| |
|
Tập san
Pháp Luân
PL.2549 - DL.2005
TSPL số 21 - tháng 11 năm Ất dậu
Chuyên đề: Ta-bà và Cực Lạc
---o0o---
Thất Giác Chi
(Saptabodhyaṅgāni)
(tiếp theo PL 20)
4/ Hỷ giác chi:
Khi Thánh đệ tử đã nỗ lực tinh
tấn thực hành những pháp mà mình đã chọn rồi qua chỉ ác hành thiện rồi nhờ
lúc cùng nhau niệm Phật như vậy thì tham không trói buộc tâm, sân không
trói buộc tâm, si không trói buộc tâm. Đối với Như lai, tâm hành giả ngay
thẳng thì sẽ đạt được nghĩa và pháp oai thế; đối với Như lai có khả năng
dẫn khởi hân hoan, nhờ hân hoan nên sinh tâm hoan hỉ; khi được hoan hỉ thì
thân an; thân an thì sẽ hưởng lạc; được an lạc nên tâm định. Khi tâm hành
giả định rồi thì đối với các loài hữu tình không bình đẳng sẽ trụ vào bình
đẳng, đối với các loài hữu tình có não hại sẽ trụ vào không não hại và sẽ
được dự vào dòng pháp mà tu tập tùy theo niệm đối với chư Phật, cho đến
tác chứng cứu cánh Niết-bàn.
Lại nữa hành giả khi cùng nhau
niệm Chánh pháp, tức là chỉ cho Chánh pháp của Phật khéo nói hiện tại, mát
mẻ đúng thời, hướng dẫn trực quán khiến bậc trí giả nội chứng; hành giả
nhờ đó lúc cùng nhau niệm pháp như vậy thì tham không trói buộc tâm, sân
không trói buộc tâm, si không trói buộc tâm. Đối với Chánh pháp tâm hành
giả ngay thẳng, nhờ tâm ngay thẳng nên được nghĩa và pháp oai lực; đối với
Chánh pháp có khả năng dẫn khởi hớn hở, nhờ hớn hở nên sinh tâm hoan hỉ,
nhờ hoan hỉ nên thân an, nhờ thân an nên hưởng lạc, nhờ an lạc nên tâm
định. Khi tâm hành giả định rồi thì đối với các loài hữu tình không bình
đẳng sẽ trụ vào bình đẳng, đối với các loài hữu tình có não hại sẽ trụ vào
không não hại và sẽ được dự vào dòng pháp. Đối với Chánh pháp, nhờ tu tập
tùy niệm nên cho đến có thể tác chứng cứu cánh Niết-bàn.
Lại nữa, hành giả khi cùng nhau
niệm Tăng già, tức là chỉ cho đệ tử của đức Phật đã thọ cụ túc giới, đầy
đủ diệu hạnh, hành động chất trực, thực hành như lý, thực hành pháp theo
pháp Phật dạy, thực hành hòa kính. Hơn nữa đệ tử của Phật có hướng đến Dự
lưu, có quả Dự lưu, có quả Nhất lưu, có hướng đến không trở lại (bất
hoàn), có quả Bất hoàn, có hướng đến A-la-hán, có quả A-la-hán. Như vậy
gồm có Tứ song, Bát chích, Bổ-đặc-già-la. Cũng vậy Tăng già, đầy đủ giới,
đầy đủ định, đủ đầy tuệ, đầy đủ giải thoát, đầy đủ giải thoát tri kiến,
đáng thỉnh đáng đê đầu, đáng cung kính ruộng phước vô thượng, nơi đời nên
cúng dường. Đệ tử của bậc Thánh nhờ lúc cùng nhau niệm Tăng như vậy thì
tham không trói buộc tâm, sân không trói buộc tâm, si không trói buộc tâm.
Đối với Tăng già tâm hành giả ngay thẳng, nhờ tâm ngay thẳng nên được
nghĩa và pháp oai lực; đối với Chánh pháp có khả năng dẫn khởi hớn hở, nhờ
hớn hở nên sinh tâm hoan hỉ; nhờ hoan hỉ nên thân an; nhờ thân an nên
hưởng lạc; nhờ an lạc nên tâm định. Khi tâm hành giả định rồi thì đối với
các loài hữu tình không bình đẳng sẽ trụ vào bình đẳng, đối với các loài
hữu tình có não hại sẽ trụ vào không não hại và sẽ được dự vào dòng pháp.
Đối với Tăng già nhờ tu tập tùy niệm, nên cho đến có thể tác chứng cứu
cánh Niết-bàn.
Lại nữa, hành giả khi cùng nhau
niệm giới, tức là chỉ cho hành giả giữ giới thanh tịnh, không khuyết không
thủng, không tạp không nhơ, có thể nhận sự cúng dường không rõ ràng, khéo
cứu cánh, khéo thọ trì, được người trí khen ngợi, thường không hủy báng.
Đệ tử bậc Thánh nhờ lúc cùng nhau niệm giới như vậy thì tham không trói
buộc tâm, sân không trói buộc tâm, si không trói buộc tâm. Đối với giới
tâm hành giả ngay thẳng; nhờ tâm ngay thẳng nên được nghĩa và pháp oai
lực; đối với Chánh pháp có khả năng dẫn khởi hớn hở, nhờ hớn hở nên sinh
tâm hoan hỉ; nhờ hoan hỉ nên thân an; nhờ thân an nên hưởng lạc; nhờ an
lạc nên tâm định. Khi tâm hành giả định rồi thì đối với các loài hữu tình
không bình đẳng sẽ trụ vào bình đẳng, đối với các loài hữu tình có não hại
sẽ trụ vào không não hại và sẽ được dự vào dòng pháp. Đối với giới nhờ tu
tập tùy niệm, nên cho đến có thể tác chứng cứu cánh Niết-bàn.
Lại nữa, hành giả khi cùng nhau
niệm Bố thí, tức là hiện tại hành giả khéo được thắng lợi, tuy sống vô
lượng nơi cấu bẩn triền phược trong chúng sanh, nhưng tâm xa lìa tất cả
cấu bẩn, có thể thực hành bố thí. Tuy ở tại gia, nhưng có thể không đắm
nhiễm vào của cải châu báu; ra tay bố thí, làm tế tự lớn, cúng dường ruộng
phước, ban ân đầy đủ, ban vui khắp cả. Đệ tử bậc Thánh nhờ lúc cùng nhau
niệm bố thí như vậy thì tham không trói buộc tâm, sân không trói buộc tâm,
si không trói buộc tâm. Đối với giới tâm hành giả ngay thẳng; nhờ tâm ngay
thẳng nên được nghĩa và pháp oai lực; đối với bố thí có khả năng dẫn khởi
hớn hở, nhờ hớn hở nên sinh tâm hoan hỉ; nhờ hoan hỉ nên thân an; nhờ thân
an nên hưởng lạc; nhờ an lạc nên tâm định. Khi tâm hành giả định rồi thì
đối với các loài hữu tình không bình đẳng sẽ trụ vào bình đẳng, đối với
các loài hữu tình có não hại sẽ trụ vào không não hại và sẽ được dự vào
dòng pháp. Đối với bố thí nhờ tu tập tùy niệm, nên cho đến có thể tác
chứng cứu cánh Niết-bàn.
Lại nữa, hành giả khi cùng nhau
niệm chư Thiên, tức là chỉ cho Tứ đại vương chúng thiên, trời Ba mươi ba,
Dạ-ma-thiên, Đổ-sử-đa thiên, Lạc biến hóa thiên, Tha hóa tự tại thiên. Chư
thiên như vậy, thành tựu tín, giới, văn, xả, tuệ nên mất từ chỗ này được
sinh về những cõi trời kia hưởng mọi sự khoái lạc. Hành giả chúng ta cũng
có tín, giới, văn, xả, tuệ, cũng sẽ được sinh về những chỗ kia, cùng các
thiên chúng đồng hưởng khoái lạc. Các hành giả đệ tử của bậc Thánh nhờ
cùng nhau niệm Thiên như vậy thì tham không trói buộc tâm, sân không trói
buộc tâm, si không trói buộc tâm. Đối với giới tâm hành giả ngay thẳng;
nhờ tâm ngay thẳng nên được nghĩa và pháp oai lực; đối với chư thiên có
khả năng dẫn khởi hớn hở, nhờ hớn hở nên sinh tâm hoan hỉ; nhờ hoan hỉ nên
thân an; nhờ thân an nên hưởng lạc; nhờ an lạc nên tâm định. Khi tâm hành
giả định rồi thì đối với các loài hữu tình không bình đẳng sẽ trụ vào bình
đẳng, đối với các loài hữu tình có não hại sẽ trụ vào không não hại và sẽ
được dự vào dòng pháp. Đối với chư thiên nhờ tu tập tùy niệm, nên cho đến
có thể tác chứng cứu cánh Niết-bàn. Hành giả lúc tu tập lục tùy niệm như
vậy rồi thì sẽ được sở hữu tương ưng giữa vô lậu và tác ý, tâm hân hoan
tột cùng, hân hoan hiện hữu, tính loại hân hoan, thích ý vui ý; tính loại
hoan hỷ vui hòa hợp không còn phân biệt ... tất cả gọi chung đều là hỉ,
cũng gọi là hỉ giác chi. Đối với Thánh đệ tử chúng có khả năng diệt hết
khổ; đối với các hàng hữu học, các hành như sở kiến của mình mà tư duy
quán sát sẽ đạt cứu cánh; đối trong các hành thấy rõ lỗi lầm, đối Niết-bàn
vĩnh viễn thấy rõ công đức. Nếu là A-la-hán cùng tâm giải thoát, tư duy
quán sát, khiến đạt cứu cánh và sẽ có được sự tương ưng giữa vô lậu và tác
ý, tâm hoan hỉ tột cùng, cho đến tánh hoan hỉ thì đó gọi là Hỉ giác chi.
5/ Khinh an giác chi:
Tiếp tục hành giả nhờ tâm tánh
hoan hỉ đang hiện có, hành giả nhập vào sơ thiền, ngôn ngữ lúc bấy giờ
dừng nghỉ. Nhờ duyên này mà các pháp khác cũng yên nghỉ, đó gọi là trạng
thái thuận khinh an thứ nhất; khi nhập vào đệ nhị thiền, tầm và từ (giác,
quán) yên nghỉ, nhờ duyên này mà các pháp khác cũng yên nghỉ, đó gọi là
trạng thái thuận khinh an thứ hai; khi hành giả nhập vào đệ tam thiền; các
hỉ ở đây bấy giờ cũng yên nghỉ, nhờ duyên này các pháp khác cũng lặng yên,
đó là trạng thái thuận khinh an thứ ba; khi nhập vào đệ tứ thiền, hơi thở
ra vào lặng yên, nhờ duyên này các pháp khác cũng an nghỉ, đó là trạng
thái thuận khinh an thứ tư; tiếp tục lúc nhập vào diệt thọ tưởng định, ở
đây tưởng thọ vắng bặt, nhờ duyên này mà các pháp khác cũng không hiện
hữu, đó gọi là trạng thái thuận khinh an thứ năm và cũng có khinh an
thượng diệu thứ sáu là tối thắng tối thượng. Khinh an này là tối thượng
tối diệu không có khinh an nào khác vượt qua nó. Vì sao vậy? Vì tâm từ
tham lìa nhiễm mà giải thoát, và từ sân, si lìa khỏi nhiễm mà giải thoát,
nên gọi đây là trạng thái thuận khinh an thứ sáu. Hành giả tư duy về trạng
thái này thì sẽ sở hữu được mọi sự tương ưng giữa vô lậu và tác ý, tâm nhẹ
nhàng, tánh nhẹ nhàng loại nhẹ nhàng, gọi chung là khinh an, cũng gọi là
khinh an giác chi. Đối với Thánh đệ tử chúng có khả năng diệt hết khổ; đối
với các hàng hữu học, các hành như sở kiến của mình mà tư duy quán sát sẽ
đạt cứu cánh; đối trong các hành thấy rõ lỗi lầm, đối Niết-bàn vĩnh viễn
thấy rõ công đức. Nếu là A-la-hán cùng tâm giải thoát, tư duy quán sát,
khiến đạt cứu cánh và sẽ có được sự tương ưng giữa vô lậu và tác ý; thân,
tâm, tính, loại khinh an, đó gọi là khinh an giác chi.
