Phật Pháp
là lương dược
Ajahn Chah
Tỳ kheo Khánh Hỷ chuyển dịch
Vỏ chuối khô
Khi thấy được mọi sự trên thế
gian này chẳng khác nào những vỏ chuối khô vất bỏ thì bạn sẽ
không còn bị dao động, chán nản, và đau khổ trước vô vàn sự
đến và đi của mọi sự vật trên thế gian -- dầu là vui hay buồn.
Nhận thức được điều này bạn sẽ thong dong trên đường giải
thoát.
Người mù
Cả thân và tâm chúng ta đều không
ngừng sinh rồi diệt. Các pháp hữu vi hay mọi sự vật trên thế gian
này đều luôn luôn biến đổi. Sở dĩ chúng ta không biết được
chính xác, đúng thực các hiện tượng đổi thay của thế gian vì
chúng ta tin tưởng và chấp trước vào những cái giả tạo không
thực. Chẳng khác nào chúng ta được một người mù dẫn đường.
Làm thế nào chúng ta đi được một cách an toàn dưới sự hướng
dẫn của một người không sáng mắt. Người mù có thể đưa ta vào
rừng rậm um tùm vì họ không thấy đường.
Cũng vậy, khi tâm bị mê mờ dính
mắc, bám víu vào các pháp thế gian, thì thay vì đi tìm hạnh phúc ta
lại gặp khổ đau, thay vì đi tìm an bình ta lại gặp khó khăn. Có một
tâm như thế thì chỉ gặp gian nguy và khốn khổ mà thôi. Chúng ta
muốn thoát khỏi đau khổ và khó khăn, nhưng chúng ta lại tạo ra khó
khăn và đau khổ. Thế rồi, ta than trời trách đất. Ta đã tạo ra
nhân xấu, và nguyên nhân của các việc làm tệ hại này là do ta
không biết rõ thực tướng của sự vật, không biết rõ các pháp
hữu vi luôn luôn biến đổi, cứ khư khư chấp giữ chúng, nghĩ rằng
chúng sẽ ở mãi với mình.
Lọ thuốc
Chúng ta có thể ví sự tu hành của
chúng ta với một lọ thuốc mà thầy thuốc phát cho bệnh nhân. Nếu
không uống thuốc mà chỉ đọc cách dùng ghi trên lọ thuốc thì dầu
có đọc hàng trăm lần lời chỉ dẫn bịnh nhân cũng không chữa
được bệnh, và vĩnh viễn không hưởng được chút lợi lộc nào
do thuốc đem lại. Thấy không khỏi bệnh, bệnh nhân có thể oán
trách thầy thuốc thiếu năng lực, hoặc lọ thuốc chẳng có chút
tác dụng nào. Bệnh nhân chẳng hề biết rằng mình chỉ xem xét chai
thuốc và đọc cách dùng mà không chịu uống theo lời chỉ dẫn của
thầy thuốc. Nếu bệnh nhân biết tuân theo lời chỉ dẫn và uống
thuốc đều đặn thì đã khỏi bệnh. Thuốc dùng để chữa bệnh của
cơ thể.
Giáo pháp của Đức Phật chữa
bệnh tâm và đưa tâm về trạng thái khỏe mạnh tự nhiên. Đức
Phật là bác sĩ chữa tâm bệnh của chúng sinh và Phật pháp là
lương dược để trị bệnh phiền não. Chúng ta, mỗi người đều có
tâm bệnh. Vậy hãy mau tìm về nương tựa nơi Phật pháp.
Trẻ con nô đùa
Quan sát bản chất của tâm nhiều
lần ta sẽ hiểu rõ rằng tâm chỉ là tâm không có gì khác. Đường
lối của tâm cũng chỉ là như vậy, như vậy mà thôi. Đó là bản
chất tự nhiên của tâm. Nếu thấy được điều này một cách rõ
ràng thì ta không còn chấp trước vào sự suy nghĩ và cảm giác. Ta
sẽ không thêm gì vào đó nữa nếu ta luôn luôn tâm niệm rằng
"đó chỉ là đường lối của tâm thôi." Khi tâm thật sự
hiểu rõ thì tâm sẽ xả bỏ tất cả. Suy nghĩ và cảm giác vẫn còn
đó nhưng chúng mất hết tác dụng.
Chẳng hạn lúc đầu bạn thấy khó
chịu khi gặp một đứa trẻ hiếu động, chạy nhảy la hét ồn ào;
bạn có thể la mắng quở phạt nó. Nhưng khi đã hiểu rõ rằng bản
tánh tự nhiên của trẻ con là hiếu động và đùa nghịch thì bạn
sẽ không còn phiền trách chúng nữa. Khi xả bỏ thì mọi khó chịu
sẽ tan biến.
