Công
Hạnh
Bồ
Tát
Quán
Thế
Âm
HT Thích
Huyền
Tôn
--- o0o ---
-QUÁN-THẾ-ÂM Đ ấng mẹ hiền trên
tất cả mẹ hiền, trên tất cả thánh nhân được tôn xưng là mẹ
hiền.
-QUÁN-THẾ-ÂM Danh hiệu của tình
thương bao la không bờ bến, bao la rộng khắp cõi hư không.
-QUÁN-THẾ-ÂM gắn liền với tim óc
của nhân loại, của muôn loài chúng sanh.
Với QUÁN-THẾ-ÂM nơi nào có khổ
đau, nơi nào có tai nạn! Nơi đó phát ra tiếng niệm QUÁN-THẾ-ÂM
chí thành và tha thiết. Nơi đó có QUÁN-THẾ-ÂM . Nơi đó được
giải trừ tất cả khổ đau và tai nạn!
Danh hiệu Bồ-tát QUÁN-THẾ-ÂM trong
nhân loại ai cũng đều biết đến, cũng đều niệm khi có tai nạn
hiểm nguy và ách nạn khủng khiếp. Ngoại trừ hạng người sanh ra nơi
biên địa, hoặc căn trí quá tối tăm, hoặc tín ngưỡng tà đạo,
mê muội với thần quyền hữu danh mà vô thực. Hoặc là hạng
người đã bán rẽ Mẹ Cha tôn thờ xác ma chết treo đầy quái gỡ
làm cứu cánh. Vì chính họ đã chối bỏ Quán-Âm thì Quán-Âm
không giao cảm đến. Tuy nhiên hạng người đó biết hồi tâm trong
khoảnh khắc thì Quán-thế-Âm vẫn thị hiện để hóa độ.
Ý NGHĨA QUÁN-THẾ-ÂM BỔ TÁT
-QUÁN là quán xét, thấy nghe, biết
đối tượng thật rõ ràng.
-THẾ là cõi đời, cỏi hữu tình
thế gian.
-ÂM là tiếng niệm, tiếng kêu cứu,
tiếng cầu nguyện từ mọi nơi đau khổ phát ra.
-BỔ-TÁT là độ thoát cho loài hữu
tình, cứu thoát, giác ngộ cho tất cả các loài chúng sinh có tình
cảm được vượt thoát ra khỏi khổ đau ách nạn.
Đức QUÁN-THẾ-ÂM BỔ TÁT , đạt
được diệu quả NHĨ CĂN VIÊN THÔNG nên quán xét và nghe, thấy,
biết cùng tột tiếng kêu đau khổ khắp cõi thế gian, hiện ngay nơi
đó để cứu độ chúng sanh được vượt thoát tất cả những
hiểm nguy , nên gọi là QUÁN-THẾ-ÂM .
Do công hạnh cứu độ tự tại
nhiệm mầu đó, nên trong kinh điển còn gọi là QUÁN TỰ TẠI BỔ
TÁT .
QUÁN-THẾ-ÂM T iếng Phạn Avalokitesvara
, nghĩa là, Ngài nghe tiếng kêu thầm kín thiết tha từ tâm khảm
chúng sanh trong thế gian mà đến cứu khổ. Đem an lạc từ bi tâm vô
lượng không phân biệt dến với mọi loài, nói cách khác là tình
yêu thương trìu mến vô biên gấp muôn vạn lòng dạ của bà mẹ
hiền ở thế gian đối với đứa con cưng, nên gọi là Từ-mẫu
Quán-thế-Âm.
QUÁN-THẾ-ÂM VÔ ÚY
Kinh Pháp Hoa phẩm Phổ Môn : "Bồ
Tát đối với cấp nạn nguy hiểm, kinh sợ, còn ban cho chúng sanh năng
lực Vô Úy để tự vượt thoát khổ ách", nên gọi là
Quán-Âm Vô-Úy.
SỰ TÍCH BỔ TÁT QUÁN-THẾ-ÂM
Đức Phật BỒN SƯ THÍCH CA khi nói
kinh Bi-Hoa đã dạy rằng : - Về thời qúa khứ lâu xa về trước,
đức Quán-Thế-Âm làm thái tử con của vua Vô-Tránh-Niệm. Thời
bấy giờ có đức Phật hiệu là BẢO TẠNG NHƯ LAI, hiểu được
đạo lý vô thượng, Vua và Thái-tử phát tâm Bồ-đề rộng lớn,
nguyện tu các hạnh Bồ-tát, mong thành Phật quả để phổ độ chúng
sanh.