6/ Định giác chi:
Khi hành giả nhờ vào sơ thiền,
nhị thiền, tam thiền, tứ thiền, không vô biên xứ, thức vô biên xứ, vô sở
hữu xứ, phi tưởng phi phi tưởng xứ và Diệt tận định thì sẽ diệt trừ tận
gốc rễ của các lậu. Vì khi hành giả an trú vào sơ thiền thì trước hết nhờ
vào tướng trạng các hành mà xa lìa pháp dục ác bất thiện, có tầm có từ và
nhờ xa lìa này mà hỉ lạc sinh ra. Nếu ở sơ thiền mà hành giả an trụ đầy đủ
thì hành giả sẽ không còn tư duy về tướng trạng các hành nữa mà chỉ tư duy
về chỗ đạt được, chỗ hướng về sắc, thọ, tưởng, hành và thức mà thôi. Ở đây
các pháp này não hại chúng sanh như là bệnh họan, như ung nhọt, như tên
độc, chúng là vô thường, khổ, không, phi ngã. Hành giả đối với pháp này
tâm vừa ghét vừa lo sâu xa, sợ hãi đình chỉ, sau đó nhiếp tâm đưa về giới
vức cam lồ, tư duy cõi này là tịch tĩnh vi diệu, xả bỏ tất cả trên nền
tảng ái hết lìa nhiễm, vĩnh viễn tịch diệt Niết-bàn. Giống như xạ sư giỏi,
hay học trò của ông, trước hết học bắn người bằng cỏ, đất bùn ở gần; sau
đó mới có thể bắn vật kiên cố lớn ở xa được. Hành giả cũng vậy, trước phải
nhờ tướng trạng các hành như vậy mà xa lìa pháp dục ác bất thiện, có tầm
có từ; nhờ xa lìa nên hỷ lạc sinh. Nếu hành giả an trụ vào sơ thiền đầy đủ
thì sẽ không tư duy về các tướng trạng các hành như vậy mà chỉ tư duy về
chỗ đạt được, chỗ hướng về sắc, thọ, tưởng, hành và thức mà thôi. Ở đây
các pháp này não hại chúng sanh như là bệnh họan, như ung nhọt, như tên
độc, chúng là vô thường, khổ, không, phi ngã. Hành giả đối với pháp này
tâm vừa ghét vừa lo sâu xa, sợ hãi không tạo tác nhân, sau đó nhiếp tâm
đưa về giới vức cam lồ, tư duy cõi này là tịch tĩnh vi diệu, xả bỏ tất cả
trên nền tảng ái hết lìa nhiễm, vĩnh viễn tịch diệt Niết-bàn. Khi hành giả
biết như vậy, thấy như vậy liền từ tâm dục lậu được giải thoát, cũng từ
hữu lậu và vô minh lậu tâm được giải thoát; đã giải thoát rồi thì có thể
tự nhận thức rằng: Ta được giải thoát, sự sanh của ta đã dứt, phạm hạnh đã
lập, việc cần đã làm xong, không còn tái sinh đời sau nữa. Ở đây đề cập về
an trụ nhị thiền thì trước hết cũng nhờ vào tướng trạng các hành, nhưng
tầm tứ trở nên tịch tĩnh, bên trong tâm tịnh một mực hướng về tự tánh, lúc
này không còn tầm từ nữa, nhờ định là hỉ lạc sinh ra. Nếu an trụ đầy đủ
vào nhị thiền thì bấy giờ hành giả không còn tư duy về tướng trạng các
hành nói cũng giống như trên cho đến vô sở hữu xứ. Khi hành giả nhập vào
vô sở hữu và an trụ đầy đủ vào vô sở hữu xứ thì lúc này không còn tư duy
về tướng trạng các hành, mà chỉ tư duy về chỗ đạt được chỗ hướng về thọ,
tưởng, hành và thức mà thôi, cho đến nói đầy đủ như trên và đến tưởng định
có thể hoàn thành xong những việc đáng nên làm như vậy. Tiếp đến là Phi
tưởng phi phi tưởng xứ cùng Diệt tận định, việc xuất nhập định trong tu
tập của hành giả cũng như bảy định trên, lúc này cũng sẽ có được sự tương
ưng giữa vô lậu và tác ý, an trụ tâm, an trụ bình đẳng cho đến tâm chỉ còn
duy nhất một tánh cảnh, gọi chung là định, cũng gọi là định căn, cũng gọi
là định lực, cũng gọi là định giác chi, cũng gọi là chánh định. Đối với
Thánh đệ tử chúng có khả năng diệt hết khổ; đối với các hàng hữu học, các
hành như sở kiến của mình mà tư duy quán sát sẽ đạt cứu cánh; đối trong
các hành thấy rõ lỗi lầm, đối Niết-bàn vĩnh viễn thấy rõ công đức. Nếu là
A-la-hán như tâm giải thoát, tư duy quán sát, khiến đạt cứu cánh và sẽ có
được sự tương ưng giữa vô lậu và tác ý, tâm an trụ bình đẳng, cho đến tâm
chỉ còn tánh cảnh duy nhất, thì đó gọi là định giác chi.
7/ Xả giác chi:
Đến đây, hành giả nhờ tư duy về
đọan giới, ly giới, diệt giới trong những định trên và cũng nhờ tâm phát
khởi tính bình đẳng, tâm trở nên tánh chính trực, tâm không còn kỉnh giác
mà an trụ vào tính tịch tĩnh. Lúc bấy giờ hành giả tự nghĩ: “Nay ta nên
đối với các pháp thuận tham, thuận sân, thuận si mà xa lìa tham, sân, si,
nhờ tâm phát khởi tính bình đẳng, tâm trở nên tính chánh trực, tâm không
còn kỉnh giác nữa, mà an trụ vào tính tịch tĩnh.” Lại tự nghĩ: “Nay ta nên
đối với các pháp tham, sân, si, tâm không còn nhiếp thọ; do tâm phát khởi
tính bình đẳng, tâm trở nên tính chánh trực, tâm không cảnh giác mà an trụ
vào tính tịch tĩnh.” Ở đây, hành giả nhờ xem xét tư duy sáu pháp thuận xả
mà có được sự tương ưng giữa vô lậu và tác ý, tâm trụ vào tính bình đẳng,
tâm trụ vào tính chánh trực, tâm không còn cảnh giác mà trụ vào tính tịch
tĩnh, ở đây gọi chung là xả, cũng gọi là xả giác chi. Đối với Thánh đệ tử
chúng có khả năng diệt hết khổ; đối với các hàng hữu học, các hành như sở
kiến của mình mà tư duy quán sát sẽ đạt cứu cánh; đối trong các hành thấy
rõ lỗi lầm, đối Niết-bàn vĩnh viễn thấy rõ công đức. Nếu là A-la-hán như
tâm giải thoát, tư duy quán sát, khiến đạt cứu cánh và sẽ có được sự tương
ưng giữa vô lậu và tác ý, tâm trụ vào tính bình đẳng, tâm trụ vào tính
chánh trực, tâm không còn kỉnh giác mà trụ vào tính tịch tĩnh thì đó gọi
là xả giác chi.
Qua những kinh-luận mà chúng
tôi đã trích dẫn trên, chúng cho hành giả chúng ta một cái nhìn duyên khởi
hơn trong vấn đề tu tập để đối trị với ba độc tham, sân, si trên cơ bản
bằng cách ly tham, sân, si để đưa đến giác nộ giải thoát bằng vào sự tu
tập theo thứ tự từ giác chi thứ nhất cho đến giác chi thứ bảy trong liên
đới hỗ tương cần thiết cho nhau; nhưng mặt khác mỗi giác chi tự chúng tự
hoàn thành riêng cho mỗi thứ trong tu tập chính chúng như chính đức Đạo sư
đã dạy trong Tương Ưng V theo Tạng hệ Pàli: “Tu tập một giác chi đã có thể
thành tựu mục đích của đời sống phạm hạnh, huống nữa là tu tập cả Thất
giác chi”. Vì chính ngay trong mỗi một giác chi chúng đã hiện diện nhân và
duyên một cách đầy đủ qua sự cần thiết đủ để pháp đó hiện hữu một cách
trọn vẹn bảy chi trong một chi; và ngược lại một chi trong bảy chi, nếu
thiếu một trong bảy chi đó thì tự chúng không hiện hữu để hoàn thành kết
quả. Ngay trong chánh niệm của Niệm giác chi đã có Trạch pháp giác chi, đã
có Tinh tấn giác chi, đã có Hỷ giác chi, đã có Khinh an giác chi, đã có
Định giác chi và đã có Xả giác chi rồi; vì nếu thiếu xả thì không thể có
được chánh niệm, thiếu Trạch pháp giác chi thì sẽ không có chánh niệm,
thiếu tinh Tấn giác chi thì sẽ không có Chánh niệm giác chi, thiếu Hỷ giác
chi thì sẽ không có Chánh niệm giác chi, thiếu Khinh an giác chi thì sẽ
không có Chánh niệm giác chi rồi, và cứ như thế nếu thiếu đi một trong bảy
nhân và duyên của bảy giác chi này thì Chánh niệm giác chi không hiện hữu
để đưa đến kết quả thành công. Do đó, sự thành tựu trong tu tập của hành
giả qua một giác chi nào đó cũng chính là sự thành tựu của chính bảy giác
chi đồng lúc. Đó chính là mặt sâu xa vi tế của bộ mặt duyên khởi hiện quán
theo quan điểm đặc thù của Phật giáo theo bản thể luận còn theo mặt hiện
tượng luận sai biệt của các pháp thì có bảy chi pháp, để từ đó hành giả cứ
theo thứ tự thời gian mà hoàn thành theo thứ lớp tuần tự của chúng. Đây
chính là đặc điểm khế cơ khế ký trong phương pháp giáo dục và tu tập của
đạo Phật.
Ta-bà và Cực-lạc
Tâm Minh
Kính thưa quí Vị và các Bạn,
Xin kính chào tái ngộ với quí vị và
các Bạn,
Tuổi trẻ hôm
nay đến với đạo Phật không còn như tuổi trẻ của những năm 50-60 nữa, hồi
đó con người nói chung và tuổi trẻ nói riêng, đức tin mạnh hơn lý luận nên
huynh trưởng GÐPT lúc đó dạy Phật Pháp cho các em dễ dàng hơn, nhất là
những bài học có chút màu sắc thần thoại, thần thông, những hiện tượng lạ
hay những phép tu Mật tông, pháp chuyển di tâm thức (phowa), trì chú,
v.v... Mà những điều này, dù không có trong chương trình nhưng các em cũng
có thể đọc trên Net và đưa ra thắc mắc nhờ anh chị Trưởng giải đáp!
