--- o0o ---
Tập truyện Thường Ðề Bồ Tát (Bồ Tát Hay
Khóc)
được trích dịch trong cuốn “Vô Thanh
Thoại Tập” của Pháp sư Long Căn. Ngoài những truyện kể về cuộc đời
các vị Bồ Tát thời quá khứ như Thường
Ðề, Thiện Tài đồng tử, Thường
Bất Khinh và sự tích các Thánh đệ tử
hiện tại như Thương Na Hòa Tu, Ưu Ba
Cúc Ða ra, còn có truyện kể vua về A Dục, một tài liệu hiếm quý,
giúp chúng ta hiểu thêm cuộc đời nhân
vật lịch sử danh tiếng có công lớn đối với việc hoằng hộ Phật pháp.
Nhận thấy tập truyện rất bổ ích nên người dịch đã không
quản ngại sức học non kém của mình, cố
gắng chuyển dịch ra Việt văn từ bản văn Trung Quốc, để cống hiến
cho độc giả đôi chút hương hoa Phật pháp, chứa đựng trong những mẩu chuyện
đạo này.
Ðây là dịch phẩm đầu tiên cho nên không sao tránh khỏi
những khiếm khuyết. Rất mong chư tôn đức hoan hỷ chỉ giáo cho.
Chùa Hoằng Pháp, ngày
15-07-1993
Người dịch
THÍCH CHÂN TÍNH
1.- Vì tiếng khóc mà thành tên thiên hạ
đều biết
Thường Ðề là một vị Bồ Tát
thanh niên đặc biệt xuất sắc của Phật giáo.
Thường Ðề ra đời vào thời Ðức
Phật quá khứ, hiệu Lôi Hống Âm Vương. Không ai biết rõ chàng là người nước
nào và cũng không có tên họ chi cả, chỉ biết chàng từ nhỏ hay khóc và cho
đến lớn cũng vậy. Ðối trước người đời chàng thường phát ra những lời than
thở bi thiết, như muốn tỏ bày tâm sự đau thương bất tận của mình, vì thế
mọi người đều gọi là Thường Ðề (Hay Khóc).
Thường Ðề sinh trưởng trong
hoàn cảnh nghèo cùng khốn khó, nhờ vậy khi thành nhân đã trui rèn cho mình
một tính cách chịu đựng, thân tâm như kim cang sắt đá. Bẩm tính của chàng
càng đặc biệt hơn nữa, người ta đánh, chàng không trả đũa, người ta chửi,
chàng cũng không giận hờn, chẳng ham thế tục, chẳng ưa trân bảo, nhưng lại
rất thích lễ Phật, nghe kinh.
Thường Ðề tánh tình khác người.
Bình sinh chàng không nghĩ đến phước lạc thế gian, thân tâm yên định như
đá núi, trời lay cũng không sợ, đất chuyển cũng chẳng kinh. Thường Ðề hiểu
sâu Phật pháp, biết rõ vấn đề lớn của con người là bị sinh, lão, bệnh, tử
bức bách, bị xâm lấn bởi hết thảy khổ nạn. Chỉ tiếc cho người đời mải miết
chạy theo danh lợi không tiếc thân mạng, nên bị nó cướp đoạt, khiến cho
thiên hạ chẳng được thái bình. Từ khi biết được cái khổ của cuộc đời và
con người, Thường Ðề ôm ấp lòng thương cứu nhân độ thế. Chàng biết muốn
giải quyết được vấn đề này chỉ có phương pháp học Phật tu hành. Cho nên
chàng đã phát đại thệ nguyện tu Bồ Tát đạo, độ hết thảy chúng sinh thoát
mọi khổ nạn.
Khi Thường Ðề phát tâm Bồ đề
rộng lớn, chàng liền suy nghĩ những vấn đề như: Muốn tu hạnh Bồ Tát phải
tu như thế nào? Muốn độ chúng sinh thoát khổ phải độ như thế nào? Trong
khi Ðức Phật Lôi Hống Âm Vương không còn tại thế nữa biết hỏi ai bây giờ?
Những điều này khiến chàng băn khoăn suy nghĩ, ăn uống không ngon, ngủ
nghỉ không yên, trong lòng rối bời, không ngăn nổi đau thương, chàng bèn
khóc than đến bảy ngày không thôi, khiến người đời phải kinh hãi ngạc
nhiên. Có người bảo chàng là kẻ đần, có người nói là đồ si, cũng có người
mắng là thằng điên, chàng thản nhiên không đáp, nhưng vẫn cứ khóc mãi. Vì
thế mà trở thành tên, thiên hạ đều gọi chàng là Bồ Tát Thường Ðề (Bồ Tát
Hay Khóc)
2.- Chí thành cảm động Phật hiện thân
Tiếng khóc của Bồ Tát Thường Ðề
rất chí thành vô tư, nhưng người đời không hiểu lại nói châm nói chọc.
Thường Ðề chẳng hề xấu hổ, trái lại tiếng khóc của chàng lại càng thống
thiết hơn. Cho đến sáng sớm ngày thứ bảy chợt xuất hiện chuyện lạ thường:
Một vị Phật tướng hảo đoan nghiêm, hào quang sáng rực từ trên không giáng
xuống đứng trước mặt khiến chàng bối rối vừa mừng vừa sợ. Chàng không thể
ngờ là Ðức Phật đã phóng quang đến, ngay lúc ấy chàng chỉ biết chí thành
đảnh lễ rồi quỳ trước Ðức Phật, nhưng rồi chàng lại lúng túng không biết
thưa hỏi điều gì và cũng quên không hỏi danh hiệu Ðức Phật.
Có một điều mà người đời khó có
thể biết được là Ðức Phật vốn ở khắp mọi nơi mọi chỗ, không chỗ nào là
không có các Ngài. Cho nên khi Thường Ðề phát tâm Bồ đề và học đạo Bồ Tát
liền được các Ðức Phật trong mười phương thế giới cảm nhận. Lúc Ðức Phật
xuất hiện, không đợi Thường Ðề thưa hỏi, liền vì chàng mà giải đáp vấn đề.
Ðầu tiên Ðức Phật khen ngợi
chàng rằng:
- “Lành thay! Lành thay! Ngươi
đối với danh tiếng và lợi dưỡng thế gian đều không tham đắm, một lòng tu
học Phật pháp để cứu nhân độ thế. Thật tốt thay! Khó được! Khó được! Ngươi
vì cầu pháp mà thành khẩn khóc như vậy khiến Ta rất cảm động. Thật là hy
hữu! Hy hữu! Ngươi là người có chí lớn hạnh lớn, nhất định sẽ được thành
công như nguyện. Hãy nỗ lực lên, gắng tinh tấn, tinh tấn lên!”.
Tiếp đến Ðức Phật khai đạo cho
chàng rằng: “Thường Ðề! Kẻ học Phật độ người phải tu học hạnh Bát Nhã. Bát
Nhã là trí tuệ, là phương pháp tự độ mình và độ người, hay cứu hết thảy
mọi khổ nạn. Bát Nhã là đạo của Bồ Tát, là chiếc thuyền độ người, năng cứu
hết thảy chúng sinh thoát khỏi biển khổ. Chúng sinh trong thế gian rất
nhiều, tâm tánh mỗi người mỗi khác, chỉ có thông đạt Bát Nhã mới có thể
tùy cơ mà cứu độ giáo hóa. Ta cũng từ chỗ tu theo Bát Nhã mà đạt đến quả
vị Phật. Ngươi muốn học Phật độ thế nên tu theo Bát Nhã Ba la mật”.
Rồi Ngài lại chỉ dạy tiếp:
- “Từ đây đi về hướng Ðông
khoảng năm trăm dặm đường có một thành tên gọi Chúng Hương. Trong thành có
một vị Bồ Tát tên Pháp Thượng, lãnh đạo chúng hội Thanh niên Phật giáo có
đến hàng vạn người cùng tham gia nghiên cứu Phật pháp. Hiện tại, Bồ Tát
Pháp Thượng đang cử hành pháp hội lớn, tuyên dương Phật pháp, chủ giảng về
Kinh Bát Nhã. Ðây là một cơ hội rất khó gặp, ngươi mau đến đó tham dự,
chắc chắn sẽ gặt hái được nhiều lợi ích trong việc tu học Phật pháp”.
Thường Ðề nhất tâm lắng nghe
lời khai thị của Ðức Phật, thân tâm chìm đắm trong ánh hào quang pháp lạc
của Ngài không biết bao lâu, đến khi giật mình sực tỉnh thì không còn thấy
Ðức Phật ở trước mặt nữa. Thường Ðề liền hướng lên không trung đảnh lễ ba
lạy, cảm tạ Ðức Phật đã quang lâm chỉ dạy.
3.- Nơi chợ bán thân làm kinh động cả Quỷ, Trời
Thường Ðề cảm ứng trước sự phi
thường này, cho nên sự tín tâm học Phật càng thêm thâm thiết, nhất tâm ghi
nhớ lời chỉ giáo của Ðức Phật. Lúc này trong tâm chàng chỉ tha thiết nghĩ
nhớ đến một việc là mong mỏi không bao lâu sẽ được thân cận Bồ Tát Pháp
Thượng và nghe pháp Bát Nhã. Chàng tha thiết đến nỗi quên cả thân tâm lẫn
thế giới bên ngoài, lần đi vào cảnh giới chân chính quên mất bản ngã mình.
Trong cảnh giới tâm linh an định, chàng thấy mình đến chỗ các Ðức Phật ở
mười phương thế giới, được các Ngài khuyên bảo sách tấn. Sau khi tỉnh giác
khỏi cảnh mộng ảo và quay trở về với thế giới hiện thực, thân tâm chàng
cảm nhận được sự khinh an vô hạn.
Do thân tâm sung mãn và hưng
phấn khiến cho tinh thần của Thường Ðề càng thêm phấn chấn hẳn lên và
chàng quyết tâm phải đến cho được thành Chúng Hương. Nhưng vì không có
tiền bạc mua hương hoa dâng cúng Tam Bảo, chàng liền nghĩ kế bán mình làm
nô lệ nơi chợ thành. Thế nhưng kết quả chẳng được như ý muốn, không một
người nào thèm đoái hoài tới. Chàng buồn rầu la lớn, rồi lại khóc lớn lên
làm chấn động cả Quỷ vương.
Quỷ vương thường hay phá hoại
Phật pháp, làm chướng ngại lớn cho người tu hành. Quỷ vương rất vui mừng
khi thấy có người làm ác và rất sợ trên thế gian có nhiều người học Phật
tu hành. Vì nếu có một người học Phật, tu hạnh Bồ Tát, tương lai sẽ độ cho
rất nhiều người. Nhiều người học Phật tức là có nhiều người lành, người
tốt và người ác sẽ ít đi. Khi đó con cái đệ tử của Quỷ vương sẽ bị giảm
dần, quyền uy của Quỷ vương phải bị lay chuyển, thế lực của Quỷ vương phải
bị tiêu mất. Cho nên, Quỷ vương bị chấn động bởi tiếng khóc của Thường Ðề,
lo sợ lũ quỷ trong cung hoang mang, bèn dùng quỷ thuật ngăn chặn khiến mọi
người không thể nghe được tiếng khóc của Thường Ðề.
Mặc dù Quỷ vương thành công
trong việc ngăn trở Thường Ðề bán mình làm nô lệ, nhưng không thể nào lay
chuyển được tâm chí học Phật chắc như sắt đá của chàng. Và tiếng khóc của
chàng lại càng bi thương thống thiết hơn nữa, oán trách thân thể của mình
kiếm tiền còn thua loài trâu ngựa.
Tiếng khóc của Thường Ðề cũng
làm kinh động đến Thiên cung là nơi ở của Ðế Thích Thiên Chủ. Thiên Chủ
rất ủng hộ Phật pháp, một lòng bảo vệ người học Phật. Thấy Thường Ðề còn
trẻ mà đã phát tâm Bồ đề cứu nhân độ thế, Thiên Chủ rất lấy làm hoan hỷ và
tôn kính, nhưng e sợ ý chí của chàng không kiên định, thế nên Thiên Chủ
liền biến thành một người Bà-la-môn đến trước mặt Thường Ðề nói:
- Anh muốn bán thân, nay tôi
cần tủy máu của người để tế thần, anh có thể bán cho tôi không?