Khởi đầu đức Vua và Thái tử
làm người thí chủ chân thành cúng dường các thứ y phục, thuốc
men, vật thực, mùng mền và tất cả các món cần dùng lên đức
BẢO TẠNG NHƯ LAI và chúng tăng trong suốt 3 tháng. Nhờ nhất niệm
tinh chuyên, tinh tấn không ngừng, vua Vô-Tránh-Niệm chứng thành quả
Phật và phát 48 lời thệ nguyện rộng lớn để tế độ khắp cả
chúng sanh, Ngài liền thành Phật hiệu là A-di-Đa,?iáo chủ cõi
Tây Phương Cực lạc. Thái tử công hạnh cũng tròn đầy viên mãn
cũng về cõi Cực-Lạc thành bậc đại Bồ Tát hiệu là
QUÁN-THẾ-ÂM cùng với Phật A-DI-ĐÀ tiếp dẫn chúng sanh về cõi
Cực lạc.
CÔNG HẠNH BỔ TÁT QUÁN-THẾ-ÂM
Ngài Huyền-Trang pháp sư đời Đại
Đường nói : "Quán
Có, mà không trụ nơi
Co, quán
Không
mà không trụ nơi
Không. Nghe
Danh, mà không lầm đối với
Danh, thấy
Tướng mà không chìm ở nơi
Tướng. Tâm,
không động ở
Tâm.
Cảnh không trước ở
cảnh;
tất cả hiện hữu đó, không làm loạn được Chơn, đó chính là
TRÍ TUỆ VÔ NGẠI. Bồ tát Quán-Thế-Âm đã dùng TRÍ TUỆ VÔ NGẠI
đó mà tìm tiếng kêu của chúng sanh ứng hiện tới mà cứu khổ,
dù muôn ngàn vạn ức tiếng kêu cầu cứu khổ mà sự cứu khổ
không mất thời gian, diệu dụng của QUÁN-THẾ-ÂM là như thế.
Lại nữa, trong Nhị-Khóa-Hiệp-Giải
viết rằng : "Quán, là Trí năng-quán, Thế-Âm, là Cảnh
sở-quán. Muôn ngàn hình tượng, muôn ngàn thứ tiếng chen nhau giao
động, khác biệt, cách trở điệp điệp trùng trùng, do lòng từ
rộng lớn vô biên của Ngài cùng một lúc đều được cứu độ,
nên danh hiệu là QUÁN-THẾ-ÂM .
Thái-Hư đại sư khi luận về Kinh
Pháp-Hoa có nói đến hạnh nguyện cứu khổ của Bồ-tát
Quán-Thế-Âm như sau : "Đức Quán-Thế-Âm tìm nghe tiếng cầu
cứu thống khổ của tất cả chúng sanh khắp mọi nơi, mọi chốn liền
ngay khi đó đến mà cứu độ, quả vị lợi tha vô lượng vô biên
luôn luôn hướng về chúng sanh và làm những việc lợi ích cho họ.
Bồ-tát thị hiện đầy đủ ba thân, đó là Thắng-Ứng-Thân,
Liệt-Ứng-Thân, Tha-Thọ-Dụng-Thân, nên mới đủ diệu dụng độ
khắp chúng sanh trong pháp giới.
Còn Đại-Thừa Kinh Pháp-Hoa, phẩm
Phổ Môn, toàn phẩm kinh Đức Thích Ca đã khuyên dạy chúng sinh trì
tụng, lễ bái Quán-Thế-Âm thì được phước vô lượng. Về
phương diện cứu khổ, Bồ-tát Quán-Thế-Âm thị hiện 32 thân, mỗi
thân đều thích ứng với tâm cảnh hiện tại và từ đó có muôn
ngàn phương tiện để giải thoát khổ nạn cho chúng sanh.
BỔ TÁT QUÁN-THẾ-ÂM THỊ HIỆN BẰNG
CÁCH NÀO TRONG KHI CÓ VÔ SỐ CHÚNG SANH CẦU CỨU CÙNG MỘT LÚC?
Đây là một nghi vấn chung vì, chúng
ta chưa thông hiểu được nghĩa
diệu dụng hiện thân
mầu
nhiệm của Bồ-Tát Quán-thế-Âm.
