KINH TỤNG HẰNG
NGÀY
TỔNG HỢP 49 KINH CĂN BẢN CỦA HAI TRUYỀN
THỐNG PHẬT GIÁO NAM TÔNG VÀ BẮC TÔNG
Tỳ-kheo Thích Nhật
Từ
biên soạn
---o0o---
KINH BỐN MƯƠI HAI BÀI
Thứ hai mươi bốn
Sau khi thành đạo diệu vi,
Thế Tôn khởi niệm
tư duy tức thì.
Hiểu rằng tham dục xa lìa,
Được điều tịch
tịnh không chi sánh bằng.
Rồi Ngài an trụ tinh thần,
Nhập thiền đại định
phục hàng tà ma.
Đến vườn Lộc Uyển không xa,
Bốn chân lý thánh để
mà chuyển xoay. O
Kiều-trần-như gặp duyên may
Năm đồng tu đó được
ngay quả lành.
Tỳ-kheo có kẻ nghi trình,
Mong cầu Phật dạy
phân minh cội nguồn.
Thế Tôn chỉ bảo tận tường,
Mọi người tỏ ngộ
con đường xưa nay.
Mọi người cung kính chắp tay,
Vâng lời Phật dạy, theo
ngay phụng hành. O
*
1. ĐỊNH NGHĨA SA-MÔN VÀ SA-MÔN QUẢ
Phật rằng những kẻ tu hành,
Xa rời nhà cửa, gia
đình xuất gia.
Tự tâm bản tánh rõ ra
Pháp vô vi ngộ, gọi
là sa-môn.
O
Hai trăm năm chục giới tròn,
Giữ gìn đời sống
luôn luôn trong lành.
Bốn chân lý thánh tu thành,
Là A-la-hán phi hành hóa
thân.
Thời gian mạng sống vô ngần,
Giữa đời an trụ,
động tâm đất trời. O
A-na-hàm: vị kế ngôi,
Sau khi mạng hết sanh
lên cõi trời.
Cõi trời mười chín đến rồi,
Quả A-la-hán có hồi
chứng thôi.
Tư-đà-hàm: quả kế ngôi
Một lần cõi thế, cõi
trời mới xong.
Rồi A-la-hán quả tròn,
Tu-đà-hoàn đạt,
mới xong nửa đường.
Bảy lần sinh tử vô thường,
Thành A-la-hán trọn
đường mới xong.
Vị này ái dục không còn,
Như là cắt bỏ, thôi
dùng tứ chi.
O
*
2. ĐỐI TƯỢNG VÀ BẢO SỞ TU TẬP
Phật rằng: "những bậc xuất gia,
Xa lìa ái dục gọi là
sa-môn.
Là người nhận biết nguồn tâm,
Hiểu rành giáo lý uyên
thâm diệu kỳ.
Tu hành ngộ pháp vô vi,
Sở cầu, sở đắc
đã lìa không ham.
Tâm không bị Đạo buộc ràng,
Không còn kết
nghiệp, hay mang duyên gì.
Dứt rồi tạo tác tư duy,
Chẳng vì tu đạt,
chẳng vì chứng cao.
Chẳng vì quả vị mong cầu,
Vẫn là tột đỉnh
đạo mầu cao siêu. O
*
3. HẠNH SA-MÔN
Ai người cạo tóc xuất gia,
Phật rằng vị ấy
chính là sa-môn
Là người thọ pháp độ nhân,
Phải lìa của cải
phàm trần đua tranh.
Mong sao vừa đủ không thừa,
Chỉ cần một bữa
giữa trưa mỗi ngày.
Một đêm ngủ dưới gốc cây,
Để rồi cẩn thận
không quay lại vì:
Ở đời muôn sự ngu si,
Là do tham dục, không lìa, không xa.
O
*
4. MƯỜI HẠNH LÀNH VÀ MƯỜI ĐIỀU ÁC
Phật rằng: tất cả chúng sanh,
Thực hành bỏ ác làm
lành ngay thôi.
Bởi vì việc ác ở đời,
Chung quy cũng chỉ do
mười điều ra.
Những gì mười ác nên xa ? O
Thân ba, miệng bốn,
ý ba đó là:
Thân thường ba ác gây ra:
Sát sinh, trộm cắp,
dâm tà xấu xa.
Miệng gây bốn ác đó là:
Dệt thêu, đâm thọc,
điêu ngoa, dữ dằn.
Ý gây ba ác ngấm ngầm:
Ngu si, tham lận, hận
sân, khổ đời.