Thường Ðề đang khổ sở vì bán
thân mà không ai chịu mua, chợt có người đến hỏi mua tủy máu, chàng rất
vui mừng chấp nhận ngay ý nguyện này không một chút do dự đắn đo. Trong
lúc chàng cầm dao định chích thân lấy huyết, Thiên Chủ liền xuất hiện
nguyên hình, nói rõ ý của mình, rồi ca ngợi Thường Ðề rằng: “Anh là người
chí thành học Phật cầu pháp không tiếc thân mạng khiến tôi đây rất lấy làm
kính phục. Tôi xin chúc lành cho anh được thành công trong việc cầu pháp.
Anh không nên chích máu lấy tủy nữa mà cần phải bảo vệ thân thể cho được
tốt lành để tu hành. Anh cũng không nên bận tâm đến việc không có tiền,
nếu anh muốn có hương hoa để cúng Phật sẽ có người đem cho. Trân trọng
thay! Tâm Bồ đề tối cao vô thượng của anh!”.
Thiên Chủ nói xong liền biến
mất. Thường Ðề vừa kinh sợ vừa vui mừng, mặc dù việc bán huyết không thành
công nhưng nội tâm chàng rất an ổn hoan hỷ. Do vì chí hạnh kiên cố của
chàng nên mới có sự cảm ứng dị thường đó.
Việc bán thân và chích huyết
của Thường Ðề được một nữ trưởng giả giàu có tình cờ trông thấy. Bà rất
lấy làm khâm phục cảm động và tự nguyện hỗ trợ chàng đi đến thành Chúng
Hương. Bà hứa sẽ cung phụng hết thảy tiền của vật dụng lên Bồ Tát Pháp
Thượng và đại chúng trong hội Thanh niên Phật giáo theo ý muốn của Thường
Ðề. Bà cũng phát tâm học Phật, khuyên các thị nữ hầu cận bên mình đồng
theo Thường Ðề quy y Tam Bảo, nghe pháp Bát Nhã và thân cận Pháp Thượng
thiện tri thức. Ðiều này khiến Thường Ðề rất lấy làm cảm động, phấn khởi,
chàng liền chấp nhận sự hỗ trợ và nguyện vọng của nữ trưởng giả, đồng thời
chàng cũng tổ chức thành một đoàn người cầu pháp. Nữ trưởng giả đem theo
rất nhiều vàng bạc châu báu và mua sắm đầy đủ các thứ hương hoa, phẩm vật
cúng dường, chở trên các cỗ xe, hướng về thành Chúng Hương.
4.- Trên hội Bát Nhã, vui mừng thành công
Thành Chúng Hương là nơi giáo
hóa thù thắng của Ðức Phật. Trong thành kiến thiết trang nghiêm không thể
tả. Ðường phố bằng thẳng, không một chút bụi dơ, bốn phương tám hướng nhà
cửa dân chúng ở san sát nhau. Lâu đài điện các trang hoàng bằng thất bảo,
cờ xí giăng khắp mọi nơi. Chim hót líu lo, hoa hương thơm ngát khắp nơi.
Du khách mặc tình dạo chơi tại các công viên hoặc bơi lội thỏa thích trong
các ao hồ. Dân chúng người người thân tâm khỏe mạnh thơ thới, sinh hoạt
rất hòa thuận vui vẻ. Nét đặc sắc của thành Chúng Hương, nơi Phật giáo
hóa, thế đất sung mãn hẳn ra.
Trụ sở hội Thanh niên Phật giáo
rất nguy nga tráng lệ, tọa lạc tại khu trung tâm của thành. Bồ Tát Thường
Ðề hướng dẫn đoàn cầu pháp đang trên đại lộ tiến vào thành. Xa xa đã trông
thấy người người nô nức đi đến chỗ hội Thanh niên Phật giáo thành một biển
người di động, khiến đoàn cầu pháp của Thường Ðề càng thêm phấn chấn, họ
hòa trong dòng người để cùng tiến đến pháp hội. Nơi thuyết pháp là một
giảng đường rộng lớn, ở giữa thiết kế hai tòa đại bửu cao lớn. Một tòa là
nơi cúng dường Kinh Bát Nhã để mọi người chiêm ngưỡng lễ bái. Còn tòa kia
là nơi Bồ Tát Pháp Thượng an tọa giảng Kinh Bát Nhã. Thính chúng trong
ngoài giảng đường thật đông đảo nhưng không khí rất yên tĩnh, một tiếng
động nhỏ cũng không có, cảnh tượng thật là trang nghiêm kính cẩn. Giảng
đường tuy rộng lớn nhưng pháp âm rất rõ ràng khiến người người đều nghe
được hết.
Thường Ðề hướng dẫn đoàn tiến
vào một góc giảng đường, yên lặng lắng nghe. Ðến khi Bồ Tát Pháp Thượng
tuyên giảng xong, chàng mới dẫn đoàn vào thăm hỏi lễ bái, bày tỏ ý nguyện
của mình, rồi dâng các báu vật và hương hoa cúng dường. Phẩm vật được chia
làm hai phần, một phần cúng dường Kinh Bát Nhã và Bồ Tát Pháp Thượng, phần
còn lại dâng cúng cho hội Thanh niên Phật giáo, số vàng bạc có tới hàng
vạn.
Bồ Tát Thường Ðề rất khâm phục
biện tài của Bồ Tát Pháp Thượng, liền thỉnh cầu ngài dũ lòng từ bi thâu
nhận họ làm đệ tử, chỉ dẫn cách thức tu hành Bát Nhã và đạo Bồ Tát. Họ
mong mỏi Bồ Tát Pháp Thượng nhận họ vào hội Thanh niên để nương tựa đức độ
của ngài và tu học dưới sự hướng dẫn của ngài, họ khỏi phải sợ trái với
hạnh nguyện Bồ Tát.
Những lời thỉnh cầu này đều
được Bồ Tát Pháp Thượng hứa khả. Công việc hướng dẫn đoàn cầu pháp của
Thường Ðề đã thành công viên mãn, mọi người vui mừng khôn xiết, đồng thời
họ cũng được quy y Tam Bảo dưới sự chứng minh của Bồ Tát Pháp Thượng, phát
khởi tâm đại Bồ đề, lập nguyện lớn hành đạo Bồ Tát, vì cứu nhân độ thế mà
hy sinh thân mạng, vì việc giải trừ hết thảy mọi khổ nạn cho chúng sinh mà
phục vụ. Họ chính thức trở thành những tân học Bồ Tát được hết thảy mọi
người trong cộng đồng hội tán thán ngưỡng mộ.
5.- Tán ngưỡng tên Thường Ðề được lưu truyền
Trên thế gian này không có
người nào không khóc, nhưng xưa nay khó kiếm được một người nào do khóc mà
thành tên như Thường Ðề. Bồ Tát Thường Ðề sầu khổ không phải vì những tư
lợi ích kỷ của sự nghèo khó, mà chính là vì thiên hạ muôn dân khổ nạn cho
nên chàng mới thương tâm. Vì thấy chúng sinh cầu Phật pháp trên thế gian
này không có bao nhiêu người, và không làm sao khiến cho lòng người sinh
tín ngưỡng được, cho nên chàng mới khóc để tỏ bày tâm sự đau thương bất
tận của mình.
Vậy nên có bài kệ ca ngợi rằng:
Kính lạy Thánh giả Thường Ðề
xưa,
Chẳng lo đói lạnh chẳng ưa
tranh.
Chỉ nghĩ muôn dân bao khổ nạn,
Mong cầu Phật đạo cứu quần
sinh.
Khóc để muôn dân bừng tỉnh ngộ,
Khóc cho Thần, Quỷ phải thất
kinh.
Quy y Pháp Thượng tu Bát Nhã,
Mười phương thế giới mãi tên
truyền.
Quá khứ có Phật, hiệu Uy Âm
Vương, thần trí vô lượng, dạy đạo hết thảy, Trời, người, thần, rồng, quy
kính cúng dường. Sau Phật diệt độ, lúc pháp sắp hoại, có một Bồ Tát, tên
Thường Bất Khinh. Trong lúc tứ chúng, bàn luận về pháp, Bất Khinh Bồ Tát,
đến nơi chỗ họ, nói lời như vầy: “Ta chẳng khinh người, các người hành
đạo, sẽ được thành Phật”. Mọi người nghe rồi, khinh chê mắng chửi, Bất
Khinh Bồ Tát, đều nhẫn nhục chịu.
Trích Kinh Diệu Pháp Liên Hoa
Phẩm Thường Bất Khinh
1.- Phật giáo ở vào thời Phật Uy Âm Vương
Thường Bất Khinh là một vị đại
Bồ Tát xuất gia theo hạnh Bồ Tát, ra đời vào thời Ðức Phật Uy Âm Vương
thuộc về quá khứ rất lâu xa. Lúc ông ra đời thì Ðức Phật Uy Âm Vương đã
diệt độ lâu rồi, giáo pháp do Ðức Phật lưu truyền lại thế gian, chính pháp
đã diệt tận, tượng pháp cũng đang ở vào giai đoạn suy tàn.
Lúc bấy giờ, tứ chúng Phật tử
đối với việc tu học Phật pháp phần lớn xu hướng truy cầu theo danh lợi từ
chương, chấp trước vào văn tự, cạnh tranh theo hình tướng bên ngoài. Họ
cho sở học sở hành của mình là tối thượng tối thắng, lời nói việc làm của
mình là tối diệu tối cao, lần lần trở thành một đoàn thể xu hướng tăng
trưởng ngã mạn. Cho nên Phật pháp đương thời, về hình thức trông rất hoàn
mỹ nhưng nội dung tinh thần thì không có gì, danh tự còn mà thật tướng
mất. Mọi người mong mỏi có một nhân vật xuất chúng ra đời để phục hưng
chính pháp. Trong lúc nguy cấp này, Bồ Tát Thường Bất Khinh đã xuất hiện.
Ngài là bậc Thánh giả kiệt xuất đứng ra vận động canh tân hầu cứu nguy
Phật pháp.
2.- Sự xuất gia của Bồ Tát Thường Bất Khinh
Bồ Tát Thường Bất Khinh ra đời
vào thời kỳ tượng pháp của Ðức Phật Uy Âm Vương đang suy vi. Ðại sĩ do nhờ
tuệ căn sâu dày, hiểu sâu chân lý đạo Phật, nhận thấy tứ chúng học Phật
chỉ xu hướng đàm huyền thuyết diệu, truyền sai nghĩa lý Phật pháp, không
coi trọng việc thực hành chứng quả. Ðiều này khiến cho Phật pháp đi đến
chỗ suy vong, bởi vì Phật pháp không chỉ có học hiểu mà cần phải có hành
thì mới có thể hoàn chỉnh và kiện toàn được. Ðức Phật từng nêu rõ: “Hiểu
và hành tương ưng, phước và huệ song tu”. Nếu chỉ chuộng đàm luận lý lẽ
cao siêu về các cảnh giới Thánh hiền, mà coi nhẹ việc hành trì chân thật
thì không những đưa Phật pháp đến chỗ suy vi, mà còn khiến cho hết thảy
chúng sinh bị tổn hại rất lớn, làm mất đi lợi ích cứu tế chân chính của
Phật pháp, làm mai một đi hiệu quả của việc cứu độ hết thảy khổ ách cho
chúng sinh.
Thường Bất Khinh thấy rõ được
nguy cơ của Phật pháp đương thời nên phát tâm rộng lớn muốn cứu vãn tình
thế, lập chí uốn nắn lại thiên kiến của Phật tử, bèn xả tục xuất gia, gia
nhập Tăng đoàn, lãnh lấy trách nhiệm trọng yếu là giữ gìn chính pháp, phát
nguyện Bồ đề, tu hạnh Bồ Tát, phát dương tinh thần chân chất bình dị của
Phật pháp. Sau khi xuất hiện một vị Bồ Tát xuất gia như thế thì tinh thần
Phật giáo trở nên sinh động hẳn. Trong tứ chúng Phật tử đã từng có những
sự tích hết sức bi tráng và cảm động lòng người, khiến Tăng tục xưa nay
một lòng tôn sùng ngưỡng mộ, lưu truyền cho đến hiện tại của chúng ta vẫn
còn tiếp tục noi theo mà học tập.