Đã là
diệu dụng nhiệm mầu,
thì thử hỏi ngôn ngữ trong cõi nhân loại chúng ta có thể diễn
đạt được sao ? Nếu, không dùng phương tiện mượn Sự, mượn
Lý, mượn Hình để tỉ dụ thì khó có thể mô ta,?o sánh cho thông
suốt và hết ngờ vực được. Nghi ngờ là một cản trở lớn cho
lòng chí thành vậy. Tuy nhiên nghi ngờ mà cầu học để giải trừ
tà kiến là một tinh tấn để mau chóng đến bờ giải thoát.
Diệu Dụng Mầu Nhiệm của Bồ Tát
là tất cả các thứ Sắc Pháp và Tâm Pháp " Có, Không. Danh,
Tướng. Tâm, Cảnh. Năng, Sở...cho đến xa, gần, dày, mỏng, tối,
sáng, nhiều, ít v.v... tất cả đều không chướng ngại, quí vị nhận
định thỉ dụ sau đây :
Diệu dụng cứu khổ của
Quán-thế-Âm, tỉ như ánh sáng của Thái-dương (dụ cho thường quán)
luôn luôn soi chiếu khắp mọi nơi, (dụ cho sự thường trực tìm
tiếng kêu). Chúng sanh như là một tấm kiếng hay là một chén nước
trong, tấm kiếng hay chén nước nếu chịu hướng về ánh sáng Thái
dương, thì trong tấm kiếng, chén nước có hình ảnh và ánh sáng
của Thái dương (sự hướng về dụ cho lòng chí thành) ngời sáng
trong đó. Ánh sáng dù luôn chiếu soi, mà tấm kiếng úp lại, chén
nước thì đậy kín, nhất định hình ảnh Thái dương và ánh sáng
không thể hiển hiện trong đó được. Cũng vậy chúng sanh không tha
thiết chí thành, như đứa con hoang nghịch cố trốn tránh sự tìm kiếm
của Mẹ hiền, sự gặp mặt tất còn lâu xa.
Một tỉ dụ khác, diệu dụng Quán Âm
như tổng đài phát ra làn sóng âm thanh hay phát ra hình ảnh. Sự
phát đi, dĩ nhiên luôn luôn thường trực (dụ cho tầm thanh cứu
khổ) còn chúng sanh như những máy thu thanh, thu hình, máy mở đúng
làn sóng, đúng vi ba của tín hiệu , tất nhiên thấy hình, nghe tiếng
(dụ cho lòng chí thành và giao cảm).
Dù cho muôn ngàn triệu chiếc máy
(vô số chúng sanh) cùng một lúc bắt đúng tín hiệu tất nhiên muôn
ngàn triệu chiếc máy, cùng một giờ phút, mà cùng có âm thanh và
hình ảnh ( dụ cho cùng niệm và cùng được sự thị hiện nhiệm
mầu). Cũng như thế, tất cả mọi loài chúng sanh, nếu cùng chí thành
hướng về đức QUÁN-THẾ-ÂM tất Bồ-tát cùng hiển hiện ngay liền
khi đó.
DIỆU DỤNG KHI THỊ HIỆN CỦA BỔ TÁT
QUÁN-THẾ-ÂM
Điểm này tưởng cũng minh bạch qua
các thí dụ ở đoạn trên, tuy nhiên còn vài thắc mắc khác xin
được nêu ra :
Căn cứ theo các kinh Bi Hoa, Lăng
Nghiêm, Tất Đàm, Phổ Môn, Quán-thế-Âm thọ ký...thì, đức
Quán-thế-Âm thị hiện thật nhiều thân, 32, 33, 38 và tùy vô số
loại mà hiện thân.
Trí óc con người vốn mang nhiều nghi
hoặc, dù đã tin tưởng Phật Pháp là cao siêu mầu nhiệm, chịu thọ
nhận, tụng niệm tu hành. Nhưng tiếc thay, nghiệp chướng nghi hoặc đã
làm ngăn trở bước đường tiến tu không ít. Người ta cứ nghi :
"Bồ-tát sao không hiện ra trước mắt cho thấy, cho nghe; bao nhiêu
hiện thân trong kinh Phật, nào Bồ-tát, Phạm-vương, Đế-thích, Thiên,
Long, Đồng-nam, Đồng-nữ v.v...Nhưng khi có nạn, mình có niệm chí
thành lắm chớ, mà nào có thấy Bồ-tát!?", Sự kiện này, có
nhiều người vì lòng tin sâu đậm và do nhận xét tinh tế quyết
chắc có sự tế độ của Bồ-tát chỉ vì mình mắt phàm, tai tục nên
không thấy Ngài, nếu không có thì không thể nào mình thoát nạn
một càch ly kỳ vậy được. Một số khác, lại ngờ rằng không
biết có phải Bồ-tát đến độ cho mình hay không ? hay là mình có
số hên ? Hay là do phước ông bà để lại?