Tuổi trẻ thường hay đòi được
“mắt thấy tai nghe” mặc dù hơn ai hết, họ đã được khoa học cho biết rằng
khả năng thấy, nghe của mắt tai của con người rất hạn chế: những màu sắc
mắt ghi nhận được không ngoài dãi 7 màu: đỏ, cam, vàng, xanh (green), lam
(blue), chàm (indigo), tím; ngoài 7 màu đó, mắt không thể thấy được rất
nhiều những màu sắc khác gọi chung là tử ngoại (ultraviolet, ngoài màu
tím) hay hồng ngoại (infra-red, ngoài màu đỏ). Còn tai cũng vậy, những âm
thanh quá nhỏ - gọi chung là những hạ âm - lỗ tai con người không ghi nhận
được nhưng loài chó có thể nghe được; còn những âm thanh quá lớn cũng có
thể làm lỗ tai bị đau nhức hay thậm chí có thể bị điếc luôn!
J
J
!! Như vậy mà còn đòi mắt thấy tai nghe gì nữa!! Tuy nhiên, không vì thế
mà người huynh trưởng không dám dạy cho đoàn sinh của mình những bài có
trong chương trình tu học và chủ yếu là dạy cho các em áp dụng những bài
học ấy vào cuộc sống như thế nào.
Vì thế các huynh trưởng trẻ , thường
trao đổi với nhau về những vấn đề liên quan đến tu học của mình và dạy lại
cho các em đoàn sinh của mình. Hôm nay, chúng tôi kính mời quí vị nghe
cuộc hội thoại bỏ túi về vấn đề “Ta-bà và Cực lạc” lan rộng đến những từ
ngữ Tha lực, Tự lực, Tịnh Ðộ, Tu Thiền, Tu Tịnh độ, Thiền Tịnh song tu, Tu
Mật tông, v.v… giữa 3 huynh trưởng A, B, C mà chúng ta đã từng làm quen
trong mục này.
A: Chào các Bạn, hôm nay chúng ta
nói về đề tài gì hả?
B: Trước hết là về một câu hỏi của
một em: “Tịnh Ðộ là gì? Cõi Cực lạc có hay không có?” và câu hỏi này được
nhiều em hưởng ứng, các em rất thích nghe câu trả lời của mình.
C: Vậy bạn đã trả lời như thế nào?
B: Tôi trả lời rằng: “Trong kinh
A-di-đà, đức Phật Thích-ca có giới thiệu về cõi nước của đức Phật A-di-đà
ở Tây phương, đó là cõi Tịnh Ðộ hay Cực lạc.” Và tôi có đọc những đoạn cho
các em biết về cõi nước đó, cũng có nói sơ về 48 lời nguyện của đức Phật
Di-đà.
A: Rồi các em có hỏi tiếp không?
B: Có chứ! Các em bảo rằng mình là
Phật tử thì mình tin, còn những người khác làm sao để cho họ tin?
C: Rồi bạn trả lời như thế nào?
B: Tôi đem câu chuyện ngụ ngôn “Rùa
và Cá” kể cho các em nghe và kết luận rằng: Rùa sống được cả trong nước
lẫn trên cạn nên có thể biết những chuyện ở trong nước và có khả năng đi
lên trên mặt đất để thấy những cảnh tượng trên mặt đất; còn Cá chỉ biết
sống dưới nước, không có phổi, thở bằng mang, v.v... nên không thể hiểu
được những gì có trên mặt đất mà Rùa thì không thể diễn tả cho Cá biết
những gì ở trên mặt đất vì những thứ đó dưới nước không có, làm sao nói
cho Cá hiểu được? Cũng vậy, cõi Cực lạc chỉ có trí Phật mới hiểu được vì
Phật biết cả 2 cảnh giới – Ta-bà và Tịnh độ; còn chúng ta chỉ biết Ta-bà
thôi, làm sao đức Phật giảng cho ta nghe hiểu được, chúng ta là Phật tử
nên tin Phật là được rồi.
C: Phải rồi, bạn có thể nói rằng
người đã ăn xoài mới biết mùi vị của nó, còn người chưa bao giờ ăn làm sao
biết? Vả lại, làm sao bảo người ta tả ra cho mình hiểu được?
A: Đúng vậy, đừng nói là Cực lạc,
chỉ nói Paris, London, New York, Sydney, v.v… nếu bạn là một người suốt
đời chưa ra khỏi nơi mình sống là miền thượng du Bắc Việt hay miền đầm lầy
Cà Mau, chưa bao giờ nghe ai nói đến thì cũng không thể nào biết được.
B: Phải, phải! Mình còn nói với các
em là trong vũ trụ (universe) có hàng triệu ngân hà (galaxies), mỗi ngân
hà có hàng tỷ ngôi sao, mỗi ngôi sao lại có những vệ tinh quay quanh nó,
tạo nên một hệ thống hành tinh của nó. Quả đất của chúng ta cũng chỉ là
một vệ tinh của một ngôi sao lớn là mặt Trời tạo nên thái dương hệ - tức
là hệ thống hành tinh của thái dương (thái dương=mặt trời). Ðiều đó khoa
học mới phát biểu sau này nhưng trong Kinh đức Phật đã nói (cách đây mấy
ngàn năm) đến “tam thiên đại thiên thế giới” rồi!
C: Như vậy là tốt rồi, chuyện các em
đã giải quyết xong, hãy nói chuyện của mình đi!
A: Bạn lại có chuyện gì?
C: Mình không còn thắc mắc Tịnh Ðộ
có hay không như các em nữa nhưng nghe nói người tu Tịnh Ðộ chỉ cần niệm
Phật và dựa vào tha lực của đức Phật A-di-đà là được vãng sanh, vì đức
Phật A-di-đà có lời nguyện là ai niệm danh hiệu Ngài đều được vãng sanh
Cực lạc; mình thấy vô lý quá! Các Bạn có thể nói rõ điểm này không?
B: Đâu có ai nói “hồ đồ” như
vậy được !J
J!!
Người tu Tịnh Ðộ nương vào tha lực của đức Phật A-di-đà là đúng, nhưng nếu
không tự lực tích cực làm lành tránh ác, giữ tâm niệm thanh tịnh, không
tạo thói quen nhất tâm niệm Phật… thì làm sao khi chết có thể sáng suốt
niệm Phật cầu vãng sanh được? Làm sao giữ tâm đừng tán loạn để niệm Phật
được?
A: Đúng vậy, thí dụ như mình
có đủ hết các địa chỉ, số điện thoại cần thiết như bệnh viện, cấp cứu, bác
sĩ gia đình, v.v... nhưng đến khi bệnh nặng nổi lên làm mình đau đớn, thần
trí không tỉnh táo, không tìm ra được những địa chỉ đó đã ghi ở đâu thì
làm sao mà kêu cứu được hở bạn C? Đó là chưa nói có còn đủ sức để bấm
(dial) những số phone đó không nữa!J
J!!
C: Mình hiểu rồi, như vậy dựa vào
tha lực chỉ là một phần, còn phải nỗ lực tinh tấn niệm Phật, và một khi đã
nhất tâm niệm Phật tức là phải có định tâm rồi, đâu khác gì Thiền nữa,
phải không?
B: Đúng vậy! Chúng ta phải biết kết
hợp tự lực và tha lực chứ không nên quá khích cho rằng mình chỉ cần tự lực
không cần tha lực hay ngược lại, chỉ cần 6 chữ Di-đà là tốc vãng Tịnh Ðộ!
A: Bạn nói đúng lắm, ai nói rằng tu
Thiền không cần tha lực? Tu Thiền mới chính là cần tha lực đó, không phải
sao? Các bạn có nghe nói không, tu Thiền mà không có Thầy hướng dẫn thì
nhiều người đã đi đến điên loạn, tẩu hỏa nhập ma, v.v... cho nên cái tha
lực lớn nhất đó là ông Thầy của mình, người hướng dẫn cho mình tu Thiền đó
các Bạn ạ! Ði tham dự các khóa tu, đi nghe giảng ở Chùa, hay nghe những
bài giảng trên Net, v.v... không phải là tha lực sao?
C: Phải rồi, mình đồng ý, tha lực
còn làm mình vững tin hơn, có thể nói là nhờ có tha lực mà tự lực sẽ tăng
trưởng; nhưng có người nói rằng vừa tu Thiền vừa tu Tịnh độ giống như
người đi qua sông bằng cách đứng 2 chân lên trên 2 chiếc thuyền; như vậy
thì nguy hiểm quá !
B: Với giả thuyết như vậy thì thấy
rõ người ấy sẽ bị té nhưng nếu dựa vào thực tế, trong những cuộc đua
thuyền vòng quanh thế giới, người ta thấy rằng phần lớn những loại thuyền
đôi (catamaran) hay thuyền 3 (trimaran) là những loại thuyền buồm gồm 2
hay 3 chiếc thuyền nhỏ ghép lại, đều thắng giải vì nó chắc chắn không bị
hư giữa đường (gảy cột buồm, lủng đáy, v.v...) và đi nhanh hơn nhiều.
A: Ðúng thế, với 37 Phẩm Trợ Ðạo mà
chúng ta đã học, ta có thể tu theo một hay nhiều phẩm vì mỗi phẩm hỗ trợ
cho những phẩm kia, đâu có thể nói rằng “tu Bố thí thì chỉ nên lo chuyện
bố thí đi, đừng vừa tu Bố thí vừa Trì giới” được, có phải không?
C: Bạn muốn nói rằng Bồ-tát tu Lục
Ðộ (Ba-la-mật) cũng như đi trên chiếc thuyền có sáu máy hay thuyền buồm
gồm sáu thuyền nhỏ ghép lại? Như vậy tốc độ sẽ nhanh lắm?
A: Phải! Vì vậy điều phải cần
biết là người lái có đủ khả năng điều khiển thuyền máy không; cũng như đi
xe hơi nhanh hơn đi bộ nhưng phải biết lái xe, đi máy bay phản lực nhanh
hơn xe hơi nhưng phải biết lái máy bay phản lực vì nếu không đủ khả năng
hay sơ sót về kỷ thuật thì không những không đến nơi mà còn mất mạng, tan
xác nữa !J
J
!!
B: Như vậy là chúng ta đã nắm vững
về tha lực, tự lực. Bây giờ xin hỏi các Bạn, ta có thể tu hai, ba pháp môn
cùng lúc hay không? Ví dụ như ta thường nghe “Thiền Giáo đồng hành”, hay
“Thiền Tịnh song tu”, hay “Thiền Tịnh Mật đồng hành” đó!
C: Tôi có nghe một vị Thầy giảng
rằng có thể tu hai, ba pháp môn cùng một lúc, ta có thể chọn một cái làm
pháp môn chính (chánh tu) và những cái kia là phụ (trợ tu, trợ đạo).
A: Phải rồi, có lý lắm, như vậy nếu
bạn tu Thiền mà muốn tu thêm Tịnh Ðộ thì chỉ cần khi xả thiền, bạn phát
nguyện và hồi hướng cầu về Cực lạc để được tiếp tục tu học với Tăng thân
Thanh Tịnh của cõi đó.
B: Tổ Vĩnh Minh, vị tổ thứ 6 của
Tịnh Ðộ tông, có nói: “Có Thiền có Tịnh Ðộ giống như cọp thêm sừng” (Hữu
Thiền, hữu Tịnh độ dụ như đới giác hổ).
C: Nhưng hiện giờ chúng ta đang ở
cõi Ta-bà, hằng ngày phải đối diện với nhiều phiền não khổ đau, làm sao để
đối phó và vượt qua những chướng ngại đó, hay chỉ cần niệm Phật A-di-đà là
đủ?