3.- Phản đối tư tưởng cũ chỉ chuyên đọc tụng kinh điển
Bồ Tát Thường Bất Khinh ứng
theo thời vận mà sinh ra đời, ôm ấp hoài bão cứu vãn Phật pháp, chỉnh đốn
những sai trái, cho nên sau khi xuất gia liền thực hiện việc vận động cách
tân. Tứ chúng học Phật lúc bấy giờ thâm nhiễm tăng thượng mạn mà không
biết, chuyên lấy việc đọc tụng, giảng thuyết, biên chép cho là Phật pháp,
Phật pháp chính là đây, đây chính là Phật pháp. Những hạng tăng thượng mạn
này chưa đắc nói là đắc, chưa chứng nói là chứng. Bồ Tát Thường Bất Khinh
đầu tiên nhắm vào xu hướng học tập thiên kiến này là đưa ra tư tưởng mới
“Không chuyên đọc tụng kinh điển” để cứu trị. Không chuyên đọc tụng kinh
điển không có nghĩa là phế bỏ kinh điển, không cần kinh điển, mà là để
cảnh tỉnh mọi người không nên cố chấp vào kinh điển mới chứng đắc Phật
pháp. Phật pháp chân thật không phải là kinh điển, không phải là chỗ hay
đọc tụng, mà Phật pháp phải từ trong chỗ hiểu thấu kinh điển để thực hành,
nương theo sự thực hành mà chứng quả, có như thế mới khế nhập được chân lý
của Phật pháp. Tư tưởng mới này khác hẳn với xu thế học tập đương thời,
trái với luận điệu tín hành của đại chúng. Nó giống như một tiếng sét trên
không làm chấn động tứ chúng Phật tử, cảnh tỉnh những kẻ mê mộng chấp
trước vào văn tự. Bồ Tát Thường Bất Khinh dám vì Phật pháp mà rống lên
tiếng rống của sư tử, chứa đựng đầy đủ tinh thần vô úy. Những người có tâm
học Phật chân chính đã bắt đầu chuyển động, từ xu thế thiên kiến chuyên
đọc tụng và giảng thuyết, nghiên cứu kinh điển đều chuyển qua hướng vận
động mới này là lo gấp rút tu hành để liễu ngộ.
4.- Ðề xướng phong cách mới bình dị, thật thà, một lòng một
dạ thực hành
Việc vận động cách tân của Bồ
Tát Thường Bất Khinh không chỉ nói hay bàn giỏi trên miệng lưỡi, không chỉ
có lời kêu gọi vang dội mà thật ra trong ấy chứa đựng hành động rất thực
tiễn. Có phải cái hành động thực tiễn ấy là một pháp khó hành trì và cực
kỳ cao thâm rộng lớn chăng? Sự thật thì không phải như thế. Trái lại,
phong cách mới này chỉ có “thực hành lễ bái” mà thôi, ai ai cũng có thể
biết và thực hành được cả. Ðối với những người biết đạo thì việc lễ bái
trong Phật pháp là một việc tu hành rất bình thường. Thế nhưng vì sao Bồ
Tát Thường Bất Khinh lại đặc biệt xem trọng và đề ra việc vận động cách
tân Phật giáo? Bởi vì trong việc tu học Phật pháp, lễ bái là pháp tu hành
cơ bản rất bình thường, nhưng người học Phật đương thời không có mấy người
hiểu được ý nghĩa lễ bái một cách chân chính và có thể thực hành lễ bái
một cách chân chính. Chỉ có Bồ Tát Thường Bất Khinh mới hiểu và hành được
pháp lễ bái chân chính này. Bởi vì tứ chúng học Phật bấy giờ chỉ biết lễ
bái, cúng dường, sùng kính Phật pháp, chỉ giỏi bàn luận Phật pháp mà xem
thường mọi thứ, không biết mình bị rơi vào phong cách của kẻ tăng thượng
mạn. Họ lại càng không biết việc thực hành lễ bái ở trong chỗ tầm thường,
mà thực tế là không còn phân biệt cao thấp, chỉ có mỗi một vị bình đẳng,
phát huy công dụng phá trừ ngã kiến, ngã mạn. Họ không biết hiểu là để
hướng dẫn thực hành mà lại thiên về việc chuyên đọc tụng nghiên cứu, làm
chướng ngại việc hiểu và hành, khiến cho hai việc không tương ưng, ngăn
trở con đường dẫn đến Phật quả.
Cho nên Bồ Tát Thường Bất Khinh
vì muốn thay đổi xu hướng thiên kiến này mà vận động đề xướng chỉ có một
việc là thực hành lễ bái. Không những lễ bái Phật pháp, lễ bái các vị
Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni xuất gia, mà cho đến các vị Ưu-bà-tắc, Ưu-bà-di tại
gia cũng đều lễ bái. Loại chủ trương mới này là cung kính lễ bái một cách
bình đẳng, giản dị, chân chất, thật thà, tức là hạnh thực tiễn của Bồ Tát.
Chủ trương này đã ảnh hưởng đến những kẻ tăng thượng mạn, họ cảm thấy hổ
thẹn và chuyển thái độ tranh cường xưng thắng, ngạo mạn quay về chỗ khế
hợp bình đẳng của Phật pháp, hướng đến chỗ hiểu để mà hành, từ gần đến xa,
từ cạn đến sâu, từ thấp đến cao, mở ra một phong cách học Phật mới là bình
dị, thật thà và một lòng một dạ thực hành.
5.- Tuyên dương lý luận mới “Các ông sẽ thành Phật”
Bồ Tát Thường Bất Khinh không
những “chỉ thực hành lễ bái” mà còn “cho đến xa thấy tứ chúng liền đến lễ
bái”. Kiểu lễ bái này là cách lễ bình đẳng, không phân biệt cao thấp, thân
sơ. Căn cứ vào lý luận gì khiến ông lại thực hành như vậy? Do vì Bồ Tát
Thường Bất Khinh thể ngộ được thật tướng của các pháp là bình đẳng không
sai khác. Hết thảy chúng sinh chỉ có hình thể sai biệt, trí ngu bất đồng,
chớ thật tánh không có phân biệt nhân ngã, cao thấp, thân sơ. Theo pháp
tánh này mà quán pháp tánh bình đẳng để tiêu trừ phân biệt chấp trước, mới
có thể khế hội được thật tướng của chư pháp, chứng nhập thật tánh của chư
pháp, tức là quả vị Phật.
Nhưng vì chúng sinh ngu mê sâu
nặng, không biết quan sát thật tướng của các pháp. Hơn nữa, tứ chúng học
Phật lại chấp trước vào văn tự Phật pháp, xem nhẹ việc ly ngôn chứng Phật
tánh, cho nên mới rơi vào thiên kiến chỉ hay nói suông, khiến cho Phật
pháp vô thượng mất đi tác dụng thực tế là cứu độ hết thảy khổ ách. Bồ Tát
Thường Bất Khinh do nắm được căn bản Phật pháp cho nên đã phát động phong
cách mới chỉ chuyên thực hành lễ bái, đề xuất khẩu hiệu “Tôi không dám
khinh các người đâu”, tuyên dương lý luận mới “Các người sẽ thành Phật”.
Người người đều có thể dùng lý luận thành Phật trên cơ sở pháp tánh bình
đẳng này. Như vậy hết thảy chúng sinh ai lại không tôn kính tứ chúng học
Phật. Một khi tứ chúng đã đi đến chỗ hiểu và hành đúng rồi thì tương lai
chắc chắn sẽ thành Phật.
Do vậy khẩu hiệu “Tôi không dám
khinh các người” và lý luận “Các người sẽ thành Phật” đã gây nên tác dụng
rất lớn, làm thức tỉnh những kẻ mê chấp thiên kiến chuyên đọc tụng kinh
điển, đả phá việc nói suông, ngăn trừ tăng thượng mạn, mọi người đã tự
biết trân trọng lấy mình, tôn trọng kẻ khác, củng cố niềm tin và mong cầu
thành Phật một cách khẩn thiết, khiến cho mình và người cùng nhau đi vào
con đường Phật đạo một cách bình dị, thật thà, khoan dung và thanh thản.
Lúc bấy giờ, có đến hàng vạn ức người được Bồ Tát Thường Bất Khinh cảm hóa
bằng lời nói hoặc qua việc làm của ngài.
6.- Thực hành hạnh Bồ Tát dù bị chửi đánh cũng cam chịu
Bồ Tát Thường Bất Khinh không
thích xu hướng cao đàm hoạt luận (nói giỏi luận suông) nên đã đề xuất tư
tưởng mới là không chuyên đọc tụng kinh điển, không cầu thắng giải một
cách thiên kiến mà chính bản thân mình chỉ thực hành lễ bái theo phong
cách mới, không chấp trước vào ngã kiến ngạo mạn hơn người mà đề xướng
khẩu hiệu “Tôi không dám khinh các người”, không phân biệt cao thấp mà
tuyên dương lý luận mới “Các người sẽ thành Phật”. Tuy nhiên, hành động và
lời hiệu triệu vận động cách tân này cũng bị giới Phật giáo đương thời
phản đối kịch liệt và những kẻ học Phật các nơi cũng công kích dữ dội.
“Không chuyên đọc tụng kinh điển” bị phê bình là “lìa kinh phản giáo”, là
hành động của ma. “Chỉ thực hành theo phong cách lễ bái” bị chê là kẻ điên
rồ, thần kinh rối loạn. “Không dám khinh các người” bị phỉ báng là cuồng
vọng nói liều. “Các người sẽ thành Phật” bị chế giễu chê cười là giả mạo
Phật tiên đoán ẩu. Không phải chỉ có những lời chê bai như thế đâu, mà còn
có những kẻ phiền não thâm độc đánh đập, chửi rủa Bồ Tát một cách thậm tệ,
đến nỗi người khác trông thấy còn chịu không nổi, vậy mà ngài lại chẳng hề
có một chút tâm niệm oán hận hoặc bất bình nào cả. Trái lại, Bồ Tát Thường
Bất Khinh lại coi những việc đả kích, đánh chửi này đã tạo thắng duyên cho
mình thực hành và hoàn thành đạo Bồ Tát. Bởi vì người học Phật chân chính
và tu hành đạo Bồ Tát không bao giờ ngồi đợi mọi việc sẽ đến, mà chính tự
mình phải dấn thân vào mọi thử thách. Bị chửi rủa mà động tâm sân hận, bị
chê bai mà sinh tâm hối hận, cái thấy về nhân ngã còn sâu dầy, cái tâm
phiền não còn nặng nề thì có khác chi người phàm phu đâu! Trái với tinh
thần Phật giáo thì làm sao hoàn thành được hạnh Bồ Tát! Bồ Tát Thường Bất
Khinh nhờ có tuệ kiến chân thật này nên thực hành đạo Bồ Tát một cách rất
chắc chắn. Do vậy mà sự vận động cách tân của ngài mới không bị khuất phục
bởi mọi khổ nạn, trái lại còn có thể khắc phục một cách kiên định hết thảy
mọi khổ nạn ấy. Ðối với mọi thứ đả kích, ngài vẫn thẳng tiến một cách bi
tráng để đạt đến thành công như nguyện.
Trong biểu hiệu vận động cách
tân của Bồ Tát Thường Bất Khinh, từ việc lễ bái bình thường, tư tưởng
không chuyên đọc tụng kinh điển, phong cách không khinh mạn mọi người, lý
luận các ông sẽ thành Phật, cho đến bản thân bị đánh chửi hết thảy đều là
thành tựu hạnh Bồ Tát. Sự hiện thân chân chính của Bồ Tát Thường Bất Khinh
đã giải thích rõ ràng Phật pháp là gì? Thế nào là hạnh Bồ Tát?
Qua những sự tích giản lược về
ngài Bồ Tát Thường Bất Khinh, chúng ta có thể rút ra được những bài học vô
cùng quý giá.