Nếu mười việc ác xa rời,
Thì mười việc
thiện tức thời rõ ra.
Ai mười điều ác đã xa,
Không là Chánh Giác, cũng là
thánh nhân. O
*
5. LỖI LẦM VÀ HỐI QUÁ
Phật rằng: những kẻ lỗi lầm,
Nếu không hối lỗi
thực tâm sửa mình.
Tội kia chẳng thể giảm khinh,
Như là dòng nước
bồng bềnh ra khơi.
Lâu dần sâu rộng thêm thôi,
Nếu người lỗi
tức thời nhận ra.
Làm lành bỏ ác thật thà,
Tức thì tội lỗi
dần dà tiêu tan.
Như là bệnh hoạn đa mang,
Đến hồi xuất hạn,
dễ dàng giảm thuyên.
O
*
6. PHỈ BÁNG THIỆN, THỌ QUẢ ÁC
Phật rằng nếu kẻ làm lành,
Mà người định
hại, thực tình nên ngăn.
Chứ đừng vì thế mà sân,
Oán hờn những kẻ
ác tâm làm gì.
Bởi vì mang ác đến thì,
Chịu ngay quả ác có
chi mà hờn. O
*
7. THÁI ĐỘ CỦA ĐỨC PHẬT TRƯỚC
NHỮNG LỜI KHIỂN TRÁCH
Nghe ta giữ đạo kiên trì,
Thực hành lòng đại
từ bi chân thành.
Có người cũng thấy bất bình,
Mắng ta, ta chỉ
lặng thinh không lời.
Để cho người mắng xong rồi,
Bấy giờ ta mới
lựa lời giải khuyên.
Nếu ông lễ vật cho ai,
Mà người ta chẳng
đoái hoài của dâng.
Vật kia trở lại ông chăng ?
Người rằng: "Lại
chứ đâu cần hỏi chi.”
O
Phật rằng ông mắng ta kìa,
Nhưng ta không nhận
họa về nơi ai ?
Tự ông lại chuốt họa này,
Như hình với bóng xưa
nay không rời.
Như vang theo tiếng vậy thôi,
Chung quy, nói ác cho người không nên. O
*
8. GIEO ÁC GẶP ÁC
Ác tâm muốn hại người hiền,
Phật rằng: nước
miếng nhổ lên bẩn trời !
Làm sao nước bọt tới nơi,
Hay là nước bọt
lại rơi bẩn mình.
Cũng như trước gió mặc tình,
Tha hồ hất bụi dơ
mình ai chăng ?
Hay là bụi lại dính thân,
Người hiền muốn
hại, gánh phần đau thương.O
*
9. TRI VÀ HÀNH
Phật rằng học rộng hiểu cao,
Dù rằng mến đạo,
học nào dễ chi.
Những người giữ chí “hành trì",
Đạo kia dầu lớn lo
gì không xong. O
*
10. PHƯỚC ĐỨC TÙY HỶ HẠNH BỐ THÍ
Phật rằng: thấy kẻ cúng dường,
Đem lòng hoan hỷ lo lường
giúp cho.
Điều này phước đức rất to,
Sa-môn hỏi lại: bao
giờ hết không ?
Phật rằng như ngọn đuốc hồng,
Lấy về thắp sáng
hay dùng nấu ăn.
Bao giờ hết lửa hay chăng ?
Phước người bố thí thực tâm cũng vầy.
O
*
11. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯỚC ĐỨC BỐ
THÍ
Phật rằng: Cho chục ác nhân,
Không bằng bố thí
một thân người lành.
Cho mười người thiện thực hành.
Không bằng ngũ giới,
một mình cho ăn.
Cho mười ngũ giới thực tâm,
Không bằng bố thí
một thân Đà-hoàn. O
Cúng dường mười vị Đà-hoàn,
Không bằng bố thí
một trang Đà-hàm.
Cúng dường mười vị Đà-hàm
Không bằng bố thí
một trang Na-hàm.
Cúng dường mười vị Na-hàm
Không bằng La-hán cúng
dàng một thân.
Cúng dường La-hán chục lần,
Không
bằng cung dưỡng một phần Bích-chi.
Cúng dường mười Phật Bích Chi,
Không
bằng Tam Thế Phật kia, cúng dường.
Cúng dường Tam Thế Phật thường,
Sao mà sánh được cúng
dường một thân,
Của người Vô Niệm, Vô Tâm,
Vô Tu, Vô Trụ không cần chứng chi.