A: Tu Tịnh độ mà nếu chúng ta
không xa lìa ham muốn, không buông bỏ yêu-ghét, thị phi, không thoát ra
khỏi lưới ái dục, còn luyến tiếc hư danh, tài sản, v.v... thì cho dù đức
Phật A-di-đà có đến rước, e rằng chúng ta cũng không đi nổi, vì nghiệp ái
quá nặng, không phải sao? ! J
J
!!
B: Hay! Bạn nói làm tôi nhớ đến câu
chuyện của Thangtong Gyelpo, vị Thầy Mật tông Tây Tạng nổi tiếng về phép
“chuyển di tâm thức” (Phowa); nghĩa là có khả năng tống thần thức của
người hấp hối về thẳng cõi Cực lạc. Người nào vừa chết hay đang hấp hối mà
có duyên lành gặp được hay thỉnh được Ngài thì coi như chắc chắn vãng
sanh.
C: Thật là kỳ diệu, câu chuyện như
thế nào?
B: Một hôm, Ngài đến một làng kia,
tập họp dân làng lại và tuyên bố rằng: hôm nay là ngày lành tháng tốt, ai
muốn về Cực lạc ta sẽ giúp cho. Nói xong, Ngài nhìn khắp mọi người nhưng
không ai trả lời ngài cả, trong khi ngày thường, họ băng ngàn lội suối để
thỉnh Ngài về nhà làm phép phowa hay cầu siêu cho thân nhân. Thấy lạ, Ngài
hỏi từng người. Chỉ vào một thanh niên, Ngài hỏi: Chú không muốn về Cực
lạc à? Người thanh niên trả lời: Dạ, thưa Ngài con muốn lắm chứ nhưng còn
mẹ già nên không thể bỏ đi; chỉ vào một người trung niên, Ngài hỏi: Anh có
muốn về Cực lạc không? - Thưa Ngài, con muốn lắm nhưng bây giờ còn vợ con
nên chưa đi được, v.v… Cứ như thế Ngài hỏi hết mọi người trong làng, cả
người trẻ lẫn người già, người nào cũng từ chối chưa muốn về Cực lạc bây
giờ với đủ mọi lý do: còn cha mẹ, vợ con, ruộng đất, nhà cửa, nợ nần,
v.v... và v.v... Cuối cùng có một em bé 10 tuổi bằng lòng về cõi Cực lạc
ngay hôm nay - em mồ côi cha mẹ và không có họ hàng bà con gì hết!
C: Hèn gì đức Phật ngày xưa khi về
kinh thành Ca-tỳ-la-vệ chỉ cho phép những người xuất gia mới được đi theo
Ngài thôi!
A: Tôi nghĩ rằng ngay cả những vị
xuất gia nếu có mặt trong làng trên đây cũng chưa chắc đã sẵn sàng để về
Cực lạc ngay bây giờ vì quí Ngài còn nhiều việc phải làm như việc Chùa,
những Phật sự quan trọng còn dang dở, v.v…
B: Đúng vậy, như bạn A đã nói hồi
nãy, tu Tịnh độ cũng phải trau giồi phước huệ, làm chủ tâm ý, có định lực
để xa lìa ái dục, xa lìa ham muốn… thì khi lâm chung, đức Phật A-di-đà đến
rước mới đủ dũng cảm cắt đứt những hệ lụy tình cảm thế gian thường tình đi
theo Ngài về Cực lạc được chứ!
C: Đúng rồi, chỉ có Thần Chết, xuất
hiện bất cứ lúc nào mới đem một người đi khi thọ mạng đã hết, không ai lấy
hẹn trước, cũng không ai từ chối được mà thôi. Vì vậy, ta phải chuẩn bị để
khi Thần Chết hiện ra ta vẫn còn sáng suốt để nhất tâm niệm Phật A-di-đà,
cầu Ngài đến rước chúng ta về Cực lạc, phải không?
A: Phải, phải! Những ai đang tu Tịnh
Ðộ có nghĩa là họ đã biết và đã gieo duyên với đức Phật A-di-đà từ nhiều
đời nhiều kiếp trước nhưng nghiệp ái quá nặng, định tâm còn yếu nên chưa
xả được, vì vậy mới kẹt lại Ta-bà đó thôi. Chư Tổ có câu: “Ái bất trọng
bất sinh Ta-bà, niệm bất nhất bất sinh Tịnh Ðộ” đã rõ ràng quá rồi!
C: Câu đó nghĩa là gì vậy?
B: Nghĩa là “nghiệp ái không nặng
thì đã không sinh ra ở cõi Ta-bà này, niệm Phật không nhất tâm thì không
thể sinh về Tịnh Ðộ Cực lạc được”.
C: Như vậy, tu Tịnh thêm Thiền để
tăng định lực như thế nào hở các bạn?
A: Bạn chia thời khóa biểu ngồi
Thiền, niệm Phật... hay thực hành chuyên niệm là tốt nhất.
B: Ngồi Thiền giúp thân trụ vững
vàng thì tâm mới định. Trong lúc ngồi niệm Phật, bạn phải nhiếp tâm chăm
chú không để những ý tưởng khác chen vào; nếu có một tạp niệm thì phải
nhận ra ngay, trở về với chánh niệm, để biết rằng niệm Phật là nhớ nghĩ
đến Phật; chứ niệm Phật mà nhớ nghĩ chuyện đời, vui buồn giận hờn, v.v...
thì làm sao tương ưng với Phật và cảnh giới Tịnh Ðộ của Phật được?
C: Cảm ơn các bạn nhiều, tôi đã hiểu
vì sao niệm Phật không chuyên nhất thì không thể sinh về thế giới Tây
phương Cực lạc được.
A: Dù tu Thiền, tu Tịnh hay Thiền
Tịnh song tu nhưng đang còn sống ở thế gian này, chúng ta vẫn phải thực
hành những công hạnh khác như Lễ Phật, Sám hối, Bố thí, Cúng dường… để tạo
phước, mới mong nghiệp chướng (hay ma chướng của ngoại cảnh hay ở ngay
trong tâm chúng ta) không phá hoại đường tu của chúng ta.
B: Đúng vậy, mục đích chính
của Tu hành là để cầu giải thoát sinh tử luân hồi. Tu Thiền, tu Tịnh độ,
tu Mật tông… hay bất cứ tu pháp môn nào mà vẫn còn tham đắm thế gian,
không xa lìa ái dục, thì cũng giống như muốn chèo thuyền qua sông mà dây
neo buộc vào bờ vẫn chưa chịu tháo ra!
J
J
!!
C: Các bạn có nghe nói Ta-bà với
Tịnh Ðộ là một hay không? Và có nghe bài kệ này chưa?
Trang nghiêm Tịnh độ
Nơi cõi Ta-bà
Ðất Tâm thanh tịnh
Hiển lộ ngàn hoa.
A: Có nghe rồi!
Đó là quan niệm của Thiền “bây-giờ và ở-đây” (now and here); theo đó,
chánh niệm là Tịnh Ðộ, là An Lạc rồi. Lúc đó dù ta đang uống trà, đang
đánh răng súc miệng, đang mở máy TV hay máy vi tính (computer), đang lặt
rau, đang đổ rác, v.v… Nghĩa là bất cứ đang làm việc gì bình thường nhất,
giản dị nhất, ta cũng cảm nhận được thực tại nhiệm mầu, cảm nhận được cái
tịnh trong cái bất tịnh (cái sạch trong cái dơ),
cái thường trong vô thường, vì lúc đó tâm ta đang ở trạng
thái thật thanh tịnh, vườn tâm đang nở hoa .
B: Có phải bạn
nói những thi kệ phỏng theo “Tỳ-ni thiết yếu nhật dụng” mà chúng ta đã dạy
cho các em học thuộc và áp dụng trong đời sống hằng ngày không?
A: Phải đó!
C: Tôi cũng đã
nhớ ra rồi, để tôi đọc các bạn nghe nha!
Chén trà
trong hai tay
Chánh niệm
nâng tròn đầy
Thân và tâm
an trú
Bây giờ và ở
đây.
Ðánh răng và
súc miệng
Cho sạch
nghiệp nói năng
Miệng thơm
lời chánh ngữ
Hoa nở tự
vườn tâm.
Một thùng
rác bẩn
Một bông
hồng thơm
Muôn vật
chuyển hóa
Thường trong
vô thường.
Mặt trời
xanh rờn
Một rổ rau
tươi
Vạn pháp
nương nhau
Làm nên cuộc
đời.
C: Tôi quên mất
2 bài về máy vi tính và xem TV rồi!
B: Đó là :
Tâm là máy
truyền hình
Với muôn
ngàn nút bấm
Chọn thế
giới an lành
Cho tươi vui
cuộc sống.
Thắp lên máy
vi tính
Ý tiếp xúc
với tàng
Tuệ giác
càng tăng trưởng
Nuôi lớn
“hiểu” và “thương”.
A: Nói tóm lại,
Ta-bà hay Cực lạc đều xuất phát từ tâm, khi tâm ta thanh tịnh, ta thấy thế
giới thanh tịnh; khi tâm ta lăng xăng, ngoại cảnh đều lăng xăng tán loạn
theo… Trong cuộc sống, vì vậy nhiều khi trong một vài sát-na nào đó, một
vài giây phút nào đó, ta quả thật đã nếm được mùi vị an lạc của thế giới
thanh tịnh ở cõi Tây phương Cực lạc của đức Phật A-di-đà, chỉ là không
lâu, ta lại bị cuốn hút vào những ham muốn, vui buồn, đấu tranh… của cuộc
đời, nên đời đời cứ trôi lăn trong sinh tử.
B: Như vậy hôm
nay chúng ta đã giải quyết được nhiều nghi vấn về tu hành, về Nhân gian
Tịnh Ðộ, Tự lực, Tha lực… Thật vui và lợi ích, xin tạm biệt các bạn, chúng
ta hẹn gặp lại lần sau nha!
A và C: Tạm
biệt, tạm biệt!
Trợ Niệm
Khi Lâm Chung
Nguyên Liên
(Tiếp
theo pl20)
Như bài trước chúng tôi đã nói,
việc vãng sanh hay không tùy thuộc một phần lớn vào sự trợ duyên niệm Phật
khi người bịnh sắp lâm chung. Vì thế, việc phát tâm đến trợ niệm cho người
khác, có công đức bất khả tư nghì. Tất nhiên muốn thành tựu trọn vẹn công
đức, đòi hỏi người trợ niệm phải làm đúng pháp. Việc làm của người trợ
niệm, khi đến trợ niệm cho người sắp lâm chung bao gồm một số công việc cụ
thể sau:
A. Việc làm của người trợ niệm:
1. Phải có tâm nguyện
Bồ-tát:
Điều kiện cần thiết của người
trợ niệm khi cử hành pháp trợ niệm là phải có tâm nguyện của Bồ-tát. Tâm
nguyện Bồ-tát là tâm trên cầu Phật đạo, dưới cứu độ vạn loại chúng sanh.
Nói chung, Bồ-tát là những vị khi làm một công việc gì đều không nghĩ đến
quyền lợi bản thân, mà luôn nghĩ việc làm đó có lợi ích cho chúng sanh hay
không. Nếu việc làm đó có lợi ích chúng sanh thì dù tan thân nát mạng,
thậm chí phải đọa vào địa ngục, Bồ-tát vẫn hoan hỷ làm.
Vì thế, người trợ niệm khi đến
trợ niệm cho người khác, nên đem tâm từ bi, tâm chân thật mà làm, không
được ngại khó ngại khổ, không được phô diễn hình thức, không được cầu danh
lợi. Đối người bịnh phải có lòng thương yêu trìu mến, xem họ như là người
bà con thân thuộc của mình.
