. Chúng ta đã hiểu một cách tường tận như thế rồi thì phải mau mau lập tâm sám hối, ngưng ngay việc sát sinh, bên cạnh đó, chúng ta phải thường xuyên mua vật phóng sinh để chuộc lại những tội lỗi mà mình đã tạo từ vô lượng kiếp cho đến bây giờ.

Như vậy, đã quy y Tam Bảo, cũng đã hiểu rõ lời Phật dạy rồi, thì chúng ta nên phát khởi cái tâm Bồ đề rộng lớn.

 

TẠI SAO PHẢI PHÁT TÂM BỒ ÐỀ?

Bởi vì tâm Bồ đề rất là quan trọng, nó là điều kiện tốt, là trợ hạnh để giúp cho chánh hạnh của chúng ta được viên mãn. Chánh hạnh của chúng ta là nhất tâm niệm Phật A Di Ðà.

Ví dụ chúng ta muốn cho hạt giống nảy mầm thì phải cần những duyên bên ngoài, đó là đất, nước, mặt trời, phân v.v... Cũng vậy, để cho việc niệm Phật dễ đạt được nhất tâm bất loạn thì chúng ta không thể thiếu trợ hạnh là tâm Bồ đề. Chỉ có phát khởi được cái tâm Bồ đề chúng ta mới bước vào biển thệ nguyện của Như Lai.

Thế nào là phát khởi cái tâm Bồ đề? Tâm Bồ đề có nghĩa là cái tâm cầu tiến, tâm cầu thành Phật, để độ tất cả chúng sinh, người đại phát tâm Bồ đề là người đã phát nguyện niệm Phật. Tại sao người niệm Phật là người đại phát tâm Bồ đề? Là vì người niệm Phật trước sau gì cũng thành Phật, khi thành Phật, bản nguyện của chư Phật là độ tất cả chúng sinh. Như vậy, người phát tâm niệm Phật là người đại phát tâm Bồ đề.

Luận Vãng Sinh đã nói: “Phát tâm Bồ đề chính là phát tâm cầu thành Phật, tâm cầu thành Phật là tâm độ chúng sinh, tâm độ chúng sinh là tâm nhiếp chúng sinh, sinh về cõi Phật. Người niệm Phật không chỉ đạt được đại tâm Bồ đề mà còn thâu nhiếp luôn tam nghiệp và lục độ vạn hạnh.

Như thế nào là thâu nhiếp ba nghiệp (thân, khẩu, ý)? Khi chúng ta niệm Phật thì ý luôn nhớ nghĩ đến Phật, miệng luôn niệm Phật, thân hành theo tiếng niệm Phật, như vậy, thì có phải là thâu nhiếp ba nghiệp thanh tịnh ư? Thật là vi diệu.

Không chỉ vậy, niệm Phật còn đạt được lục độ vạn hạnh Ba la mật. Như chúng ta biết, lục độ vạn hạnh là một công hạnh đẹp của chư Bồ Tát phát tâm hành Bồ Tát đạo. Như trong kinh nói, có vị đã trải qua trong hằng sa kiếp để tu pháp lục độ vạn hạnh mà cũng chưa hoàn toàn công hạnh được. Thế mà nay, chỉ cần nhất tâm niệm Phật, muôn việc trần tự nhiên dứt bỏ tức là pháp bố thí Ba la mật.

- Nhất tâm niệm Phật, các việc ác tự dứt, tức là đạt được pháp trì giới Ba la mật.

- Nhất tâm niệm Phật, lòng được nhu hòa mát dịu, tức là đạt được pháp nhẫn nhục Ba la mật.

- Nhất tâm niệm Phật, vĩnh viễn không bị thối lui, không bị đọa lạc, tức là đạt được pháp tinh tấn Ba la mật.

- Nhất tâm niệm Phật, không sinh các vọng tưởng, tức là đạt được pháp thiền định Ba la mật.

- Nhất tâm niệm Phật, chánh niệm rõ ràng, tức là đạt được pháp trí tuệ Ba la mật.

Suy xét cho cùng tột thì không ra ngoài nhất tâm niệm Phật mà muôn hạnh được đầy đủ cả. Thật phải nói, lục tự “Nam mô A Di Ðà Phật” là một câu thần chú, một lương dược thần tiên cho chúng sinh đời mạt pháp. Trong Kinh Ðại Bổn ngài Pháp Tạng có phát nguyện rằng: “Khi ta thành Phật, chúng hữu tình trong nước ta, nếu không được thần thông tự tại Ba la mật, thì ta không lấy ngôi chánh giác làm chi”.