7.- Chư Phật đồng khen ngợi Thường Bất Khinh
Tư tưởng, lời nói, hành vi và
tác phong của Bồ Tát Thường Bất Khinh được các bậc tôn túc cao Tăng thời
bấy giờ cho là rất bình thường và cạn cợt tợ hồ như không có một chút gì
đặc biệt cao sâu và thâm áo, nhưng lại thành tựu hạnh Bồ Tát một cách vĩ
đại. Vĩ đại ở chỗ là ngài đã một lòng một dạ thực hành hết sức bình thường
chân thật. Từ trong chỗ một lòng một dạ thực hành này mà hiển xuất ra sự
vĩ đại và cao thâm. Không chuyên đọc tụng kinh điển nhưng không phế bỏ
kinh điển, lễ bái tứ chúng không có tâm phân biệt, không khinh mạn mọi
người để trừ sạch hư ngụy, tôn trọng Phật tánh mãi mãi không thoái chuyển,
nhẫn chịu đánh chửi không một chút động tâm. Hết thảy những biểu hiện chân
chất thật thà này đã cho thấy được tính cách vĩ đại và cao thâm của Phật
pháp, chứng minh rằng Phật pháp không phải ở chỗ kinh điển văn tự. Cho nên
ngài không chuyên đọc tụng kinh điển mà vẫn hoàn thành hạnh Bồ Tát một
cách vĩ đại là vậy.
Sự học Phật của Bồ Tát Thường
Bất Khinh khế hợp với bản tâm thuyết pháp của chư Phật, cho nên các Ðức
Phật xưa nay đều hoan hỷ ca ngợi Tỳ-kheo Bồ Tát Thường Bất Khinh. Như Ðức
Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật cũng đặc biệt giới thiệu về công hạnh tu hành
của vị Bồ Tát này trong Kinh Pháp Hoa. Ðến mãi tận đời vị lai Bồ Tát
Thường Bất Khinh vẫn còn là tấm gương điển hình cho người tu hạnh Bồ Tát
và là mô phạm cho tứ chúng học Phật.
1.- Học đạo từ Văn Thù và Phổ Hiền
Thiện Tài đồng tử là một thanh
niên nổi danh do hành Bồ Tát hạnh kiệt xuất. Thiện Tài được cảm hóa và
trực tiếp lãnh thọ sự dẫn dắt của Bồ Tát Văn Thù Sư Lợi, qua đó được gián
tiếp lãnh thọ ảnh hưởng hạnh nguyện của ngài Phổ Hiền. Khi mới phát tâm Bồ
đề hành Bồ Tát đạo, Thiện Tài rất ham học hỏi không biết mệt mỏi, một lòng
một dạ thực hành chưa hề thối chuyển.
Văn Thù và Phổ Hiền là hai vị
Bồ Tát nổi tiếng xưa nay trong Phật giáo, đều là bậc thượng thủ trong các
Bồ Tát. Nơi pháp hội của Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni, hai vị đồng tâm hiệp
lực phò trợ pháp Ðại thừa “Bi trí song vận” vô thượng thậm thâm vi diệu,
thực hiện đạo Bồ Tát: Trừ cái khổ của chúng sinh và ban vui cho chúng
sinh, đầy đủ bản hoài cứu nhân độ thế của Phật, từng bước cải tiến cõi
nhân gian trở thành cảnh Tịnh độ.
Phật là bậc Thánh vô thượng đầy
đủ đại bi đại trí, biểu hiện bi trí viên dung tùy cơ giáo hóa, dùng phương
tiện dẫn dắt chúng sinh quy hướng Bồ đề, cho nên nói Phật là Vô thượng,
lòng từ bi và trí tuệ sâu rộng khôn lường. Văn Thù và Phổ Hiền chưa được
đầy đủ bi trí như Ðức Phật, nhưng mỗi vị lại chuyên sâu một mặt, hai vị
hợp lại có thể hiển thị đầy đủ công năng Ðại Bi Ðại Trí như Ðức Phật.
Chẳng hạn như nếu phân biệt về việc tuyên dương thì mỗi vị đều tự nêu cao
bi và trí (mặc dù hai mặt mà một thể) của Ðức Phật.
Do chỗ phân biệt tính chất đặc
thù của từng vị cho nên trong hàng Bồ Tát các ngài được tôn xưng là Ðại
Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát, Ðại Hạnh Phổ Hiền Bồ Tát, thành ra phân thân
đại bi và đại trí của Ðức Phật, mỗi vị tùy theo nhiệm vụ riêng mà hành hóa
tại nhân gian.
Ðạo Ðại thừa Bồ Tát là sự kết
hợp, cấu thành của Bi, Trí rộng lớn vô biên, vốn chỉ là một thể mà không
có hai. Dùng phương tiện mà nói thì mới có phân biệt Bi, Trí tương đối,
trước sau sâu cạn chẳng đồng. Như nương nơi đại bi mà lập đại nguyện thì
việc độ sinh lấy đại bi làm đầu. Như nương nơi đại trí mà thành đại hạnh
thì việc giáo hóa lấy đại trí làm đầu. Không đại bi chẳng thể phát đại
nguyện, không đại trí chẳng thành đại hạnh. Ðại bi thâu nhiếp hết thảy
hạnh nguyện cho nên thành hạnh Phổ Hiền. Người học đạo Bồ Tát phải lấy
hạnh Phổ Hiền làm lý tưởng thực hiện. Hoàn thành hạnh Phổ Hiền cũng tức là
hoàn thành bi đức của Phật. Ðại trí thâu nhiếp hết thảy phương tiện, không
có phương tiện thì chẳng thể độ sinh, không thành tựu được hạnh Bồ Tát.
Cho nên người học hạnh Bồ Tát lấy trí Văn Thù làm mục tiêu, trí Văn Thù
viên thành cũng tức là viên thành trí đức của Phật. Nếu như tổng hợp hai
thứ ấy lại tức là tròn đầy Bi, Trí của Phật.
Việc thực hiện hạnh Bồ Tát tuy
có phân ra Bi, Trí nhưng thực tế thì phải dựa vào nhau mà hành, nương vào
nhau mà thành và cần phải có sự liên hệ nhất quán mới có thể hành Trung
đạo Ðại thừa viên dung vô ngại. Như người mù và người què nương nhau mới
có lợi. Nếu đem tính nhất quán của Bi, Trí mà triển khai một cách máy móc
thì cũng giống như đem người mù và người què tách riêng ra sẽ đi đến chỗ
thất cách, hoặc là bất cập hoặc là thái quá, không thành tựu Trung đạo và
cả hai đều không có lợi. Thiện Tài đồng tử học theo hạnh Bồ Tát cho nên
phát sinh quan hệ mật thiết với ngài Văn Thù và Phổ Hiền, đó cũng là lý và
thế tất nhiên của sự phát triển mà thôi.
Việc thực hành hạnh Bồ Tát của
Thiện Tài đồng tử biểu hiện ở chỗ nghiêng nặng về đại trí, vì vậy cậu mới
chịu sự chỉ đạo của Bồ Tát Văn Thù mà thực hiện một sự tham vấn rộng rãi.
Thật ra, sự tham vấn đó cũng là mục đích hoàn thành đầy đủ hạnh Phổ Hiền
rộng lớn, vì tham vấn tức là thực hành hạnh Phổ Hiền, không lìa hạnh Phổ
Hiền. Nhưng nếu xét về mặt đại trí thì đó là tạm ẩn tàng cái bi hạnh mà
nêu cái nghĩa thù thắng của đại trí, đề cao tính vô thượng của hạnh Ðại
thừa Bồ Tát, tròn đầy ánh sáng nơi pháp giới.
Việc thực hành Bồ Tát đạo của
Thiện Tài chịu ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp với Văn Thù và Phổ Hiền,
vì sao lại phải triển khai? Ðiều này vốn xuất hiện trong sự tích tham vấn
thiện tri thức liên tục của Thiện Tài đồng tử, nhưng bài văn này chỉ đề
cập đến phần mở đầu trước khi Thiện Tài đi tham vấn mà thôi.
2.- Hội Phổ Chiếu Pháp Giới ở chùa Ðại Tháp
Trong sự nghiệp lớn cứu nhân độ
thế mà Ðức Phật Thích Ca Mâu Ni kiến thiết, Văn Thù và Phổ Hiền cùng phân
chia trách nhiệm gánh vác tuyên truyền và phát triển rộng rãi. Phổ Hiền
lãnh đạo phần lớn thanh niên thuộc hội Hành Chứng (tu hành chứng quả)
nghiêng về việc tu học thực hành, cho nên thường an định một chỗ. Văn Thù
dựa vào biện tài vô ngại lãnh đạo phần lớn thanh niên thuộc đoàn Tín Giải
(tin hiểu) xem trọng việc phát dương lý trí, cho nên thường lưu động tuyên
truyền bốn phương. Hai ngài phân công hợp tác, phát huy nội tu ngoại hoằng
của Phật giáo, tợ như hai mà lại chẳng phải hai, chiếu diệu khắp cùng thế
giới, trải dài vô tận.
Có một lần, Văn Thù và Phổ Hiền
cùng tham gia đại pháp hội Hoa Nghiêm với Ðức Phật Thích Ca tại tinh xá Kỳ
Hoàn, vườn Cấp Cô Ðộc nước Xá Vệ. Sau đó, Văn Thù Sư Lợi lãnh đạo đoàn Tín
Giải tạm thời từ biệt Ðức Phật, chia tay với Bồ Tát Phổ Hiền, du hành về
phương Nam, triển khai công tác hoằng truyền Phật pháp. Ðoàn Tín Giải một
khi đã ra đi thì không từ khổ nhọc, không sợ gian nan. Trải qua biết bao
núi non, ruộng đồng, tiến về vịnh phía Nam của Ấn Ðộ, gặp một thị trấn tên
gọi Phước Thành, họ dừng lại tại chùa Ðại Tháp, nơi cánh đồng phía Ðông
của ngoại thành.
Chùa Ðại Tháp là Thánh địa Phật
giáo nổi tiếng, không những phạm vũ rộng lớn trang nghiêm, cảnh trí u tịch
đẹp đẽ, phong cảnh thích hợp với người tu hành, mà nơi đây còn có các bậc
Thánh thường đến giảng pháp. Vì thế khách du lịch từ các nơi đến thăm chùa
hằng ngày. Trên các nẻo đường dẫn đến chùa, người người đến tham quan, lễ
bái không ngừng.
Khi Bồ Tát Văn Thù dẫn đầu đoàn
Tín Giải đến Phước Thành, dừng chân nơi chùa Ðại Tháp. Chẳng mấy chốc,
người trong ngoài Phước Thành đều nghe tin. Ðã từ lâu người người vốn khát
ngưỡng tinh thần truyền giáo và biện tài vô ngại của Bồ Tát Văn Thù, cho
nên Phật tử và những người hâm mộ Phật pháp tấp nập rủ nhau đến chùa.
Người thì lễ bái, kẻ thì thỉnh giảng pháp, hoặc phỏng vấn, hoặc chiêm
ngưỡng, khiến cho không khí sinh động hẳn lên. Tinh thần của đại chúng rất
phấn khởi khiến Bồ Tát Văn Thù và đoàn viên cũng phải bận rộn nhiều. Bồ
Tát Văn Thù dự định kế hoạch, tuyên bố sẽ cử hành đại hội Phổ Chiếu Pháp
Giới tại chùa Ðại Tháp và tuyên giảng Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới trong bảy
ngày. Ðiều này khiến người người vui mừng quá đỗi, thế rồi một truyền
mười, mười truyền trăm, trăm truyền ngàn, truyền vạn làm náo động cả Phước
Thành.
Pháp hội bắt đầu khai mạc,
quang cảnh chùa Ðại Tháp nhìn chỗ nào cũng thấy mới mẻ. Phật tử, đặc biệt
là thanh niên nam nữ đến nghe giảng pháp rất đông không thể kể xiết. Giảng
đường Phổ Chiếu Pháp Giới phải nới rộng thêm ra. Những người đến sau chỉ
có thể đứng ở phía ngoài giảng đường.