Thái độ đối với bịnh nhân nên
thương yêu nhẹ nhàng, lời nói từ tốn nhu nhuyến, sao cho người bịnh nghe
rõ. Vận dụng hết tâm lực để niệm Phật, cầu nguyện cho người bịnh vãng
sanh. Đồng thời khuyên nhủ gia đình làm đúng với tinh thần chánh pháp. Nên
biết, phát tâm trợ niệm người khác chính là thay thế đức Như Lai, đảm nhận
trách nhiệm cứu độ chúng sanh thoát ly sanh tử. Công việc này vô cùng hệ
trọng và có công đức rất lớn.
2. Dặn dò người nhà:
Phần nhiều những gia đình không
biết Phật pháp, trước cảnh sanh ly tử biệt khó ai có thể ngăn cản những
nỗi đau thương luyến tiếc, và không làm sao tránh khỏi cảnh rối bời. Nếu
người trợ niệm không có đôi lời dặn dò chỉ bảo, thì khó có thể thành tựu
pháp trợ niệm, người chết khó đạt được sự lợi ích chân thật.
Trước khi trợ niệm, người trợ
niệm nên đả thông tư tưởng cho gia đình, đại để gọi gia đình lại dặn dò:
“Cuộc đời là vô thường, có sanh tức có tử, có hội họp tất có biệt ly. Giờ
phút này các vị nếu có tình thương yêu người bịnh, không được khóc lóc,
chỉ nên nhất tâm niệm Phật, cầu nguyện cho người bịnh vãng sanh. Việc vãng
sanh hay đọa lạc, trách nhiệm phần lớn tùy thuộc vào các vị. Các vị muốn
người thân vãng sanh, từ giờ này nên làm theo sự chỉ đạo của tôi”.
Đồng thời, nhắc nhở gia đình
phát tâm ăn chay, không sát hại chúng sanh, không nghe theo những tà
thuyết sai lầm của thế gian, khuyến khích gia đình nên vì người bịnh làm
các công đức, tuyệt đối không được khóc lóc, mà chỉ hướng tâm theo tiếng
niệm Phật, để cầu nguyện cho người chết được vãng sanh.
3. Có tâm thương yêu người
bịnh:
Người trợ niệm phải có tâm
thương yêu người bịnh, nên quán sát bản thân họ, xem như là người bà con
thân thuộc của mình. Bởi vì người bịnh mặc dầu không phải bà con thân tộc
trong hiện đời, nhưng hoặc một đời, hai đời, ba đời trước cũng là bà con
với nhau, không thể cho rằng chúng ta với họ không có liên quan tình huyết
thống. Người trợ niệm nếu xem người bịnh như là người bà con, thì tâm trợ
niệm niệm Phật, lúc đó mới thật sự chí thành khẩn thiết.
Khi vào phòng người bịnh, thái
độ của người trợ niệm phải hết sức thương yêu thành khẩn, lời nói từ tốn
nhẹ nhàng, sao cho người bịnh nghe hiểu rõ ràng, để trong tâm họ không có
chút hoài nghi. Trước hết, người trợ niệm nên tán thán những công đức
trong đời người bịnh tạo được, khiến bịnh nhân sanh tâm hoan hỷ; kế đến,
nói những sự thù thắng vi diệu của thế giới Cực lạc, khiến họ sanh tâm an
ổn và khởi lòng chánh tín cầu sanh Tây phương. Đồng thời khuyến khích
người bịnh nên buông bỏ mọi duyên, một lòng tưởng Phật niệm Phật cầu
nguyện vãng sanh.
4. Ngăn không cho bà
con khóc lóc, thăm hỏi:
Trong phòng bịnh, trừ người
khai thị, tất cả mọi người không được phép, đến bên người bịnh hỏi han,
trò chuyện, cũng không được ở trong phòng bịnh nói chuyện tạp, nếu bịnh
nhân nghe được, sẽ phân tâm, mất chánh niệm. Nếu có bà con, hàng xóm muốn
đến thăm hỏi, người trợ niệm nên ngăn lại: “Ông đến đây là để trợ niệm cho
người bịnh phải không? Nếu vậy ông hãy nên nghe theo tôi, hầu tránh
chướng ngại cho người bịnh”.
Còn họ không phải đến trợ giúp
người bịnh niệm Phật, lúc đó người trợ niệm nên bảo gia đình, mời những
người này sang phòng bên tiếp đãi, để tránh cho người bịnh gặp mặt khiến
phát sanh tình ái dục niệm, chướng ngại sự vãng sanh.
Gặp tình huống này, người trợ
niệm không nên ngại khó hoặc vị tình mà không làm. Có điều gia đình nên
tìm cách giải thích cho họ hiểu, hầu tránh sự mất lòng. Nếu để họ gặp
người bịnh rồi khóc lóc hỏi han, thì làm cho người bịnh không được chánh
niệm và hoàn toàn không phù hợp với tông chỉ trợ niệm.
5. Khai thị trước khi
trợ niệm:
Người trợ niệm đến, trước khi
cử hành pháp trợ niệm cần có đôi lời khai thị cho người bịnh. Nội dung
khai thị đại để như sau.
“Ông nên biết, phàm làm người
không một ai có thể tránh khỏi cảnh sanh, già, bịnh, chết. Nay thân ông
đang bịnh, nhưng tâm ông không nên sầu khổ, mà hãy chuyên trì danh hiệu
Phật A-di-dà, niệm niệm duyên theo câu Phật hiệu, mong cầu vãng sanh Tây
phương, như thế ngay đây bịnh khổ sẽ không gây tác hại.
Chúng ta là người tu niệm Phật,
không luận sự tình như thế nào, đến lúc lâm chung mọi việc đều nên buông
bỏ, trong tâm chỉ có một câu Phật hiệu. Không nên nghe theo những lời chỉ
dạy của hạng người không có tri thức, có chút bịnh khổ rồi cầu trời thần,
ma quỷ bảo hộ. Giờ phút này trong tâm ông, chỉ duy trì một ý niệm, là mong
cầu chư Phật, Bồ-tát đến tiếp độ vãng sanh. Nếu ông nghe theo lời tôi
buông hết duyên trần, một lòng tưởng Phật niệm Phật, thì quyết được vãng
sanh. Chúng tôi sẽ niệm Phật trợ niệm cho ông, ông hãy duyên theo tiếng
niệm Phật mà niệm”.
6. Tiếng niệm Phật cần
rõ ràng:
Người bịnh nếu còn tỉnh, trước
khi niệm Phật, người trợ niệm nên hỏi qua ý kiến, không được tùy theo ý
mình mà niệm, khiến người bịnh khó đạt được sự lợi ích. Hỏi thăm họ thích
niệm nhanh hay chậm, cao hay thấp… bốn chữ hay sáu chữ, rồi tùy theo ý
người bịnh mà niệm Phật trợ niệm.
Còn như người bịnh mệt không trả lời được, thì tiếng niệm Phật không được
quá nhanh, nếu nhanh quá nghe không rõ ràng; cũng không nên quá chậm, nếu
chậm quá tiếng niệm Phật sẽ rời rạc; cũng không nên quá cao, nếu cao quá
người trợ niệm khó niệm lâu dài; cũng không nên quá thấp, nếu thấp quá
người bịnh nghe không rõ. Vì thế tiếng niệm Phật không nhanh không chậm,
không cao không thấp, mỗi câu mỗi chữ trong trẻo rõ ràng, khiến mỗi câu
hồng danh Phật đều lọt vào tai, làm cho người bịnh sanh tâm hoan hỷ khoái
lạc.
Nên nhớ lúc trợ niệm, là thời
điểm người bịnh khí lực rất yếu, bản thân họ niệm Phật không nổi, hoàn
toàn nương vào câu Phật hiệu của người khác. Nếu tiếng niệm Phật rõ ràng,
trong trẻo, câu chữ phân minh, như thế tâm người bịnh sẽ rất dễ đi vào
chánh định.
7. Theo dõi thái độ
người bịnh:
Trong thời gian niệm Phật,
người trợ niệm nên theo dõi thái độ người bịnh. Nếu đang trợ niệm, người
bịnh có những biểu hiện như khuôn mặt sầu khổ, người toát mồ hôi, hoặc đầu
thân, tay chân cử động, hoặc không hoan hỷ khi nghe tiếng niệm Phật, hoặc
có những điều nghi ngờ, hoặc rơi vào trạng thái hôn mê không hay biết...
đây là hiện tướng của nghiệp chướng phát khởi, do công phu niệm Phật của
người bịnh chưa vững chải.
Gặp các trường hợp đó, người
trợ niệm nên đến bên người bịnh răn nhắc: “Cảnh giới Tây phương cực lạc
hiện đang ở trước mặt ông, ông nên cố gắng trì niệm danh hiệu Phật A-di-dà
để được vãng sanh”. Lại tiếp tục để ý thần sắc người bịnh, nếu vẫn tương
tự như trước, người trợ niệm nên nhắc lại lời đó lần nữa, tối đa không quá
ba lần, sau đó chỉ niệm Phật lớn tiếng mà thôi.
Trợ niệm một thời gian, đột
nhiên người bịnh tinh thần có sự phân minh, sảng khoái, nói chuyện, hoặc
thở dài cho đến tay chân cử động… Lúc đó, người trợ niệm đặc biệt chú ý,
tiếp tục khẩn thiết niệm Phật, không để một ai khóc lóc, thăm hỏi, rờ rẫm.
Nên biết kể từ thời điểm người bịnh xảy ra tình huống này, không quá hai
tiếng đồng hồ sau bịnh nhân sẽ tắt thở. Tất cả mọi người khi sắp chết,
phần nhiều đều rơi vào trạng huống này.
Tóm lại, đối với một số tình
huống như thế xảy ra, người trợ niệm phải theo dõi để kịp thời xử lý, như
thế người chết mới có được sự lợi ích.
8. Ngăn không cho gia
đình làm những việc sai quấy:
Những gia đình rơi vào cảnh có
người thân mất, trừ những người có niềm tin Tam bảo, họ sẽ rối bời và hay
nghe theo những tà thuyết sai lầm. Người trợ niệm phải có trách nhiệm, chỉ
vẽ họ làm những việc phù hợp với chánh pháp, khiến kẻ còn người mất đều
được lợi ích.
Người trợ niệm khuyên gia đình,
nếu có lòng thương yêu người chết, thì chỉ một lòng niệm Phật trợ niệm cho
người chết được vãng sanh, không nên khóc lóc, rờ rẫm người chết. Trong
thời gian cử hành tang lễ cho đến 49 ngày, gia đình nên phát tâm cúng
chay, ăn chay, không nên sát hại chúng sanh cúng tế quỷ thần, không được
đốt giấy tiền vàng mã...
Đồng thời mời chư tăng, Phật tử cũng như gia quyến tụng kinh niệm Phật,
xuất tài vật làm các việc phước thiện, như cúng dường, bố thí để hồi hướng
công đức cho người quá cố, khiến họ nương nhờ phước nghiệp, mà được siêu
thăng cõi Phật.
B. Phương thức trợ niệm:
Phương pháp trợ niệm khi lâm
chung, qua việc tham khảo kinh nghiệm các bậc cổ đức, chúng tôi xin nêu ra
năm điểm sau:
1. Khai thị trước khi
trợ niệm:
Trước khi trợ niệm, người chủ
lễ ngoài việc có đôi lời dặn dò gia đình, cần phải có lời khai thị cho
người bịnh. Chúng ta trợ niệm cho người khác, không được bỏ qua phần khai
thị, nếu không, người bịnh không biết mục đích trợ niệm và duyên tâm vào
đâu để cầu nguyện vãng sanh.