O
*
12. HAI MƯƠI ĐIỀU KHÓ
Phật rằng: Sống ở trên đời,
Có hai mươi việc mà người khó kham:
O
Nghèo hèn bố thí khó làm,
Trên đường học đạo,
giàu sang khó thành.
Khó vì chân lý hy sinh,
Được nhìn kinh
Phật thực tình khó đây.
Sanh thời có Phật khó thay,
Nhịn điều sắc
dục điều này dễ đâu.
Thấy điều tốt, khó không cầu,
Bị điều sĩ nhục
dễ dầu bỏ qua ?
O
Có quyền không ỷ khó mà,
Đến khi gặp việc
khó là vô tâm.
Học cao hiểu rộng dễ chăng ?
Diệt trừ ngã mạn
hẳn rằng khó sao.
Không khinh thất học dễ nào,
Không bàn phải trái bấy lâu khó lòng.
O
Gặp người thiện trí dễ không ?
Học mà thấy tánh,
khó xong thực tình.
Thật tâm bình đẳng khó hành,
Tùy duyên hóa độ đã
đành khó khăn.
Thấy cảnh khó chẳng động tâm,
Khéo
dùng phương tiện muôn phần khó thay.
Ai người đạt những điều này
Thuộc
hàng đạo hạnh đủ đầy, Thánh nhân.
O
*
13. ĐIỀU KIỆN CHỨNG ĐẮC TÚC
MẠNG MINH VÀ THỂ NHẬP CHÍ ĐẠO
Sa-môn hỏi Phật chân thành,
Duyên nào biết được
kiếp mình trước kia ?
Duyên nào đến chí đạo kìa,
Phật rằng lóng
sạch tâm thì thấy ngay.
Giữ sao ý chí vững hoài,
Như là gương bụi đêm
ngày phải lau.
Không còn tham dục mong cầu,
Bấy giờ kiếp trước
ra sao rõ liền. O
*
14. THIỆN VÀ VĨ ĐẠI
Sa-môn trước Phật hỏi rằng:
Những điều to lớn
tốt lành là chi ?
Phật rằng: theo đạo hành trì,
Giữ
cho chân thật từ bi là lành.
Chí cùng với đạo hợp thành,
Là điều to lớn
thật tình khó so. O
15. MẠNH NHẤT VÀ CHÓI SÁNG NHẤT
Sa-môn hỏi Phật chân thành,
Những gì rất mạnh
thực tình xưa nay ?
Những gì rất sáng thưa Thầy,
Phật rằng nhẫn
nhục mạnh thay vô cùng.
Chỉ vì lòng ác không còn,
Làm cho tráng kiện tâm
hồn thanh an.
Ác gian nhẫn nhục không làm,
Được người tôn kính
như hàng thánh nhân.
Bợn nhơ đã gột sạch tâm,
Rõ ràng rất sáng như
trăng rạng ngời. O
Mười phương mọi việc trong đời.
Từ khi chưa có đất
trời đến nay.
Không gì không thấy, không hay,
Không
gì không biết, không bày, không nghe.
Không gì không suốt, không kìa,
Được thành Nhất
Thế Trí thì như gương. O
*
16. CON ĐƯỜNG ĐẠT ĐẠO
Phật rằng ái dục còn ôm,
Hẳn là thấy đó cũng
không dễ gì.
Ví như nước lóng trong kia,
Đưa tay khuấy động
tức thì đâu yên. O
Mọi người ra đó mà nhìn,
Dễ nào thấy được
bóng hình nhau đâu.
Những người ái dục khơi sâu,
Không lìa không dứt
bấy lâu vẫn còn.
Thế thì vẫn đục tâm hồn,
Ắt là thấy đạo
hẳn không dễ gì.
Sa-môn lìa ái dục đi !
Bợn nhơ ái dục
một khi hết rồi.
Bấy giờ tâm địa trong soi,
Hẳn là thấy đạo
rạng ngời thân tâm.
O
*
17. ÁNH SÁNG NGƯỜI ĐẠT ĐẠO
Phật rằng: Thấy đạo nhận ra,
Như người cầm đuốc
vô nhà tối tăm.
Hẳn là bóng tối tiêu tan,
Chỉ còn ánh sáng rõ
ràng bên trong.
Những người học đạo sáng lòng,
Thấy rồi chân lý không
còn vô minh.
Vô minh đã dứt thật tình,
Sáng ngời trí tuệ tinh anh thường còn.
O
*
18. CỐT TỦY CỦA ĐẠO PHẬT
Phật rằng: Đây pháp của ta,
Niệm mà không niệm
rồi ra sẽ thành.