Bồ Tát Văn Thù bắt đầu giảng
pháp. Ngài thong thả bước lên pháp tòa, pháp tướng trang nghiêm, thái độ
từ hòa, cặp mắt bình thản phóng ra ánh sáng trí tuệ vô lượng, khiến cho
thính chúng đang nhốn nháo liền im lặng và an định. Lúc ấy muôn người lặng
yên nhất tâm mong đợi, một hơi thở mạnh cũng không nghe. Diệu nghĩa Phổ
Chiếu Pháp Giới chưa tuyên mà không khí trong ngoài hội trường đã hiển thị
ra cảnh tượng Phổ Chiếu Pháp Giới.
Bồ Tát Văn Thù bắt đầu khai
giảng. Khi đề Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới vang lên đã điểm trúng ngay lòng
người đang ngưỡng đợi. Ngài khởi đầu bằng một giọng phạm âm thanh tịnh có
tác dụng ảnh hưởng triệt để tới trong ngoài giảng đường, khiến cho nước
tâm của thính chúng vô cùng lắng trong. Ngay lúc ấy, giáo pháp hiển hiện
bên trong mỗi người mà vẫn dung thông vô hạn ngại, hỗ tương nhiếp nhập
trong ánh sáng thanh tịnh huyền diệu mà không bị phân cách. Cũng giống như
hàng ngàn ngọn đèn trong một ngôi nhà, ánh sáng ngọn đèn của mỗi người
chiếu rọi lẫn nhau không ngại, đây thực là cảnh giới bất khả tư nghị. Sự
tuyên thuyết đề Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới của Ðại Trí Văn Thù Sư Lợi Bồ Tát
đã phát xuất tác dụng bất khả tư nghị, khiến cho tinh thần của chúng hội
cùng hòa nhập với nhau. Nhưng đây chỉ mới là sức gia bị của Ðại Trí Văn
Thù mà thôi, không phải là cảnh giới do thính chúng đạt được. Cho nên, vì
muốn cho thính chúng có thể đạt được trí Phổ Chiếu Pháp Giới, Bồ Tát Văn
Thù phải dùng đến phương tiện ngôn ngữ giải thích sâu cạn danh nghĩa đề
Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới và tuyên giảng nội dung của kinh. Văn kinh không
dài lắm, tương tợ như Tâm Kinh, nhưng nghĩa lý thì vô cùng tận, khắp hư
không, đầy pháp giới cũng khó dung nạp được hết. Bồ Tát Văn Thù phát huy
trí tuệ cao siêu và xảo diệu, khiến cho thính chúng tự mình lãnh ngộ được
hỷ lạc của pháp vị. Diệu nghĩa Phổ Chiếu Pháp Giới trùng trùng vô tận, đưa
thính chúng vào cảnh giới siêu việt, quên cả thân tâm lẫn thế giới bên
ngoài. Chẳng biết thời gian là bao lâu, chợt nghe tuyên bố phần tiếp theo
sẽ giảng vào ngày hôm sau, đại chúng như người trong mộng mới tỉnh, mọi
người trở về với hiện thực. Sau khi Bồ Tát Văn Thù rời pháp tòa, họ mới
sôi nổi bàn tán về pháp lạc chưa từng có và quyến luyến ra về.
Thời gian trôi qua như điện
chớp, đại hội Phổ Chiếu Pháp Giới đã đến ngày cuối cùng. Người đến chùa
Ðại Tháp nghe kinh ngày càng đông đảo, họ ngồi đầy cả trong lẫn ngoài chùa
thành cả một biển người. Có người đến vì để nghe kinh, cũng có người vì
tôn sùng ngưỡng mộ đạo đức của Bồ Tát Văn Thù mà hấp dẫn đến.
Sau khi Bồ Tát Văn Thù giảng
Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới hoàn tất, thính chúng hết lòng cảm tạ và chí
thành đảnh lễ. Những vị chưa học Phật thì phát tâm quy y Tam Bảo, những
người học Phật rồi thì phát tâm Bồ đề, cầu học đạo Bồ Tát, số nhiều không
thể kể xiết. Lại còn số thanh niên đồng nam đồng nữ thuần khiết muốn gia
nhập đoàn Tín Giải của ngài Văn Thù, đem nhiệt tâm dũng cảm vì pháp, vì
người mà phục vụ, sinh lòng kính ngưỡng không bờ mé, sôi nổi phát tâm học
Phật, tu tập Ðại thừa Phật pháp. Trong số các đồng nam ấy, có một thanh
niên tên gọi là Thiện Tài đồng tử, không biết dũng khí thế nào, đột nhiên
tách chúng tiến đến gần trước mặt ngài Văn Thù trang nghiêm thỉnh cầu:
- Lạy đấng Diệu trí thanh tịnh
như mặt trăng, lòng từ rộng lớn không bờ mé trùm khắp hết thảy, xin ngài
dũ lòng thương chiếu cố đến con, lạy bậc vua trong hết thảy pháp giới,
Pháp Bảo là hàng đầu qua lại không trở ngại, xin dũ lòng dạy dỗ con.
Bồ Tát Văn Thù quan sát Thiện
Tài đồng tử thấy cậu tuổi còn trẻ, thân thể khang kiện, phong độ phi phàm,
cử chỉ trang nghiêm, lời nói thành khẩn, biết là người đã sâu trồng căn
lành. Lại thấy trong những ngày vừa qua, Thiện Tài rất chăm chỉ và say sưa
nghe giảng pháp, nên ngài đáp ứng yêu cầu khai thị yếu nghĩa pháp Ðại
thừa, xong rồi lại còn khích lệ và an ủi nữa. Thiện Tài đồng tử được Bồ
Tát Văn Thù khai đạo và khích lệ, thật là một sự vui mừng chưa từng có!
Sau đó cậu mới cùng đại chúng rời khỏi chùa Ðại Tháp.
Ðược tin Bồ Tát Văn Thù và
chúng đoàn Tín Giải sắp rời đi hoằng đạo nơi khác, giới nhân sĩ Phật giáo
ở Phước Thành chuẩn bị buổi tiễn đưa thật long trọng và nhiệt tình. Thiện
Tài đồng tử cũng chuẩn bị tham gia buổi tiễn đưa tại chùa Ðại Tháp.
3.- Ðiều khổ tâm và mất ngủ của Thiện Tài đồng tử
Trên đường từ chùa Ðại Tháp trở
về nhà, Thiện Tài đồng tử chợt khởi lên suy tư về những vấn đề liên quan
đến việc làm người và việc học Phật của mình từ nay về sau như thế nào.
Vấn đề tưởng chừng như thật đơn giản, nhưng càng nghĩ càng thêm rối rắm,
đầu óc quay cuồng không thể an định được. Về đến nhà, Thiện Tài tìm một
góc vườn hoa, ngồi yên lặng trên phiến đá trầm tư. Trời đã tối mà vẫn chưa
thấy bóng dáng con, cha mẹ Thiện Tài vội vã đi tìm. Sau một hồi tìm kiếm,
thấy con có vẻ mặt khác thường, ông bà vồn vã hỏi han con có tâm sự gì uẩn
khúc không. Thiện Tài đồng tử biết cha mẹ mình không ưa muốn nghe những
chuyện này, nên cậu không dám thố lộ, bèn tìm cách trả lời cho qua chuyện
và xin phép trở về phòng nghỉ ngơi.
Thiện Tài đồng tử vốn là con
của trưởng giả Phước Ðức, là người giàu có vào bậc nhất ở Phước Thành. Cha
mẹ già mới sinh được một mình cậu cho nên thương con như tính mạng mình.
Vợ chồng trưởng giả Phước Ðức từ trẻ đã nổi tiếng về việc kinh doanh buôn
bán xuất khẩu. Trải biết bao nhiêu cay đắng khổ cực, do chí thú cần cù làm
ăn, công việc kinh doanh ngày càng phát đạt, chẳng mấy chốc ông bà đã trở
thành cự phú. Thế nhưng có một điều khổ não lớn lao, dù cho có bao nhiêu
tiền của cũng không thể giải quyết được, đó là ông bà chưa có được người
con nào cả. Vợ chồng trưởng giả vô cùng buồn rầu, lo lắng, tự nghĩ đến cái
sản nghiệp đồ sộ của mình sau này sẽ ra sao? Hai ông bà vốn là người hiền
lương, không thích làm giàu phi nghĩa, tu nhân tích đức, thường hay ưa bố
thí, vui sướng làm việc thiện, được mọi người yêu mến và khen ngợi. Nhưng
những điều này cũng không thể nào dứt trừ được tâm lo rầu của ông bà. Cho
đến khi tuổi đã xế chiều, sự mong mỏi tưởng chừng như đã tuyệt vọng, thì
“Nhà tích thiện ắt có vui thừa”, ông bà đã sinh được một người con trai,
khiến cho tâm ưu sầu như lửa đốt đã bao năm nay của vợ chồng trưởng giả
Phước Ðức mới được mát mẻ.
Tin ông bà trưởng giả Phước Ðức
sinh con trai lan truyền nhanh chóng, thân thuộc bạn bè đến thăm hỏi chúc
mừng không ngớt. Ðứa bé có nước da sáng, tinh thần quang minh khác thường,
trông không giống những đứa trẻ khác. Thấy mọi người trầm trồ khen ngợi
con mình, hai ông bà vô cùng sung sướng và cho biết rằng: “Khi cháu vừa
mới sinh ra đời, trong nhà bỗng có thêm nhiều kho của mới, các thứ báu vật
tự nhiên được đầy nhà”. Mọi người nghe nói về điềm lành này lại càng hân
hoan chúc mừng vang rân. Do điềm lành mà cha mẹ, thân thuộc, cùng thầy
tướng giỏi đều gọi cậu bé là Thiện Tài đồng tử.
Thiện Tài đồng tử sinh ra trong
cảnh giàu sang sung sướng, được cha mẹ hết lòng thương yêu quý mến. Ðồng
tử lớn rất nhanh, thân hình khang kiện, tài giỏi xuất sắc, linh hoạt và
ngay thẳng thật thà, có tư tưởng, tình cảm rất phong phú, ý chí hoài bão
cao thượng. Nhờ tiếp nhận sự giáo dục thực tế liên tục nên đồng tử có được
một tính cách phi phàm, đó cũng là động lực và nhân tố cơ bản để cậu học
Phật và tu Bồ Tát đạo.
Thiện Tài đồng tử tuy mang tên
Thiện Tài nhưng cậu lại hoàn toàn không thích tiền tài danh vọng. Cậu nhận
thấy cha mẹ mình suốt đời cứ phải bận rộn, lo toan việc buôn bán làm giàu,
phải chịu biết bao cay đắng cực khổ để có được sản nghiệp to lớn, nay tuổi
đã già mà vẫn còn cố gắng làm giàu, mong cho con cái sau này được sung
sướng. Nhưng tiếc thay, khi vô thường đến có ai đem theo được một chút gì
đâu, chỉ có bi thương khổ não mà thôi. Thiện Tài lại nhận thấy mọi người ở
Phước Thành cũng đều giống như cha mẹ mình không khác, cho dù giàu hay
nghèo ai ai cũng đều bận rộn lo toan về của cải tiền bạc. Không những thế,
họ còn vì tiền của mà tranh giành lẫn nhau, khéo léo để chiếm đoạt, trộm
đêm cướp ngày, gây bao tội ác về sát, đạo, dâm, vọng mà không nghĩ đến
tình người và pháp luật. Tuy có khác biệt về thân phận giàu nghèo, sang
hèn, nhưng hành vi tâm tánh thì phần nhiều đều giống nhau. Có điều kỳ quặc
là người chưa giàu thì cầu cho được tiền của thật nhiều, nhưng người đã
giàu có rồi thì lại mong cầu tiền của càng thêm nhiều nữa.