Vì thế, người chủ lễ trước khi trợ niệm, nhất định đối trước bệnh nhân
khai thị: “ Ông nên biết, giờ phút này mọi người đang niệm Phật trợ niệm
cho ông, ông nên cùng mọi người đồng niệm. Nếu như sức khỏe suy nhược
không thể niệm theo, ông nên lưu tâm lắng nghe mọi người niệm Phật, thì
cũng như ông đang niệm. Có điều tai ông nghe câu Phật hiệu phải rõ, một
câu nghe rõ một câu, một chữ nghe rõ một chữ, trong tâm nên ghi nhớ rõ
ràng. Ông nên toàn tâm toàn ý hướng về âm thanh danh hiệu Phật A-di-dà”.
Sau khi nói lời khai thị, mới cử hành nghi thức trợ niệm.
2. Phân ban trợ niệm:
Người trợ niệm ban ngày chia
thành hai ban, ban đêm chia thành ba ban, số người mỗi ban tối thiểu hai
người, hạn định một giờ đồng hồ đổi ban. Phương pháp trợ niệm, ban ngày
ban thứ nhất niệm Phật lớn tiếng, ban thứ hai mặc niệm, qua một giờ đồng
hồ rồi đổi ban. Ban đêm, ban thứ nhất niệm lớn tiếng ban thứ hai và ban
thứ ba mặc niệm hoặc có thể nghỉ ngơi, niệm một giờ đồng hồ rồi lại đổi
ban.
Như thế cứ luân phiên thay ban,
không luận là ba ngày, năm ngày, bảy ngày, nửa tháng, một tháng đều có thể
trợ niệm lâu dài. Các ban trợ niệm luân phiên theo thứ tự, khiến cho ngày
đêm, âm thanh Phật hiệu tương tục. Mỗi ngày ba bữa cơm ăn, nước uống đều
phân chia người khác phục vụ. Người trợ niệm sau khi dùng cơm xong, thời
gian tiếp ban chưa đến, có thể thay nhau nghỉ ngơi đôi chút, để phục hồi
tinh thần.
3. Nghi thức trợ niệm:
Đối với việc trợ niệm, trước
hết người chủ lễ phải nên quán sát bệnh tình người bệnh. Đại để người trợ
niệm đến, gặp lúc bịnh tình hệ trọng (chuẩn bị lâm chung), thì khởi đầu
niệm bài kệ tán Phật (A-di-dà Phật thân kim sắc...), tiếp theo niệm câu
Nam mô Tây phương Cực lạc thế giới đại từ đại bi A-di-đà Phật, rồi niệm
bốn chữ hồng danh A-di-dà Phật. Pháp khí sử dụng trợ niệm chỉ dùng khánh,
âm thanh mõ quá trầm không nên dùng.
Nếu bệnh đang nhẹ, lúc đó khởi
đầu tán bài Liên trì hải hội, tụng một biến kinh Di đà, ba biến Vãng sanh
thần chú (tốt nhất 21 biến); kệ tán Phật, tiếp theo niệm câu Nam mô Tây
phương Cực lạc thế giới đại từ đại bi A-di-dà Phật, niệm sáu chữ hồng danh
Nam mô A-di-dà Phật khoảng mười câu, rồi chuyển sang niệm bốn chữ hồng
danh A-di-dà Phật.
4. Thời điểm hôn mê đến
khi sắp chết:
Nếu đang trợ niệm, người bệnh
rơi vào trạng thái hôn mê không còn hay biết, bấy giờ người trợ niệm đến
bên người bịnh nói lời khai thị, đồng thời dùng khánh kê sát tai đánh một
vài tiếng. Sau đó niệm lớn Phật hiệu, khiến cho người bệnh thoát lần khỏi
sự hôn mê.
Khi người bệnh sắp đến lúc chấm dứt hơi thở, tất cả người trợ niệm nên
nhóm lại trỡ niệm, tốt nhất cùng bà con đối trước Tam bảo, hoặc quỳ niệm
hoặc lễ niệm, đồng thời trong tâm mỗi người đều quán tưởng đức Phật
A-di-dà hiện phóng ánh sáng lớn tiếp độ, người chết đang ở trong hào quang
của Phật chắp tay trang nghiêm, vãng sanh tịnh độ. Sau khi đã chấm dứt hơi
thở độ mười phút, người trợ niệm chia thành hai ban, mỗi ban luân phiên
niệm Phật khoảng nửa giờ đồng hồ, bắt đầu từ thời điểm này trở đi cần phải
niệm Phật lớn tiếng, rồi cứ tuần tự đổi ban niệm Phật như trước.
5. Thời điểm tắt thở
cho đến khi toàn thân lạnh hẳn:
Người bệnh sau khi đã chấm dứt
hơi thở, trước khi thân thể chưa lạnh hẳn, trong giai đoạn này những vị
trong ban trợ niệm cần hết sức chú ý, tuyệt đối không được thăm dò hơi
nóng và bà con không được khóc lóc, chỉ nên phát tâm niệm Phật trợ niệm.
Cần trải qua tám hoặc mười giờ đồng hồ, mới có thể mời một vị có sức tu
hành tương đương, dùng tay nhẹ thăm dò hơi nóng, cho đến khi toàn thân
người chết lạnh hẳn, việc trợ niệm mới tạm dừng. Lúc đó người trợ niệm
hướng về trước Phật, thay mặt người chết hồi hướng công đức, cầu nguyện
người chết vãng sanh tịnh độ.
Nếu toàn thân người chết vẫn chưa lạnh hẳn, thì không luận một ngày, hai
ngày, ba ngày mọi người đều phát tâm niệm Phật lớn tiếng. Cá nhân mỗi
người trợ niệm đều nên nghĩ, đây là lúc chúng ta thay thế đức Như lai, cứu
độ chúng sanh thoát ly sanh tử. Mọi người không nên vì chút thời gian này,
mà sanh tâm nhọc nhằn biếng nhác, khiến người chết lạc lối không được vãng
sanh. Chúng ta trợ niệm với tâm như thế, mới chân chánh phát Bồ-đề tâm,
hành Bồ-tát đạo, biểu hiện sự tu hành một cách thực tế.
Tóm lại: Có nhân tức có quả, có
quả tức có nhân. Chúng ta phát tâm trợ niệm người khác, tương lai đến lúc
lâm chung tự nhiên sẽ có người phát tâm đến trợ niệm chúng ta. Người khác
nhờ chúng ta trợ niệm được vãng sanh, tương lai họ sẽ theo hầu đức Phật
A-di-dà, đồng đến tiếp dẫn, dùng thần lực gia hộ, khiến chúng ta lúc lâm
chung chánh niệm hiện tiền vãng sanh Cực lạc. Do vậy, thường trợ niệm
người khác vãng sanh, đối với vấn đề lợi hại lúc lâm chung thật rất rõ
ràng. Sau này đến thời điểm lâm chung, chúng ta cũng vận dụng kinh nghiệm
quá khứ, khiến tất cả đều như pháp. Do đó sẽ không có các sự tình phát
sanh ngoài ý muốn, và quyết định sẽ được vãng sanh.
Lý do
phải làm Lành lánh Dữ và phải nguyện sanh Tịnh Độ
Tâm Tịnh
Có nhiều người nói rằng:
“Phật dạy hết thảy Pháp là như huyễn, chơn tánh của các Pháp vốn là
không. Vậy thì cần gì phải làm lành lánh dữ, việc gì phải nguyện sanh
Tịnh độ.” Lời nói này mới nghe qua thì có vẻ như đúng nhưng thật ra vẫn
còn nhiều điểm cần phải bàn lại.
Chúng ta đã biết rằng, phàm đức
Phật có dạy điều gì thì cũng tùy theo căn cơ mà dạy. Lâu nay, chúng ta
chấp mình và mọi thứ trên đời là thật có nên chúng ta mặc tình làm ác, hại
người hại vật; vì vậy, đức Phật đã dạy cho chúng ta biết rõ các pháp đều
giả có, không thật, để chúng ta không còn chạy theo trần cảnh mà khởi
tham, sân, si, tạo biết bao ác nghiệp nữa. Có người sẽ hỏi tiếp rằng: “Nếu
Phật dạy các pháp là không thật để mọi người bỏ ác làm lành, vậy sau khi
họ đã làm lành rồi Phật lại dạy họ tiếp tục quán các pháp là như huyễn.”
Điều này cũng rất đơn giản. Đó là vì chúng ta tuy làm lành nhưng vẫn còn
chấp có mình là người tốt nên dễ sanh ngã mạn và nhiều phiền não vi tế
khác đoanh vây. Vì vậy, Phật dạy chúng ta tiếp tục quán các Pháp là như
huyễn để dứt sạch những phiền não còn sót lại nhờ đó trí tuệ mới phát
sanh. Tâm chúng ta giống như mặt trời lúc nào cũng chiếu sáng; tùy theo
mây mù nhiều hay ít mà độ sáng của mặt trời mạnh hay yếu mà thôi. Tâm ta
cũng vậy, tùy theo mức độ phiền não nhiều hay ít mà tâm ta phát sanh trí
huệ cạn hay sâu. Chỉ khi nào sạch hết phiền não thì tâm chúng ta mới hoàn
toàn giác ngộ. Vì vậy, muốn giác ngộ rốt ráo, chúng ta cần phải thường
quán các pháp là như huyễn để diệt sạch vô minh phiền não.
Mặt khác, tuy các Pháp là như
huyễn nhưng vì chúng ta chưa hoàn toàn giác ngộ, bằng chứng là khi đói cần
phải có cơm ăn, khi khát cần phải có nước uống nếu không chúng ta sẽ không
chịu đựng nỗi, vì vậy chúng ta bắt buộc cần phải làm lành lánh dữ để gặt
hái quả báo tốt đẹp và tránh quả báo xấu.
Hơn nữa, khi chúng ta làm ác
thì tâm chúng ta sẽ phải chịu nhiều phiền não, khổ đau nên khó phát sanh
trí tuệ giải thoát, còn khi chúng ta làm lành thì tâm chúng ta sẽ an vui,
thơ thới nên rất dễ phát sanh trí tuệ.
Chính vì vậy, tuy các pháp là
như huyễn, không thật nhưng chúng ta vẫn phải luôn luôn làm lành lánh dữ.
Có điều cần chú ý là khi làm lành lánh dữ, chúng ta phải thường tập quán
các pháp là như huyễn, không thật để mau đạt đến quả vị Giác ngộ giải
thoát.
Có người lại nói: “Các pháp vốn
như huyễn không thật thì việc gì chúng ta phải cầu vãng sanh Tịnh độ.”
Như trên đã nói: mặc dù các
pháp là như huyễn nhưng chúng ta chưa giác ngộ rốt ráo nên khi đối duyên
xúc cảnh chúng ta rất dễ phát sanh phiền não. Những phiền não này che lấp
tâm ta làm cho trí huệ không thể phát sanh. Sao bằng chúng ta sanh về Tịnh
độ là Thắng cảnh do các vị Phật, Bồ-tát tạo ra, ở nơi ấy không có các điều
kiện làm phát sanh phiền não nhờ thế tâm ta không bị phiền não che lấp nên
dễ dàng bừng sáng; vì thế, tuy biết rằng các pháp là như huyễn nhưng chúng
ta vẫn cầu sanh Tịnh độ.