Tại sao mọi khó chịu tan biến? Bởi
vì chúng ta đã chấp nhận bản chất tự nhiên của trẻ con. Cái nhìn
của chúng ta đã thay đổi. Chúng ta chấp nhận bản chất tự nhiên
của mọi vật. Chúng ta xả bỏ tất cả. Giờ đây, tâm chúng ta bình
an hơn, có chánh kiến, có sự hiểu biết đúng đắn.
Rắn hổ mang
Hoạt động của tâm chẳng khác nào
một con rắn hổ mang độc hại có thể cắn chết người. Nếu chúng ta
không động chạm gì đến rắn thì rắn tự nhiên đi theo đường của
rắn. Dầu cho rắn có độc hại đến đâu cũng chẳng ăn nhằm gì
đến ta. Nếu chúng ta không đến gần rắn hay đụng vào rắn thì rắn
chẳng hề cắn chúng ta. Rắn hổ mang hoạt động theo bản năng của
nó. Chuyện đương nhiên là như vậy. Nếu khôn ngoan, bạn hãy để
rắn tự nhiên đừng đếm xỉa gì đến nó.
Cũng vậy, hãy để mặc cái không
tốt ở đó; để nó đi theo đường lối tự nhiên của nó. Cũng
hãy để cái tốt nằm đó, để nó đi theo đường lối tự nhiên
của nó. Đừng nắm giữ vào cái thích hay cái không thích, giống
như trường hợp không đụng đến rắn hổ mang vậy. Người thông
minh trí tuệ sẽ có thái độ như vậy đối với mọi cảm xúc dấy
lên trong tâm mình. Khi điều tốt hiện khởi hãy để nó tốt như
vậy; hiểu biết bản chất của nó. Cũng vậy, khi điều không tốt
hiện khởi hãy để nó không tốt như vậy; để nó thuận theo bản
chất của nó.
Chúng ta không muốn động đến chúng
vì chúng ta chẳng muốn gì cả. Chúng ta không muốn cái xấu. Chúng ta
cũng chẳng muốn cái tốt. Chúng ta không muốn nặng, cũng chẳng muốn
nhẹ. Không muốn hạnh phúc cũng chẳng muốn đau khổ. Khi cái muốn
của ta chấm dứt thì sự bình an tĩnh lặng sẽ đến với chúng ta.
Cái gáo dừa
Ý muốn là một phiền não, nhưng
trước tiên phải có ý muốn mới có thể khởi đầu việc hành
thiền, giả sử bạn đến chợ mua một quả dừa và lúc ra về có
người hỏi:
-- Anh mua dừa làm gì ?
-- Mua để ăn.
-- Anh sẽ ăn luôn gáo dừa sao?
-- Dĩ nhiên là không.
-- Tôi không tin, nếu không ăn luôn gáo dừa, tại sao anh lại mua
nó?
Vậy đó, bạn sẽ trả lời như thế
nào khi có ai cắc cớ hỏi như vậy? Chúng ta nảy ý muốn hành thiền
trước khi thực hành. Nếu không có ý muốn thực hành đến
trước thì sẽ không có việc thực hành. Quan sát như vậy giúp cho
trí tuệ phát sinh. Bạn biết rõ điều này. Chẳng hạn, đối với
trái dừa, bạn sẽ ăn luôn cái gáo dừa chăng? Dĩ nhiên là
không. Vậy thì tại sao bạn mua nó? Bởi vì cái gáo bao gồm phần cơm
dừa. Chúng ta không ăn gáo dừa. Nhưng bây giờ chưa phải là lúc
vất bỏ gáo dừa. Trước tiên, phải giữ gáo dừa lại đã. Sau khi
ăn cơm dừa xong, bạn sẽ vất bỏ gáo dừa đi.
Việc thực hành của chúng ta cũng
vậy. Trước khi hành thiền, ta phải có ý định muốn hành thiền,
nhưng sự muốn là một phiền não. Bởi vậy khi đã hành thiền rồi
phải bỏ ý muốn đi, bỏ mọi tham ái. Nếu có người nào cho rằng
chúng ta ăn cả cái gáo dừa thì đó là chuyện của họ. Chúng ta
biết chuyện của chúng ta đang làm là được rồi.
Nấu nướng
Muốn thực hành giới, trước tiên
phải huấn luyện thân và khẩu, không cho chúng làm điều bất thiện.
Nhiều người cho rằng muốn có giới hạnh bạn phải học thuộc lòng
những câu Pali và phải đọc tụng suốt ngày đêm. Nhưng thật ra,
muốn có giới luật tốt đẹp thì chuyện phải làm là giữ thân và
khẩu trong sạch.
Điều này chẳng có gì khó hiểu.