Thiện Tài đồng tử lại nhận thấy
một điều nữa là người ở Phước Thành, không luận là nam nữ, già trẻ, phú
quý, bần tiện, ai ai cũng đều chán ghét và buồn bã sợ hãi đối với hiện
tượng sinh, lão, bệnh, tử, một ngày nào đó bất chợt nó đến, không một ai
tránh khỏi hoang mang rối loạn, mặc cho khổ não đẩy tới chỗ tử vong. Suốt
cả cuộc đời đều chỉ vì bản thân, vì gia đình, vì tiền của, rồi rốt cuộc
cũng trở về con số không, đây là chân tướng của người đời ở Phước Thành,
nhưng có lẽ nhân loại trên thế giới cũng chẳng khác gì hơn!
Thiện Tài nghĩ đến mình, nghĩ
đến cha mẹ, nghĩ đến tài sản của cha mẹ, nghĩ đến người ở Phước Thành,
nghĩ đến con người trên thế giới, thật là thăm thẳm mờ mịt. Tư tưởng và
tình cảm phát sinh về mình, về mọi người và tất cả nhân loại của Thiện Tài
thật là phong phú biết bao. Không những trong giới thanh niên khó gặp được
một người như cậu mà ngay cả đến hàng lão niên cũng chẳng có mấy người
được như vậy.
Thiện Tài lại nghĩ: Vì sao
người đời lại không biết phân biệt về định luật hữu vô mà cứ đeo đuổi,
truy cầu danh lợi, phú quý không có lúc nào nghỉ ngơi, vĩnh viễn chẳng có
lúc nào cho là đã đầy đủ, lẽ nào đây lại là chân ý nghĩa của người đời?
Nếu đây là lý tưởng tối cao của
họ, thì tại sao khi khổ não và tử vong đến họ lại hoang mang và bi thương
khôn xiết?
Thiện Tài tìm cầu giải đáp nơi
học vấn, nghiên cứu tư tưởng của các tôn giáo nhưng cũng chỉ lãnh hội được
đôi chút mà thôi. Tuy nhiên, tư tưởng của Thiện Tài có phần tiến triển
hơn, ý niệm tìm cầu cũng thâm thiết hơn, phạm vi nghiên cứu cũng rộng lớn
hơn. Nhờ vậy, khi Thiện Tài tiếp xúc với Phật giáo liền phát sinh sự hứng
thú rất lớn, phàm chỗ nào có pháp hội diễn giảng, Thiện Tài đều bỏ tất cả
mọi việc để đến tham dự. Chùa Ðại Tháp cũng là nơi cậu thường đến.
Thiện Tài quan niệm rằng: “Phật
pháp khó nghe nên việc cầu pháp là đệ nhất”. Do đấy, đối với Phật pháp,
Thiện Tài rất siêng năng chăm chú lắng nghe và tiếp nhận được nhiều điều
hay. Như đối với người đời vì sao cầu tiền của không chán, vì sao bị sinh,
lão, bệnh, tử, Phật pháp có rất nhiều lý giải hợp lý. Càng suy nghiệm sự
việc con người đời hiện tại, cậu càng tăng thêm sự tín tâm, đối với Phật
pháp càng sinh khởi lòng ngưỡng mộ không chán, đối với nhân sinh cũng có
những hy vọng mới, không còn là sự bao la mờ mịt nữa.
Thiện Tài nhận rõ dục vọng của
con người không bao giờ đủ, sinh, lão, bệnh, tử thường xâm chiếm bức bách,
không ngoài sự tạo thành của “ngu si che đậy và lửa tham sân lẫy lừng”.
Nhân loại bị che phủ bởi ngu si hắc ám, không rõ được hết thảy người vật
tồn tại là do các duyên giả có hư vọng không thật, nên đã sinh khởi tâm ái
trước tham cầu không chán, nếu chẳng được như ý thì sinh ra sân hận. Trong
tâm loài người có hai thứ lửa là tham lam và sân hận không ngừng bừng
cháy, càng ngày càng cháy mạnh, có muốn dập tắt cũng không phải dễ. Chẳng
hạn như chỗ mong muốn của con người là “tiền của không bao giờ chán”. Ngu
si là nhân, tham sân là duyên, tạo nên các thứ nghiệp, thọ quả khổ sinh,
lão, bệnh, tử, đấy là lý do mà người đời phải chịu khổ.
Thiện Tài biết chắc Phật pháp
có những phương pháp triệt để nhằm giải trừ sinh, lão, bệnh, tử, hơn hẳn
các học thuyết và tôn giáo khác tự cho là cứu cánh, là thù thắng. Thiện
Tài thường thân cận nhiều bậc Thánh của Phật giáo, cậu rất khâm phục các
ngài thông đạt chân đế về thế gian vô thường, khổ, không, vô ngã. Trong
việc chuyên tu giới, định, huệ, các ngài đã trừ sạch tận gốc rễ độc hại
ngu si tham ái và sân hận, đạt được niềm vui tịch diệt giải thoát sinh tử.
Ðây cũng là nguyên nhân lớn khiến cho Thiện Tài sinh tâm ngưỡng mộ Phật
pháp.
Thế nhưng, Thiện Tài lại nghĩ
rằng tự mình được giải thoát sinh tử, còn cái khổ não sinh tử của người
khác chưa tiêu diệt được thì làm sao? Chẳng lẽ lại không quan tâm đến ư?
Cho nên, đối với Phật pháp, nhất là pháp Tiểu thừa chỉ cầu giải thoát sinh
tử cho bản thân mình, Thiện Tài vẫn cảm thấy có chỗ chưa được thỏa mãn cho
lắm.
Nhưng từ khi được nghe Bồ Tát
Văn Thù tuyên giảng Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới tại chùa Ðại Tháp, Thiện Tài
cảm nhận được sự an vui rộng lớn không thể nào diễn tả hoặc thí dụ cho
được. Do vì Kinh Phổ Chiếu Pháp Giới tuyên dương diệu pháp Ðại thừa vô
thượng là nêu tánh vô tận bảo tạng. Pháp giới là khắp tất cả, không một
pháp nào không ở trong pháp giới. Phật pháp cùng pháp giới tương thông,
khổ vui tương cộng. Nhưng phải có trí lớn rộng khắp mới có thể thấu suốt
điều này, mới có thể khế chứng và hiển xuất được diệu dụng vô biên, thành
tựu hết thảy chúng sinh, trang nghiêm quả Phật vô thượng. Ngài Văn Thù Bồ
Tát đã tóm lược rằng: “Muốn cầu viên thành quả Phật phải phát tâm Bồ đề,
tu hạnh Phổ Hiền, rộng cứu pháp giới chúng sinh. Muốn hoàn thành việc
thoát ly khổ hải của chúng sinh trong pháp giới cần phải tu cho được trí
Phổ Chiếu Pháp Giới”.
Ðiều này quả rất hợp với lý
tưởng của Thiện Tài đồng tử. Thiện Tài vô cùng xúc động và muốn cầu thêm
Phật pháp quý báu, nên khi pháp hội kết thúc, cậu liền đến trước Bồ Tát
Văn Thù tha thiết thỉnh cầu, được ngài khai thị bằng một câu ngắn, nhờ vậy
Thiện Tài gặt hái được những pháp lạc vô lượng. Nhưng nay mai Bồ Tát Văn
Thù lại phải hướng dẫn đoàn đi nơi khác, biết đến ngày nào mới trở lại
đây? Từ nay về sau biết chỗ nào mà nghe pháp? Thiện Tài vô cùng rầu rĩ, vì
cậu còn nhiều điều băn khoăn, mong muốn được hiểu thấu đáo. Như đã phát
tâm Bồ đề rồi, lại phải học đạo Bồ Tát và tu hạnh Phổ Hiền như thế nào?
Con đường học đạo Bồ Tát rất rộng rất dài, mà ngài Văn Thù mai này sẽ ra
đi rồi biết học ai đây?
Lại nữa, Thiện Tài mong muốn
được gia nhập đoàn Tín Giải của Bồ Tát Văn Thù để có thể tùy lúc mà thỉnh
cầu giáo pháp, nhưng không biết là có đủ điều kiện để gia nhập không? Có
đủ tiêu chuẩn hay không? Bồ Tát Văn Thù có đặc biệt linh hoạt cho không?
Ngày mai họ đi rồi, thời gian thật là cấp bách, không còn cơ hội để tham
khảo nữa, tâm của Thiện Tài rối loạn như kiến bò trên nồi lửa.
Thiện Tài lại nghĩ: Người phát
tâm Bồ đề chẳng phải phát rồi là xong. Nếu như muốn hành đạo Bồ Tát, phải
thực hiện các công tác, quyết không thể ở nhà mà làm Bồ Tát được. Ly gia
để cầu pháp, vì người, đây là việc phải làm. Thế nhưng cha mẹ không đồng
ý, không cho phép thì biết phải làm sao đây? Nếu lén lút ra đi thì cha mẹ
đau lòng lại mang thêm tội bất hiếu. Vậy thì làm thế nào để tốt đẹp cả đôi
bên đây? Rồi... càng nghĩ càng thêm rối rắm.
Ðêm đã khuya mà Thiện Tài vẫn
còn trằn trọc, thao thức, chưa tìm ra được cách giải quyết vấn đề, khiến
Thiện Tài vô cùng khổ tâm. Ðây cũng là một điểm rất đặc biệt mà Thiện Tài
đồng tử không giống với người thường, vì điều khổ tâm và mất ngủ của cậu
tuyệt đối không có chút liên quan gì đến việc thăng quan hay phát tài như
người đời thường để tâm đến.
4.- Niềm vui và nỗi buồn của buổi tiễn đưa
Suốt một đêm thao thức suy tư,
quá mệt mỏi, Thiện Tài thiếp đi lúc nào không hay, đến khi chợt tỉnh thì
mặt trời đã lên khá cao. Sợ bị chậm trễ trong buổi tiễn đưa, Thiện Tài bỏ
cả bữa điểm tâm, liền từ biệt cha mẹ, vội vã lao ra lộ, dốc sức chạy về
hướng chùa Ðại Tháp. Thiện Tài tuy bị mất ngủ suốt đêm, nhưng vì là thanh
niên tràn đầy sinh lực và nhiệt tâm cho nên gương mặt cậu không có một
chút gì biểu hiện sự mệt mỏi vì mất ngủ. Ðiều này chứng tỏ Thiện Tài có
một sức lực mạnh mẽ vô hạn, cho dù bất kỳ khổ nạn nào cậu cũng đều có thể
đảm đương được.
Sau khi pháp hội Phổ Chiếu kết
thúc viên mãn, chúng đoàn Tín Giải của Bồ Tát Văn Thù nghỉ ngơi an vui,
thoải mái tại chùa Ðại Tháp. Sáng sớm, họ thức dậy sửa soạn hành lý rất
đơn giản và chuẩn bị khởi hành. Họ đến và đi đều không báo trước, chỉ cốt
hoàn thành công tác hoằng pháp, còn việc đưa đón không đáng quan tâm đến.
Ðối với họ, đến và đi cũng đều giống nhau, bởi vì pháp giới không có đến
đi. Nói cái gì đến cái gì đi, chẳng qua là “Không đến mà đến, không đi mà
đi”, hà tất phải đón chào nghênh tiếp hoặc tiễn đưa. Nếu chấp trước vào nó
sẽ không hợp với nghĩa thật tướng của pháp giới, và cũng không phải là chỗ
mong muốn của Bồ Tát Văn Thù. Nhưng có lẽ các đoàn viên sợ phạm lỗi vọng
ngữ, nên khi có người hỏi đến họ phải nói rõ việc ra đi, vì thế mới xuất
hiện câu tiễn đưa vui vẻ là: “Chân bất ly tục”.
Hội Phổ Chiếu Pháp Giới lần đầu
tiên được cử hành tại Phước Thành quaû là một điều rất khó gặp, nên người
nghe lãnh hội được pháp vị vô thượng rồi thì không thể không cảm niệm ân
đức giáo hóa. Không biết thì thôi, một khi đã biết đoàn ra đi mà không đến
tiễn đưa thì hóa ra mình xem nhẹ tình người lắm sao? Vậy làm sao có thể
phát ra cái tâm lớn là: “Báo chúng sinh ân, hành Bồ Tát đạo”? Cho nên
chúng đoàn của Bồ Tát Văn Thù tuy không muốn được tiễn đưa, nhưng những
người nghe kinh lại thành tâm và nhiệt tình đến tiễn đưa. Do vậy buổi tiễn
đưa này không thể xem như một cuộc náo nhiệt tầm thường, lại càng không
thể đem tâm tưởng của thế tục, dùng thước đo trang sức bên ngoài mà sánh
với tâm thành của những người nghe kinh đến tiễn đưa.