Khi liễu tri được điều này,
chúng ta không nên thụ động đợi chết rồi mới sanh về Tịnh độ mà chúng ta
phải tập an trú vào Tịnh độ ngay trong cuộc sống hằng ngày bằng cách thực
tập chánh niệm. Hằng ngày, khi thân tâm ta có khổ thọ hay lạc thọ thì
chúng ta đều vui vẻ đón nhận chúng. Chúng ta đừng nên níu giữ những cảm
thọ vui và xua đuổi những cảm thọ khổ vì thật sự thì dù ta có níu giữ mấy
đi nữa, những cảm thọ vui vẫn ra đi làm chúng ta đau khổ vì nuối tiếc, còn
những cảm thọ khổ thì chúng ta càng xua đuổi, nó càng mãnh liệt và bám
chặt hơn. Cách tốt nhất là chúng ta lặng lẽ ghi nhận chúng, thấy rõ chúng
kể từ lúc chúng xuất hiện cho đến khi chúng ra đi để phát hiện ra bản chất
vô thường của vạn vật. Khi đã thấy một cách như thật là vạn vật vô thường,
thì chúng ta sẽ không còn khởi tâm tham, sân, si... đối với chúng nữa; nhờ
thế tâm của chúng ta sẽ được an lạc, trí tuệ phát sanh.
Nếu chúng ta thực hành được như
vậy thì chắc chắn chúng ta sẽ sống được an lành, đến khi mạng chung sẽ về
cõi Phật như chúng ta thường mong cầu.
Đại an
toàn
Thích Thái Hòa
Bạn muốn có đại an toàn của
thân, bạn phải cẩn trọng từng động tác đi, đứng, nằm, ngồi và làm việc
của thân.
Bạn muốn có đại an toàn của lời
nói, bạn phải cẩn trọng từng lời nói của mình, khi phát ra đối với bất cứ
ai, dù đó là người nhỏ hơn mình, hay dù đó là một trẻ thơ.
Và bạn muốn có đại an toàn của tâm ý, thì bạn phải cẩn trọng từ những cách
nhìn, cách nghe và cách suy nghĩ của bạn.
Bạn nhìn và nghe không chính
xác, khiến cho bạn suy nghĩ và hiểu biết vấn đề lệch lạc.
Do nhìn, nghe và hiểu không chính xác, nên lời nói và hành động của bạn
tạo nên nhiều lầm lỗi, gây ra khổ đau cho người khác và làm thiệt hại
phước đức của chính bạn.
Vậy, muốn đạt tới đại an toàn
trong đời sống, bạn không phải chỉ cẩn trọng từng bước chân đi, mà bạn
phải cẩn trọng ở nơi cách nghe, cách nhìn, cách suy nghĩ và cách hành xử
của bạn.
Nếu bạn nghĩ nhiều về cái của bạn và những thành quả của bạn, thì một mảy
may an toàn nơi bạn còn không có, huống gì là đại an toàn. Cẩn trọng từng
bước chân đi chưa là gì của sự an toàn đâu bạn nhé, đại an toàn chính là
tâm ý của bạn lắng trong, điều đó bạn tự ngẫm nghĩ mà xem!
Tất cả chúng sanh đều có
Phật tánh
Phước Liên
Sau bốn mươi chín ngày tham
thiền nhập định dưới cội tất-bát-la, đức Thế Tôn chứng đắc Vô thượng
Chánh đẳng Chánh giác, bừng khai tuệ nhãn, thấy rõ chúng sanh hiện hữu
khắp trong tứ sanh lục đạo đều có chung một thể tánh viên minh, thanh
tịnh vắng lặng mà bất cứ một ai nếu hồi tâm phản chiếu, thực tâm tu tập
đều có thể thành tựu thánh quả an lạc giải thoát. Qua đó chứng tỏ: đạo
không ở đâu xa mà đạo ở trong tự thân của mỗi người. Mỗi con người là
một vị Phật nhưng vì chơn tâm bị vô minh che lấp nên việc thành Phật,
tác Tổ không thể chứng nhập; vì vậy chúng ta có thể biết rằng lục phàm
tứ Thánh không ngoài cái tâm. Điều đó đã được chứng minh rất rõ ràng
trong tam tạng thánh điển mà cụ thể là trong kinh Pháp Hoa, Phật dạy
rằng: “Ta ra đời vì một đại sự nhân duyên là khai thị chúng sanh ngộ
nhập tri kiến Phật”. Tri kiến Phật ở đây là khi ở chúng sanh chính là
Phật tánh còn khi ở loài vô tình gọi là pháp tánh. Rõ ràng hơn nữa, qua
một số trích dẫn sau, chúng ta sẽ thấy rõ người xưa hiểu Phật tánh là
thế nào ở loài hữu tình hay vô tình.
Sau khi đức Phật nhập Niết-bàn, vào thời Đông Tấn ở Trung Quốc, có vị
Cao Tăng hiệu là Đạo Sanh (người ta thường gọi là Sanh Công), người ở Cư
Lộc, là một học giả kinh Niết-bàn. Thuở nhỏ, Ngài thông minh trí tuệ hơn
người. Ngài cùng với Tăng Duệ, Đạo Dung, Tăng Triệu là những vị đệ tử
tài ba xuất chúng trong hàng đệ tử của ngài La Thập, bốn vị này được gọi
là Quan Nội Tứ Thánh. Ngài là người tinh thông học thuyết của các vị
Long Thọ, Đề-bà, cảm thương cho các học giả đương thời bị trệ nơi kinh
văn, hiểu cạn cợt nghĩa lý viên dung của Phật đà nên Ngài nghiên cứu sâu
lý Hữu, Không, Nhân, Quả, sáng lập thuyết: “Thiện bất thọ báo và đốn ngộ
thành Phật” giải thích cho mọi người liễu tri. Nhân khi xem kinh
Niết-bàn, Ngài cho rằng: Nhất-xiển-đề đều được thành Phật, khiến cho đại
chúng tăng sĩ bấy giờ hoang mang. Do lúc ấy, kinh Niết-bàn chưa truyền
đến Trung Hoa nên người nghe khó tin, vì thế đả phá tẩn xuất Ngài ra
khỏi chùa. Về sau, khi kinh Đại Bát-niết-bàn do ngài Đàm Vô Sấm dịch
truyền đến phương Nam thì lời Ngài nói trước đây mới ứng thực và mọi
người mới khen thực lời Ngài có kiến thức cao vời. Theo truyền thuyết,
một hôm, nhân cuộc đàm đạo giữa hội chúng, ngài Đạo Sanh nói rằng: “Ai
bảo đá không có Phật tánh là người ấy phản lại lời dạy của đức Thế Tôn”.
Trong hội chúng ngạc nhiên và yêu cầu Ngài chứng minh lời nói của mình
để cho họ hiểu. Thế là Ngài đến núi Hổ Khâu ở Giang Tô để tịnh tu. Ngài
gom đá sắp thành hàng làm đồ chúng. Lúc bấy giờ, Ngài đứng trước những
viên đá kia nghiêm trang dõng dạc thuyết một thời pháp. Khi Ngài thuyết
đến đoạn: “Hôm nay, ta y theo kim khẩu của đức Thế Tôn mà tuyên thuyết
lại rằng: tất cả xiển đề đều có Phật tánh. Nếu lời ấy sai thì các ngươi
vẫn nằm tự nhiên, bằng nếu các ngươi nhận đúng lời ta nói là y như lời
Phật dạy thì các ngươi hãy gục đầu nhận lãnh.” Câu nói của Ngài vừa dứt
thì tất cả những viên đá kia gục đầu và lăn xuống triền núi. Những vị
Tăng sĩ chứng kiến cảnh tượng kia liền quỳ xuống đảnh lễ và xin Ngài
truyền trao tâm pháp. Sau này, ngài Đại sư Thái Hư đi viếng núi Hổ Khâu
đã làm bài thơ tán thán. Có câu liên quan đến việc đá nghe pháp gật đầu
như sau:
“Tiên nữ rưới hoa hà
xứ xứ
Sanh Công điểm thạch vị gian đài”.
Vậy nên: “Trăng sao
có thể rơi, núi đá có thể lở, biển đại dương có thể cạn nhưng những lời
đức Thế Tôn dạy vẫn không bao giờ sai trật”.
Để minh chứng thêm
những lời đức Phật dạy là chân thật ngữ, trong chuyện thiền có kể đến câu
chuyện khế hợp với căn cơ của hội chúng mà chỉ bày pháp thoại khác nhau:
Có người đến hỏi ngài Triệu Châu Tùng Thẩm: Con chó có Phật tánh không?
Ngài đáp: Không. Người kia thắc mắc: Sao trong kinh Phật dạy: “Tất cả
chúng sanh đều có Phật tánh?” Ngài giải thích: vì bị nghiệp thức che đậy
nên con chó không thấy, không biết, nên có cũng như không.
Một lần khác có người
đến hỏi Ngài: Con chó có Phật tánh không? Ngài đáp: Có. Người kia gạn hỏi:
Đã có Phật tánh vì sao lại chui vô đãy da nhơ nhớp lông lá lùi xùi như
vậy? Ngài giải thích: Vì biết mà cố phạm. Biết là tánh sáng suốt, là Phật
tánh nhưng không tránh khỏi nên phải chui vào đãy da nhơ nhớp.
Chúng ta cũng vậy,
bấy lâu nay lang thang trong bể khổ trầm luân sanh tử, cũng bởi vì si mê
lầm chấp, bỏ giác hiệp trần, không nhận chân ra được bộ mặt thật của chính
ta, không thấy chủ nhân ông của chính ta trong từng sát na nên cứ chạy
theo ảo giác vọng tưởng bên ngoài, rồi xa dần tánh giác. Tưởng giả là
thật, thấy thật tưởng giả, thấy chơn tưởng vọng, tưởng vọng là chơn, cứ
xoay vòng đảo điên như vậy nên không tìm cho mình được lối ra. Thật, giả
khó phân thì đạo pháp làm sao khế hợp. Cho nên, đức Phật mới đưa ra nhiều
pháp môn, trong đó bốn phương pháp mầu nhiệm đánh mạnh vào cái mê tham
chấp của chúng sanh, chỉ cho chúng sanh thấy rõ cuộc đời là một biển khổ,
có khổ thì có nguyên nhân đưa đến đau khổ, mà nguyên nhân đó lại chính là
vô minh, tham ái, chấp thủ của chúng ta. Sau khi thấy khổ thì chúng ta mới
liễu ngộ được có khổ thì phải có không khổ và cố gắng tu tập để đạt được
hạnh phúc. Chính do vì chúng ta vẫn thấy rõ tập đế là nguyên nhân dẫn dắt
chúng sanh loanh quanh trong lục đạo, là sai trái và đem lại đau khổ, dù
thấy thì thấy, biết thì biết, học thì học nhưng đâu có ai thực hành, dứt
bỏ. Thấy là một lẽ, học là một lẽ, vẫn biết vẫn quán nhưng hành là một
việc khác, đến khi gặp sự việc thì tất cả sự thấy biết với cái tâm chấp
ngã của mình thì càng rõ ràng hơn, mới thấy rằng bản ngã của con người rất
lớn. Vậy nguyên nhân chính của sự đau khổ là do đâu? Có phải là do cái tâm
vô minh chấp ngã đã hằng hữu lâu đời lâu kiếp của chúng ta không? Hay là
cái tâm chấp thủ sanh khởi trong hiện tại? Nên biết rằng, cái tâm của hôm
nay là cái tâm của tất cả sự huân tập những sự vật thật hay giả trong quá
khứ tạo thành. Cái tâm đó song hành với chúng sanh từ khởi nguyên cho đến
lúc thành Chánh giác. Khi còn chúng sanh thì nó hiện hữu, còn khi thành
Phật thì nó liền chuyển mê thành ngộ, chuyển thức thành trí, và lúc này
cái tâm ấy không còn hiện hữu mà là một thể thanh tịnh hoàn toàn. Trong
cuộc sống chúng ta cũng vậy, bị đoanh vây bởi lưới nghiệp phiền não vô
minh nên không lúc nào nhận chân ra được sự thật của vạn pháp để phản
quang tự kỷ, dẫu có biết điều đó là sai trái nhưng rồi chúng ta cũng không
thể tránh khỏi những sai phạm.