Chẳng khác nào chuyện nấu ăn. Đổ vào nồi thứ này một ít thứ
kia một ít cho đến khi vừa đủ và ngon lành là được. Và khi món
ăn đã ngon lành, bạn chẳng cần phải thêm gì vào nữa bởi vì
các loại chất liệu để nấu nướng đã đầy đủ cả. Cũng vậy,
giữ cho thân khẩu trong sạch là ta đã giữ giới luật tốt đẹp.
Thằng khùng
Giả sử một buổi sáng nào đó
bạn đang đi dạo mát thì có người mắng chưởi bạn. Vừa nghe lời
mắng chưởi, tâm bạn biến chuyển ngay. Bạn cảm thấy bực mình, khó
chịu, bị nhục mạ và muốn trả đũa ngay.
Vài ngày sau đó, có người đến
thăm bạn và cho biết rằng người mắng chưởi bạn hôm nọ là một
thằng khùng. Hắn khùng nhiều năm rồi. Hắn đã mắng chưởi nhiều
người như vậy. Chẳng ai thèm để tâm đến những lời mắng
chưởi của hắn. Vừa nghe xong, bạn cảm thấy nhẹ nhõm ngay. Sự khó
chịu, sự bực mình, sự sân hận và cái cảm tưởng mình đã bị
nhục mạ đang đè nặng tâm bạn hai ba hôm nay bỗng nhiên tan biến
tất cả. Tại sao vậy? Bởi vì bây giờ bạn đã hiểu sự thật.
Trước đây, vì chưa biết, bạn nghĩ
rằng gã kia là một người bình thường nên bạn tức giận, và
sự tức giận này dày xéo tâm bạn, khiến bạn đau khổ. Khi hiểu
được sự thật thì mọi chuyện đều thay đổi: "-! hắn là một
thằng khùng. Mọi chuyện xảy ra cũng do tánh khùng của hắn mà thôi!
Chấp nhứt hắn làm gì." Thấu hiểu mọi chuyện bạn sẽ cảm thấy
dễ chịu . Đã hiểu rõ nên bạn dễ dàng xả bỏ. Nếu không hiểu
rõ sự thật thì bạn bị dính mắc ở đó. Khi nghĩ rằng người mắng
bạn là một người bình thường, bạn có thể giết hắn. Nhưng khi
bạn tìm ra sự thật, biết hắn là tên khùng bạn sẽ cảm thấy
thoải mái. Đó là sự hiểu biết chân lý hay hiểu biết sự thật.
Nhiều người thấy được giáo pháp
cũng có kinh nghiệm tương tự. Khi tham lam, sân hận và si mê tan biến
thì cũng tan biến một cách tương tự như vậy. Bao lâu chưa biết rõ
những điều này, chúng ta thường nghĩ: "Ta phải làm gì đây?
Tức quá đi thôi!" hoặc "Ta phải làm gì đây? Ta thích quá
đi thôi!" Đó không phải là sự nhận thức hay hiểu biết rõ
ràng. Đó cũng giống như lúc bạn nghĩ tên khùng là một người
bình thường. Cho đến khi bạn biết được hắn là một tên khùng
thì sự bực dọc của bạn mới tan biến. Không ai có thể chỉ cho
bạn thấy điều này, chỉ khi nào tâm tự nó nhận biết thì sự dính
mắc chấp giữ mới được nhổ bỏ.
Cốc nước
Nhiều người đến gặp tôi có trình
độ trí thức cao trong xã hội, trong đó có thương gia, sinh viên tốt
nghiệp, giáo sư và nhân viên chính quyền. Tâm họ đầy ắp các quan
điểm về sự vật. Họ quá thông thái nên khó có thể nghe người
khác. Giống như một cái cốc, nếu chứa đầy nước dơ thì trở
thành vô dụng. Chỉ khi nào đổ hết nước dơ đi ta mới có thể
sử dụng được chiếc cốc. Cũng như phải vứt bỏ mọi quan niệm
của mình thì bạn mới có thể thấy được chân lý.
Kiến thức có được do việc thực
hành của chúng ta vượt ra ngoài sự thông thái và ngu dốt. Nếu
bạn nghĩ rằng mình thông thái, giàu có, quan trọng và là một nhà
Học Phật Tinh Thông thì bạn đã che lấp chân lý vô ngã. Tất cả
những gì bạn thấy sẽ là tự ngã, tôi, của tôi. Nhưng Phật giáo
thì loại bỏ tự ngã. Những kẻ quá thông thái thì sẽ không thể
nào học hỏi được. Trước tiên, phải vất bỏ sự thông thái đi.
Phải làm cho chiếc cốc trống không trước đã.
Tỳ kheo Khánh Hỷ chuyển dịch
(Trích "Chỉ là một cội cây <../cl1cc/clmcc_0.htm>")
Source:
Buddhasasana Homepage
-- o0o --
| Mục lục tác giả|
Cập nhật ngày: 01-10-2001