Chúng đoàn Tín Giải thấy người
đến tiễn đưa càng lúc càng đông, không nén được tâm tình biểu hiện ở chỗ
“chân bất ngoại tục” tùy hỷ tiếp đãi, lộ vẻ vui tươi mà “hằng thuận chúng
sinh”. Ðoàn viên đều là những thanh niên hoạt bát chân chính, cùng với
đồng nam đồng nữ tại Phước Thành hợp lại như một gia đình đạo. Họ lưu
luyến chúc tụng nhau biểu hiện lòng mong muốn vô hạn: “Tứ sinh cửu hữu,
đồng đăng hoa tạng huyền môn. Bát nạn tam đồ, cộng nhập Tỳ lô tánh hải”.
Các vị lão niên thì ân cần thăm hỏi Bồ Tát Văn Thù bao giờ mới trở lại chỉ
dạy cho họ biết cách tu hành để thoát khỏi biển khổ sinh tử. Có người chưa
kịp đợi Bồ Tát Văn Thù trả lời đã rơi lệ ròng ròng. Những người già biết
rằng ngày tháng qua mau, mạng sống chẳng còn được bao lâu nữa, trong khi
tâm linh thì trống rỗng, đầy lo lắng, làm sao có được một vị đại Bồ Tát
thường xuyên khuyến khích chỉ dạy đây? Thanh niên tuổi còn trẻ, sức còn
mạnh thì tràn đầy hy vọng, nhưng điều khiến họ tiếc nuối là đoàn Tín Giải
chuẩn bị đi một số nơi mà họ không được tham gia vào các công tác Phật sự
ấy. Họ mong đợi đoàn Tín Giải sẽ trở lại, lãnh đạo họ phát dương tinh thần
Phật giáo tại Phước Thành. Họ rất tự tin ở niềm hy vọng này không phải là
hụt hẫng. Cũng có một số thanh niên không ngăn được nỗi buồn ly biệt đã
than thở rằng: “Không đến thì thôi! Mới đến đã lại đi rồi, như vậy làm sao
người ta chịu được!”. Khiến cho một trận cười chân thành vang lên. Những
thanh niên thẳng thắn, nói năng bộc trực không thể so sánh với lời nói
thận trọng của các bậc lão niên được.
Thiện Tài đồng tử cũng sớm đến
chùa Ðại Tháp, mong muốn được thỉnh vấn những điều còn vướng mắc trong
tâm, nhưng vì Bồ Tát Văn Thù đang bận rộn tiếp đãi những người đến đưa
tiễn, lễ kính, từ biệt, khiến cậu không làm sao có cơ hội để thưa hỏi.
Thiện Tài chỉ có thể chen lấn trong đám người, đến trước mặt Bồ Tát Văn
Thù, thành kính lễ lạy tiễn đưa để biểu thị tâm thành của mình. Thiện Tài
lắng nghe những tiếng than thở bi ai, sầu than, vui cười đan quyện vào
nhau cũng giống như cảnh vô ngại pháp giới hiện tiền vậy.
Mọi người đến tiễn đưa đều hy
vọng sẽ có được một trận mưa pháp lợi lạc cuối cùng, cho nên đã giảm bớt
phần từ biệt và thỉnh cầu Bồ Tát Văn Thù, trưởng đoàn Tín Giải tặng lời
tiễn biệt. Bồ Tát vì muốn làm thỏa mãn điều mong cầu và tâm nguyện của tứ
chúng, liền nói lời tặng rằng:
“Phật pháp không đến đi, phương
tiện có hợp có tan, nhưng nếu thường nghĩ Tam Bảo thì Tam Bảo liền ở trong
mọi người, mỗi niệm nhớ Tam Bảo, Tam Bảo liền theo niệm mà đến, có lúc nào
xa lìa chúng ta đâu. Giả sử tâm không nghĩ Tam Bảo, Tam Bảo dù ở tại trước
mặt cũng như tận chân trời xa thẳm. Người đời có câu rằng: “Gần mặt mà xa
cách lòng” là vậy. Mong tất cả quý vị đừng nên bận tâm đến việc đến hay đi
của chúng tôi. Tất cả quý vị tinh tấn học Phật thì tinh thần của chúng ta
vĩnh viễn khế hợp nhau, cũng là vĩnh viễn ở cùng một chỗ. Học Phật như
vậy, Phật, Pháp, Tăng Tam Bảo luôn luôn gia hộ cho chúng ta, phiền não
đoạn diệt, thân tâm mát mẻ, tự tại và an vui, há không phải là hạnh phúc
lắm sao?”.
Lời khai thị tinh yếu và ngắn
gọn này khiến cho ngọn đèn tâm của hội chúng như được đổ thêm dầu liền
phóng ánh sáng lớn, những tăm tối u ám trước đây đều tan biến không còn
dấu tích, tiếng vỗ tay vui mừng vang lên như sấm, thể hiện sự thỏa mãn cao
độ của niềm vui nghe pháp.
Tiếp đến đại chúng xếp thành
hai hàng, tuần tự tiến ra trước cổng chùa. Văn Thù Bồ Tát hướng dẫn đoàn
cùng chắp tay, dàn thành một đội hình giống như chim nhạn rồi từ từ hướng
về phía Nam mà tiến bước. Ðại chúng hoan hô vang dậy, chờ cho đến khi hình
ảnh của đoàn Tín Giải mờ dần và mất hút hẳn, đại chúng mới chịu ra về.
Tiếng chuông trống công phu
chiều đã ngân vang. Ánh dương khuất dạng sau rặng núi phía Tây, hắt những
tia sáng cuối cùng lên đỉnh điện của chùa Ðại Tháp, giống như một lớp vàng
lá lấp lánh mới được phủ lên đấy. Hiện tượng này cũng chẳng khác gì việc
Thánh giả Văn Thù tuy ra đi nhưng vẫn còn lưu lại ánh sáng trí tuệ Phổ
Chiếu Pháp Giới để cho mọi người đều ngưỡng vọng suy tư.
5.- Trong rừng vắng dưới ánh trăng, bày tỏ tấm lòng và tình
cảm của mình
Vầng trăng lung linh trên nền
trời phía Ðông, gió hiu hiu thổi. Cái không khí náo nhiệt ban ngày nơi
chùa Ðại Tháp đã được ánh sáng thanh tịnh phủ khắp, thanh khí tràn đầy,
toàn thể cảnh vật núi rừng trở nên u tịch. Các thanh niên nam nữ đến tiễn
biệt đoàn của Thánh giả Văn Thù đã trở về nhà. Lúc này không biết họ có
ghi nhớ được chút pháp hỷ nào không? Hay là tâm của họ lại rong ruổi theo
sắc đẹp, tiền của, ta người, phải trái rồi bị nó chiếm hữu? Ðiều này chỉ
tự mỗi người biết lấy mà thôi. Thế nhưng dưới ánh trăng nơi phía trước
chùa Ðại Tháp lại còn một bóng người đang quanh quẩn nơi ấy, đó chính là
Thiện Tài đồng tử.
Vì sao Thiện Tài đồng tử không
trở về nhà? Lại còn không cho mọi người biết là mình lưu lại ở đây? Nhưng
ở lại để làm gì? Thật là một người kỳ lạ hết sức! Bởi vì thâm tâm của
Thiện Tài không bám víu theo người ở Phước Thành mà lại hướng theo đoàn
người của Bồ Tát Văn Thù. Do cậu đã nhận thức được rằng: “Tự mình đã lãnh
thọ sự chỉ giáo của Văn Thù Bồ Tát, âm thầm phát tâm Bồ đề, nhưng phát tâm
rồi không phải là xong. Không thể ở nhà tại Phước Thành để chờ đợi thành
Bồ Tát mà phải thực hành hạnh Bồ Tát. Ðiều này không thể tự cho mình là
thông minh, vọng nghĩ việc mặc áo ăn cơm, ngủ nghỉ, làm việc chỗ nào cũng
là đạo Bồ Tát. Ðem so sánh việc mình làm với hành vi của các vị đại Bồ Tát
thì thực ra mình chỉ là một kẻ phàm phu. Bồ Tát Văn Thù đã đi rồi, chẳng
thể nói đạo Bồ Tát của mình đã hoàn thành, không có đạo Bồ Tát nào thành
tựu một cách dễ dàng như vậy đâu! Nhưng nếu trở về nhà lại phải giúp đỡ
cha mẹ trong việc buôn bán, điều này không thích hợp với tâm Bồ đề của
mình cho lắm. Cha mẹ không hiểu, mình không thể oán trách được, nhưng mình
cần phải chuyển đổi ước mong của cha mẹ, không để đánh mất tâm Bồ đề, trái
ngược với đạo Bồ Tát. Làm thế nào có thể lợi ích cho chúng sinh, hoàn
thành tâm nguyện cứu thế của mình đây?”.
Thiện Tài không tha thiết gì
đến cái gia tài khổng lồ của cha mẹ, chỉ một lòng nguyện đem thân tâm,
tánh mạng, vì người, vì pháp mà phát tâm đại Bồ đề. Với dũng khí và hoài
bão lớn lao này, há không xứng đáng để nhân loại xưa nay hướng về khâm
phục và ngưỡng vọng hay sao! Cũng có người cho Thiện Tài là đồ ngốc, nhưng
điều này cũng chẳng tổn hại gì cả. Bởi vì sự ngây thơ, thuần khiết, nhiệt
tình, dũng cảm và trí thông minh của cậu thanh niên này đã phát ra ánh
sáng huy hoàng chiếu khắp mọi nơi. Thiện Tài lập nguyện kiên quyết không
trở về nhà. Nhưng không trở về nhà mà ở lại trước chùa Ðại Tháp để làm gì?
Quanh quẩn trước chùa Ðại Tháp mà chùa Ðại Tháp không giúp đỡ gì cho Thiện
Tài ngoài sự vắng lặng. Ði đi lại lại dưới ánh trăng, ánh trăng cũng không
đồng tình cho Thiện Tài mà chỉ có thể chiếu ánh sáng thanh tịnh bao phủ
toàn thân.
Con mắt tâm của Thiện Tài chợt
sáng lên, cậu nghĩ đến đoàn của Bồ Tát Văn Thù chắc chưa đi xa lắm, họ
cũng phải dừng nghỉ lúc về đêm, cứ lần theo dấu vết có thể sẽ tìm đến.
Nghĩ như thế, tinh thần của Thiện Tài càng thêm phấn khởi, cậu liền rời
khỏi chùa Ðại Tháp, lần theo đường mà đi. Nhờ niềm tin vững chắc và sự
hưng phấn, lại có sự trợ giúp của làn gió mát và ánh trăng thanh, Thiện
Tài thẳng tiến về phía trước.
Quả đúng như ý nghĩ của Thiện
Tài đồng tử, đoàn Tín Giải của Bồ Tát Văn Thù đã đi được khoảng ba mươi
dặm và ngừng lại nơi rừng cây bên đường, nghỉ ngơi trên một thảm cỏ xanh.
Trăng sáng vì họ xua đi những tối tăm, gió mát vì họ đuổi đi những muỗi
mòng. Lúc họ tọa thiền hay kinh hành đều không bao giờ quên chính niệm.
Riêng ngài Bồ Tát Văn Thù ngồi tọa thiền dưới gốc cây một cách khinh an tự
tại.