Câu nói của ngài
Triệu Châu như một lằn roi đánh thật đau vào tâm thức của tất cả chúng ta.
Khiến chúng ta phải giật mình tỉnh mộng rằng, mình đang là người học Phật
tu Phật, vậy mình đang sống như thế nào? Sống có thực sự làm trong sáng
được cái tâm mình chưa, làm cho Phật tánh ngày càng sanh khởi chưa? Hay là
đang còn trong trạng thái mê mờ cố chấp? Nhờ câu nói đó mà chúng ta mới
thấy mình có tuệ giác, có khả năng thành Phật mà không lãng quên đi thệ
nguyện của mình. Trong kinh, đức Phật dạy: “Ta là Phật đã thành, các ngươi
là Phật sẽ thành”. Điều đó một lần nữa khẳng định, mỗi chúng ta đều có một
viên minh châu giấu sẵn trong chéo áo nhưng vì mãi u mê làm tên cùng tử
lang thang khắp nẻo đường lục đạo mà không thấy rõ mà thôi. Nếu được ai
chỉ bày hay hướng dẫn và chúng ta thực tâm tu học thì viên minh châu đó sẽ
được trả về cho chủ nhân của nó. Cũng bởi vì “biết mà cố phạm”, biết tham
dục, biết sân giận, biết si mê là gốc của khổ đau luân hồi nhưng mà mấy ai
chịu chấm dứt được. Thậm chí chúng ta biết rằng, rượu là giới cấm, người
tu tập không được uống, nhưng khi đi chung với nhóm bạn bốn người, ba
người kia rũ ngồi xuống uống rượu, chúng ta, vì thói thường của thế sự, vì
sợ quê, vì tự ái, vì bản ngã mà đã mặc nhiên đi trái lại lời thệ nguyện
của chính mình đã tuyên thệ trước Phật tổ. Điều này rõ ràng biết mà vẫn cố
phạm. Ngoài ra, có những lãnh vực cũng khó phân biệt được trong phạm vi
này, tùy theo từng cấp độ mà thẩm định giá trị có tư cách cá nhân hay phẩm
hạnh tròn đầy hay không mà thôi. Đứng ở phương diện thực sự độ sanh của
các vị Bồ-tát, tùy phương tiện muốn độ một ai đó hay vì lợi ích chung mà
quý ngài đã ứng hiện phạm giới, còn chúng ta không nên bắt chước quý Ngài
trong khi công hạnh của mình chưa đầy đủ, hay nói đúng hơn chưa thể nhập
được một phần thể tánh viên minh, tự tại vô ngại.
Chúng ta hôm nay may
mắn được làm thân người, có đủ trí tuệ, gặp được cơ duyên học hỏi Phật
pháp kết thiện duyên với đạo lộ giải thoát đúng là một điều thật sự khó
khăn. Vì thế, chúng ta cần phải nỗ lực tiến tu, đừng để một khi mất thân
người rồi thì muôn kiếp không thể gặp lại. Trong bài phục nguyện hồi hướng
buổi chiều, các Tổ chế ra bài cảnh tỉnh rằng: “Ngày nay đã qua, mạng cũng
theo đó mà giảm dần, như cá bị rút nước nào có gì là an vui, vì thế các
ngươi hãy siêng năng tinh tấn như cứu lửa cháy đầu, hãy luôn nhớ nghĩ đến
cảnh vô thường, cẩn thận không nên buông lung”. Lời cảnh tỉnh chứa đựng
một lời răn thống thiết khuyên dạy hàng đệ tử, cảnh tỉnh mọi người đang
sống hiện hữu ở đời hãy cố gắng sống sao cho lợi ích đừng luống qua thời
gian rồi không biết mình sống chết ra sao?. Một hơi thở ra mà không thở
vào là sang một đời sống khác. Thế nên phải luôn siêng năng tinh tấn không
nên biếng trễ, bởi thân người khó gặp, Phật pháp khó nghe nên phải cảnh
tỉnh trong từng giây từng phút. Đừng để khi tấm thân này mất đi, hối tiếc
nào có lợi ích gì? Chúng ta hãy suy gẫm lời Phật tổ dạy, gần gũi bậc thiện
tri thức cùng sách tấn để dìu dắt nhau tiến lên bờ giải thoát.
Giải thoát không dành cho những
con người biếng nhác, giải đãi, do đó trong từng sát na tâm niệm, trong
từng giây phút hiện tại, chúng ta hãy luôn trân trọng những giây phút sống
sao cho tâm được an tịnh, trong sáng, huân tập và sống với chánh tâm chánh
niệm, có như vậy thì chúng ta sẽ không xa con đường thể nhập Thánh trí.
Còn nếu không thì chúng ta mãi làm kẻ lữ hành lạc loài trên sa mạc không
biết đâu là ngõ để quay về. Đức Phật chỉ là bậc Đạo sư làm người hướng dẫn
cho chúng ta đi qua sa mạc, đã có người dẫn đường chỉ cần trong mỗi chúng
ta hãy nỗ lực để đi hay không mà thôi. Nếu chúng ta cứ chấp chặt và không
tin vào lời Đạo sư hướng dẫn thì mãi mãi chúng ta sẽ loanh quanh và chết
gầy chết mòn trên sa mạc, còn nghe lời thì chúng ta sẽ vượt thoát ra khỏi
sa mạc và đến được nơi an ổn. Vì thế, trong tu tập có những pháp hay,
chúng ta hãy chia sẻ cùng dẫn dắt tu tập để cùng nhau vượt qua những chặng
đường cam go thử thách, phía trước chắc còn nhiều chông gai đang chờ đợi,
mỗi bước đi của chúng ta là mỗi bước đi lượm lặt những chông gai để biến
con đường đi của chúng ta trở thành một con đường bằng phẳng trong sạch.
Làm được như vậy thì đó chính là lợi ích chung của một vị hành giả đang
dần tiến đến Phật đạo. Cảm hóa hữu tình hay vô tình, con đường đó chính là
con đường để đi vào đạo lộ Phật tánh của mỗi chúng sanh. Chỉ khi chúng ta
thể nhập được Phật tánh thì lúc đó tâm tánh của chúng sanh và ta hoàn toàn
không khác, tất cả muôn vật cây cỏ đá hoa… cho đến con người không cái gì
không là pháp, là Phật. Vì thế mới gọi là: “Phật pháp bất ly thế gian
giác” có nghĩa là Phật pháp không ngoài các pháp thế gian mà giác ngộ.
Cũng như ngài Huệ Năng khi nghe pháp ngộ đạo, Ngài thốt lời than rằng: “ai
dè tánh mình vốn sẵn thanh tịnh, ai dè tánh mình vốn chẳng sanh diệt, ai
dè tánh mình vốn sẳn có đủ, ai dè tánh mình không lay động” để một lần nữa
cho biết tất cả chúng sanh đều có Phật tánh, Phật tánh ấy chính là tự tánh
thanh tịnh tâm của mình.
Bụt là vầng trăng sáng
Đi ngang trời thái không
Hồ tâm chúng sanh lặn
Trăng hiện bóng trong ngần.
Đâu là nguồn chân hạnh phúc?
Lam Yên
Ngay từ khi Thế Tôn còn hiện
hữu giữa cuộc đời, những vị Tỳ-kheo đã từng được diện kiến đức Thế Tôn
trong những buổi pháp thoại tại tinh xá Kỳ Hoàn, hay tinh xá Trúc Lâm. Hai
nơi này là nơi hội tụ Tăng đoàn rất đông và chính nơi đây, Ngài đã khai
thị cho khá nhiều những vị Tỳ-kheo xuất gia từ hàng vương giả cho đến giới
bình dân. Thế nhưng, không phải mọi người đều lãnh hội chân lý thậm thâm
vi diệu trong cùng một thời điểm mà mỗi người lãnh hội tùy theo khả năng
nhận thức và suy nghĩ của riêng mình; cũng như một trận mưa xuống cây cỏ
đều được hấp thụ. Song tùy theo từng loại thảo mộc mà thấm nhuần có nhiều
ít. Suốt cuộc đời hành đạo và hóa đạo, Ngài tùy căn cơ đồ chúng mà giảng
dạy, không phải ai cũng tuệ tri tánh tướng của sự vật một cách triệt để mà
sự nhận thức có sai biệt theo quan kiến của từng người. Đây là câu chuyện
của bốn vị Tỳ-kheo đàm luận trong một buổi chiều êm ả bên cạnh Kỳ Viên
tinh xá với nội dung “đâu là nguồn chân hạnh phúc?”.
Bóng tà dương đang xuống dần
sau dãy núi Malaya (Hi-mã-lạp-sơn). Gió muôn phương thổi lại, mang hương
hoa về ướp thơm cảnh vật nơi tinh xá Kỳ Hoàn vào một chiều xuân. Cỏ cây
làng mạc đượm vẻ thái bình, thanh tĩnh trong buổi hoàng hôn ấy.
Giữa thiên nhiên êm đềm, vừa ẩn
vẻ hùng tráng, bốn vị Sa-môn cùng ngồi bàn luận dưới gốc cây cổ thụ trong
tinh xá. Mỗi người đều có cảm giác rất riêng trong không gian thanh vắng
như thế. Bỗng một vị lên tiếng bảo: “Này, các đạo huynh! Chúng ta hãy
nghiệm xem trong đời có điều chi đáng yêu và thích thú nhất?”. Nghe vị ấy
nói, cả ba đều tỏ vẻ tán thành nói tiếp: “Hay lắm, chúng ta mỗi người nên
suy nghĩ, rồi đưa ra quan niệm của mình để giải đáp xem ai đưa ra điều
thích thú có lý nhất?”
Sau một hồi suy nghĩ, hình dung
trong tâm tưởng, vị thứ nhất lên tiếng: “Theo tôi, vào tiết trong xuân, cỏ
cây khoe sắc, muôn hoa hàm tiếu, chim hót líu lo, cảnh sắc như thắm đượm
sự hiền hòa, phong cảnh thật là đẹp! Trong lúc ấy, ví ta được thả chiếc
thuyền nhẹ theo dòng nước, hay mang bầu rượu đến sườn non thưởng ngoạn
cảnh vật của đất trời, chắc trong đời không chi thích thú bằng!”
Vị thứ hai đáp: “Theo ý tôi,
cảnh gia đình sum họp sau bao năm xa cách vẫn là vui nhất. Thế nhưng, cảnh
sum họp ấy nếu có thêm vào đấy những sơn hào hải vị cùng rượu quý bên cạnh
những điệu nhạc khoan nhặt, tiết tấu êm tai, với bao kĩ nữ tuyệt sắc cận
kề, thì tôi thiết tưởng hạnh phúc trong đời chỉ trong ngần ấy!”
Vị thứ ba nói: “Tôi nghĩ, nếu
ta được sanh ra trong dòng tôn quí giàu sang, ở cung vàng điện ngọc, châu
báu đầy kho, ta muốn tận hưởng điều chi tùy thích. Khi ra đi, có xe ngựa,
tôi tớ nâng chân sửa áo phục tùng. Về đến nhà, ta gọi đến l |