Thưa, nên hiểu rằng, Bồ-tát thị
hiện giao cảm trong chúng ta, trong tất cả mọi người, mọi loài.
Một đám giặc cướp sắp ồ ạt
tấn công qua chiếc thuyền nhỏ bé, hay trên thuyền sắp có biến cố
thê thảm xảy ra...Tại sao bọn cướp lại đổi ác ý để trở
thành thiện niệm ? Để rồi bọn chúng trở nên hiền từ và rút
lui êm đẹp ? Hơn nữa còn tiếp tế giúp đở ,đó là nhờ trên
chiếc thuyền có nhiều người chí thành niệm danh hiệu đức
Quán-thế-Âm.
Sự đổi thay tâm ý của kẻ ác,
lại không là sự thị hiện nhiệm mầu để cứu độ hay sao ? Không
lẽ Ngài hiện ra hung thần để đánh chìm ác tặc, rồi mới cho là
linh ?
Bà già ở nhà có một mình lấy
rổ vá ra khấu may, mới vài đường chỉ chẳng may chỉ sút , đôi
mắt lem nhem sợi chỉ không làm sao xâu qua lỗ được, bà thở dài
buồn thảm : "Mẹ hiền Quán-âm ơi con phải làm sao !?". Bà
tủi thân gần muốn rơi lệ lòng hướng về Phật lâm râm cầu
nguyện. Đứa bé chơi từ ngoài xa, nó bổng thấy thích vào nhà bà
già cô quả ấy, và đứa bé đã xâu chỉ cho bà. Quý vị đã nhận
thấy Bồ-tát thị hiện trong tâm đứa bé ấy chưa ?
Bạn lái xe đi trên quãng đường
thôn dã, không may xe bạn hư ! Với độc lực và hơn nữa là bạn
chưa một lần biết sửa xe, bạn chỉ còn biết cầu nguyện...Từ bên
ngoài quốc lộ có đôi bạn lại nổi lên ý niệm ham thích được
đi trên con đường hẻo lánh đó, họ gặp bạn và sẵn sàng ra tay
nghĩa hiệp giải nguy cho bạn. Quán-âm thị hiện là chổ đó. Đó là
trưởng giả thân, cũng là đồng nam, đồng nữ vậy.
Bà Ấm người làng Sơn-tịnh, mỗi
năm một lần bà lên núi Trà-bồng, hang Thạch Động để lễ Phật,
cái hang động ngày xưa mà thầy Chơn Dung tu hành đã phát kỳ tích
ở đấy. Hú hồn, hôm ấy bà lại gặp phải con cọp, chao ôi con cọp
vằn vện to lớn quá, cọp từ xa gầm thét và phóng tới, bà chỉ
kịp la lên QUÁN ÂM BỔ TÁT rồi bà bất tỉnh ! Thực ra bà
"THÉT" chứ không phải niệm, nhưng đó là cái thét cấp
bách đầy khẩn thiết và sự chí thành được dồn hết vào cái
THÉT đó. Khi tỉnh dậy, ý niệm đầu tiên của bà là tưởng mình
đã chết, một lát sau khi tri giác về đủ, bà mới cảm nghe hôi
hám và đau rát trên mặt. Thì ra con cọp đã liếm mặt bà rồi bỏ
đi.
Tại sao cọp bỏ đi, khi miếng mồi ngon
trước miệng nó ? Chính đó là diêu dụng cảm hóa, tế độ của
Bồ-tát Quán-thế-Âm trực tiếp ngay trong tâm ý của con cọp.
Bà Ấm là người quen (tu) tập chiếu
mặt kiếng về ánh thái dương (thường niệm Quán-thế-Âm) trong giờ
phút cấp bách bà chiếu đúng ánh sáng QUÁN-THẾ-ÂM.
TẠI SAO HÌNH TƯỢNG QUÁN-THẾ-ÂM
CHÚNG TA ĐANG THỜ LẠI MANG VÓC DÁNG NỮ NHÂN, NGÀI LÀ NAM HAY NỮ?
