Quang Duc

...... ...

 TRO
Tng niem Trnh Cong Sn

ang ngoc chc

Mot em ram thang t, trang thanh gio mat, en hoa lap lanh di cac tang cay, tng dong ngi han hoan trang trong ra vao chanh ien thien vien Van Hanh, ng Nguyen Kiem, Phu Nhuan, e dang hng le Phat cung ch xem buoi trnh dien van nghe do cac van nghe s va ca s Phat t noi tieng hat mng Phat an, trong o co nhac s tai danh Trng Cong Sn, ngi a lu lai trong toi nhieu an tng thu v qua bai hat " Tro hay  au". e tng niem anh, xin c lc trch va chiem nghiem mot so cau tieu bieu a lam chan ong long ngi en ng ngang.

M au, anh gii thieu bai hat c sang tac vao mot em ma bay lat phat, gio rt tng cn, va anh bong thay mnh lu got tai chua Linh Sn, a Lat. Anh cung giai thch them oi chut ve ta e " Tro", cung nh gi ay chung ta ang tro tai san thien vien Van Hanh, lat na ra ve moi ngi mot phng; roi san vien tro  mo ? Tro tren trai at, va trai at tro trong khong gian. Mot chuoi tro. Ha  Ha !" The la anh a he m canh ca duyen sinh cho khan thnh gia co dp t thay mnh, thay ngi, va thay ca sn ha ai a. Sau o anh dao an va hat:

"Con chim  au canh tre
Con ca  tro trong khe nc nguon"

Hnh anh con chim ong a tren canh tre, con ca lng l trong dong nc rat sinh ong, gi cam, nhng cung rat vo thng, mong manh. Con chim nao au mai tren canh cay ? Con ca nao tro hoai trong dong nc ? Canh cay chuyen ong theo gio, dong nc luan lu theo nguon, va dong i cung van hanh theo duyen nghiep hp tan. Thao nao Khong t nhn dong song ma cat li cam than: "Ngay em chay mai the nay  !" (The gia nh t phu bat xa tru da !), va Heraclite th: "Co ai tam hai lan trong cung mot dong song". Dong song, theo duy thc hoc Phat giao, con la bieu tng cua tam thc (mind) hay y thc (consciousness), t tng  o hien khi tng tuc theo tran canh nh mot dong nc chay xiet (hang chuyen nh boc lu); va tran canh th bien thien, sanh diet theo nghiep cam duyen khi cua van loai hu tnh.

"May kia  au tng khong
Ma nang  tro ben trong mat ngi"

"May kia", khi en kt van vu, luc lang ang phieu bong, la hnh anh hien thc nhng gi y gia danh "bc tranh van cau ve ngi tang thng". Tuy theo nhan thc ve oi tng cua moi ca the ma sanh ra thien sai van biet (do gia thuyet nga phap, hu chung chung tng chuyen). Con ma-nang la cap nh nguyen oi ai nh hu-vo, thng-oan (th sanh tac b sanh, th diet tac b diet). Nhng tai sao ma nang  tro ben trong "mat ngi" ma khong ben trong "tai ngi" ? Ro la nhac s ang khieu vu vi ngon ng thi ca va cung nhau bay qua khung tri h-thc "Me cho em oi mat mau en, e thng e nh e ghen e hn". Hy-no-ai-lac-ai-o-duc c loanh quanh thap thoang hay ao at vut qua ca so tam hon. Tat ca ch v "mong trung hu mong trung me mong".

"Moi xinh  au ngi xinh
i ng  tro oi chan Thuy Kieu"

Moi xinh  au ngi xinh la phu hp vi quy luat t nhien, nhng i ng tai sao khong tro oi chan Thuy Van hay Kim Trong ma phai  tro oi chan Thuy Kieu ? Cai dieu ngha tham uyen ly ky bi trang la  iem o. Thuy Kieu la hien than cua tram luan kho hai, nhng cung lung linh tinh khiet nh giot nang ban mai. Cho du phai mi lam nam truan chuyen phieu bat vi thanh y hai lt thanh lau hai lan, nhng Thuy Kieu van mot long thuy chung son sat, mot da "di nguyet chen ong" vi Kim Trong. Dan toc Viet Nam cung the. Cho du phai lang thang troi giat ni thien nhai hai dac hay am tham am bac tai cung coc thanh sn, con dan Viet Nam luon trung thanh va nh ve to quoc Viet Nam. ao ly "uong nc nh nguon, an trai nh ke trong cay" luc nao cung bang bac theo li ru cua me. Va qua thc "Que hng neu ai khong nh se khong ln noi thanh ngi" (There is no place like home). Trnh Cong Sn a tiep song cho ta e co cung mot xung ong ky dieu.

"Xin cho ve tro gan nhau
Mai kia du co ra sao cung anh"

That la lang man va m mau nhan ban. Tat ca moi chung loai eu ang tro tren khap mat a cau. Nhng v sao phai "xin cho ve tro gan nhau" ? V the gian vo thng, vu tru nguy khon (the gian vo thng, quoc o nguy thuy). Tro gan nhau e hieu nhau, thng nhau va san se cho nhau chut tnh ong loai. Ta kien, nh kien nhan o ma tan bien dan, tho mang con ngi nh the ma c them hng them sac. Con "Mai kia du co ra sao cung anh" khong phai la thai o pho mac hay ng kh lieu mang. Ma "Mai kia" theo t tng Tay phng " khong bao gi en (Tomorrow never comes), ch co hien tai la tuyet vi (No time like present). Va theo ngon ng thien mon th: qua kh a qua, tng lai cha ti; ch co hien tai, tc ng niem hay chanh niem (mindfulness) la quan trong hn ca. Va ung nh vay. Trong khi khan thnh gia ang lang long nghe hat, ca s, nhac s ang hng phan theo nhp phach cung an, tat ca ang  trong mot trang thai hy lac, hoa ieu, trang thai "vo cong dung x" th cai "Mai kia" co dnh dang g vi cai hien tai hay ng niem nay. Noi cach khac, "Mai kia" cung chnh la ng niem nay. (Duc tri tien the nhan, kim sanh tho gia th, duc tri lai the qua, kim sanh tac gia th).

Trnh Cong Sn a t than quan chieu duyen nghiep tai the cua mnh "i au loanh quanh cho i moi met" ma cam thong, lan man vi ngi, vi i, vi co cay soi a va tat ca sinh linh. Anh a the hien tron ven cuoc hanh trnh "noi vong tay ln" va a ra ve trong chanh kien ban s. Anh a cat cao tieng hat ap nat xch xieng, pha tan nh kien th khai niem "xng, c, huy, d" cung ch la bong dang cua nhng giot sng, hat moc tren oa hoa hong di anh nang xuan.

--- o0o ---

| Tnh Minh ang Ngoc Chc || Muc luc Tac gia |

Cap nhat: 01-07-2001