Chúng ta muốn bước trên lộ trình hành Bồ Tát đạo, thì chúng ta phải thường xuyên kiểm soát tâm mình từng giờ từng phút, chớ để một ý niệm xấu xa nào ảnh hưởng đến cho mọi người. Ðã phát khởi cái tâm Bồ đề thì chúng ta phải phát nguyện rằng, cho con luôn gánh vác những khó khăn, những khổ đau của mọi người để lấy an lạc hạnh phúc của mình thay vào cái khổ của mọi người.

Ấn Quang Ðại sư khai thị rằng: “Nhẫn việc mà người không thể nhẫn, làm việc mà người không thể làm, thay thế việc nhọc cho người, thành tựu việc tốt cho người, lúc ngồi yên lỗi mình thường nhớ, khi luận bàn chớ nói lỗi người, kính mọi người đều là Bồ Tát, duy chỉ có mình thiệt là phàm phu”.

Ðã phát khởi cái tâm Bồ đề thì trong mỗi cử chỉ hành động, lời nói, chúng ta phải luôn đắn đo, cân nhắc cho thật kỹ.

Khi nói chúng ta phải nên lựa lời mà nói, tìm những lời nói nào mà mang lại hạnh phúc an lạc cho mọi người thì ta nên nói, còn những lời nói nào mà đem lại sự đau khổ, buồn phiền, tức giận cho mọi người thì ta không nên nói, còn nếu như khi nói, chúng ta chỉ cần sơ sẩy, không chịu suy nghĩ một chút thôi là làm cho người ta phải đau khổ vì lời nói của mình thì quá ư là mâu thuẫn với tâm Bồ đề của mình rồi. Bởi vì sao mà nói mâu thuẫn? Vì tâm Bồ đề thường là đem lại lợi ích cho mình và cho người chứ có bao giờ tâm Bồ đề đem lại sự khổ đau cho mọi người đâu, cho nên quý vị phải hiểu rõ ràng về phát khởi cái tâm Bồ đề.

Ðã phát khởi cái tâm Bồ đề khi làm một việc gì phục vụ cho mọi người, chúng ta phải luôn luôn hoan hỷ, vui vẻ mà làm, chớ không nên làm một cách bắt buộc, rồi đùng đùng tức giận, buồn phiền, trách mắng người ta, vì vậy, để cho chúng ta luôn có cái tâm hoan hỷ, vui vẻ làm việc phục vụ mọi người, chúng ta thường quán như thế này: Tất cả mọi người đều là anh em, cha mẹ, thân bằng quyến thuộc của ta nhiều đời nhiều kiếp, vì thế, khi ta làm một việc gì mà phục vụ cho số đông chính là ta phục vụ cho cha mẹ, anh em, thân bằng quyến thuộc của ta nhiều đời nhiều kiếp chớ không có ai khác, chúng ta thường quán hoặc hiểu như vậy thì tôi quả quyết rằng chúng ta sẽ gặt hái được tâm hoan hỷ vui vẻ, thậm chí làm việc một cách siêng năng, quên cả thời gian luôn. Những điều này chúng tôi đã hành và đã thực sự thấy được hoan hỷ vui vẻ khi phục vụ một việc gì cho số đông người, cho nên chúng tôi mới trình bày.

Ðã phát khởi cái tâm Bồ đề thì chúng ta phải luôn hạ mình xuống để mà nhẫn nhục những lời cay nghiệt từ bên ngoài ập đến ta. Tại sao chúng ta phải hạ mình? Chúng ta phải thường quán rằng: À! Thân thể này là giả tạm, vô thường thì lời nói nó cũng là giả tạm không thật, nói rồi nó cũng mất thôi, tại sao ta chấp gì cho khổ, dại gì ta chấp cái giả, tâm của ta dùng để chứa những công hạnh đạo đức, dại gì ta chứa những cái giả, những cái đau khổ để cho mệt óc ta. Chúng ta thường tư duy, quán xét như vậy thì ta dễ khiêm hạ và dễ nhẫn nhục vô cùng. Còn đối với những người không chịu tư duy, quán xét, họ cứ cho cái thân này là thật, lời nói này là thật, họ cứ chấp cái giả là thật cho nên họ ôm luôn cả một khối khổ mà họ không hay không biết. Thật là đáng thương vô cùng.

Ðức Phật dạy: “Người luôn biết khiêm hạ và nhẫn nhục là người đại trí tuệ, là đại sức mạnh, chớ không phải là người thấp hèn”.