Xa lìa đối tượng niệm sanh
Hành mà như thế không
hành mới hay.
Xa lìa đối tượng hành bày.
Nói mà không nói đủ
đầy xưa nay. O
Không còn đối tượng nó hoài,
Tu mà như thể hằng
ngày không tu.
Xa lìa đối tượng để tu,
Người nào hiểu
thấu thì như rất gần.
Người mê rất mực xa xăm,
Dứt đường ngôn
ngữ nói năng ồn ào.
Không còn chi phải buộc vào,
Phút giây không mất, ly hào không sai.
O
*
19. NGUYÊN LÝ VÔ THƯỜNG
Phật rằng: dùng tuệ quán soi,
Đất trời, muôn sự
nơi nơi “không thường”
Hãy dùng trí tuệ tinh tường,
Quán soi thế giới thông
thường luôn khi.
Giác linh quán tựa bồ-đề,
Quán soi như thế mau
lìa bến mê.
O
*
20. CON NGƯỜI VÔ NGÃ
Phật rằng: bốn đại trong thân,
Quán soi tự nó đã
thường có tên.
Không gì là ngã dính liền,
Ngã mà không có thì
tên huyễn rồi. O
*
21. DANH LỢI: THÚ VUI ÍT GIÁ TRỊ
Phật rằng: Đeo đuổi dục tình,
Để hòng cầu được
cho mình thanh danh.
Khi danh vừa mới lộ hình,
Đã rời thân xác
của mình ra đi.
Danh thường ai vẫn đam mê,
Mà quên học đạo
cực kỳ uổng công.
Ví như đốt nén hương nồng,
Mới vừa nghe được
mùi xông lên thì.
Hương liền cháy rụi còn chi
Hại theo sau lửa thường khi vẫn còn. O
*
22. TÀI SẮC: NGỌT ÍT ĐẮNG NHIỀU
Phật rằng: Tài sắc ở đời,
Con người bao thuở
ai rời bỏ đâu.
Khác nào mật dính lưỡi dao,
Bao giờ mới đủ
ngọt ngào bữa ăn.
Thế mà còn trẻ quyết tâm,
Liếm dao đứt lưỡi
chẳng cần nghĩ suy. O
*
23. ÂN ÁI, NGỤC NHỐT CON NGƯỜI
Phật rằng người bị trói lòng,
Vào đường nhà cửa
vợ con như tù
Lao tù còn có hạn ư,
Vợ con nào có ý từ
bỏ đâu.
Một khi sắc đẹp ăn sâu,
Lòng nào hết sợ cho
dầu hiểm nguy.
Hang hùm sóng gió sá gì,
Dù cho tai họa chi chi
cũng đành.
Tự mình chìm đắm dưới sình,
Nên
thường được gọi thường tình phàm phu.
Ai người thấu hiểu thì như,
Bậc A-la-hán thường
cư xuất trần. O
*
24. ÁI DỤC MẠNH NHẤT
Phật rằng: Thèm muốn thế gian,
Không gì sánh được
ngang hàng sắc dâm.
Cũng may trên cõi thế trần,
Riêng mình thế ấy
nhất trần xưa nay.
Nếu mà còn cái thứ hai,
Ngang hàng với nó
chẳng ai đạo thành. O
*
25. LỬA ÁI CHÁY TAY
Phật rằng: Người sắc dục thường,
Như cầm bó đuốc ngược
đường gió đi.
Làm sao tránh được nạn vì,
Gió lên lửa tạt
tức thì cháy tay. O
*
26. THIÊN MA DÂNG NGỌC NỮ
Thiên thần đến Phật, dụng tâm,
Muốn đem Ngọc Nữ
hiến dâng cho Ngài.
Mưu toan phá ý niệm bày,
Phật rằng: cái đãy
da đầy nhớp nhơ.
Làm gì mà lại đây chờ,
Đi đi, ta chẳng bao
giờ dùng đâu.
Thiên thần kính phục vái chào,
Lân la hỏi ý cao sâu
đạo mầu.
Từ bi Phật đã giải bày,
Thiên
thần thông đạt, chứng ngay Đà-hoàn. O
*
27. ĐIỀU KIỆN ĐẠT ĐẠO
Những người học đạo xét ra,
Phật rằng: Ví họ
như là gỗ trôi.
Cứ theo dòng nước đổ xuôi,
Nếu như không bị
tắp nơi hai bờ.
Nếu không bị kẻ vớt chờ
Nếu không bị quỷ
thần dò cản ngăn.