Chúng ta nên biết mười phương chư
Phật không hề có nữ thân. Trong kinh Pháp-Hoa phẩm Phổ-Môn có câu
: "Cần thích hợp một Phật thân để tế độ, Bồ Tát Quán Thế
Âm liền hiện Phật thân để nói Pháp và tế độ"". Thế
thì, đức Quán-thế-Âm là Bồ-tát, Ngài làm sao có thể hiện
được Phật thân ?
Thực ra trong kinh ĐẠI-NHẬT và kinh
BI-HOA đức Bổn Sư THÍCH-CA đã từng dạy rằng, đức Quán-Thế-Âm
đời quá khứ đã thành Phật hiệu là CHÁNH PHÁP MINH NHƯ LAI vào
thuở lâu xa vô lượng kiếp về trước. Vì bi nguyện độ sanh mà
Ngài thị hiện làm thân Bồ-tát. Cũng trong kinh BI-HOA, đức Phật
luôn luôn gọi đức Quán-Thế-Âm là "Thiện-nam-tử" tốt !
Vậy đức Quán-thế-Âm không thể nào là nữ nhân được.
Căn cứ theo lịch sử về tôn giáo,
nhân gian dật sử, Linh ứng truyện ký và các lịch sử (tính chất
sự tích) của Trung Hoa từ sau nhà Châu vua Chiêu Vương đến cận
đại, và Việt Nam từ đầu thế kỷ thứ ba đến cận kim thì đức
Quán-thế-Âm bồ tát đã từng hóa hiện vào các thế gia và cả
bần gia để ứng cơ hóa độ chúng sanh. Mượn sự tướng của thế
đạo để dẫn dắt nhân gian hướng thượng quay về chánh đạo. Như
Quan-Âm Diệu-Thiện về đời vua Trang-vương. Quán-âm xách giỏ cá
đời vua Huyền-Tôn nhà Đường, Quán-âm Thị-kính đời nhà Minh,
Quán-Âm linh ứng đời nhà Nguyễn v.v...Tham khảo điều này cho ta
thấy qua các đời phong kiến mọi quyền hành sanh sát, và làm tao
loạn nhân gian hay thịnh suy cho đất nước, đều nằm trong tay Nam-giới.
Tuy vậy những nữ lưu tuyệt đẹp và xuất sắc vẫn là cao điểm
để đam mê và dễ bị nữ-sắc lung lạc và điều khiển.
Vậy sự hiện người nữ nhằm để
chuyển hóa tâm xấu ác và cải thiện những xa hoa trụy lạc, đó
là mục tiêu tùy duyên hóa độ của Bồ-tát Quán-thế-Âm. Và
cũng từ đó mà tượng, ảnh của Ngài trở nên NỮ MẠO trong một
số quốc gia Á-Châu. Nhưng điều căn bản là chúng ta phải biết
rằng, đó là hình ảnh thị hiện, không nên chấp là Phật-Thân của
Ngài.
BA LỄ VÍA QUÁN ÂM HÀNG NĂM, CÓ
KHÁC BIỆT GÌ HAY KHÔNG?
Hằng năm Phật tử khắp nơi trên
thế giới thường làm lễ vía Bồ-tát Quán-Thế-Âm thật trang
nghiêm vào các ngày : 19/2, 19/6 và 19/9 đều theo âm lịch. Nhưng đa
phần chỉ biết suông là lễ vía Quán-thế-Âm thế thôi ! Thực ra
trong Thiền môn nhật tụng cổ xưa đã ghi rõ :
- Ngày 19/2 là vía QUÁN THẾ ÂM ĐẢN
SANH.
- Ngày 19/6 là vía QUÁN THẾ ÂM
THÀNH ĐẠO.
- Ngày 19/9 là vía QUÁN THẾ ÂM XUẤT
GIA.
Mong rằng bài viết nầy sẽ đem đến
cho quý độc giả niềm tin chân chính và thành khẩn, luôn luôn
tưởng niệm đến danh hiệu QUÁN-THẾ-ÂM BỔ-TÁT để được giao
cảm hằng thường với Bồ-tát, dù tai họa đến đâu HỮU CẦU TẮC
ỨNG (như trường hợp bà Ấm). Hãy chánh tín, Lời nói của Chư
Phật không bao giờ hư dối./.