Thiện Tài đồng tử đã tìm được
đến nơi, lòng vui mừng không thể tả. Ðợi một lúc cho hơi thở điều hòa,
Thiện Tài định thần xong tiến đến trước Thánh giả Văn Thù cung kính đảnh
lễ và bày tỏ ý nguyện của mình. Bồ Tát Văn Thù liền ca ngợi và an ủi rằng:
“Lành thay công đức tạng! Có thể đến chỗ ta, phát khởi tâm đại bi, cần cầu
Vô thượng giác”. Thiện Tài nghe xong, thân tâm có cảm giác rất mát mẻ
thanh tịnh, mọi nhọc mệt, nóng nực đều tiêu mất. Thiện Tài bèn bộc bạch
những vấn đề mà mình đang băn khoăn:
- “Kính bạch Bồ Tát! Làm thế
nào để học hạnh Bồ Tát? Làm thế nào để tu hạnh Bồ Tát? Làm thế nào để có
chí thú về hạnh Bồ Tát?... Và làm thế nào khiến cho hạnh Phổ Hiền mau được
thành tựu viên mãn?”.
Thiện Tài giải bày một loạt các
vấn đề một cách chân thành, mạch lạc. Thánh giả Văn Thù cảm động nói rằng:
“Nếu có chúng sinh năng phát tâm A nậu đa la Tam miệu Tam Bồ đề, là một
điều rất khó, đã phát tâm rồi còn cầu Bồ Tát hạnh lại càng khó gấp bội
lần”.
Thiện Tài đồng tử nghe lời khen
ngợi và khuyến khích này cảm thấy an ổn và vui sướng vì mình không có chút
sai phạm nào trong lời dạy của Thánh giả. Thiện Tài không những đã phát
tâm Bồ đề rồi mà lại còn cầu Bồ Tát hạnh nữa. Nếu không như vậy mà chỉ ngu
ngốc sống qua ngày với gia đình tại Phước Thành, không bị bậc Thánh mắng
nhiếc e rằng chẳng có thể được như vậy.
Tiếp đến Bồ Tát Văn Thù khai
thị những điểm chính cho Thiện Tài: “Này thiện nam tử! Nếu muốn thành tựu
Nhất thiết trí, phải quyết định cầu chân thiện tri thức. Cầu chân thiện
tri thức là cầu mong cho được yếu hạnh Nhất thiết trí của Ðức Phật. Chân
thiện tri thức mới có thể cho ta chân trí, chân kiến, cũng mới có thể đạt
đến chỗ chân trí huệ, không đến nỗi đi vào nẻo tà, rơi vào chỗ tương phản
với Phật trí. Cầu chân thiện tri thức là khai đường dẫn lối cho việc tu
đạo Bồ Tát, rất trọng yếu không thể thiếu được. Học Bồ Tát hạnh mà không
thân cận thiện tri thức, sẽ rơi vào chỗ sai lầm “đóng cửa làm xe” (làm
theo chủ quan, bất chấp thực tế khách quan).
Ngoài ra còn phải có tâm “cầu
thiện tri thức không sinh lười biếng”. Ðối với thiện tri thức nên mong cầu
càng nhiều càng tốt, mới có thể tăng trưởng trí tuệ liên tục. Cho nên phải
“tiếp xúc với thiện tri thức chớ sinh lòng thỏa mãn”. Nếu như sinh lòng
thỏa mãn thì trí tuệ sẽ không tăng trưởng, mãi mãi bị đình trệ nơi chỗ
chướng ngại đạo. Lại khi thiện tri thức dạy bảo phải nên tùy thuận. Ðây là
tín điều tất yếu để cầu thiện tri thức. Trái lại, dạy mà không nghe, không
tùy thuận làm theo, không những không có lợi ích cho mình mà cũng trái với
ý chí thân cận thiện tri thức. Lại còn điều trọng yếu nữa là: Ðối với
thiện tri thức có phương tiện rất khéo léo, chớ nên thấy chỗ sai lầm. Bởi
vì thân cận thiện tri thức là do mình chưa được đầy đủ, chưa biết hết mới
phải cầu những điều lợi ích nơi thiện tri thức. Thân cận thiện tri thức,
không phải là tìm kiếm những sai sót của thiện tri thức. Cho nên phải chú
ý đến chỗ “phương tiện khéo léo”, nắm lấy những chỗ lợi ích cho mình,
không nên soi mói những điều sai sót của thiện tri thức. Có như vậy mới
hoàn thành việc học Bồ Tát hạnh, mong cầu đức hạnh nơi thiện tri thức”.
Từng chữ từng chữ của lời khai
thị và chỉ đạo này đều khắc sâu vào tâm khảm của Thiện Tài mãi mãi. Sau
cùng, Bồ Tát Văn Thù giới thiệu với Thiện Tài là ở phương Nam, nơi núi
Diệu Phong, nước Thắng Lạc có Tỳ-kheo Ðức Vân, là vị đại thiện tri thức
nổi tiếng, nên đến đó học hỏi và thân cận. Ðối với những câu hỏi “Làm thế
nào để hạnh Phổ Hiền mau đạt được viên mãn?”, Thiện Tài đã lãnh hội được
lời giải đáp như ý nguyện. Những lời chỉ giáo của Thánh giả, Thiện Tài đều
nhất nhất tin nhận không nghi.
Thiện Tài hiểu rõ việc học đạo
Bồ Tát, tu hạnh Phổ Hiền, yêu cầu đầu tiên là được trí tuệ quảng đại, điều
này phải do thân cận thiện tri thức rất nhiều mới có thể đạt được. Thiện
Tài rất cảm kích lòng từ bi của Bồ Tát Văn Thù đã khai đạo một cách thiết
yếu và rõ ràng. Thiện Tài không còn phải bận tâm về vấn đề làm thế nào để
tu Bồ Tát đạo. Thiện Tài hiểu rằng thân cận thiện tri thức là học tập việc
bắt đầu của hạnh Bồ Tát. Có tin sâu vào việc này mới có thể giúp cho việc
đi đến đạo Bồ Tát một cách tuyệt đối không sai sót, đem đến cho ta thiện
xảo ứng tri, ứng hạnh vô biên, thành tựu hạnh nguyện vô thượng, trọn vẹn
mục tiêu tối cao. Thiện Tài dường như đã thấy được con đường sáng phía
trước, trong lòng sung sướng vô cùng, liền bái biệt Bồ Tát Văn Thù, trung
thành với lời dạy thực tiễn của Thánh giả, không ngại khuya sớm, không
ngại gian nan, tiến thẳng về dòng sông phía Nam bắt đầu kiếp sống tham
phỏng học hỏi, triển khai bản lý lịch vinh quang trong việc tham cầu thiện
tri thức của mình.
Căn cứ vào truyền thuyết Phó
Pháp Tạng Nhân Duyên, theo lời ký của Ðức Phật, sau khi Phật diệt độ
khoảng một trăm năm thì vị Thánh thứ ba trụ trì Phật pháp là Thương Na Hòa
Tu sẽ xuất thế.
Vị Thánh nhậm chức trụ trì Phật
pháp đầu tiên sau khi Phật diệt độ là Tôn giả Ðại Ca Diếp, đầu đà khổ hạnh
đệ nhất. Theo truyền thuyết, những điều chứng ngộ và tuyên dương của Ðức
Phật là “Vô thượng thắng pháp”, “Thanh tịnh pháp”, “Vi diệu pháp”. Vì sợ
rằng khi Phật diệt độ, người thọ lãnh mạng vận làm giáo pháp tiêu diệt
khiến chúng sinh đời sau mãi mãi trầm luân nơi biển khổ, cho nên lúc sắp
viên tịch, Ðức Phật đặc biệt ân cần phó chúc cho Ðại Ca Diếp: “Ta nay sắp
Bát Niết bàn, đem pháp thậm thâm vi diệu giao phó cho ông, ông vì đời sau
mà kính thuận lãnh thọ ý ta, rộng tuyên dương lưu truyền, đừng để bị đoạn
tuyệt”. Thực tế, Ðức Phật không phải chỉ phó chúc riêng một mình Ðại Ca
Diếp mà thôi, phàm đã là đệ tử Phật thì đều phải lãnh thọ như thế. Bởi vì
tất cả đệ tử chỉ là một chứ không phải hai. Cho nên, không luận là phàm
hay Thánh, hễ là đệ tử đều phải có trách nhiệm chung đối với việc trụ trì
Phật pháp. Nếu như bảo điều này Phật chỉ nói cho Ðại Ca Diếp thì đó là
việc làm của một mình Ðại Ca Diếp, còn các đệ tử khác xưa nay rất đông, có
thể do không nghe, không hỏi, không nói đến họ cho nên họ không có trách
nhiệm đối với sinh hoạt Phật giáo chăng?
Ðiều này quả là đã ngộ nhận tâm
nguyện và lòng từ bi của Ðức Phật. Bởi vì đương thời đệ tử Phật rất đông,
Phật không thể phó chúc cho từng người được. Hơn nữa, trong đại chúng xuất
gia, Ðại Ca Diếp là một vị Trưởng lão Thượng tọa cao niên trong chúng, đức
độ đầy đủ là bậc tôn kính trong Tăng đoàn. Cho nên Ðức Phật chọn Ðại Ca
Diếp làm đại biểu trong Tăng chúng để giao sứ mạng cho ông, xem như là sự
kiện rất trọng đại và tối hậu của Ðức Phật và cũng là sự bàn giao một cách
viên mãn vậy. Lúc ấy, Ðại Ca Diếp cũng hiểu sâu sắc về bi nguyện quảng đại
của Ðức Phật, chí thành tiếp thọ lời dạy của Phật mà phát nguyện: “Lành
thay lời dạy bảo! Con nay nguyện phụng trì Chính pháp, khiến cho đời vị
lai được nhiều lợi ích, ngưỡng mong Thế Tôn chớ nên lo lắng”. Ðiều này có
nghĩa là Ðại Ca Diếp đại biểu cho tiếng lòng của đại chúng, hòa với lòng
từ bi của Ðức Phật, đã khẳng khái đảm đương không một chút đắn đo nghi ngờ
gì cả, do vậy Phật mới an nhiên nhập diệt.
Sau khi Phật nhập Niết bàn, Tôn
giả Ðại Ca Diếp lãnh đạo Tăng đoàn kết tập Tạng pháp của Phật, lưu bố nơi
thế gian, khiến cho Chính pháp của Phật được truyền bá lưu chuyển không
dứt. Cho đến khi tuổi ngày càng cao, không còn đủ sức đảm đương, Ðại Ca
Diếp mới đem trách nhiệm lớn trụ trì Phật pháp giao cho Tôn giả A Nan lãnh
đạo, tự mình đến núi Kê Túc tại Ấn Ðộ “dùng cỏ làm tòa, kiết già mà ngồi”,
“lấy định trụ thân, đợi Ngài Di Lặc”. Sau khi ngài Ðại Ca Diếp nhập định
tại núi Kê Túc, Tôn giả A Nan đối với sứ mạng trụ trì Phật pháp một lòng
một dạ truyền bá, đến nơi nào cũng “du hành tuyên dương diệu pháp, giáo
hóa chúng sinh khiến cho đều được độ thoát”. Một hôm, Tôn giả vào trong
Trúc Lâm (rừng trúc) nghe một vị tân học Tỳ-kheo tụng bài kệ Pháp Cú: “Như
người sống trăm tuổi, không thấy Thủy lão hạc, không bằng sống một ngày,
mà thấy được hạc ấy”. Biết rõ đây là một sai lầm rất lớn, người sống được
trăm năm không thấy được con hạc ấy đối với Phật pháp nào có liên hệ gì
đâu? Không ngăn nổi thương tâm, Tôn giả liền đến trước vị ấy để chỉ bảo:
“Lời tụng của nhân giả chẳng phải là bài kệ pháp của Phật, thật là lầm lẫn
với lời tà giáo. Bài kệ Pháp Cú của Phật phải tụng như vầy: “Nếu người
sống trăm tuổi, không hiểu pháp sinh diệt, không bằng sống một ngày, mà
hiểu pháp sinh diệt”. Bởi vì người đời không biết được tính hư vọng sinh
diệt của thế gian, bèn sinh khởi ái trước cho là chân thật mới tạo nghiệp
rồi phải chịu sự thống khổ sinh tử, nếu như hiểu được tính hư vọng của
pháp sinh diệt liền ngăn được ngã kiến tham ái chấp trước, khế nhập tính
chân thật của pháp sinh diệt mới có thể giải thoát được thống khổ sinh tử,
đây mới là chân Phật pháp, mới là mục đích trì tụng Phật pháp”.
Thế nhưng
